Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki
R1HXrhbftGkMJ1

Wśród liter, głosek i sylab

zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Głoski, litery, samogłoski, spółgłoski i sylaby – wszystkie te nazwy już znasz. Sprawdź, co już wiesz, przypomnij sobie wiadomości i poznaj nowe.

1
Ćwiczenie 1
R17rWGYY4gLvS1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
t6BNPnIhhq_0000000B

Jedna, dwie...

Ćwiczenie 2

Przeczytaj głośno i starannie podane niżej zdanie, a następnie przepisz je do zeszytu. Kilka głosek zapisano tu za pomocą dwóch liter. Znajdź je i podkreśl.
W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie, strząsa skrzydła z dżdżu, a trzmiel w puszczy, tuż przy Pszczynie, straszny wszczyna szum.

Ćwiczenie 3

Obejrzyj film pt. „Nasz sposób na głoski” i dowiedz się, skąd się wzięły kreseczki i ogonki w polskim abecadle.

RBHBEL4MFMSpR
Nasz sposób na głoski Nasz sposób na głoski Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0, muzyka: audiojungle.net.
t6BNPnIhhq_0000000R

...a nawet trzy razem

Ćwiczenie 4

Porozmawiajcie o tym w klasie.

  • Jaki sposób znaleźli Polacy na swoje głoski?

  • Czy już wiecie, dlaczego litery mają ogonki?

  • Jaką macie metodę, aby prawidłowo policzyć litery i głoski?

1
Ćwiczenie 5
R1DDo0V5FHtBX1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
t6BNPnIhhq_00000019
1
Ćwiczenie 6
R1FPBDeFAH3qX1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
t6BNPnIhhq_0000001D
Ciekawostka

Niektóre głoski w języku polskim zapisujemy dwojako: ó-u, ch-h, rz-ż, bo kiedy kształtowało się nasze pismo, istniało więcej głosek. Wyobraźcie sobie, że inaczej wymawiano ó niż u, różnie brzmiało rzż, a jeszcze na początku XX wieku słychać było różnicę między chh. Gdyby tak pozostało, uczniowie rzadziej popełnialiby błędy. Po prostu pisaliby tak, jak słyszą.

1
Ćwiczenie 7
RmtLqB7hMUY2b1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 8
  • Wyjaśnij, czym różnią się pary wyrazów z poprzedniego zadania.

  • Co by się stało, gdybyśmy uprościli naszą pisownię i zrezygnowali z podwójnego zapisu? Podyskutuj o tym w klasie.

t6BNPnIhhq_00000023

Samodzielnie i do spółki

W języku polskim jest osiem samogłosek: a, ą, e, ę, i, o, u (ó), y. Jedną z samogłosek zapisujemy na dwa sposoby: u lub ó. Wszystkie inne głoski to spółgłoski, np. b, g, ć, m, k, ch. Jest ich kilka razy więcej niż samogłosek.

Ćwiczenie 9
R1C0YZSMLXy3X1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
t6BNPnIhhq_0000002Q
1
Ćwiczenie 10
R1KRIkMgfZqyi1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 11

Które wyrazy łatwiej było odgadnąć: pozbawione samogłosek czy spółgłosek? Spróbuj wyjaśnić dlaczego.

t6BNPnIhhq_0000002X

Dwie twarze głoski i

Jedną z samogłosek jest i. Ale czy zawsze nią jest? Czasem i oznacza jedynie miękkość spółgłoski. Na przykład w wyrazie nie jest tylko jedna samogłoska – e, natomiast znak i oznacza, że n wymawiamy miękko: ń.

RE5mvMk8XqtrT11
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
R1bBJ7rQcfHaz1
Źródło: a. nn., licencja: CC BY 3.0.
t6BNPnIhhq_0000003G
1
Ćwiczenie 12
RBlZxe8WJ7P9i1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
t6BNPnIhhq_0000003K
1
Ćwiczenie 13
RdBff7EI9Ctoy1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
t6BNPnIhhq_0000003O
Ćwiczenie 14

Podane wyrazy przepisz do zeszytu, a następnie podziel je na głoski. Pomarańczową kredką lub zakreślaczem zaznacz samogłoski.

Wzór: książeczka – k‑si‑ą-ż‑e-cz‑k-a

  • kisiel –

  • silnie –

  • pióro –

  • miło –

  • miś –

  • ślicznie –

t6BNPnIhhq_0000004G

Jedna samogłoska = jedna sylaba

Ćwiczenie 15

Przeczytaj rytmicznie wyliczankę.

Siedzi diabeł koło krzaka
i się gapi na ślimaka.
Raz, dwa, trzy – wychodź ty!
Jak nie wyjdziesz, będzie draka,
diabeł wtedy zje ślimaka.

1
Ćwiczenie 16
R1OfTJSfe0HyM1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
t6BNPnIhhq_0000004W
Ćwiczenie 17
RmKahghuucotD1
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
1
Ćwiczenie 18
R1Hgd0iuUFcpW1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
t6BNPnIhhq_00000052

Dziel śmiało

Wyrazy nie mieszczą się w danej linii? Trzeba je podzielić.
Zasady są proste:

  1. Nie dzielimy wyrazów jednosylabowych, np. strzał, nawet jeśli są długie.

  2. Nie dzielimy liter oznaczających jedną głoskę, np. cz, dz, sz.

  3. Jeśli na granicy dwóch sylab znajduje się kilka spółgłosek, np. kartka, to wyraz dzielimy w dowolnym miejscu. Uwaga: w drugiej sylabie musi być chociaż jedna spółgłoska, np. ka‑rtka, kar‑tka, kart‑ka.

  4. Wyrazy podzielne tylko w jeden sposób, np. przed‑miot, pań‑stwo, mają zaznaczone miejsce podziału w słowniku ortograficznym, np. przed●miot, pań●stwo albo przed/miot, pań/stwo.

  5. Jeśli na granicy dwóch sylab znajdują się dwie identyczne spółgłoski, to koniecznie trzeba je rozdzielić, np. pan‑na.

t6BNPnIhhq_0000005M
Ćwiczenie 19

Zaproponuj, jak można podzielić na sylaby podane wyrazy: „różdżka”, „bazgrze”, „malwa”, „krasnal”. Zapisz swoje propozycje tutaj lub w zeszycie.

Wzór: płaszczka

  • pła‑szczka

  • płasz‑czka

  • płaszcz‑ka

t6BNPnIhhq_00000060
1
Ćwiczenie 20
R16mW5iXu8fPV1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida