II.4)e)

E-materiały przeznaczone do nauki w szkołach lub do samodzielnej pracy ucznia.
Szkoła ponadpodstawowa

I.

W zakresie kompetencji językowych: znajomość gramatyki języka łacińskiego oraz umiejętność rozumienia i tłumaczenia tekstu łacińskiego. Uczeń zna i potrafi stosować podstawowe zjawiska morfologiczne i składniowe typowe dla języka łacińskiego. Uczeń rozumie czytany ze słownikiem tekst łaciński i dokonuje poprawnego przekładu prozatorskiego tekstu łacińskiego na język polski, z wykorzystaniem słownika łacińsko-polskiego, w tłumaczeniu zachowując polską normę językową. (97)

II.

W zakresie kompetencji interkulturowych: znajomość kultury i tradycji antycznej oraz jej wpływu na kultury późniejsze. Uczeń zna, rozumie i interpretuje zjawiska i teksty kultury antycznej, umieszczając je we właściwym dla nich kontekście i zauważając ich cechy dystynktywne, oraz rozpoznaje i interpretuje elementy tradycji antycznej w tekstach kultury późniejszej. (61)

III.

W zakresie kompetencji społecznych: świadomość roli antyku w kształtowaniu się kultury i tożsamości polskiej oraz znaczenia kultury grecko-rzymskiej dla kultury europejskiej i światowej. Uczeń ma świadomość znaczenia tradycji antycznej dla kształtowania się i rozwoju kultury polskiej i światowej. (42)

a)

formy fleksyjne rzeczowników regularnych deklinacji I – V, (10)

b)

formy fleksyjne następujących rzeczowników nieregularnych: Iuppiter, deus, domus, vis, (2)

c)

formy fleksyjne przymiotników deklinacji I – III, (8)

d)

formy fleksyjne i zasady użycia zaimków: is, quis, qui, hic, ille oraz zaimków osobowych i dzierżawczych, (8)

e)

formy fleksyjne liczebników głównych i porządkowych: 1–20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100, 1000, (1)

f)

zasady stopniowania regularnego przymiotników deklinacji I – III oraz stopniowania nieregularnego następujących przymiotników: bonus, malus, parvus, magnus, multi, (5)

g)

zasady tworzenia i stopniowania przysłówków pochodzących od przymiotników deklinacji I – III, (5)

h)

formy strony czynnej i biernej czasowników regularnych koniugacji I – IV w trybie orzekającym (indicativus) i łączącym (coniunctivus) w następujących czasach: praesens, imperfectum, perfectum, plusquamperfectum, futurum I oraz formy trybu rozkazującego w czasie teraźniejszym w stronie czynnej (imperativus praesentis activi), (20)

i)

formy bezokolicznika łacińskiego: infinitivus praesentis activi, infinitivus praesentis passivi, infinitivus perfecti activi, infinitivus perfecti passivi, (2)

j)

formy imiesłowów: participium praesentis activi, participium perfecti passivi, participium futuri passivi (gerundivum), (3)

k)

formy rzeczownika odczasownikowego (gerundium), (1)

-

esse i wybrane composita (possum,prosum, adsum, absum), (5)

-

volo, nolo, (4)

-

eo i wybrane composita (abeo, redeo, obeo), (5)

-

fero i wybrane composita (affero, aufero, differo), (5)

-

tollo, (0)

-

fio, (1)

-

verba defectiva: odi, memini, coepi, (2)

-

verba deponentia i semideponentia; (4)

3)

zna i rozpoznaje formy morfologiczne i strukturę składniową tłumaczonego tekstu; (11)

4)

identyfikuje, z wykorzystaniem posiadanej wiedzy na temat gramatyki łacińskiej, formy podstawowe słów występujących w tłumaczonym tekście; (10)

5)

zapoznaje się z podstawowym słownictwem typowym dla autorów określonych w kanonie; (0)

6)

zna podstawowe techniki przekładu tekstu łacińskiego; (30)

7)

zna zasady tworzenia spójnego i zgodnego z polską normą językową przekładu z języka łacińskiego na język polski; (32)

a)

odmienia rzeczowniki regularne deklinacji I–V, (6)

b)

odmienia następujące rzeczowniki nieregularne: Iuppiter, deus, domus, vis, (0)

c)

odmienia przymiotniki deklinacji I–III, (5)

d)

odmienia i poprawnie używa następujących zaimków: is, quis, qui, hic, ille oraz zaimków osobowych i dzierżawczych, (5)

e)

odmienia i poprawnie posługuje się formami liczebników głównych i porządkowych: 1–20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100, 1000, (1)

f)

stopniuje przymiotniki: regularnie – przymiotniki deklinacji I–III oraz nieregularnie – następujące przymiotniki: bonus, malus, parvus, magnus, multi, (3)

g)

tworzy i stopniuje przysłówki pochodzące od przymiotników deklinacji I–III, (3)

h)

odmienia czasowniki regularne koniugacji I–IV w trybie orzekającym (indicativus) i łączącym (coniunctivus) w następujących czasach: praesens, imperfectum, perfectum, plusquamperfectum, futurum I oraz tworzy formy trybu rozkazującego w czasie teraźniejszym w stronie czynnej (imperativus praesentis activi), (12)

i)

tworzy i posługuje się następującymi formami bezokolicznika łacińskiego: infinitivus praesentis activi, infinitivus praesentis passivi, infinitivus perfecti activi, infinitivus perfecti passivi, (0)

j)

tworzy i stosuje następujące formy imiesłowów: participium praesentis activi, participium perfecti passivi, participium futuri passivi (gerundivum), (0)

k)

tworzy i odmienia rzeczownik odczasownikowy (gerundium), (1)

-

esse i wybrane composita (possum,prosum, adsum, absum), (2)

-

volo, nolo, (0)

-

eo i wybrane composita (abeo, redeo, obeo), (1)

-

fero i wybrane composita (affero, aufero, differo), (1)

-

tollo, (0)

-

fio, (0)

-

verba defectiva: odi, memini, coepi, (2)

-

verba deponentia i semideponentia; (2)

n)

potrafi poprawnie stosować podstawową terminologię gramatyczną w odniesieniu do opisu łacińskiego systemu językowego, (5)

o)

potrafi czytać ze zrozumieniem prozatorski tekst łaciński (z zakresu tekstów określonych w kanonie), posługując się w tym celu słownikiem, (5)

q)

potrafi korzystać ze słownika łacińsko-polskiego przy sporządzaniu przekładu, (52)

r)

potrafi w przypadku wyrazów wieloznacznych wybrać znaczenie odpowiednie dla kontekstu/tematyki tłumaczonego tekstu, (15)

s)

dokonuje poprawnego przekładu prozatorskiego tekstu łacińskiego z zakresu tekstów określonych w kanonie na język polski, w tłumaczeniu zachowując polską normę językową. (34)

a)

mity o powstaniu świata, (7)

b)

mity o bogach olimpijskich i pozostałych bóstwach panteonu greckiego, (25)

c)

mity o głównych herosach – Prometeusz, Herakles, Tezeusz, Argonauci, (7)

d)

mity o wojnie trojańskiej i powrocie bohaterów spod Troi, (7)

e)

mity ajtiologiczne, wyjaśniające powstanie zjawisk i rzeczy, (3)

f)

związki mitologii greckiej z rzymską, (5)

g)

mity o wędrówce Eneasza, (4)

h)

mity o powstaniu Rzymu; (5)

-

wielka kolonizacja, (0)

-

idea państw-miast (poleis: Ateny, Sparta, Teby, Korynt), (0)

-

formy ustrojowe w Grecji: demokracja ateńska, ustrój spartański, (0)

-

wojny perskie, (0)

-

wojna peloponeska, (0)

-

podboje Aleksandra Wielkiego i państwa hellenistyczne; (1)

-

Homer, Iliada i Odyseja, (0)

-

liryka grecka (wybrane wiersze Alkajosa, Safony i Anakreonta), (0)

-

tragedia: wybrane dzieła Ajschylosa (Prometeusz skowany, Oresteja), Sofoklesa (Król Edyp, Antygona), i Eurypidesa (Medea), (3)

-

historiografia: Herodot, Dzieje i Tukidydes, Wojna peloponeska; (0)

-

Cyceron: mowy (Mowy przeciwko Katylinie, Mowa w obronie poety Archiasza,, Filipiki), listy, (1)

-

Cezar, Pamiętniki o wojnie galijskiej, Pamiętniki o wojnie domowej, (0)

-

Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta (księga I, księga XXI), (0)

-

Wergiliusz, Eneida, (2)

-

Horacy, Pieśni (wybrane wiersze), (0)

-

Owidiusz, Metamorfozy, (0)

-

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza, (2)

-

Tacyt, Roczniki; (0)

a)

początki filozofii greckiej: Tales z Miletu, Anaksymander, Anaksymenes, Demokryt, Heraklit, Pitagoras, (0)

b)

Sokrates, (0)

c)

Platon: Uczta, Obrona Sokratesa, Państwo, (0)

d)

Arystoteles, (0)

e)

szkoły filozoficzne: stoicka i epikurejska w Grecji i Rzymie, (1)

f)

wybrane pisma filozoficzne Cycerona: O przyjaźni, O starości; (1)

a)

sport i widowiska w Grecji i Rzymie: igrzyska w Olimpii, igrzyska gladiatorskie w Rzymie, (1)

b)

wyrocznie: Delfy i ich rola, Sybilla, (1)

c)

życie domowe i rodzinne w Grecji i Rzymie (dom; rodzina; dzieci i edukacja; imiona i nazwiska greckie i rzymskie; ubiór w Grecji i Rzymie), (8)

d)

życie społeczne i gospodarcze (miasto i wieś, drogi, handel; religie w świecie greckim i rzymskim; wyrocznie – Delfy, Sybilla; niewola i niewolnicy; fenomen prawa rzymskiego; kalendarz; armia grecka i rzymska; rozrywki); (12)

a)

obecność tradycji greckiej i rzymskiej we współczesnym życiu publicznym i kulturalnym, (8)

b)

przetworzenia motywów kulturowych greckich i rzymskich w kulturze późniejszej, polskiej i światowej na płaszczyznach: literackiej, sztuk plastycznych, sztuk wizualnych; (9)

a)

mity o powstaniu świata, (1)

b)

mity o bogach olimpijskich i pozostałych bóstwach panteonu greckiego, (14)

c)

mity o głównych herosach – Prometeusz, Herakles, Tezeusz, Argonauci, (4)

d)

mity o wojnie trojańskiej i powrocie bohaterów spod Troi, (4)

e)

mity ajtiologiczne wyjaśniające powstanie zjawisk i rzeczy, (1)

f)

związki mitologii greckiej z rzymską, (2)

g)

mity o wędrówce Eneasza, (1)

h)

mity o powstaniu Rzymu; (3)

-

wielka kolonizacja, (0)

-

idea państw-miast (poleis: Ateny, Sparta, Teby, Korynt), (0)

-

formy ustrojowe w Grecji: demokracja ateńska, ustrój spartański, (0)

-

wojny perskie, (0)

-

wojna peloponeska, (0)

-

podboje Aleksandra Wielkiego i państwa hellenistyczne; (1)

-

Homer, Iliada i Odyseja, (0)

-

liryka grecka (wybrane wiersze Alkajosa, Safony i Anakreonta), (0)

-

tragedia: wybrane dzieła Ajschylosa (Prometeusz skowany, Oresteja), Sofoklesa (Król Edyp, Antygona) i Eurypidesa (Medea), (1)

-

historiografia: Herodot, Dzieje i Tukidydes, Wojna peloponeska; (0)

-

Cyceron: mowy (Mowy przeciwko Katylinie, Mowa w obronie poety Archiasza, Filipiki), listy, (0)

-

Cezar, Pamiętniki o wojnie galijskiej, Pamiętniki o wojnie domowej, (0)

-

Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta (księga I, księga XXI), (0)

-

Wergiliusz, Eneida, (0)

-

Horacy, Pieśni (wybrane wiersze), (0)

-

Owidiusz, Metamorfozy, (0)

-

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza, (2)

-

Tacyt, Roczniki; (0)

a)

początki filozofii greckiej: Tales z Miletu, Anaksymander, Anaksymenes, Demokryt, Heraklit, Pitagoras, (0)

b)

Sokrates, (0)

c)

Platon: Uczta, Obrona Sokratesa, Państwo, (0)

d)

Arystoteles, (0)

e)

szkoły filozoficzne: stoicka i epikurejska w Grecji i Rzymie, (0)

f)

wybrane pisma filozoficzne Cycerona: O przyjaźni, O starości; (0)

a)

sport i widowiska w Grecji i Rzymie: igrzyska w Olimpii, igrzyska gladiatorskie w Rzymie, (0)

b)

życie domowe i rodzinne w Grecji i Rzymie (dom; rodzina; dzieci i edukacja; imiona i nazwiska greckie i rzymskie; ubiór w Grecji i Rzymie), (7)

c)

życie społeczne i gospodarcze (miasto i wieś, drogi, handel; niewola i niewolnicy; religie w świecie greckim i rzymskim; wyrocznie – Delfy, Sybilla; fenomen prawa rzymskiego; kalendarz; armia grecka i rzymska; rozrywki); (3)

a)

obecność tradycji greckiej i rzymskiej we współczesnym życiu publicznym i kulturalnym, (20)

b)

przetworzenia motywów kulturowych greckich i rzymskich w kulturze późniejszej polskiej i światowej na płaszczyznach: literackiej, sztuk plastycznych, sztuk wizualnych. (18)