Spis treści

Wprowadzenie

Przeczytaj

Schemat

Sprawdź się

Dla nauczyciela

Fotografia przedstawiająca ręce sześciu osób w różnym wieku i różnej płci. Dwie postaci mają obrączki na serdecznych palcach. Ręce tworzą zamknięty łańcuch, dłoń jednej osoby trzyma przegub innej.

Polityka prorodzinna państwa

Źródło: Pixabay, domena publiczna.

Zgodnie z artykułem 18 Konstytucji RP, państwo zobowiązuje się do ochrony i wspierania polskich rodzin.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.

Źródło: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., dostępny w internecie: prawo.sejm.gov.pl [dostęp 3.04.2020 r.].

Zobowiązanie to realizowane jest zarówno poprzez stanowienie prawa (np. tzw. prawo rodzinne i opiekuńcze), jak i prowadzenie polityki (w tym wypadku polityki rodzinnej). W Polsce zajmują się tym różne instytucje - od ministerstwa właściwego do spraw rodziny i polityki społecznej po różnego typu agendy państwowe i samorządowe na poziomie lokalnym.

Twoje cele

- Scharakteryzujesz funkcje i cele polityki RP w sferze wspierania rodziny.

- Przeanalizujesz instrumenty polskiej polityki prorodzinnej.

- Ocenisz działania państwa w sferze polityki prorodzinnej w Polsce.

- Zaproponujesz własną modyfikację zasad wdrażania przykładowego projektu polityki społecznej wspierającego polską rodzinę.

Dla zainteresowanych

Jakie instytucje chronią rodzinę?

Instytucje prawne prawa rodzinnego w Polsce

Bezpieczeństwo socjalne

Prawa socjalne – realizacja przez państwo i dylematy z tym związane

Przeczytaj

Polityka rodzinna w Polsce stanowi element szeroko rozumianej polityki społecznej.

Polityka społeczna

Polityka społeczna jest zorganizowaną działalnością państwa i jego instytucji. Służy do:

- zaspokajania potrzeb zbiorowych społeczeństwa;

- rozwiązywania problemów społecznych;

- zaspokajania indywidualnych potrzeb obywateli, którzy bez wsparcia państwa nie mogą ich zaspokoić samodzielnie.

We współczesnych społeczeństwach istotnym dopełnieniem tej polityki jest działalność szeroko rozumianych organizacji pozarządowych: związków zawodowych, organizacji pracodawców i organizacji społecznych.

Politykę społeczną można rozumieć na dwa sposoby:

- w wąskim znaczeniu: polityka socjalna państwa, czyli wsparcie materialne (finansowe, rzeczowe i organizacyjne) osób i rodzin, które z różnych powodów nie dysponują środkami wystarczającymi do przeżycia;

- w szerokim znaczeniu: polityka zaspokajająca pozagospodarcze potrzeby obywateli lub stwarzająca niezbędne i konieczne warunki do samodzielnego zaspokojenia tych potrzeb przez obywateli.

Świadczenia finansowe na rzecz rodzin

Indeks świadczeń rodzinnych jest obecnie dość rozbudowany, związany z konkretnymi sytuacjami rodzinnymi.

Polityka rodzinna: cele, funkcje, instrumenty

Działania polityczne adresowane bezpośrednio do rodzin to główny trzon polityki rodzinnej państwa. Jej instytucjonalnym wyrazem w Polsce jest np. ministerstwo właściwe ds. rodziny i polityki społecznej. Już sama nazwa tego ministerstwa wskazuje na wielowymiarowy charakter działania ukierunkowanego na rodzinę i wkraczanie jego polityki w zakres innych polityk państwa:

- demograficzną,

- zdrowotną,

- edukacyjną,

- mieszkaniową,

- migracyjną,

- zatrudnienia,

- zabezpieczenia społecznego i pomocy społecznej,

- ochrony środowiska,

- profilaktyki i zwalczania patologii społecznej.

Dlatego też w obszarze polityki społecznej wyróżnia się bezpośrednią politykę rodziną.

Są to działania adresowane wprost do rodzin, mające wspomóc rodzinę, umożliwić realizację funkcji rodziny (głównie: prokreacyjnej, ekonomicznej, opiekuńczo-zabezpieczającej) zgodne z aprobowanymi społecznie wzorami życia rodzinnego.

Powiązane ze sobą cele realizowane przez politykę rodzinną

- Wzrost dzietności rodzin (powiązanie polityki rodzinnej z funkcją prokreacyjną rodziny);

- inwestycja w kapitał ludzki, czyli wspieranie rodziców w utrzymaniu, wychowaniu i kształceniu dzieci (powiązanie polityki rodzinnej z funkcją socjalizacyjną);

- pomoc rodzinom ubogim (powiązanie polityki rodzinnej z funkcją ekonomiczną rodziny);

- pomoc poszczególnym typom rodzin: niepełnym, wielodzietnym, z dziećmi niepełnosprawnymi (powiązanie polityki rodzinnej z funkcją opiekuńczo-wychowawczą rodziny).

Funkcje, jakie spełniają świadczenia społeczne, będące podstawowym instrumentem bezpośredniej polityki rodzinnej

Ilustracja interaktywna. Ilustracja przedstawia cztery schematyczne sylwetki osób w kolorze zielonym, które znajdują się na tle konturu Polski. Te postaci to matka i ojciec oraz dwójka dzieci po bokach. Opisane elementy ilustracji interaktywnej. 1. Funkcja dochodowa realizowana jest w formie bezpośrednich świadczeń pieniężnych lub pośrednio-rzeczowych, a także w formie usług uzupełniających dochody rodziny. 2. Funkcja kompensacyjna to częściowe przynajmniej rekompensowanie wydatków (np. związanych z potomstwem) lub utraconych dochodów (np. z powodu okresowego wycofania się rodzica z rynku pracy: urlop macierzyński, wychowawczy itp.). 3. Funkcja redystrybucyjna to korygowanie podziału PKB na rzecz jednostek lub grup społecznych. W tym przypadku są to transfery kierowane do rodzin wychowujących dzieci oraz środki przeznaczane na utrzymanie sytemu opiekuńczo-wychowawczego oraz edukacyjnego. 4. Funkcja egalitaryzująca polega na zmniejszaniu (łagodzeniu) różnic w poziomie życia rodzin. 5. Funkcja stymulująca to kierowanie spożyciem i oddziaływanie na postawy i zachowania jednostek i grup społecznych.

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Instrumenty wsparcia wykorzystywane w polskiej polityce rodzinnej

Świadczenia rodzinne związane z różnymi sytuacjami rodzinnymi wynikającymi z faktu urodzenia dziecka i opieki nad nim

Aktualnie system świadczeń rodzinnych jest regulowany ustawowo:

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Art. 2

Świadczeniami rodzinnymi są:

1) zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego.

2) świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne;

3) zapomoga wypłacana przez gminy, na podstawie art. 22a;

3a) świadczenia wypłacane przez gminy na podstawie art. 22b;

4) jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka;

5) świadczenie rodzicielskie.

Źródło: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 27.10.2021 r.].

System ulg podatkowych związanych z sytuacją rodzinną podatnika

Należą do niego: możliwość wspólnego opodatkowania małżonków (przywilej ten dotyczy tylko formalnych małżeństw) i możliwość wspólnego opodatkowania dla rodzin niepełnych. Ponadto osoby niepełnosprawne mogą odliczać wydatki na cele rehabilitacyjne od dochodu do podatkowania. Według tej samej zasady odliczane są wydatki związane z odpłatnym kształceniem na studiach wyższych oraz dojazdy dzieci do szkół poza miejscem zamieszkania. Zwolnione z podatku są świadczenia rodzinne: zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne, zasiłki wychowawcze, zasiłki porodowe, jednorazowe zasiłki z tytułu urodzenia dziecka, świadczenia dla rodzin zastępczych, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenia rzeczowe oraz stypendia.

Programy wspierania rodziny

Są to programy wykraczające poza standardowy system świadczeń rodzinnych, np.:

- program „Rodzina 500 plus” - czyli zasiłek w wysokości 500 zł wypłacany co miesiąc na każde dziecko, bez względu na dochód rodziny:

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Art. 4

1. Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

2. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.

3. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

Źródło: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 8.01.2020 r.].

- Karta Dużej Rodziny - czyli system zniżek i dodatkowych uprawnień dla rodzin wychowujących co najmniej troje dzieci:

Ustawa z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny

Art. 1

1. Ustawa określa zasady przyznawania członkom rodziny wielodzietnej Karty Dużej Rodziny, zwanej dalej „Kartą”, sposób przyznawania im uprawnień oraz sposób realizacji i finansowania zadań wynikających z ustawy. 2. Uprawnienia przysługujące osobom posiadającym ważną Kartę polegają na przyznaniu korzystniejszego od ogólnie obowiązującego dostępu do towarów, usług lub innych form działalności.

Źródło: Ustawa z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny, dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 27.10.2021 r.].

- program „Dobry start”, czyli tzw. wyprawka szkolna – wypłacane raz w roku świadczenie w wysokości 300 zł na uczące się w szkole dziecko do 20. roku życia (a w przypadku dziecka niepełnosprawnego – do 24. roku życia), niezależnie od dochodu rodziny.

- tzw. becikowe – jednorazowa zapomoga w wysokości 1000 zł przyznawana z tytułu urodzenia się dziecka; przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922 zł.

Dodatkowo państwo wspiera wychowanie dzieci i młodzieży poprzez tworzenie i finansowanie infrastruktury opiekuńczo-wychowawczej, na którą składają się państwowe żłobki, przedszkola i szkoły.

Słownik

dochód narodowy

równy dochodowi krajowemu netto (w odróżnieniu od PKB) – składają się na niego wszystkie dochody uzyskane w danym roku z dóbr produkcyjnych i konsumpcyjnych

ekonomiczna funkcja rodziny

funkcja polegająca na zabezpieczeniu potrzeb materialnych rodziny; składają się na nią takie aktywności, jak praca zawodowa, ale także pozyskiwanie, utrzymywanie i korzystanie z dóbr trwałych: mieszkania i jego wyposażenia, samochodu etc., oraz dóbr kapitałowych (akcji, obligacji, oszczędności); w zakresie funkcji ekonomicznej wykonywane są także różne czynności usługowe: aprowizacja, przygotowywanie posiłków, utrzymywanie czystości, dbałość o sprzęt i dobra indywidualne członków rodziny

opiekuńczo-zabezpieczająca funkcja rodziny

związana jest z koniecznością zapewnienia opieki dzieciom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokajać swych potrzeb; ale również i innym członkom rodziny, którzy z racji choroby czy zaawansowanego wieku muszą korzystać z pomocy, jaką pozostali członkowie rodziny świadczą im w zakresie zaspokajania podstawowych potrzeb

PKB

czyli produkt krajowy brutto: jest to miara wielkości gospodarki danego kraju; składa się na nią wartość dóbr i usług wytworzonych w ciągu roku przez krajowe i zagraniczne firmy na terenie danego kraju

prokreacyjna funkcja rodziny

to funkcja, która zapewnia kobiecie możliwość urodzenia dziecka; funkcja ta ma również znaczenie dla społeczeństwa: dzięki niej następuje podtrzymanie ciągłości zbiorowości ludzkiej

redystrybucja

(z łac. redistributio, re – znów;  distributio – podział); ponowny transfer (przeniesienie) jakiejś części majątku (kapitał, nieruchomości) z jednego podmiotu do drugiego za pomocą jakiegoś mechanizmu społecznego, np. finansowanie potrzeb społecznych z podatków, jak choćby pomoc społeczna czy opieka zdrowotna

socjalizacja

(z łac. socialis – społeczny, towarzyski); uspołecznienie, proces nabywania przez podmiot umiejętności (a przede wszystkim przyswajania sytemu wartości, norm i wzorów zachowań akceptowanych i podtrzymywanych przez zbiorowość lub społeczeństwo); proces, w którym jednostka ze swoimi specyficznymi biologicznymi i psychicznymi dyspozycjami staje się dojrzała społecznie; w wyniku tego zostaje wyposażona w dynamicznie podtrzymywane w okresie całego życia zdolności i umiejętności skutecznego działania w obrębie całego społeczeństwa (jak i w poszczególnych jego elementach); proces powstawania i rozwoju osobowości zachodzący we wzajemnej zależności ze społecznie przekazywanym środowiskiem socjalnym i materialnym

socjalizacyjna funkcja rodziny

funkcja edukacyjno-wychowawcza, jaką dorośli członkowie rodziny pełnią w stosunku do dzieci; rodzina jest podstawową instytucją społeczną biorącą udział w procesie socjalizacji

transfer

inaczej: przenoszenie; np. w psychologii oznacza przenoszenie umiejętności nabytych w jednej dziedzinie na inną; w sporcie - przenoszenie zawodnika z jednej drużyny do drugiej za pośrednictwem umowy związanej z opłatami; w ekonomii - przenoszenie środków finansowych między dziedzinami, rachunkami czy grupami społecznymi

Schemat

Polecenie 1

Zapoznaj się z wynikami sondażu oraz dotyczącym ich schematem, a następnie wykonaj ćwiczenie.

CBOS pyta:

Ludzie różnie oceniają obecną politykę państwa wobec rodziny. Stosując skalę ocen od „bardzo dobrze” do „niedostatecznie”, proszę powiedzieć, jak ocenia Pan(i) obecną politykę państwa wobec rodziny?

Wykres. Lista elementów: 1. zestaw danych:rok: 1996dobrze lub bardzo dobrze: 11%dostatecznie: 47%niedostatecznie: 35%trudno powiedzieć: 6%2. zestaw danych:rok: 2000dobrze lub bardzo dobrze: 6%dostatecznie: 41%niedostatecznie: 46%trudno powiedzieć: 7%3. zestaw danych:rok: 2006dobrze lub bardzo dobrze: 16%dostatecznie: 45%niedostatecznie: 31%trudno powiedzieć: 8%4. zestaw danych:rok: 2012dobrze lub bardzo dobrze: 9%dostatecznie: 33%niedostatecznie: 51%trudno powiedzieć: 7%5. zestaw danych:rok: 2013dobrze lub bardzo dobrze: 13%dostatecznie: 51%niedostatecznie: 32%trudno powiedzieć: 4%6. zestaw danych:rok: 2017dobrze lub bardzo dobrze: 52%dostatecznie: 34%niedostatecznie: 10%trudno powiedzieć: 4%7. zestaw danych:rok: 2018dobrze lub bardzo dobrze: 49%dostatecznie: 35%niedostatecznie: 11%trudno powiedzieć: 5%

Oprac. na podst. CBOS Polityka państwa wobec rodzin – oceny i oczekiwania, Komunikat z Badań nr 83/2018, 2018 r. s. 2.

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Komentarz do badania CBOS

Ilustracja przedstawia ten sam wykres, co powyżej. Dane z wykresu: 1. zestaw danych:rok: 1996dobrze lub bardzo dobrze: 11%dostatecznie: 47%niedostatecznie: 35%trudno powiedzieć: 6%2. zestaw danych:rok: 2000dobrze lub bardzo dobrze: 6%dostatecznie: 41%niedostatecznie: 46%trudno powiedzieć: 7%3. zestaw danych:rok: 2006dobrze lub bardzo dobrze: 16%dostatecznie: 45%niedostatecznie: 31%trudno powiedzieć: 8%4. zestaw danych:rok: 2012dobrze lub bardzo dobrze: 9%dostatecznie: 33%niedostatecznie: 51%trudno powiedzieć: 7%5. zestaw danych:rok: 2013dobrze lub bardzo dobrze: 13%dostatecznie: 51%niedostatecznie: 32%trudno powiedzieć: 4%6. zestaw danych:rok: 2017dobrze lub bardzo dobrze: 52%dostatecznie: 34%niedostatecznie: 10%trudno powiedzieć: 4%7. zestaw danych:rok: 2018dobrze lub bardzo dobrze: 49%dostatecznie: 35%niedostatecznie: 11%trudno powiedzieć: 5%. Na wykresie znajdują się opisane następujące punkty: 1. W porównaniu z okresem wczesnego kapitalizmu w Polsce, czyli na przełomie XX i XXI w., obecna ocena polityki rodzinnej w naszym kraju jest zdecydowanie wyższa. Od 2017 r. około 50% Polaków wystawia jej ocenę dobrą lub bardzo dobrą. Należy jednocześnie zauważyć, że ten radykalny wzrost spowodowany jest załamaniem, jakie w ocenie polityki rodzinnej nastąpiło między rokiem 2006 a 2012 (wzrost udziału ocen niedostatecznych o 20 punktów procentowych, przy jednoczesnym spadku udziału ocen bardzo dobrych i dostatecznych). 2. Wzrost zadowolenia, tak samo spektakularny jak spadek tego zadowolenia między rokiem 2006 a 2012, obrazuje wzrost udziału ocen bardzo dobrych o blisko 40 punktów procentowych między rokiem 2013 a 2017. 3. Warto zauważyć, że zapowiedź poprawy w ocenie polityki rodzinnej państwa przynosi już rok 2013. Nie widać wprawdzie jeszcze znaczącego wzrostu ocen bardzo dobrych, ale opinie się poprawiają. W 2013 r. (w porównaniu z 2012 r.) wzrasta o blisko 20 punktów udział ocen dostatecznych kosztem spadku o prawie 20 punktów udziału ocen niedostatecznych.

Zastanów się, jakie wydarzenia historyczne mogły poprzedzać te zmiany opinii publicznej?

Zasób oparty o element wizualny.

1

2

3

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ocena pomysłów na poszerzenie polityki prorodzinnej

Slajd 1 z 2

Wykres skumulowany z danymi podanymi w procentach. Rząd zapowiada nowe rozwiązania, które mają służyć wspieraniu rodzin i zachęcać do posiadania dzieci. Czy Pan(i) popiera: Lista elementów: 1. zestaw danych:co: ułatwienia dla matek–studentek w godzeniu studiów i macierzyństwazdecydowanie popieram: 47raczej popieram: 42raczej jestem przeciwny(a): 4zdecydowanie jestem przeciwny(a): 2trudno powiedzieć: 52. zestaw danych:co: bezpłatne leki dla kobiet w ciążyzdecydowanie popieram: 47raczej popieram: 36raczej jestem przeciwny(a): 7zdecydowanie jestem przeciwny(a): 5trudno powiedzieć: 53. zestaw danych:co: 300 zł na wyprawkę szkolną dla każdego uczniazdecydowanie popieram: 44raczej popieram: 31raczej jestem przeciwny(a): 12zdecydowanie jestem przeciwny(a): 10trudno powiedzieć: 34. zestaw danych:co: bony na sport i kulturę dla młodzieżyzdecydowanie popieram: 43raczej popieram: 42raczej jestem przeciwny(a): 7zdecydowanie jestem przeciwny(a): 3trudno powiedzieć: 55. zestaw danych:co: gwarancje najniższej emerytury dla matek co najmniej czworga dziecizdecydowanie popieram: 39raczej popieram: 38raczej jestem przeciwny(a): 11zdecydowanie jestem przeciwny(a): 8trudno powiedzieć: 46. zestaw danych:co: wydłużenie urlopu rodzicielskiego o 3 miesiące w przypadku szybkiego urodzenia kolejnego dziecka (w ciągu 2 lat od narodzin poprzedniego)zdecydowanie popieram: 36raczej popieram: 44raczej jestem przeciwny(a): 7zdecydowanie jestem przeciwny(a): 7trudno powiedzieć: 6

Wydaje się, że poparcie dla instrumentów polityki rodzinnej wspierającej jednocześnie funkcje wychowawczą i materialną polskiej rodziny są powszechnie akceptowane przez Polaków. Wszystkie cieszą się poparciem ok. 80% badanych, bez względu na zróżnicowanie interesów rodzin mających i niemających dzieci oraz rodzin wychowujących dzieci w różnym wieku.

Oprac. na podst. CBOS Polityka państwa wobec rodzin – oceny i oczekiwania, Komunikat z Badań nr 83/2018, 2018 r. s. 6.

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Przejdź do następnego slajdu

Ćwiczenie 1

Poszukaj informacji na temat najbardziej znanego programu prorodzinnego, jakim jest rządowy program Rodzina 500 plus. Zapoznaj się z dotyczącymi go statystykami i spróbuj ocenić jego skuteczność.

Sprawdź się

Pokaż ćwiczenia:

Ćwiczenie 1

Zaznacz cele polityki społecznej.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- zaspokajanie indywidualnych potrzeb obywateli, którzy bez wsparcia państwa nie mogą ich zaspokoić samodzielnie]

- zaspokajanie potrzeb zbiorowych społeczeństwa

- pomnażanie bogactwa kraju

- rozwiązywanie problemów społecznych

- postęp społeczno-gospodarczy

Ćwiczenie 2

Zaznacz, które świadczenie jest świadczeniem rodzinnym.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka

- jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka

- zwolnienie od podatku zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych, zasiłków wychowawczych, zasiłków porodowych, jednorazowego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka, świadczenia dla rodzin zastępczych, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenia rzeczowego oraz stypendiów

- Karta Dużej Rodziny

Ćwiczenie 3

Uzupełnij definicję brakującymi fragmentami.

Termin "    rodzinna" oznacza różne formy działania     i innych podmiotów na rzecz tworzenia warunków do powstawania, rozwoju i funkcjonowania    ”

aktywność     rodzin     opieka     przedszkoli     związków partnerskich     polityka     państwa     prezydenta     gminy

Źródło cytatu: Bożena Balcerzak-Paradowska, Rodzina i polityka społeczna na przełomie wieków, Warszawa 2004, s. 140.

Ćwiczenie 4

Zdecyduj, które stwierdzenia są prawdziwe, a które fałszywe.

Stwierdzenie

Prawda

Fałsz

Urlop macierzyński przysługuje obojgu rodzicom.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej chroni małżeństwo, rodzinę i związki partnerskie.

Karta Dużej Rodziny nie przysługuje emerytom.

Urlop wychowawczy przysługuje obojgu rodzicom.

Polityka rodzinna państwa jest powiązana z polityką demograficzną.

Egalitaryzująca funkcja świadczeń społecznych polega na zmniejszaniu (łagodzeniu) różnic w poziomie życia rodzin.

Ćwiczenie 5

Zapoznaj się z tekstem i wykonaj polecenie.

Procedura przyjęcia do domu pomocy społecznej

Główne punkty odbycia procedury umieszczenia osoby starszej w Domu Pomocy Społecznej to:

- Złożenie wniosku o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej do Ośrodka Pomocy Społecznej w miejscu zamieszkania Seniora (na terenie gminy stałego zameldowania wnioskodawcy). Po złożeniu wniosku pracownik socjalny Ośrodka przeprowadza wywiad środowiskowy. Zgodnie z prawem wywiad powinien mieć miejsce najpóźniej w ciągu 14 dni od daty złożenia wniosku.

- Przygotowanie wymaganych dokumentów w postaci: decyzji rentowej, emerytalnej, decyzji z KRUS, które potwierdzą dochody osoby ubiegającej się o miejsce w DPS. Jest to warunkiem ubiegania się o dofinansowanie do kosztów pobytu ze środków gminy dla osób lub rodzin, które nie są w stanie pokrywać pełnych kosztów miesięcznego utrzymania w placówce. Wnioskodawca musi również pisemnie wyrazić zgodę na odpłatność za pobyt w DPS. W tym celu wymagany jest jego własnoręczny podpis na stosownym oświadczeniu, które przygotowuje pracownik socjalny.

- Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia uzyskane od lekarza rodzinnego. Ważną kwestią jest, żeby w treści zaświadczenia lekarz stwierdził, czy zachodzi konieczność pomocy ze strony osoby trzeciej, ewentualnie, że osoba ubiegająca się o skierowanie do DPS nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji.

- Przygotowanie dokumentów, które poświadczać będą wysokość dochodów osób zobowiązanych do alimentacji (osób, które wspólnie zamieszkują). W pierwszej kolejności zalicza się do nich osoby najbliższe: współmałżonka, dzieci, rodziców itp. U tych krewnych również przeprowadzany jest wywiad środowiskowy.

- Jeśli ubiegający się posiada tytuł kombatancki lub był osobą represjonowaną w czasie wojny lub w okresie powojennym, również potrzebny jest odpowiedni dokument potwierdzający ten fakt.

Źródło: Procedura przyjęcia do domu pomocy społecznej, dostępny w internecie: domyopieki.pl [dostęp 8.01.2020 r.].

Uzasadnij twierdzenie, że państwo jedynie wspiera rodziny w funkcji opiekuńczo-zabezpieczającej w zakresie opieki nad osobami starszymi, a nie wyręcza rodzin w tym zakresie.

Ćwiczenie 6

Zapoznaj się z wykresem i wykonaj polecenie.

Wykres kolumnowy. Lista elementów: 1. zestaw danych:Rok: 1990Dzieci w żłobkach na jedno miejsce: 1,44Dzieci w przedszkolach na jedno miejsce: 1,372. zestaw danych:Rok: 1995Dzieci w żłobkach na jedno miejsce: 1,83Dzieci w przedszkolach na jedno miejsce: 1,283. zestaw danych:Rok: 2000Dzieci w żłobkach na jedno miejsce: 1,77Dzieci w przedszkolach na jedno miejsce: 1,244. zestaw danych:Rok: 2005Dzieci w żłobkach na jedno miejsce: 1,89Dzieci w przedszkolach na jedno miejsce: 1,225. zestaw danych:Rok: 2010Dzieci w żłobkach na jedno miejsce: 1,75Dzieci w przedszkolach na jedno miejsce: 1,286. zestaw danych:Rok: 2017Dzieci w żłobkach na jedno miejsce: 1,45Dzieci w przedszkolach na jedno miejsce: 1,17

Oprac. na podst.: GUS, Roczniki Statystyczne Rzeczypospolitej Polskiej, stat.gov.pl [dostęp: 27.10.2021 r.].

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Rozstrzygnij, którzy rodzice są mocniej wspierani przez państwo w wymiarze infrastruktury opiekuńczo-wychowawczej: rodzice dzieci w wieku 0–3 lat czy dzieci w wieku 4–6 lat. Uzasadnij swoją odpowiedź.

Rozstrzygnięcie:  rodzice dzieci w wieku 0–3 latrodzice dzieci w wieku 4–6 lat

Uzasadnienie:

Ćwiczenie 7

Porównaj ze sobą dane na wykresach.

Wykres A

Wykres kolumnowy. Odsetek odpowiedzi „dobrze” lub „bardzo dobrze” na pytanie: „Ludzie różnie oceniają obecną politykę państwa wobec rodziny. Stosując skalę ocen od »bardzo dobrze« do »niedostatecznie«, proszę powiedzieć, jak ocenia Pan(i) obecną politykę państwa wobec rodziny”.. Lista elementów:

- 1. zestaw danych:

- Rok: IX 1996

- Odsetek odpowiedzi „dobrze” i „bardzo dobrze”: 11

- 2. zestaw danych:

- Rok: II 2000

- Odsetek odpowiedzi „dobrze” i „bardzo dobrze”: 6

- 3. zestaw danych:

- Rok: II 2006

- Odsetek odpowiedzi „dobrze” i „bardzo dobrze”: 16

- 4. zestaw danych:

- Rok: IV 2012

- Odsetek odpowiedzi „dobrze” i „bardzo dobrze”: 9

- 5. zestaw danych:

- Rok: VII 2013

- Odsetek odpowiedzi „dobrze” i „bardzo dobrze”: 13

- 6. zestaw danych:

- Rok: III 2017

- Odsetek odpowiedzi „dobrze” i „bardzo dobrze”: 52

- 7. zestaw danych:

- Rok: V 2018

- Odsetek odpowiedzi „dobrze” i „bardzo dobrze”: 49

- 8. zestaw danych:

- Rok: III 2019

- Odsetek odpowiedzi „dobrze” i „bardzo dobrze”: 62

Oprac. na podst.: Program Rodzina 500 plus po trzech latach funkcjonowania, „Komunikat z badań” CBOS 52/2019.

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Wykres B

Wykres kolumnowy. Odsetek odpowiedzi na pytanie: „Prawo i Sprawiedliwość zapowiada wprowadzenie nowych rozwiązań. O każdym z nich proszę powiedzieć, czy je Pan(i) popiera, czy też jest Pan(i) mu przeciwn(a)”.

Dla: Świadczenie wychowawcze z programu „Rodzina 500 plus" na każde dziecko. Lista elementów: 1. zestaw danych:Opinia: Zdecydowanie popieramOdsetek odpowiedzi: 442. zestaw danych:Opinia: Raczej popieramOdsetek odpowiedzi: 313. zestaw danych:Opinia: Raczej jestem przeciwny(a)Odsetek odpowiedzi: 94. zestaw danych:Opinia: Zdecydowanie jestem przeciwny(a)Odsetek odpowiedzi: 105. zestaw danych:Opinia: Trudno powiedziećOdsetek odpowiedzi: 6

Oprac. na podst.: Reakcje społeczne na rozwiązania tzw. Nowej Piątki PiS, „Komunikat z badań” CBOS 45/2019.

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Wyjaśnij powiązanie między obiema opiniami badanymi przez CBOS, reprezentowanymi przez wykresy.

Ćwiczenie 8

Zapoznaj się z fragmentem ustawy i wykonaj polecenie.

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Art. 4

1. Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. (…)

Art. 5

Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko.

Źródło: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 8.01.2020 r.].

Uzasadnij, że powoływany ustawą program, potocznie nazywany „500 plus", może wspierać, poza funkcją socjalizacyjną, do której się bezpośrednio odwołuje, także funkcję prokreacyjną.

Dla nauczyciela

Autorka: Paulina Wierzbińska

Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie

Temat: Polityka prorodzinna państwa

Grupa docelowa:

Szkoła ponadpodstawowa, liceum ogólnokształcące, technikum, zakres rozszerzony

Podstawa programowa:

Zakres rozszerzony

IX. Sprawowanie władzy w Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:

10) przedstawia działania państwa w sferze polityki prorodzinnej w Rzeczypospolitej Polskiej i dokonuje analizy tej polityki.

Kształtowane kompetencje kluczowe:

- kompetencje obywatelskie;

- kompetencje cyfrowe;

- kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

- kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji.

Cele operacyjne:

Uczeń:

- charakteryzuje funkcje i cele polityki RP w sferze wspierania rodziny;

- analizuje instrumenty polskiej polityki prorodzinnej;

- ocenia działania państwa w sferze polityki prorodzinnej w Polsce;

- proponuje własną modyfikację zasad wdrażania przykładowego projektu polityki społecznej wspierającego polską rodzinę.

Strategie nauczania:

- konstruktywizm;

- konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

- rozmowa nauczająca z wykorzystaniem ćwiczeń interaktywnych;

- dyskusja za i przeciw;

- śniegowa kula.

Formy pracy:

- praca indywidualna;

- praca w parach;

- praca w grupach;

- praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

- komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

- zasoby multimedialne zawarte w e-materiale;

- tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda;

- telefony z dostępem do internetu.

Przebieg lekcji

Faza wstępna:

1. Wybrana osoba odczytuje temat lekcji: „Polityka prorodzinna państwa”, na forum klasy formułowane są cele zajęć.

2. Śniegowa kula. Uczniowie w parach przygotowują definicję polityki społecznej. Następnie łączą się w czwórki, porównują swoje pomysły, dyskutują i tworzą wspólną wersję propozycji. W kolejnym kroku łączą się w ósemki i coraz liczniejsze grupy, aż powstanie ogólnoklasowa wersja definicji. Chętna/wybrana osoba zapisuje propozycję na tablicy.

Faza realizacyjna:

1. Podział klasy na grupy. Każda z nich opracowuje fragment materiału z sekcji „Przeczytaj”. Po zakończeniu pracy przedstawiciele zespołów prezentują przydzielone zagadnienie. Pozostali uczniowie sporządzają notatki, mogą zadawać pytania i weryfikować przedstawione informacje.

2. Uczniowie zapoznają się z multimedium w sekcji „Schemat”. Wynotowują najistotniejsze informacje. Następnie wykonują polecenia i ćwiczenia dołączone do materiału.

3. Dyskusja na temat: „Czy pomoc rodzinom w Polsce jest wystarczająca?”. Uczniowie przedstawiają swoje argumenty, kontrargumenty i opinie. Na zakończenie chętna/wybrana osoba dokonuje podsumowania.

4. Uczniowie dobierają się w pary i wykonują ćwiczenia nr 5–8. Następnie konsultują swoje rozwiązania z inną parą uczniów i ustalają jedną wersję odpowiedzi.

Faza podsumowująca:

1. Omówienie ewentualnych problemów z rozwiązaniem ćwiczeń i poleceń z sekcji „Sprawdź się”.

2. Omówienie przebiegu zajęć, wskazanie mocnych i słabych strony pracy uczniów, udzielenie im informacji zwrotnej.

Praca domowa:

1. Uczniowie wykonują ćwiczenia interaktywne, których nie rozwiązali na zajęciach.

Materiały pomocnicze:

- Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, isap.sejm.gov.pl.

- Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, isap.sejm.gov.pl.

- Ustawa z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny, isap.sejm.gov.pl.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania multimedium:

- Uczniowie mogą przygotować prezentację nt. polityki prorodzinnej innego europejskiego kraju.

Table of Contents

Wprowadzenie

Przeczytaj

Schemat

Sprawdź się

Dla nauczyciela