Spis treści

Jak zmieniała się Europa w I połowie XIX wieku? (lekcja powtórzeniowa)

Polityczny podział Europy w 1850 r.

Źródło: a. nn., Polityczny podział Europy w 1850 r., domena publiczna.

Materiał powtórzeniowy został podzielony na trzy części:

- powtórka z Napoleona - dotyczy najważniejszych bitew i traktatów z okresu jego panowania, jego dyktatury, dołączona jest mapa Europa napoleońska,

- pokongresowo - najważniejsze wydarzenia polityczne i pojęcia po kongresie wiedeńskim, także dotyczące ziem polskich,

- przemysłowo - dotyczy przemysłu w XIX wieku.

Powtórka z Napoleona

Ćwiczenie 1

Przyporządkuj podane w tabeli pojęcia i wydarzenia do dyktatury Napoleona I. Zaznacz odpowiednie miejsca w tabeli.

Pojęcia i wydarzenia

Dyktatura Napoleona I

Ekspansja terytorialna w całej Europie

Podpisanie konkordatu z papieżem

Walka z Kościołem katolickim

Egzekucja króla

Kontrola policyjna

Terror i masowe egzekucje

Radykalne reformy społeczne

Umiarkowane reformy społeczne

Plebiscyty

Republika

Monarchia

Bezpłatna oświata

Bezpłatna opieka społeczna

Powszechne prawo do pracy

Ceny maksymalne

Władza oparta na zrewoltowanych miejskich masach ludowych

Władza oparta na burżuazji i chłopstwie

Konflikt z chłopstwem

Armia rewolucyjna

Wielka Armia

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Europa napoleońska

Źródło: Krystian Chariza i zespół, Europa napoleońska, licencja: CC BY 3.0.

Polecenie 1

Przyjrzyj się powyższej mapie wypisz daty i nazwy miejscowości, gdzie zawarto najważniejsze traktaty w okresie napoleońskim.

Uzupełnij

Źródło: Learnetic, licencja: CC BY 4.0.

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 2

Przyporządkuj cytaty do aktów prawnych z których pochodzą.

„Art. 1. Ludzie rodzą się i pozostają wolni i równi z punktu widzenia prawa. Różnice społeczne mogą się opierać tylko na użyteczności wobec społeczeństwa. Art. 2. Celem każdej organizacji politycznej jest utrzymanie naturalnych i nieprzedawnionych praw człowieka. Tymi prawami są: wolność, własność, bezpieczeństwo i opór przeciwko uciskowi”

Kodeks Napoleona z 1804 rokuPołączony z: „Art. 1. Ludzie rodzą się i pozostają wolni i równi z punktu widzenia prawa. Różnice społeczne mogą się opierać tylko na użyteczności wobec społeczeństwa. Art. 2. Celem każdej organizacji politycznej jest utrzymanie naturalnych i nieprzedawnionych praw człowieka. Tymi prawami są: wolność, własność, bezpieczeństwo i opór przeciwko uciskowi”

„Art. 1. Religia rzymskokatolicka jest religią stanu. Art. 2. Wszystkie wyznania są wspólne i publiczne […]. Art. 4. Znosi się niewolę, wszyscy obywatele są równi w obliczu prawa, stan osób zostaje pod opieką trybunałów”.

Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela z 1789 rokuPołączony z: „Art. 1. Religia rzymskokatolicka jest religią stanu. Art. 2. Wszystkie wyznania są wspólne i publiczne […]. Art. 4. Znosi się niewolę, wszyscy obywatele są równi w obliczu prawa, stan osób zostaje pod opieką trybunałów”.

„Art. 213. Mąż winien obronę dla żony, a żona posłuszeństwo dla męża [...] Art. 215. Żona stawać w sądzie nie może bez upoważnienia od męża swojego, chociażby się trudniła kupiectwem publicznym albo nie była we wspólności majątku, albo rozdzielona była co do majątku […]. Art. 229. Mąż żądać może rozwodu z przyczyny cudzołóstwa żony swojej. Art. 230. Żona może żądać rozwodu z przyczyny cudzołóstwa męża swego, gdy mąż trzymać będzie nałożnicę w domu wspólnym”.

Ustawa konstytucyjna Księstwa Warszawskiego z 1807 rokuPołączony z: „Art. 213. Mąż winien obronę dla żony, a żona posłuszeństwo dla męża [...] Art. 215. Żona stawać w sądzie nie może bez upoważnienia od męża swojego, chociażby się trudniła kupiectwem publicznym albo nie była we wspólności majątku, albo rozdzielona była co do majątku […]. Art. 229. Mąż żądać może rozwodu z przyczyny cudzołóstwa żony swojej. Art. 230. Żona może żądać rozwodu z przyczyny cudzołóstwa męża swego, gdy mąż trzymać będzie nałożnicę w domu wspólnym”.

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Polecenie 2

Odszukaj daty podanych niżej bitew. Czyim zwycięstwem się zakończyły i jakie było ich znaczenie?

- Austerlitz.

- Lipsk.

- Olszynka Grochowska.

- Ostrołęka.

- Somosierra.

- Trafalgar.

- Waterloo.

Uzupełnij

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Pokaż rozwiązanie

Pokongresowo

Europa po kongresie wiedeńskim

Źródło: Krystian Chariza i zespół, Europa po kongresie wiedeńskim, licencja: CC BY-SA 3.0.

Polecenie 3

Wyjaśnij, do jakich wydarzeń, osób i zjawisk odnoszą się poniższe umowne pojęcia:

- Bitwa narodów.

- Cesarz Francuzów.

- Wiosna Ludów.

- Święte Przymierze.

- Żandarm Europy.

Uzupełnij

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Pokaż rozwiązanie

Polecenie 4

Wyjaśnij pojęcia:

- Księstwo Warszawskie.

- Związek Reński.

- Związek Niemiecki.

- Królestwo Polskie.

- Rzeczpospolita Krakowska.

- Wielkie Księstwo Poznańskie.

Uzupełnij

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 3

Zaznacz, które z przedstawionych wypowiedzi są prawdziwe. Zaznacz kilka.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- Rosja w 1794 roku planowała interweniować w obronie Belgii podbitej przez wojska rewolucyjnej Francji. Przeszkodził jej w tym jednak wybuch powstania listopadowego w Polsce.

- Ważną cechą brytyjskiej rewolucji przemysłowej była intensywna i skuteczna współpraca wynalazców, uczonych i ludzi pieniądza.

- W Wiedniu w 1814 roku udało się osiągnąć porozumienie nie tylko w sprawach granic, ale i ogólnych reguł kontynentalnego ładu.

- Wyprawa Napoleona do Egiptu miała na celu odcięcie Europy Środkowo-Wschodniej od kolonii na terenie Afryki.

- W połowie XIX wieku kolej dotarła już na wszystkie kontynenty.

- Wiosna Ludów doprowadziła do zjednoczenia rozbitych politycznie Niemiec. Powstała II Rzesza.

- Powstanie krakowskie wybuchło w trakcie Wiosny Ludów.

- Warstwy społeczne, które przed rokiem 1789 najbardziej przyczyniały się do wzrostu gospodarczego Francji, miały znacznie mniej możliwości korzystania z jego efektów niż szlachta i kler.

- Najważniejszym ośrodkiem polskiej polityki zagranicznej na emigracji polistopadowej był Hotel Lambert, mający swoją siedzibę w Sztokholmie.

- Armia rosyjska postępująca za wycofującymi się resztkami Wielkiej Armii zagarnęła Księstwo Warszawskie, a także uwolniła Prusy od uzależnienia od Francji.

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 4

Jaki los spotkał wymienionych działaczy politycznych: więzienie, zesłanie, emigracja czy kara śmierci? Czy ktoś miał za sobą więcej niż jedno z tych doświadczeń? Kto uniknął śmierci mimo takiego wyroku? Zaznacz odpowiednie miejsca w tabeli.

Imię i nazwisko

Kara więzienia

Zesłanie

Emigracja

Kara śmierci

Walerian Łukasiński

Tomasz Zan

Adam Mickiewicz

Adam Jerzy Czartoryski

Ludwik Mierosławski

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Przemysłowo

Ćwiczenie 5

Które z wynalazków znalazły w 1. połowie XIX wieku zastosowanie w przemyśle włókienniczym, a które w transporcie? Niektóre z nich znalazły zastosowanie w obu gałęziach gospodarki. Zastanów się, o czym to świadczy? Pogrupuj elementy.

Przemysł włókienniczy

Transport

Przenieś element.1814 r. – parowóz

Przenieś element.1733 r. – czółenko tkackie

Przenieś element.1769 r. – silnik parowy

Przenieś element.1784 r.– mechaniczny warsztat tkacki

Przenieś element.1769 r. – silnik parowy

Przenieś element.1765 r. – przędzarka wózkowa, napędzana korbą

Przenieś element.1779 r. – przędzarka z mechanicznym formowaniem nici

Przenieś element.1807 r. – parostatek

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Polecenie 5

Wyjaśnij, czym są:

- Utopia.

- Uwłaszczenie chłopów.

Uzupełnij

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 6

Przeczytaj fragment tekstu i skoryguj 4 błędy, jakie zakradły się do druku. Uzupełnij tabelkę z erratą. „W krajach objętych rewolucją przemysłową zmieniał się nie tylko krajobraz. Pod presją kapitalistycznych przemian rodziły się nowe siły społeczne. Jedną z bardziej spektakularnych zmian było pojawienie się dwóch nowych warstw: pracowników umysłowych, określanych nowym pojęciem proletariatu, oraz arystokratycznej burżuazji, która wyodrębniła się spośród tradycyjnego chłopstwa. Wiek XIX przyniósł narodziny nowej etyki pracy. Była to pochwała bezwzględnej walki konkurujących przedsiębiorców o korzyści ekonomiczne, spychająca w cień dawne cechowe rzemiosło i kupiectwo. Sprzyjał tej postawie komunizm gospodarczy, kultywowany w życiu handlowym i przemysłowym ówczesnej Europy”.

Jest

Powinno być

wielkoprzemysłowej

najemnych

komunizm

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 7

Nazwij procesy/zjawiska.

Co to jest?

Określenie

W toku europejskiej industrializacji wsie zostały pochłonięte przez miasta, a duże miasta rozwijały się szybciej.

Proces przekształcania się społeczeństwa tradycyjnego w społeczeństwo przemysłowe.

Duże miasto, które stanowi centrum gospodarcze i kulturalne większego obszaru.

Masowa organizacja społeczna zrzeszająca ludzi pracy najemnej na zasadzie dobrowolności. Jej celem jest obrona interesów społeczno-ekonomicznych.

Zbiorowe, dobrowolne powstrzymanie się od pracy lub nauki w celu wymuszenia realizacji określonych żądań.

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 8

Pomylono nazwiska i poglądy czołowych teoretyków liberalizmu, konserwatyzmu i socjalizmu. Uporządkuj je.

Edmund Burke

badając przyczyny nędzy i bogactwa na świecie, głosił, że tylko swobodne działania jednostek przedsiębiorczych i kierujących się chęcią zysku mogą razem stworzyć harmonijną całość i powiększać bogactwo ogółu. Stąd wysunął postulat wolności działalności gospodarczejPołączony z: Edmund Burke

Adam Smith

do klasy wyzyskującej zaliczał właścicieli środków produkcji – czyli fabryk, hut i kopalń, działających na różnych polach gospodarki rozwijającego się kapitalizmu. Dokonując nieuchronnego z punktu widzenia historii rewolucyjnego przewrotu, proletariusze mieli działać nie tylko we własnym interesie, ale jednocześnie dla dobra całej ludzkościPołączony z: Adam Smith

Karol Marks

marzył o zniesieniu państwa – instytucji stosującej przemoc, i powołaniu w jego miejsce lokalnych, samorządnych wspólnot. Nawoływał do likwidacji dochodów niepochodzących z pracy własnej ludziPołączony z: Karol Marks

Pierre Joseph Proudhon

uważał, że celem działań powinno być „największe szczęście największej liczby ludzi”, gdyż wszystkich łączy ta sama egoistyczna potrzeba doznawania przyjemności i unikania cierpieńPołączony z: Pierre Joseph Proudhon

Jeremy Bentham

uważał, że w polityce powinien obowiązywać ostrożny umiar, wynikający z ograniczonej wiary w siłę ludzkiego rozumu. Lepiej zdać się na „zbiorowy rozum wieków” i na rytm pokoleń, na którym wspiera się życie społecznePołączony z: Jeremy Bentham

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.