Spis treści

Wprowadzenie

Przeczytaj

Film edukacyjny

Sprawdź się

Dla nauczyciela

Zdjęcie przedstawia unoszące się różnokolorowe, przezroczyste kulki z różnymi ikonkami, na przykład samochodem, nutami, żarówką, aparatem fotograficznym.

Wpływ globalizacji na gospodarkę światową, państwo i obywatela

Źródło: dostępny w internecie: https://pixabay.com/pl/, domena publiczna.

Początków globalizacji należy szukać już w epoce wielkich odkryć geograficznych dokonywanych przez Europejczyków już w XV wieku. Wielu naukowców postrzega to zjawisko sceptycznie. Wątpliwości wynikają z faktu, że nikt nie jest w stanie przewidzieć, jakie dzięki temu procesowi powstaną nowe, niedające się przewidzieć formy ryzyka. Pytania dotyczą również tego, co globalizacja oznaczać będzie dla jednostek i państw. Homogenizacja społeczeństwa, wzrost nierówności społecznych to przykłady zagrożeń, które mogą eskalować w procesach globalizacyjnych.

Twoje cele

- Zrozumiesz pojęcie globalizacji.

- Przeanalizujesz wpływ globalizacji w skali macro ( gospodarka światowa, państwo) i micro (obywatel).

- Ustalisz prognozę dotyczącą globalizacji na przyszłość.

Przeczytaj

Czym jest globalizacja?

Najprościej globalizacja określana jest jako proces kompresji świata w jedną przestrzeń single space, jako zjawisko ekonomiczne ze skutkami społecznymi i politycznymi. Szerzej globalizacja jest to złożony proces dokonujący się w sferze społecznej, ekonomicznej, kulturowej i  politycznej, przejawiający się w  wielości powiązań i wzajemnych oddziaływań państw i  społeczeństw na siebie.

W ujęciu społecznym globalizacja oznacza proces pokonujący bariery czasu i  przestrzeni, a  także bariery społeczne. W jego wyniku zachowania ludzi, społeczeństw i  władzy z  różnych obszarów oddziałują na siebie i  zmieniają się pod swoim wpływem, tworząc kulturę globalną - mieszaninę, składającą się z różnych elementów tradycji, kultury i  wzorów zachowań.

W sferze politycznej globalizacja sprzyja umocnieniu się globalnych współzależności. Tworzą się sieci międzyrządowych i  pozarządowych organizacji międzynarodowych.

Źródło: Janina Pach, Argumenty „za i przeciw” globalizacji w gospodarce światowej, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Politologica” 2004, s. 183–197.

Schemat przedstawia czynniki związane z procesem globalizacji. Wyróżniono czynniki rynkowe, kosztowe, telekomunikacyjne, polityczne, konkurencyjne i technologiczne. Wśród czynników rynkowych wymieniono: potrzeby klientów, globalny popyt, globalną dystrybucję. Do czynniki kosztowych zalicza się: globalne korzyści skali, efekt doświadczenia, obniżkę kosztów transportu, zróżnicowanie kosztowe krajów. Czynniki telekomunikacyjne: łatwość dostępu do informacji, poszerzenie zbioru informacji, skrócenie czasu wymiany informacji, przyspieszenie procesów decyzyjnych, mobilność zasobów i kontrahentów. Czynniki polityczne: jednolita regulacja wymiany handlowej, polityka wolnego handlu, normy techniczne, standaryzacja technologiczna, standaryzacja prawna, liberalizacja przepływu w redukcji barier międzynarodowej wymiany handlowej. Czynniki konkurencyjne: międzynarodowe współzależności gospodarcze, eksport i import, wielonarodowi konkurenci, globalizacja konkurencji. Czynniki technologiczne to elastyczność produkcji, zróżnicowanie odmian produktów, innowacje produktów, skracanie cyklu życia produktów, możliwość poszerzenia kręgu potencjalnych klientów, wzrost kosztów w sferze badań i rozwoju, konieczność szybkiego wprowadzania produktów na rynek.￼￼

Zasób oparty o element wizualny.

1

2

3

4

5

6

Globalizacja – korzyści i zagrożenia

Globalizacja w skali macro

Globalizacja w skali makro to procesy zachodzące na płaszczyźnie międzynarodowej, międzykontynentalnej. Skupiają się na makroekonomii. Polegają na usprawnianiu logistyki między krajami, swobodzie przepływu informacji i technologii. Państwa łączą się w koalicje, co ułatwia działania biznesowe i wpływa na wzrost zysków. Wśród organizacji ponadnarodowych, które mają największy wpływ na funkcjonowanie współczesnej gospodarki prym wiedzie Unia Europejska (UE). Obecnie zarządza ona 20% światowej wymiany handlowej. Główni odbiorcy UE to USA, Chiny i Szwajcaria. UE ma największy wpływ na kształtowanie gospodarek państw do niej należących. Polska dołączyła do Unii Europejskiej 01.05.2004 r.

Etapy zacieśniania integracji gospodarczej w Unii Europejskiej

- strefa wolnego handlu utworzonej w 1958 r.,

- unia celna z 1968 r.,

- wspólny rynek utworzony w 1986 r.,

- unia gospodarcza z 1992 r.,

- unia gospodarcza i walutowa została wprowadzona w 1999 r.

G20 to grupa skupiająca 19 państw: Arabię Saudyjską, Argentynę, Australię, Brazylię, Kanadę, Chiny, Francję, Indie, Indonezję, Japonię, Koreę Południową, Meksyk, Niemcy, Rosję, RPA, Turcję, Wielką Brytanię, USA, Włochy oraz wspólnota, jaką jest Unia Europejska. Kraje te mają największe gospodarki na świecie. Działanie G20 opiera się na dialogu dotyczącym wspólnej polityki finansowej oraz swobodnego przepływu towarów i usług. Organizm ten ma wielu przeciwników, gdyż kwestionowana jest demokratyczność doboru państw członkowskich.

Organizacja Narodów Zjednoczonych – jednym z jej podstawowych celów jest rozwiązywanie konkretnych problemów gospodarczych, społecznych, kulturalnych, humanitarnych czy dotyczących praw człowieka. ONZ działa na zasadzie współpracy międzynarodowej oraz uznania równości.

Ważnym elementem globalnej ekonomii są korporacje ponadnarodowe – przedsiębiorstwa działające w skali światowej, obracające wielomiliardowymi kapitałami i posiadające filie zagraniczne. Działają najczęściej w sektorze finansowym, paliwowym lub gazowym. Skutecznie wpływają one na kształt przedsięwzięć ekonomicznych w obrębie państw, w których funkcjonują. Z jednej strony mogą proponować korzystne ceny produktów i usług, z drugiej zaś istnieje ryzyko stosowania praktyk monopolistycznych. Trzy korporacje o największym zasięgu światowym to Exxon Mobile, JPMorgan Chale, General Electric – wszystkie one pochodzą z USA.

Koncern Coca-Coli jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. Nie wszyscy jednak wiedzą, ile marek zrzesza ten gigant. Poniżej przedstawiono tylko kilka tych najbardziej znanych.

Struktura koncernu Coca-Coli

Źródło: dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org, domena publiczna.

Globalizacja w skali micro

Globalizacja ma bezpośredni wpływ na życie współczesnego człowieka.  Jest ona odczuwalna na wielu płaszczyznach, między innymi w zakresie:

- możliwości nieograniczonego dostępu do dobrodziejstw internetu,

- łatwego kontaktu z mieszkańcami różnych zakątków świata,

- dostępu do komercyjnych sieci (barów, hipermarketów czy centrów handlowych, które są zunifikowane w skali świata),

- możliwości pracy zdalnej czy poszerzania wiedzy online,

- szerokiego dostępu do zasobów i dóbr kutury,

- integracji systemów bankowych, dzięki czemu posługiwanie się kartami płatniczymi jest wygodne bez względu na miejsce pobytu.

Polecenie 1

Zapoznaj się z materiałem filmowym i odpowiedz na pytanie, jak w przyszłości globalizacja wpłynie na gospodarkę, kulturę i biznes Polski.

Film nawiązujący do treści materiału - dotyczy wpływu globalizacji na Polskę i Polaków.

Film dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D15jR2zidOtwiera się w nowym oknie

Prognozy dla Polski w dobie globalizacji

Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., CC BY-SA 3.0, https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/.

Film nawiązujący do treści materiału - dotyczy wpływu globalizacji na Polskę i Polaków.

Uzupełnij

Słownik

antyglobalizm

to zespół przekonań i ruch społeczno-polityczny, skupiający się wokół tematu globalizacji jako procesu szkodliwego, służącego rozwojowi tylko wielkich kapitałów, przez co wpływającemu na rozwarstwienie poziomu życia i radykalną zmianę stosunków ekonomicznych, politycznych i społecznych

globalność

pojęcie odnoszące się do całego świata

homogenizacja

(gr. homogenes – jednorodny) to inaczej proces ujednolicenia, który odnosi się do wzorców zachowania, świadomości, wartości; ma wpływ na kulturę poprzez zacieranie indywidualnych cech charakterystycznych dla danego społeczeństwa; homogenizacja jest konsekwencją masowej produkcji dóbr, rozkwitu kultury popularnej i komercjalizacji

Film edukacyjny

Polecenie 1

Na podstawie filmu opisz genezę globalizacji i jej wpływ na państwo i obywatela.

Geneza globalizacji

Wpływ na państwo

Wpływ na obywatela

Film nawiązujący do treści materiału - dotyczy pozytywnych i negatywnych skutków globalizacji.

play_circle_outlineOdtwórz/Zatrzymaj

volume_upWycisz dźwięk

Głośność

record_voice_overAlternatywna ścieżka   subtitlesNapisy    1x Prędkość odtwarzania   fullscreenPełny ekran

Film dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D13bMcuA6Otwiera się w nowym oknie

Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., CC BY-SA 3.0, https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/.

Film nawiązujący do treści materiału - dotyczy pozytywnych i negatywnych skutków globalizacji.

Sprawdź się

Pokaż ćwiczenia:

Ćwiczenie 1

Wskaż, w którym roku Polska przystąpiła do Unii Europejskiej.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- w 1989 roku

- w 1999 rok

- w 2004 roku

- w 2014 roku

Ćwiczenie 2

Wskaż, czym jest proces homogenizacji.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- Proces rozprzestrzeniania informacji w wymiarze globalnym.

- Proces ujednolicenia, który odnosi się do wzorców zachowania, świadomości, wartości.

- Proces hermetyzacji społeczeństwa.

Ćwiczenie 3

Zaznacz państwa, które należą do grupy G20.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- Argentyna

- Holandia

- Kanada

- Albania

Ćwiczenie 4

Zaznacz ponadnarodowe organizacje, które mają największy wpływ na gospodarkę światową.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- G20

- NATO

- Unia Europejska

- Lekarze bez granic

Ćwiczenie 5

Pogrupuj korzyści i zagrożenia, jakie niesie proces globalizacji.

Korzyści

Zagrożenia

Przenieś element.szerszy dostęp do edukacji i szkoleń

Przenieś element.nowe miejsca pracy

Przenieś element.innowacje

Przenieś element.pojawienie się tania siła robocza

Przenieś element.wzmagająca się chęć emigracji

Przenieś element.wzrost zamożności społeczeństwa wzmagający popyt

Przenieś element.upadek lokalnych przedsiębiorstw

Przenieś element.rozwarstwienie społeczne

Ćwiczenie 6

Proces globalizacji wpływa zarówno na państwo jak i obywatela. Pogrupuj odpowiednio czynniki.

Wpływ globalizacji na państwo

Wpływ globalizacji na obywatela

Przenieś element.dostęp do innowacyjnych technologii

Przenieś element.rozwój handlu międzynarodowego

Przenieś element.otwarcie na nowe rynki pracy

Przenieś element.szeroki dostęp do ulubionych marek bez względu na miejsce przybywania

Przenieś element.łatwiejszy przepływ towarów przez granicę

Przenieś element.łatwiejszy kontakt z innymi dzięki dostępowi do sieci i komunikatorów

Ćwiczenie 7

Po zapoznaniu się z wywiadem w multimedium spróbuj przewidzieć, jaką przyszłość ma świat w dobie globalizacji. Jak bezpośrednio wpłynie to na ciebie? Odpowiedź ujmij w kilku zdaniach.

Uzupełnij

Ćwiczenie 8

Zastanów się, w jakich obszarach grozi nam największe zagrożenie klęską ekologiczną i jak można im zapobiegać.

Negatywne skutki postępu technicznego i technologicznego to w głównej mierze odpady w szczególności odpady niebezpieczne. Stanowią zagrożenie dla wszystkich komponentów środowiska (gleby, wody, powietrza), szczególnie wtedy, gdy nie zostaną poddane prawidłowym (tzn. zgodnym z ustanowionymi przez prawo przepisami i wiedzą inżyniersko - technologiczną) procesom unieszkodliwiania oraz utylizacji. Budowa i skład chemiczny niektórych odpadów jest skomplikowany i trudny a czasami wręcz nie możliwy do unieszkodliwienia lub utylizacji. Biorąc to wszystko pod uwagę istotną rolę odgrywa świadomość ekologiczna, która wzmacnia bezpieczeństwo ekologiczne i wpływa na proces racjonalnej i bezpiecznej globalizacji.

Źródło : Mariola Drozda, GLOBALIZACJA A  BEZPIECZEŃSTWO EKOLOGICZNE W  ASPEKCIE ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH, https://awl.edu.pl/images/Konferencje/Katastrofy/2014/14_Drozda_M.pdf [dostęp: 16.06.2020].

Uzupełnij

Dla nauczyciela

Imię i nazwisko autora: Anna Ruszczyk

Przedmiot: geografia

Temat zajęć: Pozytywne i negatywne skutki globalizacji – gospodarka światowa, państwo, obywatel

Grupa docelowa: III etap edukacyjny, liceum/technikum, zakres podstawowy, klasa II

Podstawa programowa

IX. Uwarunkowania rozwoju gospodarki światowej: rola poszczególnych sektorów gospodarki w rozwoju cywilizacyjnym, procesy globalizacji, współpraca międzynarodowa, gospodarka oparta na wiedzy, społeczeństwo informacyjne.

Uczeń:

2) charakteryzuje przejawy procesów globalizacji w aspekcie gospodarczym, społecznym i politycznym, dyskutuje na temat skutków tego procesu dla Polski i podaje ich przykłady na podstawie własnych obserwacji.

Kształtowane kompetencje kluczowe

- kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji,

- kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii,

- kompetencje cyfrowe,

- kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.

Cele operacyjne

Uczeń:

- definiuje pojęcie globalizacji,

- analizuje wpływ globalizacji w skali makro (gospodarka światowa, państwo) i mikro (obywatel),

- ustala prognozę dotyczącą globalizacji.

Strategie nauczania: asocjacyjna, problemowa

Metody nauczania: dyskusja, pogadanka, metody operatywne (praca z filmem edukacyjnym i tekstem e-materiału), mapa myśli

Formy zajęć: praca indywidualna, praca grupowa, praca zbiorowa

Środki dydaktyczne: tablica interaktywna/monitor dotykowy/tablet, e-materiał, podręcznik

Materiały pomocnicze

- Lemańska-Majdzik A., Globalizacja - szansa czy zagrożenie dla współczesnego świata, http://www.sbc.org.pl/Content/80841/Zarz%C4%85dzanie1.2013%20Lema%C5%84ska2.pdf, [dostęp: 17.06.2020].

- Molendowski E. (red.) Globalizacja i regionalizacja we współczesnym świecie, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków 2012.

- Molendowski E., A. Mroczek (red.) Globalizacja i regionalizacja we współczesnym świecie, wyzwania integracji i rozwoju, Oficyna Wydawnicza, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2015.

Przebieg lekcji

Faza wprowadzająca

- Wprowadzenie do lekcji – polecenie, aby uczniowie zapoznali się z tekstem wprowadzenia do e-materiału; nauczyciel inicjuje krótką dyskusję na temat tego, jak uczniowie rozumieją pojęcie globalizacji.

- Przedstawienie tematu lekcji i jej celów.

Faza realizacyjna

- Pogadanka – dopracowanie definicji procesu globalizacji.

- Nauczyciel prosi uczniów o zapoznanie się z informacjami w e-materiale na temat globalizacji w skali makro – dyskusja na forum klasy na temat UE i G20 oraz korporacji międzynarodowych (zalety i wady globalizacji w skali makro); możliwe wykorzystanie podręcznika.

- Następnie uczniowie zostają podzieleni na grupy 4-, 5-osobowe; ich zadaniem jest zapoznanie się z e-materiałem dotyczącym globalizacji w skali mikro. Następuje przedyskutowanie materiału w grupach.

- Po krótkiej dyskusji w grupach nauczyciel przedstawia uczniom wypowiedź prof. UMK (film edukacyjny zawarty w e-materiale) pod tytułem: Przedstawienie prognoz procesu globalizacji i jego wpływu na świat, państwo i pojedynczego obywatela.

- Po obejrzeniu filmu uczniowie tworzą mapę myśli, odpowiadając na pytania: Jak globalizacja wpłynie bezpośrednio na twoje życie? Ułatwi je czy skomplikuje? Czy będzie to miało znaczenie dla twojego przyszłego życia zawodowego lub relacji osobistych?

- Po upływie wyznaczonego przez nauczyciela czasu przedstawiciele grup prezentują mapy myśli.

- Nauczyciel podsumowuje wypowiedzi uczniów, wspólnie tworzą krótką notatkę z lekcji na temat pozytywnych i negatywnych skutków globalizacji.

Faza podsumowująca

- Nauczyciel podsumowuje etapy lekcji (odwołując się do celów lekcji) i wprowadza uczniów do fazy ćwiczeń.

- Uczniowie indywidualnie wykonują wybrane przez nauczyciela ćwiczenia z e-materiału.

- Nauczyciel wyjaśnia ewentualne trudności.

- Uczniowie dzielą się informacjami na temat lekcji, np. co im się najbardziej podobało, co było dla nich nową wiedzą, gdzie mogą ją wykorzystać.

Praca domowa

- Wyjaśnij wpływ globalizacji na gospodarkę światową.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania danego multimedium

- Film edukacyjny może zostać wykorzystany przy analizie mocnych i słabych stron miejscowości zamieszkania, zagrożeń i szans jej rozwoju (zakres rozszerzony XVI. 8).

Table of Contents

Wprowadzenie

Przeczytaj

Film edukacyjny

Sprawdź się

Dla nauczyciela