Spis treści

Wprowadzenie

Przeczytaj

Mapa myśli

Sprawdź się

Dla nauczyciela

Fotografia przedstawia mężczyznę siedzącego przy biurku w ujęciu z góry. Mężczyzna jest ubrany w koszulę i ma splecione dłonie na głowie jakby się martwił. Na biurku widać laptop, kawę, klaps używany przy kręceniu filmu, roślinę w doniczce, aparat fotograficzny, zapisane kartki i długopis.

Etyka mediów i dziennikarzy

Źródło: lukasbieri, domena publiczna.

Środki masowego przekazu (media, mass media, publikatory) są środkami społecznego komunikowania o szerokim zasięgu. Przekazują informacje, zapewniają rozrywkę, umożliwiają komunikację między ludźmi, a także kształtują opinię publiczną. Ostatni z wymienionych aspektów jest tak ważny, że media są często nazywane czwartą władzą. Fundamentalnymi zasadami są wolność i pluralizm mediów, które stanowią nieodzowne elementy państwa demokratycznego i społeczeństwa obywatelskiego.

Władze państwowe dzięki wprowadzanym regulacjom prawnym określają organizacyjne ramy działania rynku mediów. Natomiast wśród wielu czynników wpływających na ich funkcjonowanie i postrzeganie przez społeczeństwo kluczowy jest wymiar etyczny, w szczególności etyka dziennikarzy.

Twoje cele

- Scharakteryzujesz elementy składowe etyki mediów.

- Porównasz zakres wolności mediów w wybranych państwach.

- Poznasz podstawowe zasady etyczne w pracy dziennikarza.

- Przeanalizujesz przejawy naruszenia zasad etycznych przez dziennikarzy.

- Uzasadnisz stwierdzenie o konieczności etycznego działania mediów.

Przeczytaj

Etyka mediów – co to jest?

Etyka mediów to zbiór norm, zasad, poglądów i ocen w zakresie funkcjonowania środków masowego przekazu. Typologie etyki mediów, ze względu na stosowane w nich kryteria podziału, są bardzo zróżnicowane. Uwzględniając różne podmioty i obszary działań medialnych, można wyróżnić cztery podstawowe działy etyki mediów.

Działy etyki mediów

dotyczący struktur i funkcjonalności systemów medialnych

Obejmuje ocenę moralną działania wszystkich ludzi związanych z funkcjonowaniem mediów.

dotyczący szczegółowych kategorii mediów lub „produktów medialnych”, np. internetu, telewizji, filmu, informacji, komunikacji medialnej, cyberprzestrzeni

Określa kryteria ocen etycznych treści zawartych w mediach.

dotyczący twórców medialnych i dziennikarzy

Wypracowuje podstawowe zasady etyczne tworzenia i przekazu treści.

dotyczący odbiorców

Wskazuje na odpowiedzialność etyczną każdego odbiorcy treści medialnych jako fundamentu świadomego, wolnego i odpowiedzialnego korzystania z mediów.

Przypomnij sobie, jakie rodzaje norm funkcjonują w społeczeństwie.

Czy przestrzeganie norm prawnych jest wystarczające dla pozytywnej oceny pracy dziennikarzy?

Wolność mediów

Regulacje prawne wprowadzane przez władze państwowe mają zasadniczy wpływ na kształt i funkcjonowanie środków masowego przekazu. W państwach niedemokratycznych często stosowana jest przez władzę cenzura, prześladowani są dziennikarze, a media stają się elementem propagandy. Prowadzi to do całkowitego braku wolności mediów lub też do poważnych naruszeń tej wolności. Również w państwach demokratycznych mogą występować sytuacje, w których władze dążą do uzyskania kontroli nad mediami. Zróżnicowanie państw, uwzględniające zakres wolności mediów, przedstawia poniższa mapa.

Stan wolności mediów na świecie w 2019 roku

Grafika przedstawia mapę świata z oznaczonym stanem wolności mediów na świecie w dwa tysiące dziewiętnastym roku. Opisane są: dobra sytuacja (kraje skandynawskie), satysfakcjonująca sytuacja (Ameryka Północna, niektóre kraje południowej Afryki i Australia), zauważalne problemy (Ameryka środkowa i południowa, niektóre kraje Afryki zachodniej), trudna sytuacja (Cała Europa i kilka krajów Afryki środkowej), bardzo poważna sytuacja (Azja, niektóre kraje północnej Afryki). Zaznaczone są: Elementy: [Bold]SalwadorElementy: [Bold]Portoryko, [Bold]Gujana Francuska, [Bold]BahamyElementy: [Bold]GujanaElementy: [Bold]ParagwajElementy: [Bold]Bangldeszdobra sytuacja; Elementy: [Bold]Jamajka, [Bold]Kostaryka, [Bold]Belgia, [Bold]Szwajcaria, [Bold]Portugalia, [Bold]Irlandia, [Bold]Holandia, [Bold]Niemcy, [Bold]Estonia, [Bold]Norwegia, [Bold]Szwecja, [Bold]Finlandia, [Bold]Svalbard i Jan Mayen, [Bold]Dania, [Bold]Grenlandia, [Bold]Islandia, [Bold]Nowa Zelandiasatysfakcjonująca sytuacja; Elementy: [Bold]Kanada, [Bold]Surinam, [Bold]Urugwaj, [Bold]Republika Południowej Afryki, [Bold]Namibia, [Bold]Ghana, [Bold]Burkina Faso, [Bold]Wielka Brytania, [Bold]Włochy, [Bold]Luksemburg, [Bold]Korea Południowa, [Bold]Słowacja, [Bold]Hiszpania, [Bold]Francja, [Bold]Czechy, [Bold]Austria, [Bold]Słowenia, [Bold]Litwa, [Bold]Łotwa, [Bold]Cypr, [Bold]Tajwan, [Bold]Papua Nowa Gwinea, [Bold]Australia, [Bold]Trynidad i Tobagozauważalne problemy; Elementy: [Bold]Stany Zjednoczone, [Bold]Belize, [Bold]Haiti, [Bold]Dominikana, [Bold]Panama, [Bold]Wyspy Dziewicze, [Bold]Saint Kitts i Nevis, [Bold]Antigua i Barbuda, [Bold]Gwadelupa, [Bold]Dominika, [Bold]Martynika, [Bold]Saint Lucia, [Bold]Saint Vincent i Grenadyny, [Bold]Barbados, [Bold]Grenada, [Bold]Ekwador, [Bold]Chile, [Bold]Brazylia, [Bold]Peru, [Bold]Argentyna, [Bold]Mozambik, [Bold]Madagaskar, [Bold]Angola, [Bold]Malawi, [Bold]Wybrzeże Kości Słoniowej, [Bold]Liberia, [Bold]Gwinea, [Bold]Gwinea Bissau, [Bold]Senegal, [Bold]Gambia, [Bold]Niger, [Bold]Mauretania, [Bold]Togo, [Bold]Malta, [Bold]Benin, [Bold]Kenia, [Bold]Tunezja, [Bold]Izrael, [Bold]Bośnia i Hercegowina, [Bold]Serbia, [Bold]Mołdawia, [Bold]Czarnogóra, [Bold]Chorwacja, [Bold]Kosowo, [Bold]Albania, [Bold]Macedonia Północna, [Bold]Grecja, [Bold]Węgry, [Bold]Rumunia, [Bold]Ukraina, [Bold]Polska, [Bold]Gruzja, [Bold]Armenia, [Bold]Liban, [Bold]Kuwejt, [Bold]Nepal, [Bold]Mongolia, [Bold]Kirgistan, [Bold]Bhutan, [Bold]Japonia, [Bold]Timor Wschodni, [Bold]Sierra Leone, [Bold]Botswana, [Bold]Lesototrudna sytuacja; Elementy: [Bold]Meksyk, [Bold]Gwatemala, [Bold]Kolumbia, [Bold]Honduras, [Bold]Nikaragua, [Bold]Wenezuela, [Bold]Boliwia, [Bold]Zambia, [Bold]Demokratyczna Republika Konga, [Bold]Burundi, [Bold]Rwanda, [Bold]Uganda, [Bold]Gabon, [Bold]Etiopia, [Bold]Republika Środkowoafrykańska, [Bold]Kamerun, [Bold]Mali, [Bold]Chad, [Bold]Sahara Zachodnia, [Bold]Maroko, [Bold]Algieria, [Bold]Kongo, [Bold]Sudan Południowy, [Bold]Turcja, [Bold]Białoruś, [Bold]Rosja, [Bold]Bułgaria, [Bold]Terytoria Palestyńskie, [Bold]Jordan, [Bold]Irak, [Bold]Oman, [Bold]Kazachstan, [Bold]Uzbekistan, [Bold]Tadżykistan, [Bold]Indie, [Bold]Sri Lanka, [Bold]Birma, [Bold]Tajlandia, [Bold]Kambodża, [Bold]Filipiny, [Bold]Nigeria, [Bold]Tanzania, [Bold]Zimbabwe, [Bold]Eswatini, [Bold]Katar, [Bold]Zjednoczone Emiraty Arabskie, [Bold]Afganistan, [Bold]Pakistan, [Bold]Malezja, [Bold]Indonezjabardzo poważna sytuacja; Elementy: [Bold]Kuba, [Bold]Gwinea Równikowa, [Bold]Dżibuti, [Bold]Erytrea, [Bold]Libia, [Bold]Egipt, [Bold]Korea Północna, [Bold]Azerbejdżan, [Bold]Syria, [Bold]Bahrajn, [Bold]Turkmenistan, [Bold]Chiny, [Bold]Laos, [Bold]Wietnam, [Bold]Sudan, [Bold]Somalia, [Bold]Jemen, [Bold]Arabia Saudyjska, [Bold]Iran

Kraj: [Bold]Stany Zjednoczone

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Kanada

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Meksyk

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Kuba

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Belize

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Gwatemala

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Salwador

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Jamajka

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Haiti

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Dominikana

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Portoryko

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Panama

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Kolumbia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Wyspy Dziewicze

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Saint Kitts i Nevis

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Antigua i Barbuda

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Gwadelupa

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Dominika

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Martynika

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Saint Lucia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Saint Vincent i Grenadyny

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Barbados

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Grenada

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Ekwador

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Gujana

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Surinam

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Chile

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Honduras

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Nikaragua

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Kostaryka

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Wenezuela

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Gujana Francuska

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Brazylia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Peru

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Boliwia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Paragwaj

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Argentyna

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Urugwaj

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Republika Południowej Afryki

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Mozambik

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Namibia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Madagaskar

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Angola

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Zambia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Demokratyczna Republika Konga

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Malawi

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Burundi

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Rwanda

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Uganda

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Gabon

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Gwinea Równikowa

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Etiopia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Dżibuti

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Erytrea

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Republika Środkowoafrykańska

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Kamerun

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Ghana

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Wybrzeże Kości Słoniowej

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Liberia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Gwinea

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Gwinea Bissau

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Senegal

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Gambia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Mali

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Burkina Faso

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Niger

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Chad

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Mauretania

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Sahara Zachodnia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Maroko

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Libia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Algieria

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Egipt

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Togo

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Malta

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Benin

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Kongo

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Sudan Południowy

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Kenia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Tunezja

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Izrael

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Wielka Brytania

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Belgia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Szwajcaria

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Włochy

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Luksemburg

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Korea Południowa

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Korea Północna

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Słowacja

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Bośnia i Hercegowina

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Serbia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Mołdawia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Turcja

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Białoruś

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Rosja

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Portugalia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Hiszpania

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Francja

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Czechy

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Irlandia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Holandia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Niemcy

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Austria

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Słowenia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Czarnogóra

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Chorwacja

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Kosowo

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Albania

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Macedonia Północna

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Grecja

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Bułgaria

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Węgry

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Rumunia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Ukraina

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Polska

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Litwa

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Łotwa

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Estonia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Norwegia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Szwecja

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Finlandia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Svalbard i Jan Mayen

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Dania

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Grenlandia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Islandia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Gruzja

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Azerbejdżan

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Armenia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Cypr

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Liban

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Terytoria Palestyńskie

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Jordan

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Syria

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Irak

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Kuwejt

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Oman

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Bahrajn

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Turkmenistan

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Nepal

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Mongolia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Kazachstan

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Uzbekistan

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Kirgistan

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Tadżykistan

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Indie

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Sri Lanka

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Chiny

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Bhutan

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Bangldesz

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Birma

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Tajlandia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Laos

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Kambodża

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Wietnam

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Tajwan

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Filipiny

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Japonia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Timor Wschodni

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Papua Nowa Gwinea

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Australia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Nowa Zelandia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Bahamy

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Trynidad i Tobago

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Sierra Leone

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Nigeria

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Sudan

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Somalia

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Tanzania

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Zimbabwe

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Botswana

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Lesoto

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Eswatini

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Jemen

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Arabia Saudyjska

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Katar

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Zjednoczone Emiraty Arabskie

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Iran

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Afganistan

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Pakistan

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Malezja

Wartość: 0

Kraj: [Bold]Indonezja

Wartość: 0

Oprac. na podst. Reporters without Borders, World Press Freedom Index, forbes.com.

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Poszukaj informacji o stanie wolności mediów w poprzednich latach. Czy można zaobserwować tendencje do zmian w tym względzie? Jakie są ich przyczyny?

Kontrola mediów w PRL

Eric Drooker Cenzura.

Źródło: Eric Drooker, dostępny w internecie: Drooker.com, tylko do użytku edukacyjnego.

W Polsce od 1946 roku istniał Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Był to organ cenzury badający wszelkie formy oficjalnego przekazu informacji z punktu widzenia ich zgodności z aktualną polityką państwa i zakazujący rozpowszechniania informacji i treści niepożądanych przez rządzącą monopartię komunistyczną. W lipcu 1981 roku GUKPPiW został przekształcony w Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk. Od zwycięstwa Komitetów Obywatelskich „Solidarność” w wyborach 4 czerwca 1989 roku w praktyce nie pełnił swej funkcji i został zlikwidowany w kwietniu 1990 roku.

Stowarzyszenia dziennikarzy

Dziennikarze, jak każda grupa zawodowa, mogą zrzeszać się w organizacjach, których celem jest reprezentowanie środowiska w relacjach z innymi podmiotami.

Źródło: Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich, sdp.pl, tylko do użytku edukacyjnego.

Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich (SDP) – utworzone w 1951 roku, zajęło miejsce Związku Zawodowego Dziennikarzy RP; po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego władze państwowe rozwiązały SDP, tworząc w jego miejsce Stowarzyszenie Dziennikarzy PRL; stowarzyszenie reaktywowano w 1989 roku.

00-366 Warszawa, ul. Foksal 3/5

- Źródło: Stowarzyszenie Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej, dziennikarzerp.org.pl, tylko do użytku edukacyjnego.

Stowarzyszenie Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej (SDRP) – utworzone w 1989 roku, w miejsce istniejącego wcześniej Stowarzyszenia Dziennikarzy PRL; członkami stowarzyszenia mogą być nie tylko dziennikarze prasowi i radiowo-telewizyjni, ale także ci działający w internecie.

00-366 Warszawa, ul. Foksal 3/5

- Źródło: Katolickie Stowarzyszenie Dziennikarzy, ksd.media.pl, tylko do użytku edukacyjnego.

} Katolickie Stowarzyszenie Dziennikarzy – założone w 1991 roku; jego celem jest zawodowe i religijne formowanie pracowników katolickich mediów, tak by dawali świadectwo wiary także w mediach świeckich i kształtowali opinię publiczną w duchu nauczania Kościoła katolickiego.

00-366 Warszawa, ul. Foksal 3/5

- Źródło: Stowarzyszenie Dziennikarzy im. Władysława Reymonta, stowarzyszeniedziennikarzy.pl, tylko do użytku edukacyjnego.

} Stowarzyszenie Dziennikarzy im. Władysława Reymonta – założone w 1998 roku; celem stowarzyszenia jest rozwijanie działalności dziennikarskiej oraz wspieranie dziennikarzy w ich pracy twórczej, ochrona praw i interesów dziennikarzy, a także kultywowanie ideałów demokratycznych, narodowych i państwowych.

02-730 Warszawa, al. Wilanowska 204

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Zastanów się, jakie mogą być przyczyny braku jednolitej reprezentacji środowiska dziennikarskiego. Zwróć uwagę na adresy siedzib największych organizacji dziennikarzy.

Zobowiązania etyczne mediów i dziennikarzy w Rzeczypospolitej Polskiej

W Polsce po 1989 roku media i dziennikarze uzyskali możliwość funkcjonowania w sposób charakterystyczny dla państw demokratycznych. W 1993 roku Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy uchwaliło Europejski Kodeks Deontologii Dziennikarskiej. Dwa lata później przedstawiciele działających w Polsce stowarzyszeń zawodowych dziennikarzy oraz wydawców, producentów i nadawców podpisali Kartę Etyczną Mediów. Zadeklarowali w niej, że w swojej pracy będą kierować się siedmioma zasadami podanymi na poniższym schemacie.

Mapa myśli. Lista elementów: Nazwa kategorii: [bold]Karta Etyczna Mediów[/]Elementy należące do kategorii [bold]Karta Etyczna Mediów[/]Nazwa kategorii: zasada prawdyNazwa kategorii: zasada obiektywizmuNazwa kategorii: zasada oddzielenia[br] informacji [br]od komentarzaNazwa kategorii: zasada uczciwościNazwa kategorii: zasada szacunku [br]i tolerancjiNazwa kategorii: zasada pierwszeństwa [br]dobra odbiorcyNazwa kategorii: zasada wolności [br]i odpowiedzialnościKoniec elementów należących do kategorii [bold]Karta Etyczna Mediów[/]

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Zastanów się, która z powyższych zasad jest łamana w sytuacji, gdy obiektywnemu przekazowi wizualnemu towarzyszy subiektywny przekaz słowny.

Zasada prawdy

Oznacza, że dziennikarze, wydawcy, producenci i nadawcy dokładają wszelkich starań, aby przekazywane informacje były zgodne z prawdą. Sumiennie i bez zniekształceń relacjonują fakty w ich właściwym kontekście, a w razie rozpowszechnienia błędnej informacji niezwłocznie dokonują sprostowania.

Zasada obiektywizmu

Oznacza, że autor przedstawia rzeczywistość niezależnie od swoich poglądów, rzetelnie relacjonuje różne punkty widzenia.

Zasada oddzielenia informacji od komentarza

Oznacza, że wypowiedź ma umożliwiać odbiorcy odróżnienie faktów od opinii i poglądów.

Zasada uczciwości

Oznacza działanie w zgodzie z własnym sumieniem i dobrem odbiorcy, nieuleganie wpływom, nieprzekupność, odmowę działania niezgodnego z przekonaniami.

Zasada szacunku i tolerancji

Oznacza poszanowanie ludzkiej godności, praw, dóbr osobistych, a szczególnie prywatności i dobrego imienia.

Zasada pierwszeństwa dobra odbiorcy

Oznacza, że podstawowe prawa czytelników, widzów i słuchaczy są nadrzędne wobec redakcji, dziennikarzy, wydawców, producentów i nadawców.

Zasada wolności i odpowiedzialności

Oznacza, że wolność mediów nakłada na dziennikarzy, wydawców, producentów, nadawców odpowiedzialność za treść i formę przekazu oraz wynikające z nich konsekwencje.

Źródło: Europejski Kodeks Deontologii Dziennikarskiej. Rezolucja 1003 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z 1 lipca 1993 r. w sprawie etyki dziennikarskiej, „Zeszyty Prasoznawcze” 1994, nr 3−4.

Rada Etyki Mediów

Równocześnie z podpisaniem Karty Etycznej Mediów została utworzona Rada Etyki Mediów. Jej zadaniem jest strzec zasad zawartych w karcie, publicznie orzekając w sprawach ich przestrzegania i dokonując interpretacji jej zapisów. Sygnatariusze zobowiązują się również do upowszechnienia treści Karty, informacji o prawie składania skarg do Rady i niezwłocznego ogłaszania orzeczeń Rady. Od 2010 roku coraz wyraźniej uwidaczniały się różnice poglądów między sygnatariuszami Karty Etycznej Mediów w kwestii efektów działalności Rady Etyki Mediów. Z udziału w niej rezygnowały pojedyncze osoby, jak i organizacje ją współtworzące. Stopniowo skład rady jest coraz mniej pluralistyczny, co skutkuje spadkiem znaczenia tej instytucji.

Działalność stowarzyszeń dziennikarzy

Poza działaniami wspólnymi dla środowiska dziennikarskiego w Polsce poszczególne stowarzyszenia i instytucje działające na rynku mediów formułują własne zbiory norm etycznych. Należą do nich między innymi: Kodeks Etyki Dziennikarskiej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, Dziennikarski Kodeks Obyczajowy Stowarzyszenia Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej oraz Zasady Etyki Dziennikarskiej w TVP SA. Ponadto organizacje dziennikarzy podejmują inicjatywy związane z innymi aspektami działalności mediów. Najbardziej znaną z nich jest Centrum Monitoringu Wolności Prasy (CMWP) – pełna nazwa: Centrum Monitoringu Wolności Prasy Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Jest to organ działający w strukturze tego stowarzyszenia, a jego zadaniem jest publiczne zajmowanie stanowiska i udzielanie pomocy dziennikarzom w przypadkach zagrożenia wolności słowa i prasy.

Instytucje państwowe a media

W 1992 roku na mocy Ustawy o radiofonii i telewizji została utworzona Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (KRRiT, KRRiTV), która następnie uzyskała umocowanie konstytucyjne. Stoi ona na straży wolności słowa, prawa do informacji oraz interesu publicznego w radiofonii i telewizji. W skład rady wchodzi (po nowelizacji ustawy w 2005 roku) 5 członków: dwóch wybieranych przez Sejm RP, jeden wybierany przez Senat RP oraz dwóch powoływanych przez Prezydenta RP. Kadencja członków KRRiT trwa 6 lat.

Kompetencje Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji

Ilustracja przedstawia logo Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Składa się ono ze skrótowca KRRiT i pełnej nazwy Rady. Opisane są punkty: 1. Projektowanie w porozumieniu z Prezesem Rady Ministrów kierunku polityki państwowej w dziedzinie radiofonii i telewizji., 2. Określanie warunków działalności nadawców programów radiowych i telewizyjnych., 3. Rozpatrywanie wniosków i podejmowanie rozstrzygnięć w sprawach przyznawania koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych., 4. Sprawowanie kontroli nad działalnością nadawców w zakresie określonym ustawą., 5. Organizowanie badań treści i odbioru programów radiowych i telewizyjnych., 6. Określanie wysokości opłat za udzielanie koncesji oraz wpis do rejestru., 7. Opiniowanie projektów aktów ustawodawczych oraz umów międzynarodowych dotyczących radiofonii i telewizji., 8. Inicjowanie postępu naukowo–technicznego i kształcenie kadr w dziedzinie radiofonii i telewizji., 9. Współpraca z właściwymi organizacjami i instytucjami w zakresie ochrony praw autorskich, praw wykonawców, praw producentów oraz nadawców programów radiowych i telewizyjnych.

Źródło ilustracji: Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, krrit.gov.pl.

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Zastanów się, czy sposób powoływania członków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (art. 214 Konstytucji RP) zapewnia przestrzeganie przepisu art. 6. ust. 1 Ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji w zakresie pluralistycznego charakteru radiofonii i telewizji.

Rada Mediów Narodowych

Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji nie należy mylić z utworzoną w 2016 roku Radą Mediów Narodowych (RMN). Jej zadaniem jest powoływanie i odwoływanie zarządów i rad nadzorczych Telewizji Polskiej, Polskiego Radia oraz Polskiej Agencji Prasowej (PAP). W skład rady wchodzą trzy osoby wybierane przez Sejm RP i dwie powoływane przez Prezydenta RP. Kadencja członków rady trwa 6 lat.

Słownik

cenzura

kontrola publicznego przekazywania informacji; polega na weryfikacji audycji radiowych, telewizyjnych, widowisk, internetu itp. przez organy państwowe

koncesja

akt zgody władz publicznych na podjęcie i prowadzenie działalności przez określonego przedsiębiorcę; dotyczy działalności, która ma szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo lub ważny interes publiczny

manipulacja

forma wywierania wpływu na osobę lub grupę w taki sposób, by nieświadomie i z własnej woli realizowała cele osoby wywierającej ten wpływ

opinia publiczna

wyrażane publicznie przez wielkie zbiorowości ludzkie poglądy i oceny działań politycznych i społecznych

pluralizm mediów

prawo do funkcjonowania w państwie nieograniczonej liczby niezależnych środków masowego przekazu; różnorodność mediów dotyczy kwestii społecznych, politycznych i ekonomicznych

propaganda

celowe działanie zmierzające do ukształtowania określonych poglądów i zachowań zbiorowości ludzkiej lub jednostki

Mapa myśli

Polecenie 1

Uzupełnij mapę myśli o przykłady łamania zasad etyki dziennikarskiej.

Mapa myśli. Lista elementów: Nazwa kategorii: etyka mediówElementy należące do kategorii etyka mediówNazwa kategorii: prawoElementy należące do kategorii prawoNazwa kategorii: naruszenie prywatnościKoniec elementów należących do kategorii prawoNazwa kategorii: zasadyElementy należące do kategorii zasadyNazwa kategorii: obiektywizmKoniec elementów należących do kategorii zasadyNazwa kategorii: wartościElementy należące do kategorii wartościNazwa kategorii: uczciwość wobec czytelnikaKoniec elementów należących do kategorii wartościNazwa kategorii: misja i powołanieElementy należące do kategorii misja i powołanieNazwa kategorii: sumienieKoniec elementów należących do kategorii misja i powołanieNazwa kategorii: sensacja dziennikarskaElementy należące do kategorii sensacja dziennikarskaNazwa kategorii: prowokacjaKoniec elementów należących do kategorii sensacja dziennikarskaNazwa kategorii: walka o przychodyElementy należące do kategorii walka o przychodyNazwa kategorii: komercjalizacjaKoniec elementów należących do kategorii walka o przychodyKoniec elementów należących do kategorii etyka mediów

- etyka mediów

- prawo

- naruszenie prywatności

- zasady

- obiektywizm

- wartości

- uczciwość wobec czytelnika

- misja i powołanie

- sumienie

- sensacja dziennikarska

- prowokacja

- walka o przychody

- komercjalizacja

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ćwiczenie 1

Wyjaśnij, jakie ryzyko niesie łamanie przez dziennikarzy zasad etyki.

Sprawdź się

Pokaż ćwiczenia:

Ćwiczenie 1

Zaznacz, które państwa według rankingu organizacji Reporterzy bez Granic z 2019 roku znalazły się w grupie państw o największym zakresie wolności mediów.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- Kanada, Polska, Francja

- Brazylia, Czechy, Włochy

- Nowa Zelandia, Portugalia, Szwecja

- Chiny, Wielka Brytania, Hiszpania

Ćwiczenie 2

Przyporządkuj podane informacje do nazw instytucji.

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

Rada Etyki Mediów

Rada Mediów Narodowych

Przenieś element.1992 rok

Przenieś element.2016 rok

Przenieś element.powołuje zarządy TVP i PAP

Przenieś element.reprezentanci mediów

Przenieś element.1995 rok

Przenieś element.członkowie wybierani przez Sejm RP i Prezydenta RP

Przenieś element.wydaje koncesje

Przenieś element.opiniowanie zachowań dziennikarzy

Przenieś element.organ konstytucyjny

Ćwiczenie 3

Zapoznaj się z materiałem źródłowym i wykonaj polecenie.

Piotr Legutko, Dobrosław Rodziewicz

Gra w media. Między informacją a deformacją

Czym polityk różni się od muchy? Niczym. I polityka, i muchę można zabić gazetą. (…) Władza mediów jest w dodatku na tyle potężna, by za pomocą gazety, radia i telewizji zabić zastany ustrój demokratyczny, przekształcając go na własne potrzeby kosztem władz i mechanizmów konstytucyjnych. Czy taka wizja, złowróżbna dla przyszłości demokracji przedstawicielskiej, zasługuje na poważne potraktowanie?

Źródło: Piotr Legutko, Dobrosław Rodziewicz, Gra w media. Między informacją a deformacją, Warszawa 2007.

Zaznacz, które z podanych stwierdzeń jest prawdziwe, a które fałszywe.

Stwierdzenie

Prawda

Fałsz

Tekst dotyczy zagadnienia cenzury.

Autor twierdzi, że opinia publiczna może zostać zmanipulowana.

W tekście są wymienione wyłącznie media tradycyjne.

Ćwiczenie 4

Zapoznaj się z opisem ilustracji i wykonaj zadanie.

Zapoznaj się z ilustracją i wykonaj zadanie.

Źródło: Paweł Kuczyński, tylko do użytku edukacyjnego.

Zaznacz, która odpowiedź nie dotyczy problemu przedstawionego na rysunku.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- Media pokazują jedynie wybrane fragmenty środowiska społecznego.

- Ludzie czują się bezpiecznie, obserwując świat z odpowiedniej perspektywy.

- Środki masowego przekazu znacznie ograniczają wolność osobistą odbiorcy.

- Portale społecznościowe ograniczają realne poznawanie rzeczywistości.

Ćwiczenie 5

Przyporządkuj do nazw zasad z Karty Etycznej Mediów odpowiednie sformułowania z Kodeksu Etyki Dziennikarskiej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.

Zasada szacunku i tolerancji

“Nie wolno naruszać prywatności i sfery intymnej; wyjątek mogą stanowić – w uzasadnionych okolicznościach – działania w zakresie dziennikarstwa śledczego, także wobec osób publicznych”.Połączony z: Zasada szacunku i tolerancji

Zasada oddzielania informacji od komentarza

“Niedopuszczalne jest pokazywanie w bliskim planie scen śmierci, a krwawe skutki wojen i katastrof, przejawy okrucieństwa i przemocy mogą być opisywane i pokazywane jedynie pod warunkiem zachowania równowagi między ścisłością relacji a względem na wrażliwość odbiorców, zwłaszcza rodzin ofiar i osób im bliskich”.Połączony z: Zasada oddzielania informacji od komentarza

Zasada uczciwości

“W relacjach z wojen, zamieszek i demonstracji dziennikarze powinni zachować postawę niezaangażowanych obserwatorów, tak by nie stać się przedmiotem manipulacji”.Połączony z: Zasada uczciwości

Zasada prawdy

“Opracowanie lub skrót informacji, wywiadu czy opinii nie może zmieniać ich sensu i wymowy; materiały archiwalne i rekonstrukcje zdarzeń przedstawiane w mediach elektronicznych powinny być odpowiednio zaznaczone”.Połączony z: Zasada prawdy

Zasada obiektywizmu

“Wobec przełożonych i wydawców lub nadawców obowiązuje dziennikarza lojalność, ale nie mogą oni nakazać dziennikarzowi, a dziennikarz ma prawo odmówić wykonywania poleceń sprzecznych z prawem, etyką zawodową lub swymi ugruntowanymi przekonaniami”.Połączony z: Zasada obiektywizmu

Zasada pierwszeństwa dobra odbiorcy

“Błędy i pomyłki wymagają jak najszybszego sprostowania, nawet jeśli nie były zawinione przez autora lub redakcję i bez względu na to, czy ktokolwiek wystąpi o sprostowanie”.Połączony z: Zasada pierwszeństwa dobra odbiorcy

Zasada wolności i odpowiedzialności

“Informacje powinny być zrównoważone i dokładne, tak by odbiorca mógł odróżnić fakty od przypuszczeń i plotek, oraz powinny być przedstawiane we właściwym kontekście i opierać się na wiarygodnych i możliwie wielostronnych źródłach”.Połączony z: Zasada wolności i odpowiedzialności

Ćwiczenie 6

Zapoznaj się z materiałem źródłowym i wykonaj polecenia.

Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (tekst jednolity DzU z 2018 r. poz. 1914)

Art. 6

1. Prasa jest zobowiązana do prawdziwego przedstawiania omawianych zjawisk.

2. Organy państwowe, przedsiębiorstwa państwowe i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz organizacje spółdzielcze są obowiązane do udzielenia odpowiedzi na przekazaną im krytykę prasową bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca.

3. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do związków zawodowych, organizacji samorządowych i innych organizacji społecznych w zakresie prowadzonej przez nie działalności publicznej.

4. Nie wolno utrudniać prasie zbierania materiałów krytycznych ani w inny sposób tłumić krytyki.

Art. 7

1. Ustawa reguluje prasową działalność wydawniczą i dziennikarską.

2. W rozumieniu ustawy: 1) prasa oznacza publikacje periodyczne, które nie tworzą zamkniętej, jednorodnej całości, ukazujące się nie rzadziej niż raz do roku, opatrzone stałym tytułem albo nazwą, numerem bieżącym i datą, a w szczególności: dzienniki i czasopisma, serwisy agencyjne, stałe przekazy teleksowe, biuletyny, programy radiowe i telewizyjne oraz kroniki filmowe; prasą są także wszelkie istniejące i powstające w wyniku postępu technicznego środki masowego przekazywania, w tym także rozgłośnie oraz tele- i radiowęzły zakładowe, upowszechniające publikacje periodyczne za pomocą druku, wizji, fonii lub innej techniki rozpowszechniania; prasa obejmuje również zespoły ludzi i poszczególne osoby zajmujące się działalnością dziennikarską (…).

Źródło: Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (tekst jednolity DzU z 2018 r. poz. 1914), dostępny w internecie: prawo.sejm.gov.pl [dostęp 18.06.2020 r.].

1. Podaj dwa sposoby działania dziennikarzy, które służą przestrzeganiu art. 6 ust. 1 ustawy.

2. Wyjaśnij, dlaczego podmioty wymienione w art. 6 ust. 3 zostały częściowo wyłączone z obowiązku wymienionego w art. 6 ust. 2.

3. Określ, na czym polega różnica między definicją podaną w art. 7 ust. 2 a potocznym rozumieniem pojęcia prasa.

Materiał źródłowy do ćwiczeń 7 i 8.

Źródło I

Budować mosty, które jednoczą w prawdzie. Przemówienie do pracowników środków społecznego przekazu. Irlandia, 29 września 1979 roku

Wasz zawód, ze swej natury, czyni was sługami, chętnymi sługami społeczności. Wielu członków tej społeczności może różnić się od was w opiniach co do polityki lub ekonomii, w przekonaniach co do religii lub moralności. Jako dobrzy dziennikarze powinniście służyć im tak samo, z miłością i zgodnie z prawdą; co więcej, z miłością do prawdy. Jako dobrzy dziennikarze powinniście budować mosty, które jednoczą, a nie mury, które dzielą. Jako dobrzy dziennikarze powinniście pracować z przekonaniem, że miłość i służba dla bliźniego są najważniejszym zadaniem waszego życia. Każda wasza troska będzie zatem miała na względzie dobro społeczności. Będziecie ją karmić prawdą.

Źródło: Budować mosty, które jednoczą w prawdzie. Przemówienie do pracowników środków społecznego przekazu. Irlandia, 29 września 1979 roku, [w:] Jan Paweł II, Dziennikarstwo według Jana Pawła II, oprac. Centrum Myśli Jana Pawła II – Fronda, M. Miller, Warszawa 2008.

Źródło II

Grzegorz Zaraziński

Czy mediom potrzebna jest etyka?

Klaus Wiegerling, niemiecki etyk, wskazuje na możliwe obszary konfliktów etycznych we współczesnym dziennikarstwie. (…)

Wraz z szerokim wejściem na rynek nadawców prywatnych i konkurencji pojawił się problem urynkowienia dziennikarstwa. (…) Także media publiczne ulegają naciskom rynku. Powoduje to powstawanie oferty medialnej, która jak najmniejszym kosztem chce pozyskać coraz większą liczbę odbiorców. Propozycje pojawiające się w środowiskach dziennikarstwa internetowego, aby wysokość honorarium autorskiego uzależniona była od liczby wywołań danego artykułu na stronie przeglądarki, może powodować, że praca dziennikarza bardziej będzie zorientowana na sukces rynkowy niż na wartość samej informacji.

Źródło: Grzegorz Zaraziński, Czy mediom potrzebna jest etyka?, „Teologia Praktyczna” 2005, t. 6, s. 15–27.

Ćwiczenie 7

Określ, na czym polega różnica między istotą pojmowania pracy dziennikarza przez Jana Pawła II a koncepcją Klausa Wiegerlinga.

Ćwiczenie 8

Oceń z punktu widzenia funkcjonowania społeczeństwa propozycję dotyczącą dziennikarstwa internetowego. Uzasadnij ocenę.

Dla nauczyciela

Autor: Maciej Młynarczyk

Przedmiot: wiedza o społeczeństwie

Temat: Etyka mediów i dziennikarzy

Grupa docelowa: III etap edukacyjny, liceum, technikum, zakres podstawowy, zakres rozszerzony

Podstawa programowa:

II. Społeczeństwo obywatelskie

Uczeń:

7) krytycznie analizuje przekazy medialne i porównuje przekazy różnych mediów dotyczące tych samych wydarzeń czy procesów; formułuje własną opinię w oparciu o poznane fakty; rozpoznaje przejawy nieetycznych zachowań dziennikarzy.

Zakres rozszerzony

VI. Społeczeństwo obywatelskie i kultura polityczna

Uczeń:

16) krytycznie analizuje przekazy medialne; wyjaśnia podstawowe mechanizmy manipulacji wykorzystywane w mediach; wskazuje rolę Rady Etyki Mediów w Rzeczypospolitej Polskiej.

Kształtowane kompetencje kluczowe:

- kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

- kompetencje cyfrowe;

- kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

- kompetencje obywatelskie.

Cele operacyjne:

Uczeń:

- charakteryzuje elementy składowe etyki mediów;

- porównuje zakres wolności mediów w wybranych państwach;

- prezentuje podstawowe zasady etyczne w pracy dziennikarza;

- analizuje przejawy naruszenia zasad etycznych przez dziennikarzy;

- uzasadnia stwierdzenie o konieczności etycznego działania mediów.

Strategie nauczania:

- asocjacyjna;

- problemowa;

- operacyjna.

Metody i techniki nauczania:

- dyskusja;

- burza mózgów;

- mapa myśli.

Formy zajęć:

- praca indywidualna;

- praca w grupach.

Środki dydaktyczne:

- komputery z głośnikami i dostępem do internetu, słuchawki;

- zasoby multimedialne zawarte w e-materiale;

- tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda.

Przebieg zajęć:

Faza wstępna

1. Przed zajęciami uczniowie wyszukują przykłady działań mediów/dziennikarzy, które wzbudziły w nich negatywne odczucia lub które oceniali negatywnie. Przed lekcją przynoszą notatki nauczycielowi.

2. Przedstawienie tematu i celów zajęć.

3. Burza mózgów. Uczniowie proponują swoje definicje etyki. Osoba moderująca zapisuje pomysły na jednej połowie tablicy. Po zakończeniu fazy twórczej następuje wspólna weryfikacja pomysłów.

4. Nauczyciel inicjuje krótką dyskusję i pyta:

- Co według was oznacza pojęcie „etyka mediów i dziennikarzy”?

- Jaka jest relacja między etyką mediów a prawem dotyczącym działalności mediów?

Zapisanie propozycji uczniów na drugiej połowie tablicy. Nauczyciel udziela informacji zwrotnej.

Faza realizacyjna

1. Uczniowie podają na podstawie Kodeksu Etyki Mediów przykłady nieetycznych zachowań dziennikarzy. Rozmowa na temat: „Jakie są przyczyny nieetycznych działań dziennikarzy?”. Na zakończenie chętna/wybrana osoba podsumowuje dyskusję.

2. Podział klasy na kilka grup – każda tworzy swoją mapę myśli: „Nieetyczne działania dziennikarzy”. Po upływie wyznaczonego czasu następuje prezentacja przed resztą klasy.

3. Uczniowie wykonują ćwiczenie interaktywne. Wspólne omówienie odpowiedzi.

Faza podsumowująca

1. Na koniec lekcji odbywa się burza mózgów. Uczniowie zgłaszają propozycje działań mających na celu eliminowanie nieetycznych działań mediów/dziennikarzy.

2. Nauczyciel omawia przebieg zajęć, wskazuje mocne i słabe strony pracy uczniów, udzielając im tym samym informacji zwrotnej.

Praca domowa:

1. Wyobraź sobie, że jesteś dziennikarzem, któremu niesłusznie zarzucono manipulację danymi. W jaki sposób będziesz udowadniał nietrafność zarzutów? Zapisz plan swoich działań.

2. „Media rządzą światem. Nie jest to już czwarta władza, ale władza pierwsza, o ile nie jedyna…”. Sformułuj swoje stanowisko wobec przedstawionej tezy, uzasadniając je dwoma argumentami.

Materiały pomocnicze:

Marzena Barańska, Dylematy współczesnego dziennikarza/dziennikarstwa – wybrane zagadnienia, „Przegląd Politologiczny”, nr 4, 2011, s. 155–182.

Dziennikarstwo i świat mediów, red. Zbigniew Bauer, Edward Chudziński, Kraków 2008.

Paweł Czarnecki, Etyka mediów, Warszawa 2008.

Michał Drożdż, Etyczne aspekty mediów integralną częścią nauk o mediach, „Studia Medioznawcze”, nr 4 (55), 2013, s. 11–23.

Bartosz Głowacki, Internet jako źródło informacji dla dziennikarza – mijanie się z prawdą a etyka dziennikarska, „Studia Medioznawcze”, nr 1 (60), 2015, s. 11–23.

Jan Pleszczyński, Etyka dziennikarska i dziennikarstwa, Warszawa 2015.

Grzegorz Zaraziński, Czy mediom potrzebna jest etyka?, „Teologia Praktyczna”, t. 6, 2005, s. 5–27.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania multimedium:

Mapę myśli można wykorzystać również na lekcji powtórkowej jako element pracy w grupach. W takiej sytuacji grupy przygotowują mapy przed zajęciami (jako pracę domową) i prezentują je w trakcie lekcji.

Table of Contents

Wprowadzenie

Przeczytaj

Mapa myśli

Sprawdź się

Dla nauczyciela