Spis treści

Elementy dzieła muzycznego: agogika, dynamika, artykulacja, harmonia

Elementy dzieła muzycznego: agogika, dynamika, artykulacja, harmonia

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

Scenariusz dla nauczyciela:

W prostokątnym polu znajduje się napis „Pobierz”. Jest to przycisk pozwalający na wyświetlenie, pobranie i zapisanie pliku zawierającego scenariusz lekcji - dokument w formacie pdf.

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

II. Język i funkcje muzyki, myślenie muzyczne, kreacja i twórcze działania. Uczeń:

1) zna, rozumie i wykorzystuje w praktyce:

b) określa podstawowe elementy muzyki (harmonię, agogikę, dynamikę);

2) odczytuje i zapisuje elementy notacji muzycznej:

d) zna podstawowe oznaczenia: metryczne, agogiczne, dynamiczne.

Nauczysz się

definiować pojęcia: allegro, forte, presto, staccato;

dostrzegać różnicę między tempem wolnym a szybkim;

określać czym jest artykulacja i agogika, harmonia.

Elementy dzieła muzycznego

Każdy utwór muzyczny jest wynikiem współdziałania tzw. elementów dzieła muzycznego, które porządkują materiał dźwiękowy.

Wspomniane elementy to:

- melodyka – wyznacza następstwo dźwięków o różnej wysokości i różnym czasie trwania;

- rytmika – porządkuje materiał dźwiękowy w czasie poprzez ustalenie czasu trwania dźwięków i wzajemnych relacji między nimi;

- kolorystyka – związana jest z barwą dźwięku.

Pozostałe elementy poznasz podczas tej lekcji.

Kolejnymi elementami dzieła muzycznego są:

- harmonia – porządkuje współbrzmienia dźwięków w utworze muzycznym. Z harmonią związane jest pojęcie akordu, czyli współbrzmienia co najmniej 3 dźwięków o różnej wysokości. Odpowiedni układ dźwięków w akordzie i jego brzmienie może tworzyć określony nastrój muzyczny.

Zapis nutowy utworu „Jesu, meine Freude”, autorstwa Johanna Sebastiana Bacha. Na stronie znajduje się 12 pięciolinii, które są połączone po 4. Pięciolinie opisane są nazwami głosów: sopran, alt, tenor, bass. Na początku pięciolinii dawne klucze muzyczne. Na wszystkich pięcioliniach nuty, mniej więcej w tym samym rytmie. Pod nutami podpisany tekst chorału. Po naciśnięciu punktu aktywnego pojawia się napis: „Jesu, meine Freude”, autorstwa Johanna Sebastiana Bacha, wykonawca: Calmus Ensemble oraz odtwarza się muzyka. Na nagraniu utwór wykonywany przez czterogłosowy chór mieszany. Głosy śpiewają tekst równocześnie, a śpiewane przez nie dźwięki pasują do siebie i tworzą piękną harmonię. Utwór jest spokojny, medytacyjny.

Zasób oparty o element wizualny.

1

1

Jesu, meine Freude

autorstwa Jana Sebastiana Bacha

Wykonawca: Calmus Ensemble

Źródło: Bach Arcades"

Nagranie dostępne pod adresem file:///tmp/puppeteerXMi7OW.html

Jan Sebastian Bach, widok nutowy utworu „Jesu, meine Freude” BWV 227 (fragment),

Źródło: dostępny w internecie: imslp.org, licencja: CC BY 4.0.

Na starym zdjęciu znajduje się wizerunek Johanna Straussa II (syna). Kompozytor ma dłuższe, kręcone, zaczesane do tyłu włosy, wąsy i brodę o niespotykanym kształcie: po bokach dłuższą , po środku krótszą. Mężczyzna ubrany jest w białą koszulę, kamizelkę i marynarkę. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetla się napis: Pizzicato polka, autorstwa Johanna Straussa (syn) Wykonawca: Royal Philharmonic Orchestra oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Na nagraniu wesoły utwór, w szybkim tempie. Wykonywany jest przez instrumenty smyczkowe, grające pizzicato (czyli bez użycia smyczka, szarpiąc struny palcami).

Zasób oparty o element wizualny.

1

1

Pizzicato polka, autorstwa Johanna Straussa (syn)

Wykonawca: Royal Philharmonic Orchestra

Źródło: Strauss: Emperor Waltz, Waltz on the Beautiful Blue Danube, Overture to Die Fleidermaus

Nagranie dostępne pod adresem file:///tmp/puppeteerXMi7OW.html

Johann Strauss (syn)

Źródło: domena publiczna źródło nagrania: https://www.youtube.com/watch?v=xsOwumN3utE.

Na starym zdjęciu Cesar Frank przy organach w kościele świętej Klotildy w Paryżu. Kompozytor jest starszym mężczyzną z siwymi włosami i siwą brodą. Ubrany jest w ciemny surdut. Przed nim znajdują się manuały i registry organów. Po naciśnięciu punktu aktywnego pojawia się napis: Fuga i wariacje h-moll opus osiemnaste (Preludium), autorstwa Cesara Francka. Na nagraniu bardzo smutny i delikatny utwór wykonany na fortepianie.

Zasób oparty o element wizualny.

1

1

Fuga i wariacje h-moll op.18 (Preludium), autorstwa Césara Francka

Wykonawca: Muzycy z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy

Nagranie dostępne pod adresem file:///tmp/puppeteerXMi7OW.html

Jeanne Roniger (fot.), Cesar Franck przy organach w kościele św. Klotildy, Paryż, 1885, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja), Césara Francka „Preludium Fugi i wariacji h-moll op.18”, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)

Ćwiczenie 1

Określ nastrój wysłuchanych przykładów muzycznych.

J. Strauss, Pizzicato polka

uduchowiony nastrójPołączony z: J. Strauss, Pizzicato polka

C. Franck, Preludium Fugi i wariacji h-moll op.18

żartobliwy nastrójPołączony z: C. Franck, Preludium Fugi i wariacji h-moll op.18

J.S. Bach, Jezu, meine Freude

smutny nastrójPołączony z: J.S. Bach, Jezu, meine Freude

Podstawowe określenia dynamiczne:

DYNAMIKA

SKRÓT

WŁOSKA NAZWA

ZNACZENIE

fff

fortissimo possibile

możliwie najgłośniej

ff

fortissimo

bardzo głośno

f

forte

głośno

mf

mezzo forte

średnio głośno

mp

mezzo piano

średnio cicho

p

piano

cicho

pp

pianissimo

bardzo cicho

ppp

pianissimo possibile

możliwie najciszej

dim./decresc.

>

diminuendo/decrescendo

stopniowe ściszanie dźwięku

cresc.

<

crescendo

stopniowe zwiększenie głośności

Kolejne elementy dzieła muzycznego

Podstawowe określenia agogiczne:

AGOGIKA

TEMPO WOLNE

TEMPO UMIARKOWANE

TEMPO SZYBKIE

grave - ciężko, poważnie, wolno

andante - (wł.) idąc

allegro - wesoło, żwawo, dość szybko

largo - szeroko, bardzo wolno i spokojnie

andantino - szybciej niż andante, wolniej niż allegretto

vivo - żywo, szybko, błyskotliwie

lento - powoli; szybciej niż largo, a wolniej niż adagio

moderato - umiarkowanie

vivace - żywo, ruchliwie

adagio - powoli

allegretto - żywo, szybciej niż moderato, wolniej niż allegro

presto - szybko

W utworze muzycznym tempo może ulegać zmianom, które oznacza się za pomocą odpowiednich określeń muzycznych np.:

Źródło: online-skills.

Ćwiczenie 2

Przyporządkuj elementy do odpowiedniej grupy.

Dynamika

Artykulacja

Agogika

Przenieś element.forte

Przenieś element.moderato

Przenieś element.legato

Przenieś element.grave

Przenieś element.fortissimo possibile

Przenieś element.lento

Przenieś element.andantino

Przenieś element.col legno

Przenieś element.piano

Przenieś element.presto

Przenieś element.mezzo piano

Przenieś element.diminuendo

Przenieś element.frullato

Przenieś element.pizzicato

Przenieś element.portato

Kolejny element dzieła muzycznego to artykulacja.

Podstawowe określenia artykulacyjne:

ARTYKULACJA

OZNACZENIE W ZAPISIE NUTOWYM

WŁOSKA NAZWA

ZNACZENIE

legato

łączenie dźwięków

staccato

ostre oddzielanie dźwięków

portato

oznacza „przenosząc”; sposób pośredni między staccato i legato

glissando

z wł. „przeslizgując się po dzwiękach”; przejście z jednej wysokości dźwięku do innej w płynny sposób

arpeggio

szybkie zagranie kolejnych dźwięków w dół lub w górę, przez co akord nie brzmi równocześnie

frull./frullato

frullato

z wł. „ćwierkając”; wymawianie głoski „trrr” w czasie wdmuchiwania powietrza, umożliwia uzyskanie drgającego dźwięku (wykorzystywane na instrumentach dętych)

tremolo

szybkie powtarzanie jednego lub kilku dźwięków

pizz./pizzicato

pizzicato

szarpanie struny palcem na instrumentach smyczkowych

arco

arco

gra smyczkiem

col legno

col legno

uderzenie strun drzewcem smyczka

con sord./con sordino

con sordino

gra przy użyciu tłumika

senza sord./senza sordino

senza sordino

gra bez tłumika

Ćwiczenie 3

Połącz poniższe ilustracje z odpowiednim pojęciem.

legato

glissando

arpeggio

tremolo

Ćwiczenie 4

Uszereguj oznaczenia dynamiczne od najcichszego do najgłośniejszego.

1. Poziom 1:f

2. Poziom 2:mf

3. Poziom 3:p

4. Poziom 4:fff

5. Poziom 5:mp

6. Poziom 6:pp

7. Poziom 7:ppp

8. Poziom 8:ff

Wszystkie przedstawione elementy, czyli melodyka, rytmika, kolorystyka, harmonia, dynamika, agogika i artykulacja wpływają na każdy utwór muzyczny nadając mu określony kształt i charakter.

Film pt. Elementy dzieła muzycznego

Film pt.: Elementy dzieła muzycznego. Film wyjaśnia istotę elementów takich jak: artykulacja, dynamika, agogika i harmonia w kontekście przygotowywania koncertu przez duży zespół muzyków pod kierunkiem dyrygenta. Na początku filmu na scenie stoją kontrabasista i skrzypek. Na tym tle lektor czyta: Dzieło muzyczne składa się z wielu elementów. Potrzebne jest wiele pracy, aby końcowy efekt w postaci koncertowego wykonania był w pełni zadowalający. Obowiązujące w nutach oznaczenia nakierowują muzyków i pozwalają na wykonanie najbardziej zbliżone do koncepcji kompozytora. Chociaż utwór muzyczny wykonywany jest przez duży zespół, ważna jest praca każdego z osobna. Następnie przedstawiona jest praca pojedynczych muzyków nad swoim partiami. Skrzypek i kontrabasista ćwiczą swoje partie instrumentalne z utworu Habanera z opery Carmen Georgesa Bizeta. Po fragmencie instrumentalnym lektor czyta: Każdy z muzyków musi dobrze znać swoją partię tak, aby możliwe było rozpoczęcie pracy w zespole i wypracowanie jednej interpretacji dzieła. Nad całością czuwa dyrygent. To on egzekwuje od zespołu poprawną i wspólną: - artykulację, czyli sposób wydobywania dźwięków, np. legato, staccato, pizzicato, - dynamikę, czyli siłę natężenia dźwięku, np. cicho, głośno, - agogikę, czyli tempo, np. wolne, umiarkowane lub szybkie, - harmonię, czyli prawidłowe współbrzmienia zgodne z zapisem kompozytora. Prace nad przygotowaniem dzieła rozpoczynają się od prób w mniejszych grupach. Na scenie widać solistkę i dyrygenta. Słychać próbę solistki z pianistą. Następnie lektor czyta: W dalszym etapie prac mniejsze grupy muzyków łączą się w coraz większe składy. Kolejne wykonanie słyszalne w filmie to solistka śpiewająca już z towarzyszeniem pełnej orkiestry symfonicznej. Lektor podsumowuje: Dyrygent odpowiedzialny za końcowy efekt, musi zespolić wypracowane osobno z chórem i orkiestrą elementy. Tak liczna grupa osób tworzy jeden, "wieloosobowy" instrument. Zwieńczeniem wielogodzinnych prób i zaangażowania ogromnej liczby osób jest koncertowe wykonanie, dające satysfakcję nie tylko muzykom, ale także publiczności. Na zakończenie słyszymy pełne wykonanie: Habanery z opery Carmen Georgesa Bizeta.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1YYkoIXFqY1C

Film pt.: Elementy dzieła muzycznego. Film wyjaśnia istotę elementów takich jak: artykulacja, dynamika, agogika i harmonia w kontekście przygotowywania koncertu przez duży zespół muzyków pod kierunkiem dyrygenta. Na początku filmu na scenie stoją kontrabasista i skrzypek. Na tym tle lektor czyta: Dzieło muzyczne składa się z wielu elementów. Potrzebne jest wiele pracy, aby końcowy efekt w postaci koncertowego wykonania był w pełni zadowalający. Obowiązujące w nutach oznaczenia nakierowują muzyków i pozwalają na wykonanie najbardziej zbliżone do koncepcji kompozytora. Chociaż utwór muzyczny wykonywany jest przez duży zespół, ważna jest praca każdego z osobna. Następnie przedstawiona jest praca pojedynczych muzyków nad swoim partiami. Skrzypek i kontrabasista ćwiczą swoje partie instrumentalne z utworu Habanera z opery Carmen Georgesa Bizeta. Po fragmencie instrumentalnym lektor czyta: Każdy z muzyków musi dobrze znać swoją partię tak, aby możliwe było rozpoczęcie pracy w zespole i wypracowanie jednej interpretacji dzieła. Nad całością czuwa dyrygent. To on egzekwuje od zespołu poprawną i wspólną: - artykulację, czyli sposób wydobywania dźwięków, np. legato, staccato, pizzicato, - dynamikę, czyli siłę natężenia dźwięku, np. cicho, głośno, - agogikę, czyli tempo, np. wolne, umiarkowane lub szybkie, - harmonię, czyli prawidłowe współbrzmienia zgodne z zapisem kompozytora. Prace nad przygotowaniem dzieła rozpoczynają się od prób w mniejszych grupach. Na scenie widać solistkę i dyrygenta. Słychać próbę solistki z pianistą. Następnie lektor czyta: W dalszym etapie prac mniejsze grupy muzyków łączą się w coraz większe składy. Kolejne wykonanie słyszalne w filmie to solistka śpiewająca już z towarzyszeniem pełnej orkiestry symfonicznej. Lektor podsumowuje: Dyrygent odpowiedzialny za końcowy efekt, musi zespolić wypracowane osobno z chórem i orkiestrą elementy. Tak liczna grupa osób tworzy jeden, "wieloosobowy" instrument. Zwieńczeniem wielogodzinnych prób i zaangażowania ogromnej liczby osób jest koncertowe wykonanie, dające satysfakcję nie tylko muzykom, ale także publiczności. Na zakończenie słyszymy pełne wykonanie: Habanery z opery Carmen Georgesa Bizeta.

Zadania

Na nagraniu Preludium c-moll opus dwudzieste ósme numer 20, autorstwa Fryderyka Chopina. Utwór jest wykonany na fortepianie. Rozpoczyna się serią dramatycznych i smutnych akordów, później akordy są grane coraz ciszej, przez co potęguję się uczucie smutku i beznadziei.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DzhM1d9vq

Preludium c-moll op. 28. nr 20, autorstwa Fryderyka Chopina Wykonawca: Pianista z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy

Na nagraniu Preludium c-moll opus dwudzieste ósme numer 20, autorstwa Fryderyka Chopina. Utwór jest wykonany na fortepianie. Rozpoczyna się serią dramatycznych i smutnych akordów, później akordy są grane coraz ciszej, przez co potęguję się uczucie smutku i beznadziei.

Ćwiczenie 5

Opisz, jak zmienia się dynamika w Preludium c-moll Fryderyka Chopina.

Poniżej zamieszczono nuty Preludium c-moll op. 28 nr 20 Fryderyka Chopina. Słuchając utworu wpisz odpowiednie oznaczenia dynamiczne w wyznaczone w nutach miejsca.

Usunp     Usunpp     Usunff

Fryderyk Chopin, Preludium c-moll, Źródło: zpe.gov.pl

Ćwiczenie 6

1. Na nagraniu fragment Kaprysu dwudziestego czwartego, Niccolo Paganiniego. Skrzypek wykonuje bardzo szybkie pasaże zagrane staccato.

Źródło: Niccolo Paganini, fragment utworu Kaprys op.1 nr 24, domena publiczna.

2. Na nagraniu fragment Kaprysu dwudziestego czwartego, Niccolo Paganiniego. Skrzypek wykonuje dwudźwięki, niektóre z nich zawierają flażolety.

Źródło: Niccolo Paganini, fragment utworu Kaprys op.1 nr 24, domena publiczna.

3. Na nagraniu fragment Kaprysu dwudziestego czwartego, Niccolo Paganiniego. Skrzypek wykonuje bardzo szybkie pasaże grając pizzicato.

Źródło: Niccolo Paganini, fragment utworu Kaprys op.1 nr 24, domena publiczna.

Posłuchaj fragmentów Kaprysu nr 24 Nicolo Paganiniego i określ jaki rodzaj artykulacji został w nich zastosowany.

Utwór 1-

Utwór 2-

Utwór 3-

legato     frullato      tremolo     flażolety     glissando     col legno      pizzicato     con sordino     staccato

Ćwiczenie 7

Wysłuchaj przykładów muzycznych. Każdy z nich reprezentuje jeden z elementów dzieła muzycznego – harmonię, dynamikę, agogikę lub artykulację. Przyporządkuj je do odpowiednich nagrań.

1. Nagranie utworu „Echo”, autorstwa Orlando di Lasso. Utwór wykonany jest przez chór mieszany. Chór naśladuje echo. Jedna grupa śpiewa frazę głośno, inna grupa powtarza ją ciszej, a jeszcze inna jeszcze ciszej.

Źródło: Orlando di Lasso, Echo, domena publiczna.

2. Nagranie fragmentu utworu Johanna Straussa Polka Trisch-Trasch. Utwór jest bardzo szybki i wesoły. W nagranym fragmencie jest dużo zaskakujących i nagłych zmian tempa.

Źródło: Johann Strauss, Polka Trisch-Trasch, domena publiczna.

3. Nagranie Scherza h-moll Fryderyka Chopina. Po dwóch dramatycznych akordach następuje seria bardzo szybkich przebiegów dźwięków. Utwór jest dramatyczny i nerwowy.

Źródło: Fryderyk Chopin, Scherzo h-moll, oprac. Wykonawca: Pianista z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy, domena publiczna.

4. Nagranie „Jesu, meine Freude”, autorstwa Jana Sebastiana Bacha. Na nagraniu chorał wykonywany przez czterogłosowy chór mieszany. Głosy śpiewają tekst równocześnie, a śpiewane przez nie dźwięki pasują do siebie i tworzą piękną harmonię. Utwór jest spokojny, medytacyjny.

Źródło: Jan Sebastian Bach, Jesu, meine Freude, domena publiczna.

Jan Sebastian Bach, Jezu, meine Freude

harmoniaPołączony z: Jan Sebastian Bach, Jezu, meine Freude

Johann Strauss, Trish trash polka

agogikaPołączony z: Johann Strauss, Trish trash polka

Orlando di Lasso, Echo

artykulacjaPołączony z: Orlando di Lasso, Echo

Fryderyk Chopin, Scherzo h-moll

dynamikaPołączony z: Fryderyk Chopin, Scherzo h-moll

Słownik pojęć

Adagio

z wł. „powoli”.

Accelerando

włoskie określenie tempa oznaczające: „przyspieszając”.

Akord

trzy lub więcej dźwięków brzmiących jednocześnie.

Allegretto

z wł. „żywo”; „szybciej niż moderato, a wolniej niż allegro”.

Allegro

z wł. „wesoło, żwawo, dość szybko”.

Andante

z wł. „idąc” – określenie umiarkowanego tempa.

Andantino

określenie umiarkowanego tempa nieco szybszego od andante, lecz wolniejszego od allegretto.

Arco

oznacza na instrumentach smyczkowych grę smyczkiem (np. na skrzypcach).

Arpeggio

to niejednoczesne wykonanie akordu, jego składniki grane są szybko po kolei w górę lub w dół; charakterystyczne dla harfy, używane też na innych instrumentach np. skrzypcach, fortepianie, gitarze.

Col legno

jest osiągalne do wykonania tylko na instrumentach smyczkowych – to uderzanie strun drzewcem smyczka.

Con sordino

„gra przy użyciu tłumika”; możliwe na instrumentach smyczkowych, klawiszowych, dętych blaszanych, jego użycie powoduje zmianę barwy dźwięku.

Crescendo

z wł.: „coraz głośniej”.

Decrescendo/diminuendo

z wł.: „coraz ciszej”.

Dyrygent

osoba kierująca zespołem wokalno-instrumentalnym, chórem lub orkiestrą.

Fermata

dowolne przedłużenie wartości rytmicznej, oznaczone w nutach za pomocą znaku umieszczonego nad nutą, nad współbrzmiącymi nutami lub pauzą w utworze.

Forte

włoskie określenie oznaczające: „mocno, głośno”.

Fortissimo

włoskie określenie oznaczające: „bardzo mocno, bardzo głośno”.

Fortissimo possibile

włoskie określenie oznaczające: „możliwie najgłośniej”.

Frullato

z wł. „ćwierkając”; na instrumentach dętych poprzez trzepotanie językiem uzyskiwać drżące brzmienie podobne do tremola.

Glissando

z wł. „prześlizgując się po dźwiękach”; przejście z jednej wysokości do innej w sposób płynny, nieprzerwany; wykorzystywane np. w grze na skrzypcach, fortepianie, puzonie.

Grave

włoskie określenie tempa oznaczające: „ciężko, poważnie, wolno”.

Kompozytor

twórca utworów muzycznych.

Largo

włoskie określenie tempa oznaczające: „szeroko, bardzo wolno i spokojnie”.

Legato

z wł. oznacza „łącząc”; dźwięki są powiązane ze sobą.

Lento

włoskie określenie tempa oznaczające: „powoli; szybciej niż largo, a wolniej niż adagio”.

Mezzo forte

włoskie określenie oznaczające: „średnio głośno”.

Mezzo piano

włoskie określenie oznaczające: „średnio cicho”.

Moderato

z wł. „umiarkowanie”; określenie tempa.

Orkiestra

wieloosobowy zespół instrumentalny.

Pianissimo

włoskie określenie oznaczające: „bardzo cicho”.

Pianissimo possibile

włoskie określenie oznaczające: „możliwie najciszej”.

Piano

włoskie określenie oznaczające: „cicho, łagodnie”.

Pizzicato

polega na szarpaniu struny palcem na instrumentach smyczkowych.

Presto

włoskie określenie tempa oznaczające: „szybko”.

Ritardando

włoskie określenie tempa oznaczające: „opóźniając, stopniowo zwalniając”.

Senza sordino

powrót do gry bez tłumika.

Solista

wokalista lub instrumentalista wykonujący partię solową.

Staccato

z wł. „odrywając”; dźwięki są krótkie, ostre, grane z przerwami.

Tremolo

z wł. „drżąco”; jest to szybkie powtarzanie odpowiednio jednego lub kilku dźwięków; wykonalne na instrumentach smyczkowych, klawiszowych, perkusyjnych.

Vivace

włoskie określenie tempa oznaczające: „żywo, ruchliwie”.

Vivo

włoskie określenie tempa oznaczające: „żywo, szybko, błyskotliwie”

Źródła:

D. Gwizdalanka, Słowniczek oznaczeń i skrótów muzycznych, PWM, Kraków 2011, s. 5.

D. Wójcik, Nauka o muzyce. Wiadomości wstępne, instrumenty, formy i polska muzyka ludowa, Musica Iagellonica, Kraków 2006, s. 21.

www.muzykotekaszkolna.pl

J. Habela, Słowniczek muzyczny, PWM, Kraków 1998, s. 15.

Biblioteka muzyczna

1. Nagranie „Jesu, meine Freude”, autorstwa Johanna Sebastiana Bacha. Na nagraniu utwór wykonywany przez czterogłosowy chór mieszany. Głosy śpiewają tekst równocześnie, a śpiewane przez nie dźwięki pasują do siebie i tworzą piękną harmonię. Utwór jest spokojny, medytacyjny.

Jan Sebastian Bach, „Jesu, meine Freude” BWV 227 (fragment), online-skills, CC BY 3.0

2. Utwór „Pizzicato polka”, autorstwa Johanna Straussa (syn). Wykonawca: Royal Philharmonic Orchestra. Na nagraniu wesoły utwór, w szybkim tempie. Wykonywany jest przez instrumenty smyczkowe, grające pizzicato (czyli bez użycia smyczka, szarpiąc struny palcami).

Johann Strauss (syn), „Pizzicato Polka” (fragment), online-skills, CC BY 3.0

3. Utwór muzyczny Fuga i wariacje h-moll opus osiemnaste (Preludium), autorstwa Cesara Francka. Na nagraniu bardzo smutny i delikatny utwór wykonany na fortepianie.

Césara Francka „Preludium Fugi i wariacji h-moll op.18”, online-skills, CC BY 3.0

4. Na nagraniu Preludium c-moll opus dwudzieste ósme numer 20, autorstwa Fryderyka Chopina. Utwór jest wykonany na fortepianie. Rozpoczyna się serią dramatycznych i smutnych akordów, później akordy są grane coraz ciszej, przez co potęguję się uczucie smutku i beznadziei.

Preludium c-moll op. 28. nr 20, autorstwa Fryderyka Chopina Wykonawca: Pianista z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy

5. Na nagraniu fragment Kaprysu dwudziestego czwartego, Niccolo Paganiniego. Skrzypek wykonuje bardzo szybkie pasaże zagrane staccato.

Źródło: Niccolo Paganini, fragment utworu Kaprys op.1 nr 24, domena publiczna.

6. Na nagraniu fragment Kaprysu dwudziestego czwartego, Niccolo Paganiniego. Skrzypek wykonuje dwudźwięki, niektóre z nich zawierają flażolety.

Źródło: Niccolo Paganini, fragment utworu Kaprys op.1 nr 24, domena publiczna.

7. Na nagraniu fragment Kaprysu dwudziestego czwartego, Niccolo Paganiniego. Skrzypek wykonuje bardzo szybkie pasaże grając pizzicato.

Źródło: Niccolo Paganini, fragment utworu Kaprys op.1 nr 24, domena publiczna.

8. Nagranie utworu „Echo”, autorstwa Orlando di Lasso. Utwór wykonany jest przez chór mieszany. Chór naśladuje echo. Jedna grupa śpiewa frazę głośno, inna grupa powtarza ją ciszej, a jeszcze inna jeszcze ciszej.

Źródło: Orlando di Lasso, Echo, domena publiczna.

9. Nagranie fragmentu utworu Johanna Straussa Polka Trisch-Trasch. Utwór jest bardzo szybki i wesoły. W nagranym fragmencie jest dużo zaskakujących i nagłych zmian tempa.

Źródło: Johann Strauss, Polka Trisch-Trasch, domena publiczna.

10. Nagranie Scherza h-moll Fryderyka Chopina. Po dwóch dramatycznych akordach następuje seria bardzo szybkich przebiegów dźwięków. Utwór jest dramatyczny i nerwowy.

Źródło: Fryderyk Chopin, Scherzo h-moll, oprac. Wykonawca: Pianista z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy, domena publiczna.

11. Nagranie „Jesu, meine Freude”, autorstwa Jana Sebastiana Bacha. Na nagraniu chorał wykonywany przez czterogłosowy chór mieszany. Głosy śpiewają tekst równocześnie, a śpiewane przez nie dźwięki pasują do siebie i tworzą piękną harmonię. Utwór jest spokojny, medytacyjny.

Źródło: Jan Sebastian Bach, Jesu, meine Freude, domena publiczna.

Bibliografia

Encyklopedia muzyczna PWM pod red. E. Dziębowskiej, PWM, Kraków 1998.

Table of Contents

Elementy dzieła muzycznego: agogika, dynamika, artykulacja, harmonia