Spis treści

Znaczenie i rola reklamy w życiu człowieka

Znaczenie i rola reklamy w życiu człowieka

Ważne daty

Ok. 1480 - pierwsza reklama prasowa

1612 - pierwsze pismo ogłoszeniowe Journal General d’Affiches

1614 - pierwsze regulacje prawne dotyczące reklamy

1704 - pierwsza amerykańska reklama prasowa

1835 - założenie agencji informacyjnej Charlesa Chavasa

1846 - założenie agencji informacyjnej Associated Press

1882 - pierwsza masowa reklama – Ivory Soap (Procter and Gamble)

1925 - wykłady o reklamie w Wyższej Szkole dla Handlu Zagranicznego we Lwowie prowadzone przez prof. Olgierda Langera

1941 - pierwsza reklama telewizyjna w telewizji lokalnej WNBT (USA)

Scenariusz lekcji dla nauczyciela

Scenariusz zajęć do pobrania.

Plik o rozmiarze 61.28 KB w języku polskim

1. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji. Uczeń:

6) wymienia różne formy mediów kultury (słowo mówione, pismo, książka, obraz malarski, fotografia, film, program telewizyjny, spektakl teatralny) oraz użycia (nowe media, media masowe, media interaktywne, multimedia);

7) wyjaśnia, na czym polegają różne formy kontaktu z kulturą (odbiór bierny, aktywny, konsumpcja, produkcja, twórczość, użytkowanie, uczestnictwo, animacja).

2. Tworzenie wypowiedzi. Uczeń:

1) wypowiada się – w mowie i w piśmie – na temat wytworów kultury i ludzkich pra k tyk w kulturze (zachowań, obyczajów, przedmiotów materialnych, dzieł sztuki).

Nauczysz się

rozwiniesz umiejętność krytycznej analizy komunikatów reklamowych;

zrozumiesz rolę reklamy politycznej i społecznej;

zbadasz język reklamy;

dostrzeżesz zalety i wady reklamy jako komunikatu perswazyjnego.

Reklama i marka

Podstawowym celem działań reklamowych jest spowodowanie, żeby promowany produkt zaistniał w świadomości odbiorców. Nie wystarczy posiadać dobry produkt, odbiorca musi kojarzyć go z określoną marką. Niektóre reklamy (właśnie nie produkty, a ich reklamy) weszły do kanonu współczesnej popkultury. Stały się nie tylko jej częścią, ale wręcz jej wyznacznikiem.

Ilustracja interaktywna przedstawia postać Świętego Mikołaja, który stoi przed otwartą lodówką i otwiera butelkę z napisem Coca-Cola. Ma zaskoczoną minę, ponieważ za jego plecami stoi mały chłopczyk, który nakrył go na kradzieży napoju. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Ilustracja przedstawia świąteczną reklamę Coca-Coli, na której widzimy postać starszego mężczyzny z siwą brodą, ubranego w strój świętego Mikołaja, otwierającego butelkę Coca-Coli. Mężczyzna stoi na tle otwartej lodówki, a z boku przypatruje mu się mały chłopiec.

Świąteczna reklama Coca-Coli, cdn.history.com, CC BY 3.0

Reklama Coca-Coli jest chyba jedną z najsłynniejszych, a obecnie można stwierdzić, że 99% dzieci na całym świecie identyfikuje św. Mikołaja właśnie z tą reklamą opisującego wygląd jako starca z długą, białą brodą, ubranego w charakterystyczny biało-czerwony strój. Dzieje się tak, ponieważ ów święty został w ten sposób wykreowany przez Haddona Sundblom w 1931 r., ilustratora pracującego wówczas dla firmy Coca-Cola. Jest to więc przykład reklamy, która stała się zjawiskiem kształtującym kulturę masową. Podobnie działa firma Red Bull. W jej reklamach użyto wizerunku Felixa Baumgartnera, człowieka, który w 2012 r. skoczył na spadochronie z wysokości ok. 39 km (co ważne, całe przedsięwzięcie było sponsorowane przez Red Bulla). Stosując określony kod kulturowy, gdzie przypisanie znaczenia danej rzeczy, określa jak postrzegana jest rzecz/zjawisko w konkretnej kulturze, firma utrwaliła swój wizerunek jako marki dla osób spragnionych mocnych wrażeń.

Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie Felixa Baumgartnera po wykonaniu skoku z wysokości ok. 39 km i wylądowaniu na ziemi. Mężczyzna ubrany jest w specjalny kombinezon z uprzężą, na głowie ma założony kask, za nim leży rozłożony spadochron. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Skok Felixa Baumgartnera ze stratosfery był sponsorowany przez firmę Red Bull i kosztował ok. 25 mln dolarów.

Felix Baumgartner po wykonaniu skoku z 39 km, cbskluv2.files.wordpress.com, CC BY 3.0

Kolejnym przykładem, dzisiaj kontrowersyjnym, kreowania zjawisk kulturowych przez reklamy jest tzw. Marlboro Man. Producentowi papierosów chodziło o przekonanie mężczyzn do kupowania wyrobów tytoniowych z filtrem – wówczas, pierwsze reklamy pojawiły się w latach 60. XX w. w USA, kojarzono je głównie z kobietami. Sięgnięto po archetyp męskości: silnego, przystojnego kowboja, który bez skrępowania sięga po papierosy z filtrem. Równie przełomowa była reklama Macintosha, czyli komputera osobistego firmy Apple. Jego premiera przypadła na 1984 r., czyli czas akcji słynnej książki George’a Orwella. Firma postanowiła wykorzystać tą zbieżność – klimatyczna reklama w reżyserii Ridleya Scotta zdołała przekonać miliony ludzi, że ich Maki to coś innego niż zwykły PC konkurencji. W reklamach często stosuje się tzw. shockvertising, termin określający wykorzystanie treści kontrowersyjnych lub szokujących, które mają zwracać uwagę społeczeństwa na społecznie ważny temat. Tak postąpiła włoska marka odzieżowa Benetton. Stworzono unikalne połączenie reklamy komercyjnej i społecznie zaangażowanej. Nie prezentują bezpośrednio firmy lub jej wyrobów. Poruszają za to istotne problemy współczesności, takie jak dyskryminacja, rasizm czy przemoc.

Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie reklamy firmy Benetton, na którym ukazuje tors Afroamerykanina bez prawej dłoni . Zamiast niej ma ręcznie wykonaną protezę, do której przymocowana jest składana metalowa łyżka. Z prawej strony znajdują się napisy: „Food for life, WEP, World Food Programme, UNITED COLORS OF BENETTON”. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Reklamy Benettona łamią tabu, poruszają trudne tematy społeczne. Przez to Benetton buduje wizerunek firmy zaangażowanej społecznie, ale krytycy zarzucają im wykorzystanie ludzkich problemów. Za wizerunek firmy w latach 80. i 90. XX w. odpowiadał Oliviero Toscani, dyrektor kreatywny.

Reklama Benettona, gkhalsa.files.wordpress.com, CC BY 3.0

Światowa kampania firmy United Colors of Benetton w 2003 r. została stworzona we współpracy ze Światowym Programem Żywnościowym ONZ. Pod hasłem „Food for Life” („Żywność dla życia”) kampania koncentruje się na głodzie na świecie jako przyczyną niedorozwoju, wojny, ucieczki, chorób i braku edukacji.

Kampania zwraca uwagę, że głód jest jednym z najważniejszych problemów na świecie, a mimo to, jest on w dużej mierze pomijany zarówno przez media, jak i opinię publiczną.

Zdjęcia wykonane przez Jamesa Mollisona pokazują kryzys, biedę oraz ludzi i ich historie z Afganistanu, Kambodży, Gwinei i Sierra Leone. Pokazują, w jaki sposób żywność staje się katalizatorem pojednania i rozwoju, narzędziem zdolnym zrewolucjonizować życie głodnych ludzi.

Reklama papierosów „Malboro”, online-skills, CC BY 3.0; Kadr z reklamy Apple z 1984, online-skills, CC BY 3.0; United Colors Of Benetton z 1996, online-skills, CC BY 3.0

Reklama polityczna i społeczna

Zarówno reklama polityczna jak i społeczna mają za cel promowanie określonych spraw lub idei. W ostatnim czasie reklama polityczna rozwija się bardzo dynamicznie. Jest nie tylko działalnością informacyjną, ale przede wszystkim perswazyjną do określonego działania adresata. Najczęściej są to wiadomości kontrolowane przez kandydatów ubiegających się o różne stanowiska publiczne, którzy zabiegają by dotarły one do jak największej liczby odbiorców.

Rodzaje współczesnej reklamy politycznej:

- wizualna, czyli ogłoszenia prasowe, bilbordy, plakaty, ulotki;

- audytywna, czyli spoty radiowe, kasety, płyty CD;

- audiowizualna, czyli spoty telewizyjne, filmy wideo, reklamy w Internecie.

Ilustracja interaktywna przedstawia plakat wyborczy Hilary Clinton z 2016 roku, na którym po prawej stronie widzimy uśmiechającą się Hilary Clinton, machająca prawą ręką. Ubrana jest w jasnoniebieską marynarkę i spodnie w tym samym kolorze. Z lewej strony znajduje się napis: „READY FOR Hillary 2016”. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Reklamy polityczne są jednym z ważniejszych elementów wpływających na wizerunek partii.

Przykład reklamy politycznej, i.ytimg.com, CC BY 3.0

Przykład reklamy politycznej, online-skills, CC BY 3.0; Reklama wyborcza z Wielkiej Brytanii, dailyelection.files.wordpress.com, CC BY 3.0

Reklama społeczna jest pojęciem wąskim i odnosi się jedynie do działań reklamowych. Z tym pojęciem związana jest również kampania społeczna łącząca działania reklamowe i Public relations (PR)public relations, która zawiera się w bardzo szerokim pojęciu marketingu społecznego. Historia reklamy społecznej sięga 1941 r., kiedy to w USA sformułowano pojęcie “reklama w służbie publicznej”. Jedną z pierwszych, tak rozumianych kampanii reklamowych, była akcja zapobiegania pożarom lasów przeprowadzona wówczas w USA. Jej symbolem stał się Smokey Bear – miś, który przestrzegał i nakazywał, jak należy bezpiecznie zachowywać się w lesie. Akcja ta prowadzona jest współcześnie (https://www.smokeybear.com/en).

Ilustracja interaktywna przedstawia plakat kampanii reklamowej zapobiegania pożarom w lasach. Poniżej dużego napisu o treści: „ONLY YOU CAN PREVENT WILDFIRES” umieszczona jest postać brunatnego niedźwiedzia, ubranego w kapelusz z napisem „SMOKEY” i trzymającego szpadel w lewej łapie. Druga łapa wskazuje na odbiorcę plakatu. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Smokey Bear miś, który przestrzegał i upominał, jak należy bezpiecznie zachowywać się w lesie.

Smokey Bear, legendsrevealed.com, CC BY 3.0

Reklama społeczna WWF, „Safe paper, safe the planet”, static.boredpanda.com, CC BY 3.0; Reklama zwracająca uwagę na zanieczyszczenie środowiska: „If You Don’t Pick It Up They Will”, static.boredpanda.com, CC BY 3.0

W Polsce za pierwszą taką akcję edukacyjną można uznać działania generała Felicjana Sławoja – Składkowskiego z okresu międzywojennego. Według Agaty Stafiej, autorki książki pt. Propaganda Dobrych Serc, miała ona doprowadzić do poprawy zdrowotności i podnoszenia poziomu higieny polskiego chłopstwa. W Polsce pierwszą natomiast organizacją zajmującą się w sposób profesjonalny marketingiem społecznym była Fundacja Reklamy Społecznej, która powstała w 1998 r., a w 2003 r. zmieniła nazwę na Fundacja Komunikacji Społecznej. Jednym z ciekawszych przykładów reklamy społecznej była kampania z 2012 r., która dotyczyła osób zmagających się z autyzmem. W Internecie wówczas pojawiły się filmy z ekscentrycznie zachowującym się popularnym aktorem Bartłomiejem Topą. Co ciekawe były one na tyle sugestywne, że na początku oskarżano go nawet o zażywanie środków odurzających. Dopiero kolejne filmy wyjaśniły sens akcji, która w ten sposób zwróciła uwagę z jakimi społecznymi problemami zmagają się osoby dotknięte tą chorobą. Dodatkowo fakt udziału w akcji znanej osoby powodował szeroki odzew i gwarantował dotarcie do licznych odbiorców.

Ilustracja interaktywna przedstawia kadr z reklamy społecznej „Autyzm wprowadza zmysły w błąd”, na którym widzimy mężczyznę – aktora Barłomieja Topę, ubranego w ciemną kurtkę, który trzyma się mocno za głowę zatykając uszy. W tle widać tłum ludzi. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Fundacja SYNAPSIS w dniach 12-14 stycznia 2012 r. zrealizowała krótkie filmy pokazujące nietypowo zachowującego się aktora Bartłomieja Topę. Filmy miały być próbą zwrócenia uwagi na osoby chore na autyzm oraz ich stygmatyzację. Filmy wprowadzające obejrzało średnio 65 tys. osób, a finałowy ponad 220 tys.

Kadr z reklamy społecznej „Autyzm wprowadza zmysły w błąd”, www.youtube.com, CC BY 3.0

Reklama zwracająca uwagę na dzieci-żołnierzy: „It’s Not Happening Here, But It’s Happening Now”, static.boredpanda.com, CC BY 3.0; Reklama społeczna „I am an immigrant”, crowdfunder.co.uk, CC BY 3.0

Warto jeszcze przytoczyć definicję reklamy społecznej, która została stworzona przez Ad Council, pierwszą instytucję powołaną do zajmowania się taką formą reklamy. Według niej reklama społeczna to “(…) reklama służąca interesowi publicznemu. Celem tych reklam jest edukacja i zwiększanie świadomości na temat ważnych kwestii społecznych w celu zmiany postaw i zachowań oraz stymulowania pozytywnych zmian społecznych”.

Najsłynniejsi twórcy reklamy

David Ogilvy – nazywany często „Ojcem reklamy”, gdyż wiele jego haseł reklamowych i pomysłów okazalo się nieśmiertelnych. Pierwszą agencję reklamy otworzył w 1948 r. w Nowym Jorku. Robił kampanie reklamowe dla takich marek jak SAAB, Rolls-Royce, Schweppes, Marlboro czy Dove.

Ilustracja interaktywna przedstawia reklamę mydła firmy DOVE autorstwa Davida Ogilvy. Po lewej stronie przedstawiona jest kobieta, cała w mydle, jej twarz przedstawiona jest z profilu i wpatruje się w kostkę mydła, którą trzyma w uniesionej dłoni. W tle widoczne są białe gołębie ukazane w locie. Z prawej strony widoczny jest napis w języku angielskim: „Suddenly DOVE makes soap old-fashioned!”. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Według czasopisma Time David Ogilvy jest najbardziej poszukiwanym kreatorem w dzisiejszym przemyśle reklamowym.

Reklama Davida Ogilvy’ego dla Dove, bigshipcopywriting.files.wordpress.com, CC BY 3.0

William „Bill” Bernbach – jeden z założycieli największego na świecie holdingu reklamowego – DDB (1949 r.). Kierował wieloma przełomowymi kampaniami reklamowymi.

Ilustracja interaktywna przedstawia reklamę autorstwa Williama "Billa" Bernbacha dla firmy Volkswagen. Uwagę zwraca podział reklamy na dwie równe części. Z lewej strony zdjęcie modelu Volkswagen Beetle, z prawej to samo zdjęcie wielokrotnie pomniejszone. Poniżej nich napisy reklamowe: „Lemon.” oraz „Think small.”. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Reklama firmy DDB dla Volkswagena Beetle z hasłem Think Small jest uważana za jedną z najlepszych w dziejach reklamy. Jej autorami byli Julian Koenig i Helmut Krone.

Reklama Williama „Billa” Bernbacha dla Volkswagena, cdn.printmag.com, CC BY 3.0

Bracia Maurice i Charles Saatchi – pochodzący z żydowskiej rodziny mieszkającej w Iraku. W 1970 r. założyli agencję reklamową Saatchi & Saatchi. Odnosili sukcesy np. na polu reklamy politycznej (m.in. dla partii brytyjskich).

Ilustracja interaktywna przedstawia reklamę o charakterze politycznym, na której, poniżej dużego napisu: „LABOUR ISN'T WORKING.”, widać kolejkę ludzi stojących do „urzędu bezrobotnych”. Poniżej napis: „BRITAIN’S BETTER OFF WITH THE CONSERVATIVES”. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Jeden z braci Saatchi – Charles, jest znany ze swojej kolekcji sztuki współczesnej i galerii Saatchi Gallery w Londynie.

Polityczna reklama braci Saatchi, i.pinimg.com, CC BY 3.0

Zadania

Ćwiczenie 1

W którym roku powstała pierwsza reklama społeczna?

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- 1951

- 1961

- 1941

Ćwiczenie 2

Wskaż nazwę firmy, która w latach 90. XX w. zasłynęła z szokujących reklam swoich produktów.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- Benetton

- Zara

- Nike

Animacja przedstawia salę w wirtualnym muzeum, na ścianach wiszą obrazy przedstawiające: 1. Reklama „Behind the wheel” 2. Reklama „Don’t drink & drive” 3. Reklama „Łapka” 4. Reklama „Trees” 5. Reklama „How far would you walk to find clean drinking water?” Obrazy te opatrzone są następującymi opisami: 1. Reklama „Behind the wheel” została stworzona przez La Chose dla Sécurité Routière. Hasłem kampanii było „Cell phones can kill” (Telefony komórkowe mogą zabijać). Kampania miała uświadomić kierowcom, że korzystanie, podczas prowadzenia samochodu, z telefonu komórkowego jest przyczyną poważnych wypadków drogowych. 2. Za kampanię „Don’t drink & drive” dla Texas Department of Transportation była odpowiedzialna agencja Sherry Matthews Advocacy Marketing (Austin). Hasłem było „Not everyone who gets hit by a drunk driver dies” (Nie każdy, kto jest ofiarą pijanego kierowcy, umiera). Jacqueline Saburido przeżyła wypadek samochodowy, który spowodował pijany 17-latek. Podczas wypadku spaliło się 60% jej ciała, ma amputowane palce. Przeszła ponad 50 operacji plastycznych. Kampania miała na celu ostrzeżenie przed jazdą pod wpływem alkoholu, ale także zwracała uwagę na okaleczone ofiary pijanych kierowców. 3. Kampanię „Łapka” dla Fundacji Pomocy Osobom Niepełnosprawnym „Przyjaciel” wykonała agencja TBWATelescope. Hasłem przewodnim było „Według naszych lekarzy miłość to najlepsze lekarstwo”. Kampania miała na celu propagowanie dogoterapii jako jednej z form rehabilitacji dzieci niepełnosprawnych, nadpobudliwych, autystycznych. 4. Kampania została wykonana dla i przez Stark Communications. Hasłem przewodnim było „We hope this ad never appears in print. Do the world a big favour. Use less paper.” (Mamy nadzieję, że ta reklama nigdy nie zostanie wydrukowana. Wyświadcz światu przysługę. Zużywaj mniej papieru.) Coraz większe zużycie papieru powoduje degradację środowiska. Kampania miała zwiększyć świadomość ekologiczną. Reklama została ograniczona tylko do Internetu. 5. Kampanię „How far would you walk to find clean drinking water?” zrealizowały Kindvertising oraz Reelmedia Film dla UNICEF. Hasłem przewodnim było „How far would you walk to find clean drinking water? | UNICEF” (Jak daleko pójdziesz, aby napić się czystej wody? UNICEF.) Akcja UNICEF miała zwrócić uwagę na brak dostępności w Afryce podstawowej rzeczy dla człowieka, czyli wody. W Kenii, kobiety chodzą po wodę co najmniej jedną godzinę w jedną stronę (brakiem dostępności nazywamy marsz powyżej 15 min. w jedną stronę). W niektórych regionach Afryki po wodę chodzi się 4 godz. 1 jedną stronę! Kampanii towarzyszył film, w który pokazano eksperyment: mieszkańcy Wielkiej Brytanii mieli przejść na bieżni 10 km, aby dostać butelkę wody – mało która osoba zgodziła się na takie wyrzeczenie. „Dostęp do wody jest prawem człowieka, a nie przywilejem.”

Animacja 3D pt. „Reklama społeczna. Przykłady.”

Ćwiczenie 3

Wskaż nazwę firmy, która jako pierwsza w Polsce zaczęła tworzyć reklamy społeczne.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- Fundacja Reklamy Zaangażowanej

- Fundacja Reklamy Solidarnej

- Fundacja Reklamy Społecznej

Ćwiczenie 4

Ćwiczenie 5

Przyporządkuj termin do określonej definicji.

shockvertising

Służąca interesowi publicznemu. Celem tych reklam jest edukacja i zwiększanie świadomości na temat ważnych kwestii społecznych w celu zmiany postaw i zachowań oraz stymulowania pozytywnych zmian społecznych.Połączony z: shockvertising

reklama społeczna

Zestandaryzowane produkty kultury, często prezentujące niski poziom artystyczny, emocjonalny i intelektualny. Muszą być zrozumiane przez wszystkich, niezależnie od wykształcenia, miejsca zamieszkania.Połączony z: reklama społeczna

popkultura

Wykorzystanie treści kontrowersyjnych lub szokujących, które mają zwracać uwagę społeczeństwa na społecznie ważny temat.Połączony z: popkultura

Ćwiczenie 6

Wskaż nazwisko autora reklamy Volkswagena Think small?

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- William "Bill" Bernbach

- Helmut Krone

- David Ogilvy

Ćwiczenie 7

Wskaż nazwiska założycieli agencji reklamowych.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- David Ogilvy

- William "Bill" Bernbach

- Haddon Sundblom

Ćwiczenie 8

Zaznacz prawidłowe imiona braci Saatchi.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- William

- Charles

- Maurice

Ćwiczenie 9

Przeciągając podane elementy w pionie połącz w pary termin z odpowiadającą mu definicją.

public relations

Pierwowzór postaci, motywu.Połączony z: public relations

archetyp

Nieświadome przypisanie znaczenia danej rzeczy. Określa jak postrzegana jest rzecz/zjawisko w konkretnej kulturze.Połączony z: archetyp

kod kulturowy

Świadome, długotrwałe i zaplanowane dbanie o wizerunek firmy/instytucji i jej relacje z otoczeniem.Połączony z: kod kulturowy

Ćwiczenie 10

Połącz w pary nazwiska osób z ich opisem.

Bartłomiej Topa

Dyrektor kreatywny firmy Benetton, odpowiedzialny za najbardziej kontrowersyjne reklamy tej marki.Połączony z: Bartłomiej Topa

Oliviero Toscani

Jeden z założycieli największego na świecie holdingu reklamowego – DDB.Połączony z: Oliviero Toscani

William "Bill" Bernbach

Aktor występujący m.in.. W społecznej reklamie Autyzm wprowadza zmysły w błąd.Połączony z: William "Bill" Bernbach

Feliks Baumgartner

Wykonawca słynnego skoku ze spadochronu ze stratosfery, twarz reklamowa firmy Red Bull.Połączony z: Feliks Baumgartner

Słownik pojęć

Archetyp

z greki arche – „początek”, typos – „typ”. Będące pierwowzorem postaci, motywu, modelem, naśladowanym i powtarzanym.

1.filozofia: pierwowzór, prawzór, najdoskonalszy wzór, np. w platonizmie archetypem rzeczy materialnych są idee; 2. religioznawstwo: najgłębsza struktura znaczeniowa fenomenów sacrum, zachowana w mitach i rytuałach; funkcjonuje w społeczeństwie jako wiedza religijna i wzorzec zachowań; pojęcie archetypu upowszechnił M. Eliade; 3. w psychologii analitycznej C.G. Junga pojęcie oznaczające symbole i wzory reagowania wchodzące w skład tzw. nieświadomości zbiorowej, wspólne wszystkim ludziom niezależnie od miejsca i czasu, stanowiące wyposażenie „gatunkowe” człowieka, determinujące jego zachowanie; ich przejawem są symboliczne obrazy i motywy powtarzające się w mitach, wierzeniach, sztuce różnych epok i kultur, a także w snach.

Popkultura

inaczej kultura masowa, kultura popularna, ogół jednolitych form masowego uczestnictwa kult., jednolitych wy-tworów kultury, użytkowanych współcześnie przez wielkie masy odbiorców; treści przekazywane przez środki masowego przekazu.

Public relations (PR)

z ang. relacje publiczne. Ogół ustosunkowani (opinii, postaw, poglądów) szerokich kręgów społecznych dotyczących działalności danej instytucji, organizacji; jeden z głównych celów planowej akcji propagandowej i reklamowej.

Bibliografia

Literatura przedmiotu:

Benjamin Barber, Skonsumowani. Jak rynek psuje dzieci, infantylizuje dorosłych i połyka obywateli, Warszawa 2008.

Jerzy Bralczyk, Język na sprzedaż czyli o tym, jak język służy reklamie i jak reklama używa języka, Gdańsk 2004.

John Caples, Skuteczna reklama, Warszawa 2001.

Dariusz Doliński, Psychologiczne mechanizmy reklamy, Gdańsk 2003.

Jacek Kall, Reklama, Warszawa 1998.

Dariusz Kufta, Jak chronić przed manipulacją reklamową, w: (Bez)radność wychowania…?, red. Zbigniew Marek SJ, Magdalena Madej-Bubula, Kraków 2007.

Peter Mayle, Wiwat agencja, Warszawa 2003.

Anna Murdoch, Kreatywność w reklamie, Warszawa 2005.

Andrzej Radomski, Internet-nauka-historia, Lublin 2012.

Zbigniew Sareło, Media w służbie osoby. Etyka społecznego komunikowania, Toruń 2000.

Roderick White, Reklama, czyli co to jest i jak się ją robi, Warszawa 1993.

J. Thomas Russell, W. Ronald Lane, Reklama według Ottona Kleppnera, Warszawa 2000.

Wiedza o reklamie, Warszawa – Bielsko-Biała 2010.

Uniwersalny leksykon sztuki, Warszawa 2002, s. 20.

Encyklopedia PWN w trzech tomach. Tom II J-P, Warszawa 1999.

Strona internetowa:

www.kampaniespoleczne.pl (dostęp z dnia 31.03.2018)

Table of Contents

Znaczenie i rola reklamy w życiu człowieka