Spis treści

Zaproszenie na Olimp

Widok ze szczytu góry Olimp

Źródło: a. nn., domena publiczna.

Grecja to kraj położony w południowej części Półwyspu Bałkańskiego

Źródło: Krystian Chariza i zespół, licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 1

Określ położenie starożytnej Grecji.

Odczytaj z mapy i zapisz:

- wysokość góry Olimp:          m n.p.m.

- nazwy mórz otaczających Grecję: Morze J        , Morze Ś        ,

Morze K        , Morze E

- nazwa dużej wyspy na południu państwa greckiego:

- nazwa półwyspu, na którym leżą Sparta i Korynt:

- nazwa państwa sąsiadującego z Grecją od wschodu:

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Mapa ukształtowania terenu dzisiejszej Grecji

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Wyobrażenie Olimpu

Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.

Jan Parandowski

Bogowie olimpijscy

[1] Olimp był właściwym królestwem Dzeusa, odkąd, po wojnie z gigantami, podzielił się on władzą nad światem z dwoma braćmi: Posejdonem i Hadesem. Wszyscy trzej ciągnęli losy. Dzeusowi dostało się niebo i ziemia wraz z Olimpem, Posejdonowi morze, Hadesowi królestwo umarłych w podziemiu. Dzeus, jako pan nieba, obwołał się bogiem najwyższym, któremu wszyscy winni posłuszeństwo. [...]

[2] Pięknie urządził się Dzeus na Olimpie. Dzikie zwierzęta nie miały tam przystępu i nigdy wiatr zimny nie niósł zadymki śnieżnej. Czystego powietrza nie ćmiła żadna chmura. Panowała tam wieczna wiosna. Pod najwyższym szczytem błyszczał pałac Dzeusa, cały ze złota i drogich kamieni, a wśród innych wierchów po wąwozach stały skromniejsze dwory innych bogów. Wszystkie były dziełem Hefajstosa, niezrównanego mistrza wszelkich kunsztów. Wrót Olimpu strzegły hory, dziewczęce boginie pór roku.

[3] Szczęśliwe życie pędzą bogowie na Olimpie. Nie słychać jęków ani stękania chorych, bo choroby nie mają władzy nad złocistymi ciałami niebieskich panów. Czasem tylko bóg któryś, co wdał się niebacznie w mężobójczą wojnę, wraca zraniony, lecz wnet jego rany goją się pod opieką troskliwych lekarzy. Kłótnie i spory trwają zwykle krótko, bo je Dzeus swą powagą rozstrzyga i ucisza. Jedynie małżonka, Hera, czyni panu wszego świata głośniejsze wymówki, ile że jest swarliwa i łatwo daje się unieść podejrzeniom. Bogowie łączą się w bliższe i bardziej zażyłe kółka towarzyskie, a na większe uroczystości i narady schodzą się do przestronnego zamku Dzeusa.

[4] Zebrania bywają mniejsze i większe. Na pierwsze, bardziej poufne, proszeni są tylko Olimpijczycy, najwyższa arystokracja bogów. Kiedy indziej znów odbywają się prawdziwe wiece i szybkonogi posłaniec bogów, Hermes, musi zbiegać wszystkie lądy i morza, aby zawiadomić o woli Dzeusa cały ten tłum bożków, całą tę hołotkę nieśmiertelną, co ze zdumieniem i z ustami otwartymi, aby lepiej widzieć, przypatruje się wspaniałościom niebieskim, a nie śmie słowa przemówić w obecności potężnych władców [...]. Słowem, wszystkie dobre duchy, co otaczają człowieka codziennie i są mu bliskie, bliższe nawet od tych wyniosłych panów Olimpu, i mówią doń szmerem wód i poszumem liści, i odpowiadają mu głębokim, trzykrotnym echem wśród skał.

[5] Po takich naradach następuje uczta. [...]  A tymczasem na Olimpie bogowie zasiadają do stołów lub raczej, zwyczajem starożytnych, układają się na łożach z kości słoniowej i szylkretu, miękko wyścielonych poduszkami. Dookoła ucztujących uwija się cudna para: bogini młodości Hebe i śliczny chłopczyk Ganimedes, ulubieniec Dzeusa, który sam go porwał z ziemi i uczynił nieśmiertelnym. Hebe i Ganimedes roznoszą ambrozję. Był to zwyczajny pokarm bogów, jakaś dziwnie rozkoszna słodycz, rozpływająca się w ustach: dawała moc ciału, pogodę myślom i nieśmiertelność duszy. W złote puchary nalewano nektar, wino olimpijskie o niewysłowionym zapachu.

[6] Kiedy już wszyscy mieli do syta jadła i napoju, wstawał Apollo i otoczony orszakiem dziewięciu muz śpiewał wraz z nimi pieśni cudne i grał na harfie. Radowały się serca bogów w milczeniu szczęśliwym. Charyty, dziewice o białych stopach, ubrane w kwiaty, wiodły tańce wymyślne, wziąwszy się za ręce. A gdy już rydwan słońca przejechał oznaczony bieg dzienny, wszyscy rozchodzili się do domów na spoczynek. Budziła ich nazajutrz Eos, różanopalca bogini jutrzenki.

[7] Tak sobie Grecy wyobrażali życie bogów. Było to właściwie życie ludzkie przeniesione w wieczność. Boga od człowieka nie dzieliła przepaść nie do przekroczenia. [...] Jedyna różnica między człowiekiem a bogiem była ta, że bóg był nieśmiertelny, a człowiekowi najpiękniejsze chwile w życiu mącił strach przed śmiercią. Bogowie byli nieśmiertelni, ale nie wieczni: każdy z nich urodził się kiedyś i żaden nie mógł powiedzieć o sobie, że nie było nigdy takiego czasu, kiedy jego nie było.

[8] Od starości i śmierci chroniła ich ambrozja. Zawierała ona tajemniczą siłę i nawet zwykły człowiek mógł stać się nieśmiertelnym, spożywając ten pokarm cudowny. Bogowie nie byli wszechobecni, ale mogli poruszać się z niezmierną szybkością i lotem błyskawicy przenosić się z miejsca na miejsce. Wiedzę i potęgę posiadali wielką, ale nie nieskończoną. Ich działalność ograniczała Mojra, czyli Przeznaczenie, a poza tym wzajemnie się ograniczali, ponieważ każdy miał sobie powierzony pewien zakres władzy. Bynajmniej nie zażywali bezkarności. Rządzili się własnymi prawami, którym musieli być posłuszni. [...]

[9] Więksi, piękniejsi i silniejsi od ludzi, bogowie greccy mieli ciało równie jak ludzkie podlegające znużeniu lub ranom. Krew ich była biała i tryskając z rany, rozlewała woń przedziwną. Posiadali prawie nieograniczoną zdolność zmieniania się w przeróżne kształty, lecz prawie nigdy nie zjawiali się w postaciach straszliwych lub pokracznych. Niekiedy, zbliżając się do ludzi, stawali się niewidzialni. Życie ich było lekkie i szczęśliwe w porównaniu z życiem człowieka. Mieli wprawdzie swoje namiętności, cierpienia i niedole i one im doskwierały nie mniej niż ludziom, lecz Grecy tylko takie życie uważali za prawdziwie pełne i szczęśliwe, w którym mieszały się ze sobą zarówno zło, jak i dobro.

Źródło: Jan Parandowski, Bogowie olimpijscy, [w:] tegoż, Mitologia: wierzenia i podania Greków i Rzymian, Wydawnictwo Plus (Londyn) 1992, s. 50–55.

Ćwiczenie 2

Zapisz trzy pytania, które można by zadać bogom greckim.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Polecenie 1

W grupach przygotujcie się do opowiadania o życiu bogów na Olimpie. Zapiszcie najważniejsze informacje w postaci notatek.

Grupa I

Zgromadźcie słownictwo (rzeczowniki z określeniami) opisujące królestwo Dzeusa. Wykorzystajcie informacje zawarte w 1. i 2. akapicie tekstu 'Na Olimpie'.

Grupa II

Zgromadźcie słownictwo (czasowniki) do opowiadania, jak zorganizowane jest życie na Olimpie. Wykorzystajcie informacje zawarte w 3. i 4. akapicie tekstu 'Na Olimpie'.

Grupa III

Zgromadźcie słownictwo (czasowniki) do opowiadania o sposobie spędzania wolnego czasu przez bogów greckich. Wykorzystajcie informacje zawarte w 5. i 6. akapicie tekstu 'Na Olimpie'.

Grupa IV

Bogowie greccy przypominali ludzi, ale różnili się od nich. Zgromadźcie słownictwo nazywające podobieństwa i różnice (przymiotniki i związki przymiotników z rzeczownikami). Wykorzystajcie informacje zawarte w 7., 8. i 9. akapicie tekstu 'Na Olimpie'.

Grupa V

Wśród gości zapraszanych na olimpijskie zebrania zwołuje się czasami 'całą tę hołotkę nieśmiertelną'. Zgromadźcie słownictwo (rzeczowniki z określeniami) opisujące bóstwa. Wykorzystajcie informacje zawarte w 4., 5. i 6. akapicie tekstu 'Na Olimpie'.

Podzielcie się wynikami swojej pracy z całą klasą.

Uzupełnij

Ćwiczenie 3

Przyjrzyj się postaciom bogów i ich atrybutom. Dopasuj imiona do odpowiednich postaci.

Demeter

Hefajstos

Posejdon

Zeus

Apollo

Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.

Ćwiczenie 4

Zaproponuj menu na olimpijską ucztę. Uwzględnij różne upodobania kulinarne bogów. Wykorzystaj wiedzę o ich atrybutach.

Boskie menu

Źródło: Uniwersytet Wrocławski, licencja: CC BY 3.0.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 5

Dopasuj określenia bogów do ich imion.

Dzeus

bogini nieba i ziemiPołączony z: Dzeus

Posejdon

bogini zwycięstwaPołączony z: Posejdon

Hera

boski posłaniecPołączony z: Hera

Hebe

bogini mądrościPołączony z: Hebe

Nike

bogini młodościPołączony z: Nike

Hades

boski rzemieślnikPołączony z: Hades

Apollo

bogini płodów rolnychPołączony z: Apollo

Hermes

bogini miłościPołączony z: Hermes

Demeter

władca mórzPołączony z: Demeter

Hefajstos

pan nieba i ziemiPołączony z: Hefajstos

Afrodyta

król podziemiaPołączony z: Afrodyta

Atena

bóg sztukiPołączony z: Atena

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 6

Zapisz synonimy wyrażenia bogowie olimpijscy.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 7

Uzupełnij przykładowy plan dnia wybranego boga olimpijskiego.

Pora dnia    Wydarzenie

Uzupełnij
Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Polecenie 2

Napisz relację z wymyślonej podróży na Olimp, podczas której spotykasz kilkoro greckich bogów i bogiń.

Pisz w 1. osobie liczby pojedynczej. Przedstaw nie tylko to, co widzisz, ale również swoje emocje i refleksje towarzyszące wyprawie. Wykorzystaj zgromadzone informacje oraz słownictwo.

Uzupełnij

Polecenie 3

Wyszukaj informacje z różnych źródeł na temat wybranego boga i przygotuj prezentację na jego temat. Możesz:

- stworzyć opis wybranego boga, kolaż;

- zaprojektować kostium, rekwizyty, przebrać się za któregoś z nieśmiertelnych i przedstawić się w jego imieniu.

Zasób oparty o element wizualny.

Uzupełnij

Ćwiczenie 8

Zaznacz poprawne zdania.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- Sformułowanie olimpijski spokój oznacza kilkusekundową ciszę przed startem w maratonie.

- Piotr jest niezwykle opanowaną osobą, zachowuje olimpijski spokój w każdej sytuacji.

- Sformułowanie olimpijski spokój oznacza opanowanie, niewzruszenie.

- Piotr reaguje zawsze bardzo emocjonalnie, zachowuje olimpijski spokój w każdej sytuacji.

Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.

Ćwiczenie 9

Rozwiąż krzyżówkę i odczytaj hasło.

1.

Pytanie Poruszać się lotem błyskawicy oznacza przemieszczać się bardzo...Znak 1 z 6

Pytanie Poruszać się lotem błyskawicy oznacza przemieszczać się bardzo...Znak 2 z 6

Pytanie Poruszać się lotem błyskawicy oznacza przemieszczać się bardzo...Znak 3 z 6

Pytanie Poruszać się lotem błyskawicy oznacza przemieszczać się bardzo...Znak 4 z 6

Pytanie Poruszać się lotem błyskawicy oznacza przemieszczać się bardzo...Znak 5 z 6

Pytanie Poruszać się lotem błyskawicy oznacza przemieszczać się bardzo...Znak 6 z 6

Fragment hasła

2.

Pytanie Synonim przymiotnika kłótliwa.Znak 1 z 8

Pytanie Synonim przymiotnika kłótliwa.Znak 2 z 8

Pytanie Synonim przymiotnika kłótliwa.Znak 3 z 8

Pytanie Synonim przymiotnika kłótliwa.Znak 4 z 8

Pytanie Synonim przymiotnika kłótliwa.Znak 5 z 8

Fragment hasła

Pytanie Synonim przymiotnika kłótliwa.Znak 6 z 8

Pytanie Synonim przymiotnika kłótliwa.Znak 7 z 8

Pytanie Synonim przymiotnika kłótliwa.Znak 8 z 8

3.

Pytanie Na Olimpie panowała wieczna...Znak 1 z 6

Pytanie Na Olimpie panowała wieczna...Znak 2 z 6

Fragment hasła

Pytanie Na Olimpie panowała wieczna...Znak 3 z 6

Pytanie Na Olimpie panowała wieczna...Znak 4 z 6

Pytanie Na Olimpie panowała wieczna...Znak 5 z 6

Pytanie Na Olimpie panowała wieczna...Znak 6 z 6

4.

Pytanie Zapewniała bogom nieśmiertelność.Znak 1 z 8

Pytanie Zapewniała bogom nieśmiertelność.Znak 2 z 8

Fragment hasła

Pytanie Zapewniała bogom nieśmiertelność.Znak 3 z 8

Pytanie Zapewniała bogom nieśmiertelność.Znak 4 z 8

Pytanie Zapewniała bogom nieśmiertelność.Znak 5 z 8

Pytanie Zapewniała bogom nieśmiertelność.Znak 6 z 8

Pytanie Zapewniała bogom nieśmiertelność.Znak 7 z 8

Pytanie Zapewniała bogom nieśmiertelność.Znak 8 z 8

5.

Pytanie Urodziwy bóg o pięknym głosie.Znak 1 z 6

Pytanie Urodziwy bóg o pięknym głosie.Znak 2 z 6

Fragment hasła

Pytanie Urodziwy bóg o pięknym głosie.Znak 3 z 6

Pytanie Urodziwy bóg o pięknym głosie.Znak 4 z 6

Pytanie Urodziwy bóg o pięknym głosie.Znak 5 z 6

Pytanie Urodziwy bóg o pięknym głosie.Znak 6 z 6

1. 1.  Poruszać się lotem błyskawicy oznacza przemieszczać się bardzo...

2. 2.  Synonim przymiotnika kłótliwa.

3. 3.  Na Olimpie panowała wieczna...

4. 4.  Zapewniała bogom nieśmiertelność.

5. 5.  Urodziwy bóg o pięknym głosie.

Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.

Ćwiczenie 10

Wyjaśnij znaczenie podanych sformułowań:

- czynić komuś wymówki;

- czyjeś serce się raduje;

- choroby nie mają władzy nad kimś;

- komuś coś doskwiera.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 11

Utwórz pary przymiotników o przeciwnych znaczeniach. Do każdego przymiotnika dodaj jego antonim.

znużony

pospolityPołączony z: znużony

nieśmiertelny

niezdyscyplinowanyPołączony z: nieśmiertelny

troskliwy

śmiertelnyPołączony z: troskliwy

wyniosły

zgodnyPołączony z: wyniosły

posłuszny

okazałyPołączony z: posłuszny

kłótliwy

wypoczętyPołączony z: kłótliwy

skromny

wyjątkowyPołączony z: skromny

wymyślny

nieczułyPołączony z: wymyślny

zwyczajny

przystępnyPołączony z: zwyczajny

antonimy

Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.