Spis treści

Miłosne rozterki

Portret Bronisławy Ostrowskiej

Źródło: Electron, Konrad Krzyżanowski, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Warszawie, domena publiczna.

Poetki Młodej Polski, wśród których wymienia się przede wszystkim: Marylę Wolską, Kazimierę Zawistowską, Bronisławę Ostrowską oraz Marię Komornicką, to kobiety, które w zdecydowany sposób zaznaczyły swą obecność w świecie literackim. Były wykształcone i bardzo odważne w kwestii poetyckiego wyrażania uczuć.

Ich twórczość okazała się pełna kobiecej subtelności i wyjątkowej wrażliwości w postrzeganiu świata i skomplikowanych relacji międzyludzkich.

Już wiesz

1) Na podstawie słownika symboli omów symbolikę kwiatów maku.

Uzupełnij

2) Odwołaj się do wiedzy historycznej i przypomnij, czym była emancypacja kobiet. Zgromadź informacje na temat przebiegu tego procesu aż do czasów współczesnych.

Uzupełnij

O maków purpurowych

Ćwiczenie 1.1

Wyjaśnij powody nielicznej obecności kobiet w kręgach artystycznych wcześniejszych epok.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 1.2

Podaj przyczyny pojawienia się kobiet tworzących i z powodzeniem publikujących swe utwory w okresie Młodej Polski.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Pole maków

Źródło: Gustav Klimt, olej na płótnie, The Österreichische Galerie Belvedere, domena publiczna.

Kazimiera Zawistowska

O maków purpurowych…

O maków purpurowych, kraśnych maków kwiecie!

O usta całowane, drogie usta twoje!

Złote życia na oścież otwarte podwoje,

Słońce! Słońce w upalnym rozgorzałym lecie!

Słońce! Słońce! I maków purpurowych kwiecie!

Pszennych łanów poszumy, pszczół grające roje!

I usta całowane, drogie usta twoje,

I na lipowych alejach kwietniane zamiecie!

Harfo wspomnień! twe struny z rdzy krwawych korali

Dłoń moja dziś otrząsa, ogrzewa, rozzłaca,

Lecz melodia ta dawna, słoneczna nie wraca,

Tylko motyw tęsknoty snuje się i żali...

A ścichłe, obumarłe jak cmentarni stróże

Więdną maki w królewskiej zszarpanej purpurze.

Źródło: Kazimiera Zawistowska, O maków purpurowych…, [w:] tegoż, Poezje, Lwów 1903, s. 5.

Ćwiczenie 2.1

Wskaż gatunek literacki, jaki reprezentuje wiersz Kazimiery Zawistowskiej O maków purpurowych…

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- pieśń

- fraszkę

- sonet

- sielankę

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 2.2

Określ typ liryki ze względu na temat utworu.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 2.3

Wyjaśnij, kto jest podmiotem lirycznym w wierszu.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 2.4

Podaj adresata utworu. Przywołaj odpowiednie cytaty.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 2.5

Omów wrażenia wywoływane przez wizje ukazane w wierszu. Uzupełnij swą wypowiedź odpowiednimi cytatami.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 3

Wyjaśnij powód, dla którego w pierwszym wersie pojawił się obraz maków.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 4

Scharakteryzuj wizerunek świata przedstawiony w pierwszych dwóch strofach.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 5

Scharakteryzuj obraz rzeczywistości zawarty w strofach trzeciej i czwartej. Jakie zmiany nastąpiły w zaprezentowanym świecie?

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 6

Określ ogólną wymowę utworu Kazimiery Zawistowskiej.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 7

Wyjaśnij, czy wiersz wpisuje się w typowy dla Młodej Polski sposób obrazowania i odczuwania. Swoją wypowiedź uzasadnij.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Polecenie 1

Zapoznaj się z treścią ilustracji do Kwiatów zła Charles’a Baudelaire’a stworzoną przez Carlosa Schwabe.

Zniszczenie, ilustracja do Kwiatów zła Charlesa Baudelaire'a

Źródło: Carlos Schwabe, domena publiczna.

Ćwiczenie 8

Określ, czy ten obraz mógłby stanowić ilustrację do wiersza Kazimiery Zawistowskiej O maków purpurowych.... Odpowiedź uzasadnij.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Fortepian się skarży i płacze

Portret Bronisławy Ostrowskiej

Źródło: Electron, Konrad Krzyżanowski, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Warszawie, domena publiczna.

Bronisława Ostrowska

1881 – 1928

Poetka młodopolska, tłumaczka poezji francuskiej i autorka książek dla dzieci. Swoje utwory publikowała, używając czasem jednego z dwóch pseudonimów: Edma Mierz i Wojciech Chełmski.

Bronisława Ostrowska

Fortepian skarży się i płacze

Fortepian się skarży i płacze

Spod miękkich, białych rąk...

Do nóg twoich rzucam mą miłość

I złudy i łzy i rozpacze

I białej róży pąk.

Odchodzę w me drogi tułacze,

W samotnej zorzy krąg...

Do nóg twoich rzucam mą miłość –

I nigdy cię już nie zobaczę.

Fortepian się skarży i płacze

Spod miękkich, białych rąk...

Źródło: Bronisława Ostrowska, Fortepian skarży się i płacze, [w:] W kręgu Salome i Astarte. Młodopolskie wiersze miłosne, oprac. Ireneusz Sikora, Wrocław 1993, s. 117.

Ćwiczenie 9

Określ nastrój wiersza Bronisławy Ostrowskiej.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 10

Nazwij typ liryki reprezentowany przez wiersz.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 11

Scharakteryzuj postać mówiącą.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 12

Przedstaw, w jakiej sytuacji się ona znajduje.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 13

Podaj adresata utworu.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 14

Nazwij środek stylistyczny, jakiego poetka użyła przy opisie fortepianu.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- animizacja

- przenośnia

- eufemizm

- personifikacja

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 15

Wyjaśnij, czemu służy zastosowanie tego zabiegu.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 16

Określ barwę, która trzykrotnie pojawia się w utworze, i ustal jej symbolikę.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 17

Określ ogólną wymowę wiersza.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 18

Wyjaśnij, czy utwór jest typowy dla epoki, w której powstał. Uzasadnij swoją odpowiedź.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Polecenie 2

Zapoznaj się z treścią czterech obrazów powstałych na przełomie wieków i prezentujących kobiety siedzące przy pianinie. Wybierz ten wizerunek, który najlepiej odpowiada wierszowi Bronisławy Ostrowskiej. Wyjaśnij swój wybór.

Uzupełnij

Marguerite Gachet przy pianinie

Źródło: a. nn., Vincent van Gogh.

Madame Juliette Pascal przy pianinie w salonie Chateau de Malrome

Źródło: wikiart, Henri de Toulouse-Lautrec, 1896, domena publiczna.

Przy pianinie,

Źródło: wikiart, Childe Hassam, 1908, domena publiczna.

Przy pianinie

Źródło: wikiart, Julian Alden Weir, 1903, domena publiczna.

Dziewczyna przy pianinie

Wizerunek kobiety siedzącej przy fortepianie lub pianinie pojawia się także w twórczości XX i XXI wieku. Instrument ten, funkcjonujący jako swoiste medium, przekazywał uczucia rozmarzonej lub pogrążonej w zamyśleniu bohaterki do jej nieobecnego kochanka. Fortepian, wygrywający melancholijne pieśni, pomagał porozumiewać się bez słów, wyrażać ból i tęsknotę.

Dziewczyna przy pianinie

Źródło: wikiart, Roy Lichtenstein, druk sitowy, domena publiczna.

Dziewczyna przy pianinie (1963) to typowe dzieło w twórczości jednego z głównych przedstawicieli pop-artu: Roya Lichtensteina. Amerykański malarz użył w nim charakterystycznej komiksowej estetyki. W dymku nad głową bohaterki zapisane są jej myśli: Chociaż trzyma w swych rękach pędzel i paletę, wiem, że jego serce jest zawsze ze mną!

Ćwiczenie 19

Zastanów się i  wyjaśnij, dlaczego wizerunek kobiety sportretowanej przy fortepianie był tak popularny w literaturze i sztuce przełomu XIX i XX wieku.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Polecenie 3

Porównaj dzieło Lichtensteina z poznanymi na lekcji wizerunkami kobiet siedzących przy pianinie lub fortepianie.

Uzupełnij

Ćwiczenie 20

Zinterpretuj myśl kobiety sportretowanej przez Roya Lichtensteina.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Zadaniowo

Polecenie 4

Napisz interpretację porównawczą wierszy Kazimiery Zawistowskiej O maków purpurowych… oraz Bronisławy Ostrowskiej Fortepian skarży się i płacze….

Uzupełnij

Polecenie 5

Wymyśl i opisz dzieje bohaterki obrazu Dziewczyna przy pianinie Roya Lichtensteina. Możesz wykonać komiks.

Uzupełnij

Polecenie 6

Na podstawie materiałów zawartych w podręczniku oraz dostępnych źródeł informacji napisz esej na temat: 'Subtelna poezja młodopolskich pisarek'.

Uzupełnij

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.