Spis treści

W okolicy bezokolicznika

Na ruchomej grafice znajdują się kawałki puzzli z rękami i nogami. Większość ma na sobie napis: wołacz, liczba pojedyncza, liczba mnoga, dopełniacz. Są też elementy bez napisów. Kilka puzzli zawieszonych jest na linie.

Paralaksa - gramatoluby

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o.

Paralaksa - gramatoluby

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o.

Skryty i tajemniczy: o osobie nic nie powie, o liczbie milczy, o czasie nie przebąkuje nawet. Ot, taki czasownik małomówny, bez którego byłoby trudno nam się… porozumieć. Poznamy go lepiej: Panie i Panowie, przed wami bezokolicznik!

Polecenie 1

Przeczytaj czasownik 'słuchać'.

- Czy wiesz, kto ma słuchać? Czy możesz odpowiedzieć na to pytanie? Dlaczego?

- Czy wiesz, kiedy trzeba słuchać? Dlaczego?

- Czy wiesz, ile osób ma słuchać? Dlaczego?

Uzupełnij

Ćwiczenie 1

Wyjaśnij, co oznaczają wypisane formy czasownika. Czy można określić czas, liczbę i rodzaj tych czasowników? Czy wiesz, jak nazywają się takie formy czasowników?

rysować

malować

skakać

upiec

uciec

złapać

stać

kołysać

wziąć

umyć

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 2

Uzupełnij tekst podanymi poniżej wyrazami. Przeczytaj powstałą w ten sposób definicję, a następnie zapisz ją w zeszycie.

Taka forma czasownika, która określa czynność lub    , ale nie informuje o czasie, rodzaju,     ani liczbie, nazywa się    . Jest to     forma czasownika. W języku     bezokoliczniki     na -c, -ć, -ść lub -źć.

kończą się     bezokolicznikiem     nieosobowa     stan     osobie     polskim

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Recepta na czasownik

Ogórek

Źródło: a. nn., fotografia barwna, domena publiczna.

Ćwiczenie 3

Oto przepis na pyszną mizerię, z którego ktoś wyrzucił wszystkie czasowniki. Uzupełnij tekst podanymi poniżej wyrazami.

Składniki:

2 świeże ogórki

niepełna szklanka śmietany 12-procentowej

2 łyżki białego octu winnego

łyżka posiekanego koperku

sól, czarny pieprz, cukier

Sposób wykonania:

ogórki,    ,     w cienkie plasterki,     do salaterki,     soli (niezbyt dużo) i     na 30 min do lodówki. Śmietanę     do smaku czarnym pieprzem, cukrem i octem,     20 min. Przed podaniem ogórki     doprawioną śmietaną,    , a na koniec     świeżym koperkiem.

Smacznego :)

obrać     dodać     doprawić     polać     odstawić     wymieszać     Umyć     wrzucić     posypać     odczekać     pokroić

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 4

Zapoznaj się z poniższymi wyrazami. Podziel je na rzeczowniki, liczebniki i czasowniki w bezokoliczniku. Przyporządkuj wyrazy do odpowiednich pól.

Rzeczowniki

Liczebniki

Bezokoliczniki

Przenieś element.żyć

Przenieś element.dziesięć

Przenieś element.biec

Przenieś element.sześć

Przenieś element.szyć

Przenieś element.być

Przenieś element.pięć

Przenieś element.malec

Przenieś element.rylec

Przenieś element.stać

Przenieś element.palec

Przenieś element.padalec

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 5

Przyporządkuj odpowiednie bezokoliczniki czasownikom w różnych formach.

pójdę

miećPołączony z: pójdę

zaginęli

praćPołączony z: zaginęli

pierze

zaginąćPołączony z: pierze

szedłem

słuchaćPołączony z: szedłem

jesteś

wrócićPołączony z: jesteś

wzięły

wziąćPołączony z: wzięły

miała

grzaćPołączony z: miała

wrócił

byćPołączony z: wrócił

grzeję

iśćPołączony z: grzeję

słuchali

pójśćPołączony z: słuchali

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 6

John [czyt. Dżon] od kilku miesięcy mieszka w Polsce. Uczy się naszego języka, ale czasami ma kłopoty z odmianą czasowników. Popraw jego wypowiedź: „Ja być od maja w Polsce. Mieszkać w Warszawie i lubić to miasto. Codziennie chodzić do szkoły, gdzie uczyć się mówić i pisać po polsku. Bardzo lubić polski barszczyk i pierogi polskie, które nazywać się ruskie".

od maja w Polsce.          w Warszawie i          to miasto. Codziennie          do szkoły, gdzie          mówić i pisać po polsku. Bardzo          polski barszczyk i pierogi polskie, które          ruskie.

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 7

Ułóż wniosek z rozsypanych wyrazów, a następnie zapisz go w zeszycie.

1. Poziom 1:po

2. Poziom 2:Żeby

3. Poziom 3:osobowe

4. Poziom 4:należy

5. Poziom 5:mówić

6. Poziom 6:polsku,

7. Poziom 7:znać

8. Poziom 8:czasownika.

9. Poziom 9:formy

10. Poziom 10:poprawnie

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Pisownia bezokoliczników

Źródło: a. nn.

Ćwiczenie 8

Uzasadnij pisownię bezokoliczników według wzoru: wieźć, bo ja wiozę.

gryźć, bo ja          (czas teraźniejszy)

podnieść, bo on          (czas przeszły) lub ona          (czas przeszły)

ugryźć, bo ja          (czas przyszły)

odnaleźć, bo on          (czas przeszły) lub ona          (czas przeszły)

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 9

Dopasuj właściwe słowa do bezokoliczników, żeby powstały powiedzenia.

Zjeść

Mieć

Wejść

Wpaść

Przenieś element.z deszczu pod rynnę

Przenieś element.zęby na czymś

Przenieś element.w czyjąś skórę

Przenieś element.komuś na głowę

Przenieś element.haka na kogoś

Przenieś element.wspólny język

Przenieś element.z kimś beczkę soli

Przenieś element.jak śliwka w kompot

Przenieś element.komuś w słowo

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 10

Wyjaśnij znaczenie związków wyrazowych użytych w poprzednim ćwiczeniu.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie