Spis treści

Wprowadzenie

Przeczytaj

Grafika interaktywna

Sprawdź się

Dla nauczyciela

Zdjęcie przedstawia jezioro w górach. Jezioro otoczone jest wysokimi górskimi szczytami.

Charakterystyka typów genetycznych jezior na poszczególnych kontynentach

Źródło: dostępny w internecie: pixabay.com, domena publiczna.

Jeziora występują na różnych obszarach kuli ziemskiej. W zależności od położenia oraz warunków naturalnych możemy dokonać podziału jezior na wybrane typy genetyczne. Jakie typy genetyczne jezior występują na poszczególnych kontynentach? Odpowiedź na to pytanie znajdziesz w tym e-materiale.

Twoje cele

- Omówisz wybrane typy genetyczne jezior.

- Scharakteryzujesz warunki występowania różnych typów genetycznych jezior na kontynentach.

- Przeanalizujesz występowanie różnych typów genetycznych jezior na kontynentach.

Przeczytaj

Jezioro to naturalne zagłębienie terenu wypełnione wodą i pozbawione swobodnej wymiany wód z wszechoceanem.

Powstanie jeziora zależy od:

- procesów rzeźbotwórczych, które prowadzą do utworzenia się zagłębienia zwanego misą jeziorną,

- warunków klimatycznych, które regulują wypełnianie zagłębienia wodą,

- rodzaju podłoża warunkującego zatrzymywanie wody.

Na świecie istnieje kilka milionów jezior. Zajmują one ok. 2,5 mln km² (1,7% powierzchni lądów). Występują we wszystkich strefach klimatycznych i niemal wszystkich środowiskach.

Duża liczba jezior znajduje się na obszarach objętych ostatnim zlodowaceniem, czyli w znacznej części Ameryki Północnej, w Ameryce Południowej (w Patagonii) i w północnej Europie. W środkowej i we wschodniej Afryce oraz w środkowej części Azji występują wielkie jeziora. Najmniej jezior poza Antarktydą jest w Australii – większość z tysiąca jezior znajdujących się na tym kontynencie to jeziora okresowe.

Jeziora Azji

W Azji występuje większość typów genetycznych jezior znanych na Ziemi. Wyjątkowo dużo znajduje się ich w kilku regionach: na północnej Syberii, w obrębie Wyżyny Anatolijskiej, Armeńskiej, Tybetańskiej i Mongolskiej oraz na Nizinie Jangcy. Największe jezioro Azji – Morze Kaspijskie – należy do zbiorników reliktowych. Podobną genezę ma Jezioro Aralskie.

Większość jezior pochodzenia tektonicznego utworzyła się w rowach tektonicznych oraz w nieckach i innego rodzaju obniżeniach. Taką genezę ma jezioro Bajkał położone w obrębie młodego ryftu, a także jezioro Bałchasz, Ała-kol oraz Morze Martwe leżące w dolinie ryftowej. W Azji występują licznie jeziora pochodzenia wulkanicznego, utworzone w kraterach dawnych stożków wulkanicznych (na Kamczatce i Jawie), w kalderach (Toba, Towada, Taal). Bardzo licznie występują niewielkie jeziora polodowcowe w Ałtaju, Pamirze, na Wyżynie Tybetańskiej, Wyżynie Środkowosyberyjskiej oraz w Azji Północno-Wschodniej. Są one skutkiem ostatniego zlodowacenia. Zdecydowana większość ma charakter górskich jezior polodowcowych. Wśród nich są także jeziora cyrkowe. Na Nizinie Zachodniosyberyjskiej najliczniejsze są jeziora bagienne, największym jeziorem tego typu jest jezioro Piltanlor. Na obszarach wieloletniej zmarzliny występują jeziora termokrasowe, które powstają w wyniku roztapiania się podłoża. Jeziora pochodzenia rzecznego (najczęściej starorzecza) spotykamy w dolinach wielkich rzek Azji, np. jeziora Tungting-hu, Pojang-hu, Hongze-hu w dolinie rzeki Jangcy.

System jezior bocznych wzdłuż dolnego brzegu rzeki Jangcy (wg The World Atlas 1967)

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., oprac. na podstawie J. Makowski, Geografia fizyczna świata, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2018, licencja: CC BY-SA 3.0.

Jeziora deltowe znajdują się m.in. w delcie Selengi, Mekongu, Irawadi, Gangesu i Brahmaputry. Jeziora krasowe znajdziemy na obszarach zbudowanych ze skał węglanowych.

Azjatyckie jeziora w ostatnich latach zmieniły swoją powierzchnię. Ma to związek ze zmianami klimatu, ruchami tektonicznymi lub innymi procesami geologicznymi, a także działalnością człowieka. Największe zmiany zaszły w Jeziorze Aralskim, którego poziom wód obniżył się już o ponad 16 m z powodu odprowadzania wody z zasilających jezioro rzek w celach irygacyjnych.

Jeziora Europy

Jeziora zajmują w Europie około 165 tys. km² (1,62% kontynentu). Balaton jest jeziorem reliktowym pochodzenia tektonicznego. Największe jeziora mają jednak pochodzenie tektoniczno-polodowcowe. Przykładem może być jezioro Ładoga, Onega czy Wener i Wetter. Najliczniejszą grupę wśród europejskich jezior stanowią jeziora polodowcowe. Występują one zarówno na nizinach, jak i w górach. Ogromne skupiska jezior na nizinach nazywamy pojezierzami. Jeziora polodowcowe różnego typu licznie występują m.in. w południowej części Półwyspu Skandynawskiego oraz na pojezierzach: Meklemburskim, Pomorskim, Mazurskim, Wileńskim i Fińskim.

Jeziora pochodzenia wulkanicznego odnajdziemy na obszarach górskich, np. Öskjuvatn, Mývatn na Islandii, Bracciano i Bolsena w Apeninach, Szwabii, w górach Eifel oraz w Karpatach.

W Europie znajdziemy również jeziora:

- krasowe – np. w Górach Dynarskich i Alpach,

- nadbrzeżne, czyli mierzejowe, lagunowe, limanowe, deltowe – na południowym wybrzeżu Bałtyku, nad Morzem Czarnym, Adriatyckim i Tyrreńskim.

Jeziora Afryki

Większość jezior afrykańskich znajduje się w obniżeniach niecek tektonicznych platformy afrykańskiej. Najczęściej są to jeziora reliktowe, które należą do pozostałości po wielkich jeziorach. Współcześnie są to na ogół niewielkie zbiorniki wodne. Należą do nich jezioro Czad i Mai-Ndombe w Kotlinie Konga. Do jezior wypełniających obniżenia niecek tektonicznych należy również Jezioro Wiktorii i Bangweulu.

Następną grupę jezior stanowią jeziora pochodzenia tektonicznego, wypełniające obniżenia w obrębie rowów tektonicznych. Największe z nich to Tanganika i Niasa. Znajdziemy również jeziora zanikające, jak np. Rukua. Pochodzenie wulkaniczne ma jezioro Tana. Odrębną grupę stanowią solniska, najczęściej w miejscach dawnych jezior. W północnej Afryce nazywa się je szottami lub sebkami. Występują licznie na Wyżynie Szottów.

Jeziora Ameryki

W Ameryce Północnej najliczniejsze są jeziora pochodzenia lodowcowego. Obejmują one dziesiątki tysięcy jezior utworzonych na obszarze ostatniego zlodowacenia.  Mniej liczne są jeziora tektoniczno-lodowcowe. Wielkie Jeziora są największym zespołem jezior o genezie tektoniczno-lodowcowej. Tektoniczne pochodzenie mają także wielkie jeziora Ameryki Środkowej: Nikaragua i Managua. W Kordylierach oprócz jezior polodowcowych znajdują się jeziora pochodzenia wulkanicznego, np. Jezioro Kraterowe, a także reliktowe słone jeziora, np. Wielkie Jezioro Słone.

Na obszarze Kanady znajduje się ok. 60% wszystkich jezior świata.

Źródło: dostępny w internecie: pixabay.com, domena publiczna.

W Ameryce Południowej występuje najmniej jezior o powierzchni ponad 1000 km². Największym jeziorem jest Maracaibo. Należy ono do jezior pochodzenia tektonicznego. Do tej samej grupy należą Titicaca, Poopó. Jeziora o genezie tektoniczno-lodowcowej występują w Andach Patagońskich. Duże jeziora polodowcowe powstały na przedpolu Andów, np. Fagnano, Cardiel, Rauco, Villarica.  W dolinie Amazonki powszechnie występują jeziora pochodzenia rzecznego.

Jeziora Australii i Antarktydy

Powierzchnia jezior stałych, okresowych i bagien w Australii jest szacowana na ok. 40 tys. km². Największe z nich to: Eyre, Torrens i Gairdner położone w południowej części Niziny Środkowoaustralijskiej.

Jeziora w południowej Australii (kropkami zaznaczone glacjalne jezioro Dieri) (wg Woldstedta)

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., oprac. na podstawie J. Makowski, Geografia fizyczna świata, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2018, licencja: CC BY-SA 3.0.

Są słonymi jeziorami okresowymi, pokrytymi w porze suchej warstwą soli. Mniejsze jeziora tego typu występują na Wyżynie Australijskiej, np. Disappointment, Carnegie, Barlee, Moore. Na nizinie Nullabor występują niewielkie słodkowodne jeziora krasowe. Jeziora tego typu, o niewielkiej powierzchni, znajdują się także na Tasmanii, gdzie występują również liczne jeziora polodowcowe.

Na obszarach wolnych od lodu na Antarktydzie występują sezonowe jeziora o genezie tektonicznej: Jezioro Figurowe w Oazie Bungera oraz jezioro Krokvalnet w Oazie Vestfold. Dużo więcej jest jezior słodkowodnych, wyżłobionych przez lodowce.

Słownik

kaldera

zagłębienie w szczycie stożka wulkanicznego, w którym po pewnym czasie tworzy się nowy stożek zakończony kraterem

Indeks dolny Źródło: SJP PWNOtwiera się w nowym oknie Indeks dolny koniecŹródło: SJP PWNOtwiera się w nowym oknie

ryft

wąski, długi i głęboki rów tektoniczny

Grafika interaktywna

Polecenie 1

Przeanalizuj grafikę interaktywną. Określ, gdzie występuje najwięcej jezior i jaką mają genezę.

Uzupełnij

Polecenie 2

Napisz, na której półkuli występuje więcej jezior.

Uzupełnij

Na mapie Europy zaznaczono rozmieszczenie i typy jezior. Opisano: 1. Ładoga (Rosja) Typ: lodowcowo-tektoniczne, 2. Onega (położone w północno-zachodniej Rosji, między jeziorem Ładoga i Morzem Białym) Typ: lodowcowo-tektoniczne, 3. Wener (jezioro w południowo-zachodniej części Szwecji) Typ: lodowcowo-tektoniczne, 4. Saimaa (sieć jezior w Finlandii południowo-wschodniej) Typ: polodowcowe, 5. Pejpus (jezioro na granicy między Estonią a Rosją) Typ: polodowcowe, 6. Ilmen ( jezioro w północno-zachodniej Rosji) Typ: polodowcowe, 7. Wetter (jezioro w południowej Szwecji) Typ: tektoniczne, 8. Melar (położone w Svealand w Szwecji środkowej) Typ: polodowcowe, 9. Päijänne (jezioro w Finlandii, połączone z Zatoką Fińską rzeką Kymijoki) Typ: polodowcowe, 10. Inari (jezioro w Finlandii, położone w północnej części Laponii) Typ: polodowcowe, 11. Garda (jezioro w północnych Włoszech) Typ: polodowcowe, 12. Como (jezioro w północnych Włoszech, w Alpach) Typ: polodowcowe, 13. Balaton (położone w południowo-zachodnich Węgrzech) Typ: tektoniczne, 14. Genewskie (jezioro położone na granicy Szwajcarii i Francji) Typ: tektoniczne, 15. Bodeńskie (jezioro u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii) Typ: polodowcowe, 16. Ochrydzkie (leżące na Półwyspie Bałkańskim, rozdzielone granicą między Albanię i Macedonię Północną) Typ: tektoniczne, 17. Prespa (jezioro u zbiegu granic Macedonii Północnej, Albanii i Grecji) Typ: tektoniczne

Rozmieszczenie i typy jezior w Europie

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie naturalearthdata.com, licencja: CC BY-SA 3.0.

Na mapie Afryki zaznaczono pięć jezior. Opisano: 1. Wiktorii (jezioro położone na Wyżynie Wschodnioafrykańskiej, w kotlinie między Wielkim Rowem Zachodnim a Wielkim Rowem Wschodnim) Typ: tektoniczne, 2. Tanganika (jezioro w Afryce Wschodniej) Typ: tektoniczne, 3. Malawi (położone w południowo-wschodniej Afryce) Typ: tektoniczne, 4. Turkana (jezioro we wschodniej Afryce na pograniczu Etiopii i Kenii) Typ: tektoniczne, 5. Mweru (jezioro położone na pograniczu Demokratycznej Republiki Konga i Zambii) Typ: tektoniczne

Rozmieszczenie i typy jezior w Afryce

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie naturalearthdata.com, licencja: CC BY-SA 3.0.

Na mapie Ameryki Północnej zaznaczono jeziora. Opisano: 1. Górne (położone jest na pograniczu Kanady i USA) Typ: tektoniczno-polodowcowe, 2. Michigan (jezioro w Stanach Zjednoczonych w kompleksie pięciu Wielkich Jezior Ameryki Północnej i jedyne z nich leżące całkowicie na obszarze USA) Typ: tektoniczno-polodowcowe, 3. Huron (środkiem jeziora głównego biegnie granica między Kanadą i USA) Typ: tektoniczno-polodowcowe, 4. Erie (środkiem jeziora biegnie granica między Kanadą i Stanami Zjednoczonymi) Typ: tektoniczno-polodowcowe, 5. Ontario (środkiem jeziora biegnie granica między kanadyjską prowincją Ontario a amerykańskim stanem Nowy Jork) Typ: tektoniczno-polodowcowe, 6. Wielkie Niedźwiedzie (jezioro położone w północno-zachodniej Kanadzie) Typ: polodowcowe, 7. Wielkie Niewolnicze (na terytorium północno-zachodniej Kanady )Typ: polodowcowe, 8. Athabasca (położone na środkowej Kanadzie) Typ: tektoniczno-polodowcowe, 9. Reniferowe (położone w środkowej Kanadzie) Typ: polodowcowe, 10. Winnipeg (jezioro w środkowej części Ameryki Północnej, leży w Kanadzie) Typ: polodowcowe, 11. Nipigon (jezioro w środkowej Kanadzie) Typ: polodowcowe, 12. Wielkie Słone (jezioro w zachodniej części USA, stan Utah) Typ: tektoniczne

Rozmieszczenie i typy jezior w Ameryce Północnej

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie naturalearthdata.com, licencja: CC BY-SA 3.0.

Na mapie Ameryki Południowej zaznaczono jeziora. Opisano: 1. Titicaca (jezioro położone na terenie Peru i Boliwii) Typ: tektoniczne, 2. Maracaibo (akwen w północno-zachodniej Wenezueli) typ: przybrzeżne, tektoniczne, 3. Poopó (jezioro w Boliwii, położone w środkowych Andach) Typ: tektoniczno-polodowcowe, 4. Chiquita (jezioro bezodpływowe w północnej Argentynie) Typ: przybrzeżne

Rozmieszczenie i typy jezior w Ameryce Południowej

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie naturalearthdata.com, licencja: CC BY-SA 3.0.

Na mapie Azji zaznaczono typy jezior. Opisano: 1. Bajkał (jezioro w azjatyckiej części Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim) Typ: tektoniczne, 2. Bałchasz (jezioro w Kazachstanie) Typ: tektoniczne, 3. Aralskie (jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie) Typ: reliktowe, 4. Issyk-kul (jezioro położone w północno-wschodnim Kirgistanie, w Azji Centralnej) Typ: osuwiskowe, 5. Tonle Sap (jezioro w Kambodży, w zachodniej części Niziny Kambodżańskiej) Typ: reliktowe, 6. Urmia (jezioro położone w północno-zachodnim Iranie na Wyżynie Armeńskiej) Typ: tektoniczne, 7. Morze Kaspijskie (jezioro w Azji i w części północnej w Europie) Typ: reliktowe

Rozmieszczenie i typy jezior w Azji

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie naturalearthdata.com, licencja: CC BY-SA 3.0.

Na mapie Australii zaznaczono typy jezior w Australii. Opisano: 1. Eyre (jezioro położone w Australii Południowej)Typ: tektoniczne, 2. Torrens (położone w Australii Południowej) Typ: tektoniczno-polodowcowe, 3. Gairdner (położone w Australii Południowej) Typ: polodowcowe

Rozmieszczenie i typy jezior w Australii

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie naturalearthdata.com, licencja: CC BY-SA 3.0.

Sprawdź się

Pokaż ćwiczenia:

Ćwiczenie 1

Zaznacz prawidłowe dokończenie zdania.

Jeziora zajmują:

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- 1,7% powierzchni wód.

- 7,1% powierzchni lądów.

- 7,1% powierzchni wód.

- 1,7% powierzchni lądów.

Ćwiczenie 2

Oceń, czy poniższe stwierdzenia są prawdziwe czy fałszywe.

Stwierdzenie

Prawda

Fałsz

Naukowcy zbadali, że na świecie istnieje kilka miliardów jezior.

Jeziora znajdują się we wszystkich strefach klimatycznych.

Jeziora występują tylko w wybranych środowiskach na kuli ziemskiej.

Ćwiczenie 3

Zaznacz stwierdzenia opisujące jeziora w Europie.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- Na obszarach wieloletniej zmarzliny nie występują jeziora termokrasowe.

- Nie występują słone jeziora okresowe.

- Największym jeziorem jest Maracaibo.

- Ogromne skupiska jezior na nizinach nazywamy pojezierzami, np. Pojezierze Fińskie.

- Najliczniejszą grupę wśród europejskich jezior stanowią jeziora polodowcowe.

- Jeziora zajmują około 165 tys. km².

Ćwiczenie 4

Połącz w pary nazwy jezior z kontynentem, na którym występują.

Eyre

AfrykaPołączony z: Eyre

Wener

AzjaPołączony z: Wener

Toba

EuropaPołączony z: Toba

Bangweulu

Ameryka PółnocnaPołączony z: Bangweulu

Michigan

AntarktydaPołączony z: Michigan

Maracaibo

Ameryka PołudniowaPołączony z: Maracaibo

Krokvalnet

AustraliaPołączony z: Krokvalnet

Ćwiczenie 5

Uzupełnij tekst.

W Ameryce Północnej najliczniejsze są jeziora pochodzenia    . Obejmują one dziesiątki tysięcy jezior utworzonych na obszarze ostatniego    . Mniej liczne są jeziora    .     Jeziora są największym zespołem jezior o genezie tektoniczno-lodowcowej. Duże jeziora polodowcowe powstały w Ameryce Południowej na przedpolu    .

Andów     tektoniczno-lodowcowe     lodowcowego     reliktowe     parowania     Wielkie     zlodowacenia     Małe

Ćwiczenie 6

Przeanalizuj ilustrację przedstawiającą zmiany powierzchni Jeziora Aralskiego w ostatnich latach. Podaj typ genetyczny jeziora oraz przyczyny zmian jego wielkości.

Źródło: Encyclopædia Britannica, dostępny w internecie: britannica.com (zmodyfikowane), tylko do użytku edukacyjnego.

Uzupełnij

Ćwiczenie 7

Wyjaśnij, dlaczego w Australii występuje duża liczba jezior o zmiennej powierzchni. Podaj ich przykłady.

Uzupełnij

Ćwiczenie 8

Na podstawie dwóch zdjęć satelitarnych określ genezę jezior, które przedstawiają. Opisz różnicę w kształcie i ich wielkości. Podaj po trzy przykłady jezior tego typu z różnych kontynentów.

Zdjęcie satelitarne A

Źródło: dostępny w internecie: earth.google.com.

Zdjęcie satelitarne B

Źródło: dostępny w internecie: earth.google.com.

Uzupełnij

Dla nauczyciela

SCENARIUSZ LEKCJI

Imię i nazwisko autorki: Ewa Malinowska

Przedmiot: geografia

Temat zajęć: Charakterystyka typów genetycznych jezior na poszczególnych kontynentach

Grupa docelowa: III etap edukacyjny, liceum/technikum, zakres rozszerzony, klasa I

Podstawa programowa

IV. Dynamika procesów hydrologicznych: ruchy wody morskiej, wody podziemne i źródła, ustroje rzeczne, typy jezior.

Uczeń:

5) wyjaśnia powstawanie różnych typów jezior na Ziemi.

Kształtowane kompetencje kluczowe

- kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji,

- kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii,

- kompetencje cyfrowe,

- kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.

Cele operacyjne

Uczeń:

- poznaje wybrane typy genetyczne jezior,

- analizuje występowanie różnych typów genetycznych jezior na poszczególnych kontynentach,

- charakteryzuje warunki występowania różnych typów genetycznych jezior.

Strategie nauczania: asocjacyjna, badawcza (problemowa)

Metody nauczania: blended learning, IBSE, metoda projektu

Formy zajęć: praca indywidualna, praca w grupach, praca całego zespołu klasowego

Środki dydaktyczne: e-materiał, komputer, projektor multimedialny, tablety, atlas geograficzny

Materiały pomocnicze

Bajkiewicz-Grabowska E., Mikulski Z., Hydrologia ogólna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2017.

Górniak A., Kajak Z., Hydrobiologia. Limnologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2019.

PRZEBIEG LEKCJI

Faza wprowadzająca

- Sprawdzenie zadania domowego.

- Przedstawienie celów lekcji.

- Krótkie omówienie (przypomnienie) procesów geologicznych i morfologicznych decydujących o genezie jezior – pogadanka, pytania nauczyciela, odpowiedzi uczniów.

Faza realizacyjna

- Podział uczniów na grupy (liczebność określa nauczyciel), omówienie zasad wykonania zadania; praca z atlasem – zadaniem uczniów jest określenie występowania jezior o różnej genezie na poszczególnych kontynentach. Nauczyciel przydziela grupom kontynenty.

- Burza mózgów z udziałem wszystkich uczniów, służąca określeniu zestawu map i doboru kryteriów ich analizy (zasięg zlodowaceń, występowanie rowów i niecek tektonicznych, obszarów wulkanicznych, krasowych itp.) umożliwiających wskazanie rejonów występowania jezior o określonej genezie; dyskusja, podczas której uczniowie wspólnie z nauczycielem wybierają najtrafniejsze kryteria i uzasadniają swoje stanowisko.

- Kilkuminutowa dyskusja w grupach uczniów, podczas której wykorzystane zostaną mapy z atlasu, informacje, schematy, ilustracje zawarte w e-materiale – każda grupa analizuje mapy wskazanego przez nauczyciela kontynentu, stosując określone wcześniej kryteria i wskazując potencjalne rejony występowania jezior o określonej genezie.

- Prezentacja przy tablicy przez poszczególne grupy uczniów spostrzeżeń i wniosków – po każdej prezentacji dyskusja z udziałem wszystkich uczniów.

- Wyświetlenie grafiki interaktywnej i omówienie genezy prezentowanych przypadków jezior z uwzględnieniem decydujących o niej czynników.

- Podsumowanie prezentowanych w dyskusji i prezentacji treści mające na celu wskazanie ogólnych prawidłowości i relacji między występowaniem jezior o różnej genezie a warunkującymi je czynnikami.

- Sporządzenie notatki w zeszycie zawierającej syntetyczne podsumowanie przeprowadzonej dyskusji i prezentacji.

Faza podsumowująca

- Podsumowanie i utrwalenie nowej wiedzy poprzez zadawanie pytań przez nauczyciela i udzielanie odpowiedzi przez uczniów.

- Prośba nauczyciela o wykonanie kilku wskazanych ćwiczeń z e-materiału i przedstawienie rezultatów pracy.

- Ocena aktywności i przypomnienie celów zajęć.

Praca domowa

- Praca pisemna dotycząca przyczyn zróżnicowania gęstości jezior (jeziorności) na kuli ziemskiej, z wykazaniem związków przyczynowo-skutkowych.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania danego multimedium

Grafika interaktywna może być wykorzystana przez ucznia w fazie przygotowania do lekcji – uczeń samodzielnie analizuje gęstość jezior na kuli ziemskiej i wskazuje możliwe przyczyny tego stanu, starając się jednocześnie określić genezę jezior w poszczególnych rejonach świata. Podczas lekcji, w fazie realizacyjnej, uczniowie prezentują wyniki swojej analizy i nad nimi dyskutują.

Grafika interaktywna znajdzie zastosowanie podczas samodzielnej pracy ucznia w domu i w czasie lekcji mającej na celu powtórzenie materiału z bloku tematycznego dotyczącego hydrosfery (zakres rozszerzony: IV).

Table of Contents

Wprowadzenie

Przeczytaj

Grafika interaktywna

Sprawdź się

Dla nauczyciela