Spis treści

Wprowadzenie

Przeczytaj

Prezentacja multimedialna

Sprawdź się

Dla nauczyciela

Zdjęcie przedstawia skalny pomnik na Górze Rushmore. Pomnik złożony jest z czterech głów prezydentów USA, (od lewej): George’a Washingtona, Thomasa Jeffersona, Theodore’a Roosevelta oraz Abrahama Lincolna.

Prezydent w USA

Mount Rushmore

Źródło: Pixabay, domena publiczna.

Wizyta Obamy w Polsce: prezydent USA obiecał, że przyjedzie do nas znowu w 2013 r.

[D]ziękuję ci, bo dzięki takim jak ty, ja zostałem prezydentem.

Źródło: Wizyta Obamy w Polsce: prezydent USA obiecał, że przyjedzie do nas znowu w 2013 r., 27.05.2011 r., dostępny w internecie: gazetaprawna.pl [dostęp 28.05.2020 r.].

Pierwszy czarnoskóry prezydent USA Barack Obama powiedział te słowa do Polaka, który doświadczywszy okrucieństw II wojny światowej jako więzień Auschwitz, po wyemigrowaniu do USA włączył się w walkę o równouprawnienie bez względu na kolor skóry. Marian Turski towarzyszył Martinowi Lutherowi Kingowi w słynnym marszu przeciwko segregacji rasowej do Montgomery w Alabamie. Według Obamy to taka postawa sprawiła, że każdy Amerykanin, spełniający konstytucyjne wymogi, może zostać prezydentem USA.

Twoje cele

- Scharakteryzujesz procedurę wyboru prezydenta USA.

- Przeanalizujesz kompetencje prezydenta USA.

- Ocenisz prezydenturę wybranego prezydenta USA.

Przeczytaj

Kto może zostać prezydentem USA

Prawo kandydowania na urząd prezydenta USA mają obywatele amerykańscy spełniający następujące warunki:

- ukończone 35 lat;

- zamieszkanie na terenie USA od co najmniej 14 lat;

- nie są obywatelami naturalizowanymi;

- dysponują pełnią praw publicznych.

Kandydatów na prezydenta mogą zgłaszać grupy wyborców, partie polityczne (tak się dzieje najczęściej) bądź kandydat może zgłosić się sam.

Donald Trump, prezydent USA (od 2017 r.), uważany jest za jednego z bardziej kontrowersyjnych przywódców Stanów Zjednoczonych. Czy wiesz, do czego nawiązuje ta grafika?

Źródło: domena publiczna.

Wybory prezydenta USA

Wybory prezydenckie odbywają się w USA co cztery lata, najczęściej w latach przestępnych.

Prezydencka kampania wyborcza składa się z trzech etapów:

- nominacja kandydatów przez partie polityczne

- wybory powszechne

- wybory prezydenta przez kolegium elektorów

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Najczęściej kandydatów do urzędu prezydenta nominują partie polityczne. Wstępnie czynią to podczas prawyborów, służących wysondowaniu opinii publicznej co do szans kandydatów. Ostateczna decyzja o nominacji zapada na konwencji krajowej partii. Wybrany kandydat danej partii ma prawo dobrać sobie kandydatów na wiceprezydenta. Ponadto w czasie tej konwencji następuje przyjęcie prezydenckiego programu wyborczego.

Kolejnym etapem jest głosowanie powszechne, w czasie którego obywatele wybierają elektorów (z każdego stanu tylu, ile dany stan ma miejsc w Kongresie), którzy mają obowiązek respektować preferencje wyborców. Oznacza to, że kandydat partii, który uzyskał w danym stanie większość, otrzymuje wszystkie mandaty elektorskie tego stanu. Dodatkowo każdy ze stanów ma odpowiednią „wagę” głosów, czyli liczbę miejsc elektorskich. Z tego powodu kandydaci zabiegają o głosy niektórych stanów bardziej, a innych mniej. Przykładowo: Kalifornia ma 55 głosów elektorskich, Floryda 29, podczas gdy Dystrykt Kolumbii jedynie 3.

Wybory powszechne odbywają się w terminie między 2 a 8 listopada (we wtorek po pierwszym poniedziałku listopada).

Wyniki wyborów znane są zwykle po obliczeniu wyników głosowania powszechnego; grudniowe głosowanie kolegium elektorskiego jest raczej tylko formalnością związaną z wymogami konstytucyjnymi. Zdarzało się jednak, że kandydat z niższym wynikiem w głosowaniu powszechnym uzyskał przewagę w kolegium elektorskim i został prezydentem. Zdarzyło się to w latach: 1824, 1876, 1888, 2000 i 2016.

Barack Obama, pierwszy czarnoskóry prezydent USA.

Źródło: Pete Souza/White House, licencja: CC BY-SA 3.0.

Kadencja prezydenta USA

Kadencja prezydenta Stanów Zjednoczonych trwa cztery lata. Zaprzysiężenie prezydenta odbywa się 20 stycznia, a jeśli jest to niedziela, to 21 stycznia, o godzinie 12.00 czasu waszyngtońskiego. Prezydentem w USA można być tylko dwie kadencje. Jedynym prezydentem sprawującym władzę dłużej był Franklin Delano Roosevelt, zmarły w czasie swojej czwartej kadencji. Właśnie z powodu naruszenia przez niego niepisanego zwyczaju dwóch kadencji wprowadzono do konstytucji poprawkę to regulującą.

W przypadku, gdy urzędujący prezydent nie może dalej sprawować urzędu (z powodu śmierci bądź ustąpienia), wówczas do końca danej kadencji prezydentem zostaje wiceprezydent. Jeśli zostanie wybrany prezydentem w kolejnych wyborach, to – o ile przejął urząd od poprzednika przed połową kadencji – nie może ubiegać się o reelekcję, ponieważ przekroczyłby dwie kadencje. Tę poprawkę do Konstytucji USA wprowadzono w latach 50. XX w.

Po złożeniu urzędu byłym prezydentom przysługują:

- dożywotnie uposażenie w wysokości pensji sekretarza gabinetu;

- ubezpieczenie zdrowotne rządowe;

- ochrona osobista Secret Service;

- środki finansowe na prowadzenie biura i cele reprezentacyjne;

- prawo dostępu do informacji tajnych w stopniu przewidzianym dla wysokich urzędników państwowych, tak aby można było koordynować ich działalność z bieżącą polityką państwa.

Odpowiedzialność prezydenta USA

Zarówno prezydent USA, jak i kierowana przez niego administracja, nie ponoszą odpowiedzialności politycznej przed Kongresem. Prezydent może ponieść tylko odpowiedzialność konstytucyjną przed Kongresem, jeśli naruszy Konstytucję USA.

W anglosaskiej tradycji parlamentarnej istnieje procedura impeachmentu, czyli postawienie w stan oskarżenia. Jest ona stosowana m.in. w USA i odnosi się do odpowiedzialności konstytucyjnej prezydenta, wiceprezydenta i funkcjonariuszy cywilnych. Ma zastosowanie w sytuacji, gdy zarzut naruszenia prawa przez urzędnika został udowodniony.

Zbiera się wówczas specjalna komisja parlamentarna, w skład której wchodzą członkowie Izby Reprezentantów. Jej zadaniem jest zbadanie dowodów i przedstawienie sprawy Senatowi, który decyduje o tym, czy osoba, której sprawa dotyczy, powinna zostać pozbawiona stanowiska i immunitetu.

W przypadku prezydenta i wiceprezydenta USA jej przebieg zapisany jest w art. 1 i 2 Konstytucji USA:

Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki

Art. 1

Senat jest wyłącznie uprawniony do sądzenia w sprawach, w których nastąpiło postawienie w stan oskarżenia przez Izbę Reprezentantów. Gdy Senat działa w tym charakterze, senatorowie składają przysięgę lub ślubowanie. W razie oskarżenia prezydenta Stanów Zjednoczonych przewodnictwo obejmuje prezes Sądu Najwyższego. Orzeczenie skazujące wymaga większości dwóch trzecich obecnych członków.

Wyrokiem zapadającym w tym trybie nie można orzec kary surowszej niż wydalenie z urzędu oraz utratę zdolności do przyjęcia i pełnienia w służbie Stanów Zjednoczonych jakiejkolwiek zaszczytnej funkcji honorowej lub odpłatnej. Skazanie nie wyłącza zastosowania następnie przepisów o oskarżeniu i rozprawie oraz osądzeniu i ukaraniu stosownie do ogólnych przepisów prawa. (…)

Art. 2

Prezydent, wiceprezydent i każdy funkcjonariusz cywilny Stanów Zjednoczonych zostaje usunięty z urzędu w razie postawienia przez Izbę Reprezentantów w stan oskarżenia i skazania za zdradę, przekupstwo lub inne ciężkie przestępstwa albo przewinienia.

Źródło: Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki, dostępny w internecie: libr.sejm.gov.pl [dostęp 28.05.2020 r.].

Lista prezydentów USA 1789 - 1797 George Washington , Obraz przedstawia dojrzałego mężczyznę w białej, ufryzowanej peruce, z lokami nad uszami. Mężczyzna ma głęboko osadzone oczy, wydatny nos i wąskie usta. Ubrany jest we frak i koszulę z koronkowym żabotem. 1797 - 1801 John Adams Jr. , Obraz przedstawia dojrzałego mężczyznę o siwych, zwichrzonych włosach. Mężczyzna ma wyraziste oczy, spiczasty nos i wąskie usta. Ubrany jest we frak i koszulę z koronkowym żabotem. 1801 - 1809 Thomas Jefferson , Obraz przedstawia dojrzałego mężczyznę o pociągłej twarzy, szerokim czole i dużym nosie. Mężczyzna ma głęboko osadzone oczy. Ubrany jest we frak i koszulę z żabotem. 1809 - 1817 James Madison , Obraz przedstawia dojrzałego mężczyznę w białej, ufryzowanej peruce. Mężczyzna ma szeroko osadzone oczy i zapadnięte policzki. Ubrany jest we frak i koszulę z koronkowym żabotem. 1817 - 1825 James Monroe , Obraz przedstawia dojrzałego mężczyznę o pociągłej twarzy i dużym nosie. Mężczyzna ma głęboko osadzone oczy. Ubrany jest we frak i koszulę z żabotem. 1825 - 1829 John Quincy Adams , Obraz przedstawia starszego, siwowłosego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, czoło wysokie. Mężczyzna ma bujne bokobrody. Ubrany jest w surdut i koszulę. 1829 - 1837 Andrew Jackson , Obraz przedstawia starszego mężczyznę. Jego twarz jest pociągła, czoło z wyraźnie zaznaczonymi zmarszczkami. Mężczyzna ma niewielkie wąsy. Ubrany jest w marynarkę i koszulę. 1837 - 1841 Martin van Buren , Obraz przedstawia dojrzałego mężczyznę o półdługich siwych, zwichrzonych włosach. Mężczyzna ma zmarszczki na twarzy. Ubrany jest w surdut i koszulę, pod szyją ma krawatkę. 1841 William Henry Harrison , Obraz przedstawia starszego mężczyznę. Jego twarz jest pociągła, z wyraźnie zaznaczonymi zmarszczkami. Mężczyzna ma wydatny nos. Ubrany jest w marynarkę, koszulę i krawatkę. 1841 - 1845 John Tyler , Obraz przedstawia starszego mężczyznę. Jego twarz jest pociągła, z wyraźnie zapadniętymi policzkami. Mężczyzna ma wydatny, spiczasty nos. Ubrany jest w marynarkę, koszulę. Pod szyją ma zawiązaną szeroką wstążkę. 1845 - 1849 James Polk , Obraz przedstawia dojrzałego mężczyznę o długich, zaczesanych gładko, siwych włosach. Mężczyzna ma zmarszczki na twarzy. Ubrany jest w surdut i koszulę, pod szyją ma szeroką apaszkę. 1849 - 1850 Zachary Taylor , Zdjęcie przedstawia starszego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, na policzkach mężczyzna ma wyraziste bruzdy. Mężczyzna ubrany jest w wojskowy, dwurzędowy mundur. 1850 - 1853 Millard Fillmore , Zdjęcie przedstawia starszego mężczyznę, siedzącego na fotelu. Twarz mężczyzny jest owalna, na policzkach widoczne są wyraziste bruzdy. Mężczyzna jest siwowłosy, ubrany w marynarkę z kamizelką, koszulą i krawatką pod szyją. 1853 - 1857 Franklin Pierce , Obraz przedstawia siedzącego na fotelu, dojrzałego mężczyznę. Mężczyzna ma półdługie, ciemne włosy, opadające na twarz. Jego oczy są głęboko osadzone. Ubrany jest w marynarkę z kamizelką, koszulę i krawatkę. 1857 - 1861 James Buchanan , Zdjęcie przedstawia starszego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, na policzkach i czole mężczyzna ma wyraziste bruzdy. Jego włosy są siwe, zmierzwione. Mężczyzna ubrany jest w surdut, koszulę, a pod szyją ma zawiązaną wstążkę. 1861 - 1865 Abraham Lincoln , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę o owalnej twarzy. Mężczyzna ma gęste brwi, głęboko osadzone oczy i szeroki nos. Jego włosy są proste, sięgają do uszu. Mężczyzna ubrany jest w surdut, kamizelkę, koszulę i muchę. 1865 - 1869 Andrew Johnson , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, nos wydatny, oczy głęboko osadzone. Mężczyzna ubrany jest w surdut, kamizelkę, koszulę i muchę. 1869 - 1877 Ulysses Grant , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy głęboko osadzone. Mężczyzna ma szpakowatą brodę i wąsy. Jest ubrany jest w surdut, kamizelkę, koszulę i muchę. 1877 - 1881 Rutherford Hayes , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy głęboko osadzone. Mężczyzna ma długą, szpakowatą brodę i wąsy. Jest ubrany jest w surdut, kamizelkę, koszulę i muchę. 1881 James Garfield , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy wyraziste. Mężczyzna ma długą, szpakowatą brodę i wąsy. Jest ubrany jest w surdut, koszulę i muchę. 1881 - 1885 Chester Arthur , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, z wyraźnie zaznaczonym drugim podbródkiem. Mężczyzna ma niewielki nos, krótkie, falujące włosy oraz szerokie bokobrody i wąsy. Jest ubrany jest w surdut, koszulę i muchę. 1885 - 1889 Grover Cleveland , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy głęboko osadzone. Mężczyzna ma siwe wąsy i rzadkie włosy. Jest ubrany jest w surdut, koszulę i muchę. 1889 - 1993 Benjamin Harrison , Zdjęcie przedstawia starszego mężczyznę. Jego twarz jest owalna. Mężczyzna ma siwą brodę i wąsy. Jego włosy są również siwe, krótko ostrzyżone. Mężczyzna ubrany jest w surdut, koszulę, a pod szyją ma zawiązany krawat. 1893 - 1897 Grover Cleveland , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy głęboko osadzone. Mężczyzna ma siwe wąsy i rzadkie włosy. Jest ubrany jest w surdut, koszulę i muchę. 1897 - 1901 William McKinley , Zdjęcie przedstawia starszego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, z wyraźnie zarysowanym drugim podbródkiem. Mężczyzna ma rzadkie, krótko ostrzyżone włosy. Ubrany jest w surdut, koszulę, a pod szyją ma zawiązaną muchę. 1901 - 1909 Theodore Roosevelt , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy głęboko osadzone. Mężczyzna ma ciemne włosy i długie wąsy. Nosi binokle. Jest ubrany jest w surdut, kamizelkę, koszulę i krawat. 1909 - 1913 William Taft , Zdjęcie przedstawia starszego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, z wyraźnie zarysowanym drugim podbródkiem. Mężczyzna ma krótko ostrzyżone, ciemne włosy i długie, siwe wąsy. Ubrany jest w surdut, koszulę, a pod szyją ma zawiązany krawat. 1913 - 1921 Woodrow Wilson , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest kwadratowa, oczy wyraziste. Mężczyzna ma krótkie, proste włosy. Nosi okulary. Jest ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 1921 - 1923 Warren Harding , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy wyraziste, nos prosty. Mężczyzna ma krótkie, proste, siwe włosy. Jest ubrany jest w garnitur z kamizelką, koszulę i krawat. 1923 - 1929 Calvin Coolidge , Zdjęcie przedstawia dojrzałego, szczupłego mężczyznę. Jego twarz jest pociągła, oczy głęboko osadzone, nos prosty. Mężczyzna ma krótkie, proste włosy. Jest ubrany jest w garnitur z kamizelką, koszulę i krawat. 1929 - 1933 Herbert Hoover , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest pulchna, owalna, oczy wyraziste, nos wydatny. Mężczyzna ma krótkie, proste włosy. Jest ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 1933 - 1945 Franklin Delano Roosevelt , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy głęboko osadzone. Mężczyzna ma szpakowate włosy. Jest ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 1945 - 1953 Harry Truman , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy głęboko osadzone, nos prosty. Mężczyzna ma krótkie, proste, siwe włosy. Jest ubrany jest w garnitur z kamizelką, koszulę i krawat. 1953 - 1961 Dwight Eisenhower , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest kwadratowa, oczy głęboko osadzone, nos prosty. Mężczyzna jest łysiejący. Jest ubrany jest w garnitur z kamizelką, koszulę i krawat. 1961 - 1963 John F. Kennedy , Zdjęcie przedstawia dojrzałego, uśmiechniętego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy głęboko wyraziste, nos prosty. Mężczyzna ma krótkie, proste, ciemne włosy. Jest ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 1963 - 1969 Lyndon B. Johnson , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest kwadratowa, oczy głęboko wyraziste, nos szeroki. Mężczyzna ma rzadkie włosy. Jest ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 1969 - 1974 Richard Nixon , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę o kwadratowej twarzy. Mężczyzna ma ciemne, gęste brwi, szeroko osadzone oczy i duży nos. Jego włosy są ciemne, proste, zaczesane do tyłu. Mężczyzna ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 1974 - 1977 Gerald Ford , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy małe, nos szeroki. Mężczyzna ma rzadkie, szpakowate włosy. Jest ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 1977 - 1981 Jimmy Carter , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę o kwadratowej twarzy. Mężczyzna ma szeroko osadzone oczy i wydatny nos. Jego włosy są szpakowate, proste, krótkie. Mężczyzna ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 1981 - 1989 Ronald Reagan , Zdjęcie przedstawia starszego mężczyznę. Na jego twarzy widoczne są zmarszczki. Mężczyzna uśmiecha się szeroko. Ma szpakowate, zaczesane ku górze włosy. Jest ciemnowłosy. Ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 1989 - 1993 George H.W. Bush , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę o owalnej twarzy. Mężczyzna uśmiecha się. Ma ciemną oprawę oczu i wydatny nos. Jego włosy są proste, krótkie. Mężczyzna ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 1993 - 2001 Bill Clinton , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę o owalnej twarzy. Mężczyzna uśmiecha się. Jego włosy są szpakowate, proste, zaczesane do góry. Mężczyzna ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 2001 - 2009 George W. Bush , Zdjęcie przedstawia dojrzałego, uśmiechniętego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy głęboko osadzone, nos wąski. Mężczyzna ma szpakowate włosy. Jest ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 2009 - 2017 Barack Obama , Zdjęcie przedstawia uśmiechniętego, ciemnoskórego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, oczy ciemne. Mężczyzna ma krótko ostrzyżone, ciemne włosy. Jest ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat. 2017 Donald Trump , Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę o kwadratowej twarzy. Mężczyzna uśmiecha się, ma siwe brwi, głęboko osadzone oczy i duży nos. Jego włosy są jasne, proste, zaczesane na prawą stronę. Mężczyzna ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat.

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Słownik

impeachment

procedura do realizacji odpowiedzialności konstytucyjnej prezydenta, wiceprezydenta i funkcjonariuszy cywilnych w USA

Kolegium Elektorów Stanów Zjednoczonych

organ konstytucyjny zajmujący się wyborem prezydenta USA; w jego skład wchodzą przedstawiciele poszczególnych stanów, proporcjonalnie do liczby mieszkańców

Kongres

parlament USA

prezydent USA

głowa państwa USA na mocy art. II Konstytucji USA; sprawuje władzę wykonawczą i jest zwierzchnikiem sił zbrojnych

Prezentacja multimedialna

Polecenie 1

Zapoznaj się z prezentacją i wykonaj ćwiczenia.

Kompetencje prezydenta USA

- Siedzibą prezydenta USA jest Biały Dom (z ang. White House).

Źródło: CC0.

- Nagranie dźwiękowe.

play_circle_outlineOdtwórz/Zatrzymaj  00:00

Szukaj

00:35

volume_upWycisz dźwięk

Głośność

Materiał audio dostępny pod adresem:

file:///tmp/puppeteerJCr2g7.html

Kompetencje prezydenta Stanów Zjednoczonych są bardzo duże, w wyniku czego jego pozycja jest silna. Może on zdecydowanie więcej niż przywódcy innych państw demokratycznych.

Ma ogromny wpływ na politykę społeczną, gospodarczą, bezpieczeństwa oraz zagraniczną własnego kraju, ponieważ sprawuje pełną władzę wykonawczą za pośrednictwem kierowanej przez siebie administracji federalnej. Tworzy gabinet, w skład którego wchodzą sekretarze kierujący departamentami, będącymi odpowiednikami polskich ministerstw.

- Miejscem pracy prezydenta USA jest Gabinet Owalny (z ang Oval Office).

Źródło: domena publiczna.

Nagranie dźwiękowe.

play_circle_outlineOdtwórz/Zatrzymaj  00:00

Szukaj

00:27

volume_upWycisz dźwięk

Głośność

Materiał audio dostępny pod adresem:

file:///tmp/puppeteerJCr2g7.html

Jako szef administracji prezydent koordynuje pracę około 150 departamentów i agencji, mianuje funkcjonariuszy administracji (m.in. prokuratora generalnego będącego jednocześnie sekretarzem sprawiedliwości) i sędziów Sądu Najwyższego oraz podejmuje decyzje o zawieszeniach i ułaskawieniach. Jest także odpowiedzialny za wydawanie aktów wykonawczych.

- Logo Agencji Wywiadu, Nadzoru i Rozpoznania Sił Powietrznych

Źródło: domena publiczna.

Nagranie dźwiękowe.

play_circle_outlineOdtwórz/Zatrzymaj  00:00

Szukaj

00:25

volume_upWycisz dźwięk

Głośność

Materiał audio dostępny pod adresem:

file:///tmp/puppeteerJCr2g7.html

Prezydent USA jest szefem służb specjalnych, które tworzy kilkanaście agencji wywiadowczych i kontrwywiadowczych. Szefowie cywilnych służb specjalnych odpowiadają przed dyrektorem Centralnej Agencji Wywiadowczej, a ten ostatni przed prezydentem, który go wyznacza. Głowa państwa może też zlecać tajne operacje tym służbom.

- Nagranie dźwiękowe.

play_circle_outlineOdtwórz/Zatrzymaj  00:00

Szukaj

01:09

volume_upWycisz dźwięk

Głośność

Materiał audio dostępny pod adresem:

file:///tmp/puppeteerJCr2g7.html

Służby specjalne:

– AFISRA – Agencja Wywiadu, Nadzoru i Rozpoznania Sił Powietrznych;

– Wywiad Sił Lądowych;

– INR – Biuro Wywiadu i Badań Departamentu Stanu USA;

– CIA – Centralna Agencja Wywiadowcza;

– CGI – Wywiad Straży Wybrzeża;

– DIA – Agencja Wywiadu Obronnego;

– DEA – Administracja do Walki z Narkotykami;

– FBI – Federalne Biuro Śledcze;

– NRO – Narodowe Biuro Rozpoznania;

– NSA – Agencja Bezpieczeństwa Narodowego;

– ONI – Biuro Wywiadu Marynarki Wojennej;

– NIMA – Narodowa Agencja Obrazowania i Kartografii;

– United States Secret Service – Tajna Służba, ochrona rządu i akcje o szczególnym znaczeniu; bezpośrednio podległa Prezydentowi USA;

– Wywiad Marynarki Wojennej;

– Wywiad Korpusu Piechoty Morskiej;

– Centrum Wywiadu Floty;

– Departament Bezpieczeństwa Krajowego.

- Źródło: CC0.

Nagranie dźwiękowe.

play_circle_outlineOdtwórz/Zatrzymaj  00:00

Szukaj

00:28

volume_upWycisz dźwięk

Głośność

Materiał audio dostępny pod adresem:

file:///tmp/puppeteerJCr2g7.html

Prezydent USA jest także naczelnym dowódcą sił zbrojnych USA, czyli najsilniejszej armii na świecie. On decyduje o obsadzie stanowiska szefa sztabu generalnego. Może też samodzielnie decydować o wysłaniu wojsk poza granice kraju, jeśli uzna i uzasadni, że wymaga tego bezpieczeństwo kraju. Dysponuje też kodami startowymi do broni nuklearnej nazywanymi „nuklearnym guzikiem”.

- Źródło: CC0.

Nagranie dźwiękowe.

play_circle_outlineOdtwórz/Zatrzymaj  00:00

Szukaj

00:23

volume_upWycisz dźwięk

Głośność

Materiał audio dostępny pod adresem:

file:///tmp/puppeteerJCr2g7.html

Jako szef dyplomacji prezydent ma wpływ na kształtowanie polityki zagranicznej. Prowadzi rozmowy z szefami innych państw, podpisuje umowy międzynarodowe, ustanawia ambasadora USA przy ONZ, który jest niezależny od sekretarza stanu oraz pozostałych ambasadorów. Prezydent pełni też funkcje ceremonialne.

- Kongres jest organem, który ogranicza władzę prezydenta USA.

Źródło: CC0.

Nagranie dźwiękowe.

play_circle_outlineOdtwórz/Zatrzymaj  00:00

Szukaj

00:28

volume_upWycisz dźwięk

Głośność

Materiał audio dostępny pod adresem:

file:///tmp/puppeteerJCr2g7.html

W relacjach z parlamentem prezydent USA doradza i przekazuje rekomendacje, akceptuje ustawy i wygłasza orędzia. Ma możliwość wydania rozporządzenia wykonawczego, które uzyskuje pełną moc prawną w momencie złożenia podpisu przez prezydenta i bez głosowania w Kongresie. Może jednak zostać zniesione przez Kongres w standardowym trybie postępowania lub unieważnione przez Sąd Najwyższy.

- Nagranie dźwiękowe.

play_circle_outlineOdtwórz/Zatrzymaj  00:00

Szukaj

00:29

volume_upWycisz dźwięk

Głośność

Materiał audio dostępny pod adresem:

file:///tmp/puppeteerJCr2g7.html

Prezydent nie ma jednak inicjatywy ustawodawczej – projekty ustaw mogą wnosić tylko kongresmeni, a Kongres może nie zgadzać się z decyzjami prezydenta, blokować je oraz obcinać na nie środki finansowe. Kongres ma też prawo odmówić ratyfikowania umów międzynarodowych, które wcześniej podpisał prezydent, oraz odwołać prezydenta ze sprawowanej funkcji – procedura impeachmentu (co jeszcze się nie wydarzyło).

- Źródło: CC0.

Nagranie dźwiękowe.

play_circle_outlineOdtwórz/Zatrzymaj  00:00

Szukaj

00:22

volume_upWycisz dźwięk

Głośność

Materiał audio dostępny pod adresem:

file:///tmp/puppeteerJCr2g7.html

W czasie sprawowania urzędu prezydent jest też przywódcą swojej partii. Partia prezydencka pełni funkcję doradczą w zakresie identyfikacji potrzeb społeczeństwa oraz reakcji obywateli na program prezydentury. Prezydent natomiast udziela pomocy członkom swojej partii podczas kampanii wyborczej.

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ćwiczenie 1

Dotychczas (stan na 2020 r.) nie odwołano żadnego prezydenta USA, choć kilkakrotnie próbowano. Sprawdź, czy jacyś prezydenci sami ustąpili z urzędu. Jeśli tak, wymień ich i podaj powód ustąpienia.

Ćwiczenie 2

Podaj, który prezydent USA twoim zdaniem najlepiej sprawował swój urząd. Uzasadnij swój wybór.

Sprawdź się

Pokaż ćwiczenia:

Ćwiczenie 1

Zaznacz, który z wymienionych był najdłużej urzędującym prezydentem USA.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- Barack Obama

- Bill Clinton

- Abraham Lincoln

- Franklin Delano Roosevelt

Ćwiczenie 2

Zaznacz funkcje, które pełni prezydent USA.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- przewodniczący Sądu Najwyższego

- szef rządu

- zwierzchnik sił zbrojnych

- minister sprawiedliwości

Ćwiczenie 3

Wstaw do tekstu właściwe słowa.

Aby wybrać prezydenta, obywatele USA, którzy ukończyli 18 lat, wybierają w wyborach powszechnych    . Ci zaś zbierają się w siedzibach władz    , gdzie wybierają    . Prezydentem USA może zostać osoba, która ukończyła     lat, mieszka w Stanach Zjednoczonych od co najmniej     lat, dysponuje pełnią     i nie jest obywatelem    .

Prezydent USA jest wybierany na     kadencję. Ponownie może zostać wybrany    .

6-letnią     35     4-letnią     dwa razy     raz     40     karanym     praw publicznych     stanowych     senatorów     centralnych     naturalizowanym     20     prezydenta     14     elektorów

Ćwiczenie 4

Zaznacz, które stwierdzenie jest prawdziwe, a które fałszywe.

Stwierdzenie

Prawda

Fałsz

Prezydent USA ma prawo inicjatywy ustawodawczej.

Jednym z urzędników mianowanych przez prezydenta USA jest dyrektor CIA (Centralnej Agencji Wywiadowczej).

Jako zwierzchnik sił zbrojnych prezydent dysponuje kodami dostępu do broni atomowej.

Prezydent USA oddaje przywództwo partii politycznej wiceprezydentowi na czas sprawowania urzędu.

Ćwiczenie 5

Ułóż w porządku chronologicznym kolejnych prezydentów w USA, zaczynając od pełniącego ten urząd najwcześniej.

- Poziom 1:George Washington

- Poziom 2:Franklin Delano Roosevelt

- Poziom 3:Ronald Reagan

- Poziom 4:Barack Obama

- Poziom 5:Abraham Lincoln

- Poziom 6:Woodrow Wilson

Ćwiczenie 6

Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj ćwiczenie.

Przeczytaj tekst źródłowy i wykonaj ćwiczenie.

Prezydent USA

Na podstawie tej ogólnikowej kompetencji prezydent dysponuje wyłącznym prawem mianowania funkcjonariuszy wojskowych, planowaniem strategii wojskowej wraz z Sekretarzem Obrony i Radą Bezpieczeństwa Narodowego. W czasie wojny prezydent jest upoważniony do podejmowania bieżących decyzji, co jest ważniejsze niż kongresowe prawo wypowiadania wojny i przydzielania na to odpowiednich funduszów. Prezydenci, szczególnie współcześni, decydują o zaangażowaniu militarnym USA bez zgody Kongresu – można wspomnieć tu chociażby wysłanie wojsk amerykańskich do Korei przez prezydenta Trumana czy inwazję Grenady przygotowaną i kierowaną przez Reagana. Jeśli wspomnimy decyzję o pierwszym użyciu broni atomowej na mocy decyzji prezydenta Trumana, musimy uznać, że władza prezydenta jest w praktyce ogromna, choć bez wątpienia równoważona przez kompetencje Kongresu.

Źródło: Prezydent USA, dostępny w internecie: usa.xmc.pl [dostęp 28.05.2020 r.].

Wyjaśnij, o jakiej kompetencji jest mowa w tekście i gdzie jest ona zawarta.

Ćwiczenie 7

Przyjrzyj się ilustracji i wykonaj ćwiczenie.

Podaj imiona i nazwiska widocznych na zdjęciu prezydentów USA.

Źródło: domena publiczna.

Ćwiczenie 8

Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj polecenie.

Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki

Poprawka XXV

§ 1. W razie usunięcia prezydenta z urzędu albo jego śmierci lub ustąpienia prezydentem zostaje wiceprezydent.

§ 2. Ilekroć urząd wiceprezydenta pozostaje nie obsadzony, prezydent mianuje wiceprezydenta, który obejmuje stanowisko po uchwale zatwierdzającej, podjętej większością głosów obu izb Kongresu.

§ 3. Ilekroć prezydent złoży prezydentowi ad interim Senatu i przewodniczącemu Izby Reprezentantów pisemne oświadczenie, że nie może sprawować władzy i zadań swojego urzędu, władzę tę i zadania sprawować będzie wiceprezydent jako pełniący obowiązki prezydenta, dopóki prezydent nie złoży powyższym adresatom pisemnego oświadczenia, że przeszkoda ustała.

§ 4. Ilekroć prezydent i większość kierowników resortów lub innego ciała określonego przez Kongres w drodze ustawy złoży prezydentowi ad interim Senatu i przewodniczącemu Izby Reprezentantów pisemne oświadczenie, że prezydent nie może sprawować władzy i zadań swojego urzędu, wiceprezydent niezwłocznie przejmuje władzę i zadania tego urzędu jako pełniący obowiązki prezydenta.

Jeżeli następnie prezydent złoży prezydentowi ad interim Senatu i przewodniczącemu Izby Reprezentantów pisemne oświadczenie, że jego niemożność już nie zachodzi, wówczas przejmuje znów władzę i zadania swojego urzędu, chyba że wiceprezydent i większość kierowników resortów lub innego ciała, określonego przez Kongres w drodze ustawy, złoży do dni czterech prezydentowi ad interim Senatu i przewodniczącemu Izby Reprezentantów swoje pisemne oświadczenia, że prezydent nie może sprawować władzy i zadań swojego urzędu. W takim wypadku rozstrzyga Kongres; jeżeli nie jest to okres sesji, zbiera się w tym celu w ciągu czterdziestu ośmiu godzin. Jeżeli Kongres w ciągu dwudziestu jeden dni od otrzymania powyższego pisemnego oświadczenia, a gdy nie jest to okres sesji – w ciągu dwudziestu jeden dni od zebrania się, stwierdzi uchwałą podjętą większością dwu trzecich głosów każdej izby, że prezydent nie może sprawować władzy i zadań swojego urzędu, wówczas wiceprezydent będzie je sprawował nadal; w przeciwnym razie prezydent znowu przejmuje władzę i zadania swojego urzędu.

Źródło: Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki, dostępny w internecie: libr.sejm.gov.pl [dostęp 28.05.2020 r.].

Wyjaśnij, w jakich okolicznościach wiceprezydent może zostać prezydentem USA.

Dla nauczyciela

Autorka: Małgorzata Krzeszowska

Przedmiot: wiedza o społeczeństwie

Temat: Prezydent USA – pierwszy obywatel świata?

Grupa docelowa: III etap edukacyjny, liceum, technikum, zakres rozszerzony

Podstawa programowa:

Zakres rozszerzony

VIII. Modele sprawowania władzy.

Uczeń:

5) charakteryzuje systemy ze szczególną rolą prezydenta – klasyczny prezydencki (na przykładzie Stanów Zjednoczonych Ameryki) i semiprezydencki/ parlamentarno-prezydencki (na przykładzie Republiki Francuskiej); wykazuje, że elementy drugiego z tych systemów obowiązują w Rzeczypospolitej Polskiej.

Kształtowane kompetencje kluczowe:

- kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

- kompetencje cyfrowe;

- kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

- kompetencje obywatelskie.

Cele operacyjne:

Uczeń:

- charakteryzuje pozycję prezydenta w Stanach Zjednoczonych i w polityce międzynarodowej;

- analizuje procedurę wyborów prezydenckich w USA;

- analizuje kompetencje prezydenta USA na tle kompetencji przywódców innych państw.

Strategie nauczania:

- konstruktywizm.

Metody i techniki nauczania:

- rozmowa nauczająca;

- dyskusja;

- metoda wymiany pytań.

Formy zajęć:

- praca indywidualna;

- praca w grupach;

- praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

- komputery z głośnikami i dostępem do internetu, słuchawki;

- zasoby multimedialne zawarte w e-materiale;

- tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda;

- kartki, pisaki, nożyczki.

Przebieg zajęć:

Faza wstępna

1. Podanie tematu i celów zajęć.

2. Rozmowa na temat pozycji Stanów Zjednoczonych we współczesnym świecie. Uczniowie w czasie jej trwania zwracają szczególną uwagę na rolę prezydenta USA w kraju i na świecie. Mogą też wymienić imiona i nazwiska osób sprawujących to stanowisko, które pamiętają z lekcji historii.

Faza realizacyjna

1. Uczniowie dzielą się na siedem grup. Każda z grup otrzymuje kartkę z jednym z haseł (załącznik nr 1). Następnie uczniowie zapoznają się prezentacją multimedialną. Na jej podstawie układają sześć pytań z zakresu wylosowanego hasła.

2. Ułożone pytania uczniowie przekazują po jednym do pozostałych grup. Zadaniem pozostałych grup jest nie tylko odpowiedzieć na pytanie, ale i pytanie przyporządkować do odpowiednich kompetencji prezydenta USA. Na koniec uczniowie krótko podsumowują ćwiczenie, wymieniając wszystkie kompetencje prezydenta USA.

3. Uczniowie wykonują ćwiczenie 2 z sekcji „Sprawdź się”.

4. Następuje dyskusja na temat zakresu władzy prezydenta USA. Uczniowie mogą porównać zakres jego władzy z zakresem władzy przywódców innych państw demokratycznych, m.in. Polski. Zwracają też uwagę na ograniczenia, którym podlega. Na koniec wybrana osoba podsumowuje dyskusję.

5. Uczniowie zapoznają się z treścią e-materiału, szczególnie procedurą wyboru prezydenta USA. Na tej podstawie wypełniają ćwiczenie 3 z sekcji „Sprawdź się”. Porównują też procedurę amerykańską z procedurą wyboru głowy państwa w innych krajach. Rozmowę podsumowuje wybrana osoba.

Faza podsumowująca

1. Uczniowie wykonują pozostałe ćwiczenia interaktywne.

Praca domowa:

Uczniowie wykonują ćwiczenia do prezentacji multimedialnej.

Materiały pomocnicze:

Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki, libr.sejm.gov.pl.

Prezydent USA, usa.xmc.pl

załącznik 1:

kompetencje w zakresie sił zbrojnych

kompetencje w stosunku do rządu

kompetencje w zakresie dyplomacji

kompetencje w zakresie administracji

kompetencje w zakresie służb specjalnych

kompetencje w zakresie przywództwa partii

kompetencje legislacyjne

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania multimedium:

Uczniowie z multimedium mogą zapoznać się wcześniej i przygotować referaty dotyczące kompetencji prezydenta USA.

Table of Contents

Wprowadzenie

Przeczytaj

Prezentacja multimedialna

Sprawdź się

Dla nauczyciela