Spis treści

Spotkanie z historią

Spotkanie z historią

Źródło: iStockphoto, tylko do użytku edukacyjnego.

Opisz swoją historię

Historie mogą być duże i małe, długie i krótkie, wesołe lub poważne. Jaka jest historia twojej rodziny? Jak i kiedy poznali się twoi rodzice? Porozmawiaj na ten temat z rodzicami lub opiekunami, dziadkami czy ciociami. Możesz również przeszukać rodzinne archiwum fotograficzne i filmowe. Może znajdziesz stare listy, świadectwa szkolne rodziców lub dyplomy? Zanotuj najciekawsze, twoim zdaniem, fakty. Jeśli chcesz – zrób zdjęcia wszystkich ważnych źródeł (aparatem cyfrowym, a nawet komórką).

Historia rodziny

Polecenie 1

Zapoznaj się z historią Kingi i odpowiedz na pytanie: jakie wydarzenie w historii jej rodziny było najważniejsze?

Uzupełnij

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Pokaż rozwiązanie

Film przedstawia historię rodziny nastolatki Kingi.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/Re5QTENjco0hf

Film: historia rodziny Kingi

Źródło: muzyka: istockphoto.com, Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Film przedstawia historię rodziny nastolatki Kingi.

Historia Kingi na osi czasu. Ilustracja 1 przedstawia parę - mężczyznę i kobietę w średnim wieku. Opis: 4 lipca 1997. Moi rodzicie się poznają. Tata pamięta, że wtedy Widzew Łódź zdobył czwarte mistrzostwo Polski, wygrywając z Legią Warszawa 3:2, w Europie panowała „powódź tysiąclecia".Na ilustracji 2 przedstawiono: salę koncertową. Widzów i zespół grający na scenie. Opis: 12 sierpnia 1997. Moi rodzice razem na koncercie U2. Był to pierwszy koncert U2 w Polsce. Na ilustracji 3 przedstawiono: para - mężczyzna i kobieta idą polną drogą w stronę słońca. Widać ich z tyłu, oboje prowadzą po obu stronach rowery. Opis: 3 marca 2001. Mama i tata biorą ślub. Uwielbiam oglądać ich ślubny album. Na ilustracji 4 przedstawiono zdjęcie skoczka narciarskiego. Ma kask sportowy na głowie, pod nosem wąsy. Trzyma na raku narty. Opis: 18 marca 2001. Adam Małysz zdobywa puchar świata. Tata mówił, że cała Polska była z niego dumna. Na ilustracji 5 przedstawiono zdjęcie twarzy niemowlęcia. Opis: 9 grudnia 2004. Moje narodziny. Mama powiedziała mi, że był to najważniejszy dzień w jej życiu.

Historia Kingi na osi czasu

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Moja historia

Polecenie 2

Przygotuj historię swojej rodziny podobnie, jak zrobiła to Kinga, przedstawiając dane na osi czasu. Możesz umieścić na niej zdjęcia, notatki, ważne i ciekawe informacje, które przekazali ci bliscy.

Polecenie 3

Opisz z czego korzystaliście, aby przygotować historię swojej rodziny.

Porównajcie swoje źródła informacji z tymi, które wykorzystali koledzy i koleżanki.

Posłużcie się np. takimi sformułowaniami:

- Najważniejszym źródłem historycznym było…

- Pisane źródła historyczne to…

- Ze źródła, jakim było…, wywnioskowałem/wywnioskowałam…

Uzupełnij

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Gratulacje. Otrzymujesz tytuł historyka – badacza i znawcy dziejów swojej rodziny. Korzystasz z różnych źródeł, opisujesz ważne wydarzenia z życia swoich bliskich, porządkujesz i zamieszczasz je na osi czasu. Na tym, między innymi, polega praca historyka.

Na czym polega praca historyka?

Polecenie 4

Zastanów się i opisz, jak rozumiesz słowo historia?

Uzupełnij

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Od dziś zaczynasz się uczyć nowego przedmiotu – historii. Poznasz życie ludzi w dawnych czasach – czym się zajmowali, jakie mieli rozrywki, osiągnięcia i problemy. Zaczniemy od tego, w jaki sposób poznajemy przeszłość i kto zajmuje się jej odkrywaniem.

Ćwiczenie 1

Dopasuj podpisy do rysunków przeciągając je w odpowiednie miejsce.

Stare fotografie

Dawne budowle

Wspomnienia świadków wydarzeń

Napisy wykute w kamieniu

Stare kroniki

Ćwiczenie interaktywne: źródła historyczne

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Źródła historyczne

Historycy zajmują się odkrywaniem przeszłości. Najważniejszym źródłem informacji są dla nich różnego rodzaju teksty: stare kroniki, pamiętniki, listy, dokumenty, a nawet napisy wykute w kamieniu (pod posągami, na murach lub nagrobkach). Chcąc dowiedzieć się czegoś o niedalekiej przeszłości, historyk może też rozmawiać z żyjącymi uczestnikami i świadkami wydarzeń lub analizować opowieści przekazane im przez rodziców, dziadków czy znajomych.

Polecenie 5

Obejrzyj ilustracje lub zapoznaj się z ich opisem i określ, jakiego rodzaju źródła historyczne przedstawiają.

Uzupełnij

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Pokaż rozwiązanie

Slajd 1 z 3

List Józefa Piłsudskiego

Źródło: a. nn., domena publiczna.

Wiele też można się dowiedzieć, oglądając dzieła sztuki – malowidła, rzeźby, ilustracje w książkach. Bardzo przydatne są zdjęcia czy filmy. Dzięki nim wiemy, jak ubierali się kiedyś ludzie, gdzie mieszkali, co uważali za piękne lub warte uwiecznienia.

Również zabytkowe budowle pomagają odpowiedzieć na wiele pytań. Dzięki ich konstrukcji możemy określić poziom wiedzy budowniczych. Dawne świątynie pokazują, w jakich bogów wierzono i jak oddawano im cześć. Domy zwykłych ludzi pozwalają poznać codzienne życie ich mieszkańców.

Polecenie 6

Obejrzyj fotografie przedstawiających różne budowle. Czego możemy się z nich dowiedzieć o przeszłości Torunia, Katowic, Będzina i Wrocławia?

Uzupełnij

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Pokaż rozwiązanie

Toruń - fabryka w Starych Bielanach

Źródło: a. nn., domena publiczna.

Stare Katowice

Źródło: Lestat, domena publiczna.

Odkrywamy przeszłość jak historyk

Wyobraź sobie, że jesteś historykiem i znajdujesz na strychu list napisany przez twoją prababcię. Na pożółkłej kopercie widnieje stempel z datą 22 lipca 1925 roku.

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 2

Klementyna napisała o wielu rzeczach, które ją zachwyciły lub zadziwiły w podróży. Wskaż, o jakich informacjach przeczytasz w jej liście.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- komunikacja miejska

- dzieła sztuki

- moda i stroje

- sławne budowle

- wybitni naukowcy

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 3

Na podstawie treści listu uzupełnij tekst.

Obraz „Dama z łasiczką”, który do dzisiaj można oglądać w muzeum w Krakowie, namalował         .

Polka          dwukrotnie otrzymała Nagrodę Nobla.

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 4

Wybierz słowa występujące w tekście wskazujące, że Klementynie podobała się podróż.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- fascynująco

- wracamy

- żelazną

- cudowne

- uniwersytet

- wygodne

- wspaniały

- muzeum

- z zachwytem

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 5

Zaznacz, w jakim mieście w podróży poślubnej była Klementyna.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- Nowy Jork

- Paryż

- Warszawa

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Odkrywamy przeszłość jak archeolog

Wiele śladów ludzkiej przeszłości, zwłaszcza tej najdawniejszej, znalazło się z upływem czasu pod ziemią. Zasypywały je piaski pustyni, zarastały lasy, ginęły pod zwałami śmieci, gruzu i błota. Na miejscu starych, zniszczonych lub rozebranych budowli stawiano nowe. Odkopywaniem i badaniem zaginionych śladów naszych przodków zajmują się archeolodzy.

Slajd 1 z 4

Archeolodzy przy pracy

Źródło: Roland zh, licencja: CC BY-SA 3.0.

Dawniej archeolog miał do dyspozycji tylko łopatę, sito do przesiewania ziemi, pędzel do oczyszczania wydobytych przedmiotów. Dziś archeolodzy wykorzystują w pracy także nowocześniejsze przyrządy. Wykrywacze metali sygnalizują obecność w ziemi metalowych przedmiotów (broni, biżuterii, narzędzi, naczyń). Georadar pomaga odnaleźć zakopane fundamenty budynków. Fotografia lotnicza pozwala dostrzec na ziemi ślady konstrukcji trudne do zobaczenia z jej powierzchni. Dzięki temu archeolodzy odkopują nie tylko pojedyncze przedmioty, ale mogą odkrywać całe osady, a nawet miasta.

Ćwiczenie 6

Wybierz odpowiednie przedmioty niezbędne do pracy archeologa.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- śrubokręt

- georadar

- wykrywacz metali

- łopata

- wiertarka

- sito

- pędzel

- klucz francuski

- młotek

- piła

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Biskupin

Ponad 80 lat temu w Biskupinie koło Żnina (na południe od Bydgoszczy) odkryto bardzo starą, założoną w VIII wieku p.n.e. osadę. Do dziś badają ją archeolodzy, próbując odtworzyć życie dawnych mieszkańców.

Polecenie 7

Wysłuchaj lub przeczytaj uważnie tekst i odpowiedz na pytania.

- Dzięki czemu odkryto Biskupin?

- Kogo można zawiadomić, gdy dokona się odkrycia archeologicznego?

- Jakie metody zastosowali 80 lat temu polscy archeolodzy, badając zabytki w Biskupinie? Co mogliby zrobić dzisiaj?

Uzupełnij

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Pokaż rozwiązanie

Nagranie "odkrycie grodu w Biskupinie" czyta Bartosz Woźny.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/b/PYmdaVK87

Odkrycie grodu w Biskupinie, czyta Bartosz Woźny

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., iStockphoto, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.

Nagranie "odkrycie grodu w Biskupinie" czyta Bartosz Woźny.

Polecenie 8

Wyobraź sobie, że jesteś archeologiem pracującym w Biskupinie. Na pewno chcesz znać odpowiedzi na wiele pytań. Obejrzyj ilustracje przedstawiające to, co odkryli archeolodzy i odpowiedz na poniższe pytania.

- W jaki sposób mieszkańcy Biskupina zabezpieczyli się przed wrogami?

- Z czego i w jaki sposób budowali swoje domy?

- Jak przyrządzali posiłki?

Uzupełnij

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Slajd 1 z 5

Brama zrekonstruowanej osady w Biskupinie

Źródło: Fazer, licencja: CC BY-SA 2.5.

Zostawmy po sobie ślad

Kiedyś, w przyszłości, historycy będą pisać o nas i o naszych czasach. Jak możemy im pomóc?

Ćwiczenie 7

Jak ułatwić życie przyszłym historykom twojej miejscowości? Dopasuj do odpowiedniej kategorii podane przykłady, by wykazać, co ty możesz zrobić w domu i szkole.

W domu

W szkole

Przenieś element.prowadzić kronikę szkoły

Przenieś element.fotografować wydarzenia szkolne

Przenieś element.napisać pamiętnik

Przenieś element.uporządkować dokumenty rodzinne

Przenieś element.prowadzić kronikę klasy

Przenieś element.podpisać zdjęcia rodzinne

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 8

Wskaż, co mogłyby zrobić władze twojej miejscowości, aby w przyszłości historycy mogli poznać czasy, w których żyjesz.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- organizować imprezy kulturalne dla mieszkańców

- gromadzić dokumenty

- chronić zabytki

- dbać o oświetlenie ulic

- pielęgnować pamięć o sławnych mieszkańcach i ważnych wydarzeniach

- prowadzić kronikę miejscowości

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Podsumowanie

Ćwiczenie 9

Czy już wiesz, czym jest historia i kim jest historyk? Uzupełnij tekst podanymi poniżej pojęciami, a następnie przeczytaj go na głos.

Aby dowiedzieć się czegoś o przeszłości, korzystamy ze     historycznych. Jeśli szukamy informacji o wydarzeniach z niedawnej przeszłości,     z ludźmi, którzy je przeżyli,     teksty, artykuły i listy,     zdjęcia i filmy. Analizujemy dostępne materiały. Źródła     to również     urzędowe i prawne, monety, pamiętniki oraz     na budowlach. O przeszłości dużo mówią także architektura,     sztuki i wykopaliska, np. szczątki     lub pozostałości domów.

dzieła     dokumenty     rozmawiamy     czytamy     naczyń     źródeł     oglądamy     pisane     napisy

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 10

Wskaż zdania prawdziwe.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- W pracy historyka źródła informacji nazywamy źródłami historycznymi.

- Historyk poznaje przeszłość, badając to, co pozostało po dawnych czasach.

- Historyk odtwarza minione wydarzenia i życie przed wiekami.

- Historyk wymyśla opowieści o życiu królów.

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 11

Części zdań połącz w pary tak, aby stworzyły prawdziwe stwierdzenia.

Malowidła, rzeźby i ilustracje pomagają dowiedzieć się,

znajdują się pod posągami, na murach lub na nagrobkach.Połączony z: Malowidła, rzeźby i ilustracje pomagają dowiedzieć się,

Historyk to naukowiec, który

pozwalają określić, gdzie mieszkali ludzie, ale również, czy budowniczy dobrze znali matematykę i fizykę.Połączony z: Historyk to naukowiec, który

Historyk analizuje np. napisy wykute w kamieniu, które

jak ludzie kiedyś ubierali się oraz jak pracowali i odpoczywali.Połączony z: Historyk analizuje np. napisy wykute w kamieniu, które

Historyk analizuje stare budowle, które

bada przeszłość i opisuje sposób życia ludzi w dawnych czasach.Połączony z: Historyk analizuje stare budowle, które

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Polecenia

1. Czym zajmuje się historyk?

2. Skąd historycy czerpią swoją wiedzę?

3. Kim jest archeolog?

4. Jakiego odkrycia dokonano w Biskupinie?

Uzupełnij

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.