Spis treści

Wybitny kompozytor - Fryderyk Chopin

Wybitny kompozytor - Fryderyk Chopin

Ważne daty

1795 – III rozbiór Polski dokonany przez Rosję, Austrię i Prusy,

1810 – rodzi się Fryderyk Chopin,

1807 – powstaje Księstwo Warszawskie,

1819 – rodzi się Stanisław Moniuszko,

1827 – umiera Ludwig van Beethoven,

1830 – wybucha Powstanie Listopadowe,

1849 – umiera Fryderyk Chopin.

Scenariusz dla nauczyciela:

Scenariusz zajęć do pobrania.

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

II. Język i funkcje muzyki, myślenie muzyczne, kreacja i twórcze działania

Uczeń:

6) wymienia nazwy epok w dziejach muzyki (średniowiecze, renesans, barok, klasycyzm, romantyzm, muzyka XX w.) oraz potrafi wskazać kompozytorów reprezentatywnych dla nich;

7) porządkuje chronologicznie postacie kompozytorów: Mikołaj Gomółka, Jan Sebastian Bach, Antonio Vivaldi, Wolfgang Amadeusz Mozart, Ludwig van Beethoven, Fryderyk Chopin, Stanisław Moniuszko, Witold Lutosławski, Wojciech Kilar, Henryk Mikołaj Górecki, Krzysztof Penderecki.

Nauczysz się

omawiać biografię Fryderyka Chopina;

wymieniać najważniejsze gatunki, które tworzył;

charakteryzować cechy jego stylu;

przedstawiać jego rolę w kształtowaniu romantyzmu w Polsce;

rozróżniać innych kompozytorów tej epoki;

definiować nowe terminy m.in.: aria, folklor, koncert solowy - wprowadzone na lekcji;

opisywać styl brillant;

rozpoznawać utwory Chopina: Fantazja A-dur na tematy polskie op. 13, Życzenie, słowa S. Witwicki op. 74 nr 1, Etiuda c-moll op. 10 nr 12 Rewolucyjna.

Fryderyk Chopin - wprowadzenie

Śladami Fryderyka Chopina

Film pt: Śladami Chopina. Film rozpoczyna się wykonaniem poloneza „Polonez A-dur op 40 nr 1” Na zdjęciu widzimy park w młodej zieleni, niewielką rzeczkę, a nad nią niewielki drewniany mostek. Lektor czyta: Na zachodnim brzegu Puszczy Kampinoskiej, 55 kilometrów od Warszawy, wśród równin mazowieckich, nad rzeczką Utratą, leży wieś Żelazowa Wola. Na kolejnej ilustracji przedstawieni są rodzice Fryderyka Chopina. Mówi o tym lektor: To tutaj osiadł przybyły z Francji Mikołaj Chopin; tutaj poznał i zakochał się w uroczej Justynie z Krzyżanowskich i z nią się ożenił. Państwo Chopinowie mieli czworo dzieci, trzy córki: Ludwikę, Izabelę i Emilię oraz jednego syna FRYDERYKA CHOPINA. Tu pojawia się portret młodego kompozytora. Lektor kontynuuje: Fryderyk Chopin przyszedł na świat w majątku w Żelazowej Woli 1 marca 1810 roku. Dzieciństwo Fryderyka nie było jednak związane z Żelazową Wolą, ponieważ już jesienią 1810 roku rodzina Chopinów przeniosła się na stałe do Warszawy. Kolejny obrazek to biały dworek porośnięty bluszczem. Lektor czyta: Żelazowa Wola sławna jest dziś na cały świat, licznie odwiedzana przez pianistów i melomanów, znawców muzyki oraz zwykłych turystów – wszystkich, którzy chcą poznać miejsce urodzenia jednego z największych kompozytorów. Pokazany jest też nowoczesny budynek Muzeum w Żelazowej Woli. Lektor wyjaśnia: Obecnie w Żelazowej Woli znajduje się muzeum – Dom Urodzenia Fryderyka Chopina i Park. Od pierwszej niedzieli maja do ostatniej niedzieli września, w Żelazowej Woli trwa sezon koncertów chopinowskich. Przez chwilę słychać tylko Poloneza A-dur. Muzyka zmienia się słyszymy „Walc e-moll op. posth.” a akcja filmu przenosi się do Warszawy. Widzimy obraz XIX wiecznej stolicy, na głównym planie Pałac Saski. Państwo Chopinowie zajęli w stolicy duże mieszkanie w skrzydle Pałacu Saskiego. Pani Justyna z zamiłowaniem grała na fortepianie. U swego syna niezwykle szybko dostrzegła zainteresowanie muzyką. Sześcioletni Frycek zaczął pobierać lekcje gry na fortepianie u Wojciecha Żywnego. Tu przedstawiony jest wizerunek pierwszego nauczyciela Chopina. Lektor kontynuuje: W roku 1817 siedmioletni Fryderyk pod okiem nauczyciela skomponował swój pierwszy utwór: Polonez g-moll zwany młodzieńczym. Już jako dziecko Chopin występował publicznie i stał się ulubieńcem warszawskich salonów, pisano o nim w lokalnej prasie. Cudownie utalentowane dziecko znała cała Warszawa. W kolejnej scenie pojawia się wizerunek Józefa Elsnera a lektor czyta: Swoje zdolności muzyczne Chopin rozwijał w Szkole Głównej Muzyki pod kierunkiem Józefa Elsnera. Wtedy powstały jego kolejne kompozycje: Rondo à la krakowiak op. 14, Trio g-moll op. 8, Fantazja na tematy polskie op. 13, Koncert fortepianowy f-moll op. 21 i e-moll op. 11. Na tle rękopisu dzieła Chopina przeczytana jest informacja: Studia ukończył z oceną: szczególna zdolność, geniusz muzyczny. Fryderyk Chopin opuścił Warszawę w przeddzień powstania listopadowego. Na kolejnym zdjęciu znajduje się płyta umieszczona w kościele świętego Krzyża w Warszawie. Lektor podaje kolejne informacje: Współczesna Warszawa pamięta o kompozytorze. Spacerując ulicami stolicy, odnajdziemy wiele miejsc, w których 200 lat temu bywał słynny kompozytor. W Kościele Świętego Krzyża można odwiedzić jego serce. W Warszawie znajdują się też: Pomnik Fryderyka Chopina (Łazienki Królewskie), Tu pojawia się zdjęcie pomnika, Muzeum Fryderyka Chopina, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. Tu pokazany jest budynek muzeum - Pałac Ostrogskich. Imieniem kompozytora nazwano między innymi: Uniwersytet Muzyczny (tu widać hol uczelni) oraz Port Lotniczy. W stolicy nie brakuje muzyki Fryderyka Chopina, którą można usłyszeć podczas licznych koncertów. Muzyka zmienia się, słyszymy Mazurka B-dur op. siódme i przenosimy się do Szafarni. Widzimy jasnoszary klasycystyczny budynek w otoczony parkiem. Lektor czyta: Czternastoletni Fryderyk Chopin został zaproszony przez rodziców swojego szkolnego kolegi Dominika Dziewanowskiego, do ich majątku – Szafarni. W Szafarni Chopin zetknął się z polskim folklorem, który miał wpływ na jego kompozycje. Słuchał pieśni ludowych, muzyki wiejskich grajków, zapoznał się z wiejskimi obrzędami. Pod wpływem wszystkich tych doświadczeń młody Chopin zaczął komponować mazurki, inspirowane rodzimymi tańcami. Gdy w 1830 roku na zawsze opuścił kraj rodzinny, wywiózł wspomnienia polskiej historii, zabytków, a także folkloru, które w przyszłości stały się źródłem muzycznych arcydzieł. Zdjęcie fortepianu ustawionego w środku parku. Lektor kontynuuje: Dziś w Szafarni działa Ośrodek Chopinowski, który prowadzi przede wszystkim działalność koncertową, a także organizuje Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina dla Dzieci i Młodzieży. Muzyka zmienia się, słyszymy Nokturn Es-dur op. 9 nr 2, wyświetlone jest zdjęcie z ostatnich lat życia Chopina, a lektor czyta: W roku 1830, w przeddzień Powstania Listopadowego, Chopin wyjechał z Polski, aby dalej kształcić się i nawiązać szersze kontakty artystyczne. Nigdy więcej nie udało mu się wrócić do kraju. Przez resztę życia mieszkał we Francji. Tam poznał wielu kompozytorów, poetów i artystów. Komponował, koncertował i udzielał lekcji gry na fortepianie. Przez całe życie walczył z postępującą chorobą. Na tle zdjęcia Cmentarza Pere Lachaise, lektor czyta: Kompozytor zmarł 17 października 1849 roku w Paryżu w wieku 39 lat. Został pochowany na cmentarzu Père Lachaise w Paryżu. Serce Chopina, zgodnie z jego wolą, przywiozła do Warszawy siostra kompozytora, Ludwika. Fryderyk Chopin pozostawił po sobie wiele wspaniałych kompozycji głównie fortepianowych, między innymi: etiudy, nokturny, walce, sonaty, preludia, ballady, scherza, mazurki, polonezy. W swej twórczości często nawiązywał do polskiej muzyki ludowej. Niejednokrotnie w jego utworach pojawiają się rytmy taneczne kujawiaka, oberka, mazura i poloneza.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RX4j5ORLTlKVJ

Film pt: Śladami Chopina. Film rozpoczyna się wykonaniem poloneza „Polonez A-dur op 40 nr 1” Na zdjęciu widzimy park w młodej zieleni, niewielką rzeczkę, a nad nią niewielki drewniany mostek. Lektor czyta: Na zachodnim brzegu Puszczy Kampinoskiej, 55 kilometrów od Warszawy, wśród równin mazowieckich, nad rzeczką Utratą, leży wieś Żelazowa Wola. Na kolejnej ilustracji przedstawieni są rodzice Fryderyka Chopina. Mówi o tym lektor: To tutaj osiadł przybyły z Francji Mikołaj Chopin; tutaj poznał i zakochał się w uroczej Justynie z Krzyżanowskich i z nią się ożenił. Państwo Chopinowie mieli czworo dzieci, trzy córki: Ludwikę, Izabelę i Emilię oraz jednego syna FRYDERYKA CHOPINA. Tu pojawia się portret młodego kompozytora. Lektor kontynuuje: Fryderyk Chopin przyszedł na świat w majątku w Żelazowej Woli 1 marca 1810 roku. Dzieciństwo Fryderyka nie było jednak związane z Żelazową Wolą, ponieważ już jesienią 1810 roku rodzina Chopinów przeniosła się na stałe do Warszawy. Kolejny obrazek to biały dworek porośnięty bluszczem. Lektor czyta: Żelazowa Wola sławna jest dziś na cały świat, licznie odwiedzana przez pianistów i melomanów, znawców muzyki oraz zwykłych turystów – wszystkich, którzy chcą poznać miejsce urodzenia jednego z największych kompozytorów. Pokazany jest też nowoczesny budynek Muzeum w Żelazowej Woli. Lektor wyjaśnia: Obecnie w Żelazowej Woli znajduje się muzeum – Dom Urodzenia Fryderyka Chopina i Park. Od pierwszej niedzieli maja do ostatniej niedzieli września, w Żelazowej Woli trwa sezon koncertów chopinowskich. Przez chwilę słychać tylko Poloneza A-dur. Muzyka zmienia się słyszymy „Walc e-moll op. posth.” a akcja filmu przenosi się do Warszawy. Widzimy obraz XIX wiecznej stolicy, na głównym planie Pałac Saski. Państwo Chopinowie zajęli w stolicy duże mieszkanie w skrzydle Pałacu Saskiego. Pani Justyna z zamiłowaniem grała na fortepianie. U swego syna niezwykle szybko dostrzegła zainteresowanie muzyką. Sześcioletni Frycek zaczął pobierać lekcje gry na fortepianie u Wojciecha Żywnego. Tu przedstawiony jest wizerunek pierwszego nauczyciela Chopina. Lektor kontynuuje: W roku 1817 siedmioletni Fryderyk pod okiem nauczyciela skomponował swój pierwszy utwór: Polonez g-moll zwany młodzieńczym. Już jako dziecko Chopin występował publicznie i stał się ulubieńcem warszawskich salonów, pisano o nim w lokalnej prasie. Cudownie utalentowane dziecko znała cała Warszawa. W kolejnej scenie pojawia się wizerunek Józefa Elsnera a lektor czyta: Swoje zdolności muzyczne Chopin rozwijał w Szkole Głównej Muzyki pod kierunkiem Józefa Elsnera. Wtedy powstały jego kolejne kompozycje: Rondo à la krakowiak op. 14, Trio g-moll op. 8, Fantazja na tematy polskie op. 13, Koncert fortepianowy f-moll op. 21 i e-moll op. 11. Na tle rękopisu dzieła Chopina przeczytana jest informacja: Studia ukończył z oceną: szczególna zdolność, geniusz muzyczny. Fryderyk Chopin opuścił Warszawę w przeddzień powstania listopadowego. Na kolejnym zdjęciu znajduje się płyta umieszczona w kościele świętego Krzyża w Warszawie. Lektor podaje kolejne informacje: Współczesna Warszawa pamięta o kompozytorze. Spacerując ulicami stolicy, odnajdziemy wiele miejsc, w których 200 lat temu bywał słynny kompozytor. W Kościele Świętego Krzyża można odwiedzić jego serce. W Warszawie znajdują się też: Pomnik Fryderyka Chopina (Łazienki Królewskie), Tu pojawia się zdjęcie pomnika, Muzeum Fryderyka Chopina, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. Tu pokazany jest budynek muzeum - Pałac Ostrogskich. Imieniem kompozytora nazwano między innymi: Uniwersytet Muzyczny (tu widać hol uczelni) oraz Port Lotniczy. W stolicy nie brakuje muzyki Fryderyka Chopina, którą można usłyszeć podczas licznych koncertów. Muzyka zmienia się, słyszymy Mazurka B-dur op. siódme i przenosimy się do Szafarni. Widzimy jasnoszary klasycystyczny budynek w otoczony parkiem. Lektor czyta: Czternastoletni Fryderyk Chopin został zaproszony przez rodziców swojego szkolnego kolegi Dominika Dziewanowskiego, do ich majątku – Szafarni. W Szafarni Chopin zetknął się z polskim folklorem, który miał wpływ na jego kompozycje. Słuchał pieśni ludowych, muzyki wiejskich grajków, zapoznał się z wiejskimi obrzędami. Pod wpływem wszystkich tych doświadczeń młody Chopin zaczął komponować mazurki, inspirowane rodzimymi tańcami. Gdy w 1830 roku na zawsze opuścił kraj rodzinny, wywiózł wspomnienia polskiej historii, zabytków, a także folkloru, które w przyszłości stały się źródłem muzycznych arcydzieł. Zdjęcie fortepianu ustawionego w środku parku. Lektor kontynuuje: Dziś w Szafarni działa Ośrodek Chopinowski, który prowadzi przede wszystkim działalność koncertową, a także organizuje Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina dla Dzieci i Młodzieży. Muzyka zmienia się, słyszymy Nokturn Es-dur op. 9 nr 2, wyświetlone jest zdjęcie z ostatnich lat życia Chopina, a lektor czyta: W roku 1830, w przeddzień Powstania Listopadowego, Chopin wyjechał z Polski, aby dalej kształcić się i nawiązać szersze kontakty artystyczne. Nigdy więcej nie udało mu się wrócić do kraju. Przez resztę życia mieszkał we Francji. Tam poznał wielu kompozytorów, poetów i artystów. Komponował, koncertował i udzielał lekcji gry na fortepianie. Przez całe życie walczył z postępującą chorobą. Na tle zdjęcia Cmentarza Pere Lachaise, lektor czyta: Kompozytor zmarł 17 października 1849 roku w Paryżu w wieku 39 lat. Został pochowany na cmentarzu Père Lachaise w Paryżu. Serce Chopina, zgodnie z jego wolą, przywiozła do Warszawy siostra kompozytora, Ludwika. Fryderyk Chopin pozostawił po sobie wiele wspaniałych kompozycji głównie fortepianowych, między innymi: etiudy, nokturny, walce, sonaty, preludia, ballady, scherza, mazurki, polonezy. W swej twórczości często nawiązywał do polskiej muzyki ludowej. Niejednokrotnie w jego utworach pojawiają się rytmy taneczne kujawiaka, oberka, mazura i poloneza.

Ćwiczenie 1

Dopasuj datę do wydarzenia.

Rok urodzenia Fryderyka Chopina -

Pierwsza kompozycja Fryderyk Chopina -

Fryderyk Chopin na stałe opuszcza Polskę -

Śmierć kompozytora -

1815     1830     1849     1825     1817     1810     1889

Ćwiczenie 2

Uzupełnij notatkę o Fryderyku Chopinie wybierając prawidłowe sformułowanie.

Fryderyk Chopin przyszedł na świat w majątku w          (Stalowej Woli/Żelazowej Woli) 1 marca 1810 roku.

(Sześcioletni/Ośmioletni) Frycek zaczął pobierać lekcje gry na fortepianie u

(Wojciecha Żywnego/Józefa Elsnera).

W roku 1817 Fryderyk pod okiem nauczyciela skomponował swój pierwszy utwór:         (nokturn/polonez) zwany młodzieńczym.

Wakacje spędził między innymi w          (Szafarni/Gdańsku), gdzie zetknął się z polskim folklorem, który miał wpływ na jego kompozycje.

Pod wpływem tych doświadczeń młody Chopin zaczął komponować          (mazurki/walce) inspirowane rodzimymi tańcami.

Chopin wyjechał z Polski, aby dalej kształcić się i nawiązać szersze kontakty artystyczne. Nigdy więcej nie udało mus się wrócić do kraju. Przez resztę życia mieszkał          (we Francji/w Hiszpanii).

Słuchanie utworów z partyturą

W dwóch z prezentowanych utworów: Fantazja A-dur na tematy polskie op. 13, Etiuda c-moll op. 10 nr 12 fortepian pełni dominującą funkcję, jest instrumentem solowym, natomiast w pieśni Życzenie fortepian akompaniuje solistce.

Polecenie 1

Zapoznaj się z opisami alternatywnymi nagrania i partytury Fantazji A-dur na tematy polskie i pieśni życzenie Fryderyka Chopina i odpowiedz na pytanie: 1. Jaką rolę pełni w tych utworach fortepian?

Wysłuchaj poniższych utworów oraz zapoznaj się z ich partyturami.

Nagranie fragmentu Fantazji A-dur opus trzynaste, autorstwa Fryderyka Chopina. Utwór jest przeznaczony na fortepian i towarzyszącą mu orkiestrę symfoniczną. Fragment rozpoczyna się sielankową, spokojną melodią pieśni „Laura i Filon”. Pianista wykonuje temat, a orkiestra dyskretnie mu towarzyszy. W melodii pojawiają się perliste ozdobniki. Później orkiestra gra melodię, a pianista gra ozdobną partię towarzyszącą melodii. Później temat przejmuje pianista, gra melodię w wysokim rejestrze, akompaniament jest bardzo ozdobny. Później melodia pojawia się, grana przez różne instrumenty, pianista wykonuje w tym czasie pasaże i ozdobniki.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D19DpjDoD

Nagranie fragmentu "Fantazji A-dur op.13", autorstwa Fryderyka Chopina

Źródło: online-skills.

Nagranie fragmentu Fantazji A-dur opus trzynaste, autorstwa Fryderyka Chopina. Utwór jest przeznaczony na fortepian i towarzyszącą mu orkiestrę symfoniczną. Fragment rozpoczyna się sielankową, spokojną melodią pieśni „Laura i Filon”. Pianista wykonuje temat, a orkiestra dyskretnie mu towarzyszy. W melodii pojawiają się perliste ozdobniki. Później orkiestra gra melodię, a pianista gra ozdobną partię towarzyszącą melodii. Później temat przejmuje pianista, gra melodię w wysokim rejestrze, akompaniament jest bardzo ozdobny. Później melodia pojawia się, grana przez różne instrumenty, pianista wykonuje w tym czasie pasaże i ozdobniki.

Fryderyk Chopin, „Fantazja A-dur na tematy polskie op. 13”, partytura

Źródło: online-skills, dostępny w internecie: hz.imslp.info, licencja: CC BY 3.0.

Nagranie pieśni „Życzenie”. Utwór wykonuje śpiewaczka, śpiewająca sopranem z towarzyszeniem fortepianu. Wstęp wykonywany przez fortepian ma wiele ozdobników, stwarza to wrażenie błyszczącej, skrzącej się muzyki. Partia wokalna jest łagodna, pogodna. Tekst pierwszej zwrotki pieśni to: Gdybym ja była słoneczkiem na niebie, Nie świeciłabym jak tylko dla ciebie, Ani na wody, ani na lasy, Ale po wszystkie czasy. Pod twojem okienkiem i tylko dla ciebie. Gdybym w słoneczko mogła zmienić siebie.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D19DpjDoD

Nagranie fragmentu pieśni "Życzenie", autorstwa Fryderyka Chopina

Źródło: online-skills.

Nagranie pieśni „Życzenie”. Utwór wykonuje śpiewaczka, śpiewająca sopranem z towarzyszeniem fortepianu. Wstęp wykonywany przez fortepian ma wiele ozdobników, stwarza to wrażenie błyszczącej, skrzącej się muzyki. Partia wokalna jest łagodna, pogodna. Tekst pierwszej zwrotki pieśni to: Gdybym ja była słoneczkiem na niebie, Nie świeciłabym jak tylko dla ciebie, Ani na wody, ani na lasy, Ale po wszystkie czasy. Pod twojem okienkiem i tylko dla ciebie. Gdybym w słoneczko mogła zmienić siebie.

Fryderyk Chopin, „Życzenie”, partytura

Źródło: online-skills, dostępny w internecie: teatrwielki.pl, licencja: CC BY 3.0.

Utwór: Fryderyk Chopin, „Etiuda c-moll op. 10 nr 12”. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D19DpjDoD

Fryderyk Chopin, Etiuda c-moll op. 10 nr 12

Fryderyk Chopin, „Etiuda c-moll op. 10 nr 12”, AMFN, CC BY 3.0

Utwór: Fryderyk Chopin, „Etiuda c-moll op. 10 nr 12”. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.

Fryderyk Chopin, Etiuda c-moll op. 10 nr 12 Rewolucyjna, partytura,

Źródło: online-skills, dostępny w internecie: hz.imslp.info, licencja: CC BY 3.0.

Określenie roli fortepianu w prezentowanych utworach.

W odróżnieniu od innych kompozytorów romantycznych, nie licząc młodzieńczych utworów na fortepian z orkiestrą oraz pieśni Chopin komponował prawie wyłącznie na fortepian. Wytworzył swój oryginalny styl fortepianowy. Komponował głównie mazurki, walce, sonaty, polonezy, scherza, impromptu. Stworzył nowy romantyczny gatunek w historii muzyki – balladę fortepianową, a także znacznie rozwinął inne: nokturn, etiudę, preludium.

Omówienie cech twórczości Fryderyka Chopina.

Dwa główne źródła inspiracji w twórczości Chopina to:

- muzyka europejska stylu brillant – wirtuozowskie utwory na fortepian

- polska muzyka ludowa, którą poznawał w czasie wiejskich wakacji na Mazowszu i Kujawach. W swych utworach – mazurkach i polonezach – nie cytował jednak motywów ludowych dosłownie, lecz przetwarzał w „folklor idealny”, wysublimowaną sztukę wysoką.

Źródło

Ćwiczenie 3

Dopasuj tytuł do utworu.

Materiały audio dostępne pod adresem:

file:///tmp/puppeteerYUys3R.html

2

Życzenie, słowa S. Witwicki [op. 74 nr 1]

0

Etiuda c-moll op. 10 nr 12

1

Fantazja A-dur na tematy polskie op. 13

Ćwiczenie 4

Organizujesz koncert muzyki Fryderyka Chopina, wybierz na plakat utwory stworzone przez tego kompozytora.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- Koncert fortepianowy f-moll op. 21

- Symfonia g-moll KV 550

- Czarodziejski Flet KV 620

- Etiuda c-moll op. 10 nr 12

- Bagatela a-moll (Dla Elizy)

- Polonez g-moll młodzieńczy

- Fantazja A-dur na tematy polskie op. 13

Prezentacja pt. Konkurs Chopinowski

Pokaz slajdów, z towarzyszącym mu nagraniem dotyczący Konkursu Chopinowskiego. Na pierwszym slajdzie: wnętrze sali koncertowej w Filharmonii Narodowej w Warszawie. Na tle umieszczono napis: Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina – (nazywany często Konkursem Chopinowskim) należy do najstarszych i najbardziej prestiżowych turniejów muzycznych, a jednocześnie jest jedynym monograficznym konkursem tej rangi na świecie. Pianiści wykonują wyłącznie kompozycje Fryderyka Chopina. Konkurs organizowany co 5 lat w Warszawie, zainicjowany został w 1927 przez polskiego pianistę, profesora Jerzego Żurawlewa. 17. edycja Konkursu odbyła się dniach 1-23 października 2015. Na drugim slajdzie plakat reklamujący wydarzenie. Na plakacie dwie dłonie ułożone tak, jakby grały na fortepianie i ich cienie w różnych kolorach. Na tle plakatu napis: Konkurs Chopinowski jest imprezą wieloetapową, trwającą z uwagi na liczbę kandydatów zwykle kilkanaście dni. (Na XVII edycję wpłynęło 455 zgłoszeń z całego świata). Konkurs jest przeznaczony dla pianistów w wieku od 16 do 30 lat. Konkursom Chopinowskim towarzyszą liczne wydarzenia – koncerty okolicznościowe, spotkania i dyskusje panelowe oraz wystawy. Grę pianistów ocenia międzynarodowe jury, którego przewodniczącymi byli tacy wybitni chopiniści, jak: Kolejne slajdy to osoby związane z Konkursem Chopinowskim: Jan Ekier, Andrzej Jasiński oraz polscy zwycięzcy konkursu: w 1949 roku wygrała Halina Czarny-Stefańska (ex aequo), w 1955 roku Adam Harasiewicz, w 1975 roku Krystian Zimerman, w 2005 roku Rafał Blechacz. Slajdom towarzyszy muzyka Chopina i wypowiedzi dotyczące konkursu w różnych językach świata. Na ostatnim slajdzie zdjęcie Rafała Blechacza na tle otwartego fortepianu, zdjęciu towarzyszy zapowiedź występu pianisty w czasie konkursu, a potem wykonanie Poloneza As-dur.

Źródło: online-skills.

Ćwiczenie 5

Wybierz, zdania które są prawdziwe.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- 18. Edycja Konkursu odbędzie się w 2025.

- Konkurs został zainicjowany w 1997 przez polskiego pianistę, profesora Jerzego Żurawlewa.

- Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina jest konkursem monograficznym. Pianiści wykonywają wyłącznie kompozycje Fryderyka Chopina.

- Konkurs odbywający się co 5 lat w Warszawie.

- W 2005 roku laureatem I nagrody Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina został Rafał Blechacz.

Ćwiczenie 6

Określ w jakich miejscowościach znajdują się: 1. Dom Urodzenia Fryderyka Chopina, 2. Muzeum Fryderyka Chopina w Pałacu Ostrogskich, 3. Pomnik Fryderyka Chopina w Łazienkach.

Dopasuj podpis do fotografii.

UsunOśrodek Chopinowski

w Szafarni     UsunDom Urodzenia

Fryderyka Chopina     UsunMuzeum Fryderyka Chopina

Warszawie (Pałac Ostrogskich)     UsunPomnik Fryderyka Chopina

w Łazienkach Królewskich

Ćwiczenie 7

Spośród wymienionych wskaż te formy które komponował Fryderyk Chopin: 1. Polonez, 2. Walc, 3. Opera, 4. Symfonia, 5. Mazurek, 6. Nokturn, 7. Pieśń, 8. Etiuda 9. Kwartet smyczkowy, 10. Koncert fortepianowy.

Zasób oparty o element wizualny.

Znajdź na poniższej wykreślance, a następnie zapisz w poniższych polach 7 form muzycznych komponowanych przez Fryderyka Chopina.

G

D

P

W

Z

E

N

O

L

O

P

A

D

A

W

A

L

C

E

D

A

Y

K

Y

O

N

Z

B

W

Ń

Z

T

S

J

E

L

T

K

D

N

U

O

Ś

G

I

K

P

L

L

E

D

O

E

G

M

E

F

U

P

J

K

R

F

K

R

H

A

E

I

W

D

F

R

U

U

T

S

Y

L

D

B

P

Y

A

F

Z

F

U

D

J

O

F

A

S

Y

E

Y

A

L

R

H

I

N

C

E

P

D

R

G

M

N

N

O

A

D

A

L

L

A

B

ETIUDA

MAZUREK

BALLADA

NOKTURN

POLONEZ

PIEŚŃ

WALC

Słownik pojęć

Ballada

utwór instrumentalny o swobodnej budowie, najczęściej na fortepian.

Etiuda

utwór instrumentalny solo, przeznaczony do celów ćwiczeniowo- technicznych.

Etiuda koncertowa

obok walorów dydaktycznych ma wartość dzieła artystycznego (np. etiudy F. Chopina, F. Liszta).

Impromptu

liryczny utwór na instrument solo (przeważnie fortepian) o kontrastujących tematach, formie trzyczęściowej.

Kujawiak

taniec wywodzący się z ziemi kujawskiej, utrzymany w metrum trójdzielnym, tempie umiarkowanym, często łączony z oberkiem. Zaliczany do grupy tańców narodowych.

Mazur

polski taniec ludowy, żywy skoczny, utrzymany w metrum trójdzielnym o charakterystycznym rytmie i zmiennych akcentach. Zaliczany do grupy tańców narodowych.

Mazurek

utwór stylizowany. Opiera się na ludowych tańcach trójmiarowych typu mazurowego: kujawiaku, mazurze, oberku.

Nokturn

utwór instrumentalny odznaczający się spokojnym, nastrojowym charakterem, śpiewną linią melodyczną.

Oberek

polski taniec ludowy o tempie szybkim, utrzymany w metrum trójdzielnym. Zaliczany do grupy tańców narodowych.

Pieśń

utwór wokalny do tekstu poetyckiego.

Polonez

uroczysty staropolski taniec o umiarkowanym tempie, stosowany także w postaci stylizowanej.

Preludium

wstęp do większego dzieła muzycznego lub krótki samodzielny utwór instrumentalny.

Scherzo

(wł. żart) utwór instrumentalny, o charakterze żartobliwym.

Sonata

cztero- lub trzy częściowy utwór instrumentalny, którego pierwsza część to allegro sonatowe o dwóch kontrastujących tematach.

Styl brillant

styl w muzyce charakteryzujący się wirtuozostwem oraz śpiewną melodyką. Błyskotliwy, efektowny.

Walc

taniec towarzyski w tempie umiarkowanym, stosowany także w postaci stylizowanej.

Źródło:

Słownik muzyki pod red. Wojciecha Marchwicy, Zielona Sowa, Kraków 2006

Biblioteka muzyczna

Nagranie fragmentu Fantazji A-dur opus trzynaste, autorstwa Fryderyka Chopina. Utwór jest przeznaczony na fortepian i towarzyszącą mu orkiestrę symfoniczną. Fragment rozpoczyna się sielankową, spokojną melodią pieśni „Laura i Filon”. Pianista wykonuje temat, a orkiestra dyskretnie mu towarzyszy. W melodii pojawiają się perliste ozdobniki. Później orkiestra gra melodię, a pianista gra ozdobną partię towarzyszącą melodii. Później temat przejmuje pianista, gra melodię w wysokim rejestrze, akompaniament jest bardzo ozdobny. Później melodia pojawia się, grana przez różne instrumenty, pianista wykonuje w tym czasie pasaże i ozdobniki.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D19DpjDoD

Nagranie fragmentu "Fantazji A-dur op.13", autorstwa Fryderyka Chopina

Źródło: online-skills.

Nagranie fragmentu Fantazji A-dur opus trzynaste, autorstwa Fryderyka Chopina. Utwór jest przeznaczony na fortepian i towarzyszącą mu orkiestrę symfoniczną. Fragment rozpoczyna się sielankową, spokojną melodią pieśni „Laura i Filon”. Pianista wykonuje temat, a orkiestra dyskretnie mu towarzyszy. W melodii pojawiają się perliste ozdobniki. Później orkiestra gra melodię, a pianista gra ozdobną partię towarzyszącą melodii. Później temat przejmuje pianista, gra melodię w wysokim rejestrze, akompaniament jest bardzo ozdobny. Później melodia pojawia się, grana przez różne instrumenty, pianista wykonuje w tym czasie pasaże i ozdobniki.

Nagranie pieśni „Życzenie”. Utwór wykonuje śpiewaczka, śpiewająca sopranem z towarzyszeniem fortepianu. Wstęp wykonywany przez fortepian ma wiele ozdobników, stwarza to wrażenie błyszczącej, skrzącej się muzyki. Partia wokalna jest łagodna, pogodna. Tekst pierwszej zwrotki pieśni to: Gdybym ja była słoneczkiem na niebie, Nie świeciłabym jak tylko dla ciebie, Ani na wody, ani na lasy, Ale po wszystkie czasy. Pod twojem okienkiem i tylko dla ciebie. Gdybym w słoneczko mogła zmienić siebie.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D19DpjDoD

Nagranie fragmentu pieśni "Życzenie", autorstwa Fryderyka Chopina

Źródło: online-skills.

Nagranie pieśni „Życzenie”. Utwór wykonuje śpiewaczka, śpiewająca sopranem z towarzyszeniem fortepianu. Wstęp wykonywany przez fortepian ma wiele ozdobników, stwarza to wrażenie błyszczącej, skrzącej się muzyki. Partia wokalna jest łagodna, pogodna. Tekst pierwszej zwrotki pieśni to: Gdybym ja była słoneczkiem na niebie, Nie świeciłabym jak tylko dla ciebie, Ani na wody, ani na lasy, Ale po wszystkie czasy. Pod twojem okienkiem i tylko dla ciebie. Gdybym w słoneczko mogła zmienić siebie.

Utwór: Fryderyk Chopin, „Etiuda c-moll op. 10 nr 12”. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D19DpjDoD

Fryderyk Chopin, Etiuda c-moll op. 10 nr 12

Fryderyk Chopin, „Etiuda c-moll op. 10 nr 12”, AMFN, CC BY 3.0

Utwór: Fryderyk Chopin, „Etiuda c-moll op. 10 nr 12”. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.

Bibliografia

J. Chomiński, K. Wilkowska-Chomińska, Historia muzyki cz. II, PWM, Kraków 1989.

J. Ekiert, Chopin wiecznie poszukiwany: Historia Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie, : Muza SA, Warszawa 2010.

S. Wysocki, Wokół Konkursów Chopinowskich, Wydawnictwa Radia i Telewizji, Warszawa 1987.

Table of Contents

Wybitny kompozytor - Fryderyk Chopin