Spis treści

Infinitivus futuri activi et passivi

Infinitivus futuri activi et passivi

Ważne daty

70 p.n.e.-19 p.n.e. – lata życia i twórczości Wergiliusza

65 p.n.e.-8 p.n.e. – lata życia i twórczości Horacego

Scenariusz lekcji dla nauczyciela.

Scenariusz zajęć do pobrania.

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

I. W zakresie kompetencji językowych. Uczeń:

1. zna i rozpoznaje następujące formy morfologiczne z zakresu gramatyki języka łacińskiego:

I) formy bezokolicznika łacińskiego: infinitivus praesentis activi, infinitivus praesentis passivi, infinitivus perfecti activi, infinitivus perfecti passivi.

8. dokonuje następujących transformacji gramatycznych w zakresie morfologii:

17) potrafi korzystać ze słownika łacińsko-polskiego przy sporządzaniu przekładu;

18) potrafi w przypadku wyrazów wieloznacznych wybrać znaczenie odpowiednie dla kontekstu/tematyki tłumaczonego tekstu;

Nauczysz się

rozpoznawać formy bezokolicznikaczasu przyszłego;

konstruować tłumaczenia infinitivus futuri activi et passivi ,

tworzyć odpowiednie formy bezokolicznika na podstawie podanych form podstawowych;

konstruować zdania z bezokolicznikami czasu przyszłego;

wskazywać antyczne źródła konkretnych zjawisk naszej cywilizacji i kultury.

INFINITIVUS FUTURI ACTIVI i PASSIVI

Īnfīnītīvus futūrī āctīvī – bezokolicznik czasu przyszłego w stronie czynnej – składa się z imiesłowu (participium futūrī āctīvī) oraz bezokolicznika teraźniejszego czasownika „być”. Na przykład:

1. amātūrus/ā/um esse

2. vīsūrus/ā/um esse

3. lēctūrus/ā/um esse

4. audītūrus/ā/um esse

SupinumĪnfīnītīvus futūrī passīvī – bezokolicznik czasu przyszłego w stronie biernej – składa się z supinum odmienianego czasownika oraz słowa „īrī”, będącego nieużywanym bezokolicznikiem czasownika „eō” – „idę”. Na przykład:

1. amātum īrī

2. vīsum irī

3. lectum īrī

4. audītūm īrī

Wskazane formy bezokolicznika spotkamy niejednokrotnie użyte w ramach konstrukcji składniowych accūsātīvus cum īnfīnītīvō (ACI) oraz nōminātīvus cum īnfīnītīvō (NCI). Na przykład:

Magistrum litterās in tabulā scrīptūrum esse discipulī vident.

Uczniowie widzą, że nauczyciel napisze na tablicy litery.

Discipulus pictūrus esse audītur.

Słyszy się, że uczeń będzie malował.

Malus fīlius ā patre sevērō pūnītum īrī vidētur.

Wydaje się, że zły syn zostanie ukarany przez ojca.

O skarbie ukrytym na polu

Polecenie 1

Przetłumacz poniższy tekst z wykorzystaniem słownika. Zwróć uwagę na bezokoliczniki czasu przyszłego.

Dē thēsaurō in agrō latente (O skarbie ukrytym na polu)

Agricola senex mortem appropinquāre sentiēns fīliōs ad lectum suum convocāvit et „Vidētis - inquit - mē ā vōbīs iam discessūrum brevī esse: in agrō meō thēsaurus  dēfossus esse dīcitur ibique magnae dīvitiae esse dīcuntur; hās vōs repertūrī esse mihi vidēminī.” Fīliī statim ab eō petīvērunt, ut locum accūrātius indicāret. At pater animam iam efflāns: „Sī dīligenter fōderitis, - inquit - ipsī reperiētis.” Fīliī, cum patrī fūnus iūstum parāvissent, statim in agrō terram effōdērunt, sed nihil effodere poterant. Dēnique labōre tam fatīgātī erant, ut fodere dēsierint. Pater eōs fefellisse vidēbātur. Sed autumnō agrum vīdērunt ūberrimās frūgēs peperisse, terrā enim fossā atque herbīs inūtilibus līberāta erat. Pater igitur fīliōs nōn fefellerat, cum animōs eōrum ad assiduum labōrem incitāvisset: nam in assiduō labōre thēsaurus esse vērē dīcitur.

Uzupełnij

Na podstawie: O. Jurewicz, L. Winniczuk, J. Żuławska, Język łaciński. Podręcznik dla lektoratów szkół wyższych, Warszawa 2006, s. 147.

Tłumaczenie:

Ilustracja interaktywna przedstawia traktor oraz dwie osoby znajdujące się na polu. W tle widać las. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1.

ager

pole, online-skills, CC BY 3.0

Ilustracja interaktywna przedstawia skrzynię wypełnioną złotymi monetami. W tle widoczne jest morze oraz strome zbocze skalne. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1.

thesaurus

skarb, online-skills, CC BY 3.0

Ilustracja interaktywna przedstawia mężczyznę w podeszłym wieku, który podpiera rękoma głowę. W tle widoczne są otwarte drzwi. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1.

senex

stary, online-skills, CC BY 3.0

Ilustracja interaktywna przedstawia suszące się na sznurku zioła. Zioła spięte są klamerkami. W tle znajduje się zielona ściana zbita z desek. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1.

herba

trawa, online-skills, CC BY 3.0

Ilustracja interaktywna przedstawia kondukt pogrzebowy. Czterech grabarzy ciągnie wózek, na którym leży trumna. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1.

funus

pogrzeb, online-skills, CC BY 3.0

Zadania

Ćwiczenie 1

Wśród poniższych fragmentów przeczytanego tekstu wskaż ten, który zawiera bezokolicznik czasu przyszłego.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- Vidētis mē ā vōbīs iam discessūrum brevī esse.

- Pater eōs fefellisse vidēbātur.

- In agrō meō thēsaurus dēfossus esse dīcitur.

- Fīliī statim in agrō terram effōdērunt, sed nihil effodere poterant.

Ćwiczenie 2

Spośród poniższych form wskaż formy bezokolicznika czasu przyszłego (īnfīnītīvus futūrī).

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- lēctūrum esse

- lectum īrī

- lectum esse

- egere

- lēgisse

Ćwiczenie 3

Uzupełnij fragment przeczytanego tekstu wykorzystując zaproponowane słowa:

locum, lectum, mortem, me.

Agricola senex

appropinquāre sentiēns fīliōs ad

suum convocāvit et "Vidētis - inquit -          ā vōbīs iam discessūrum brevī esse: in agrō meō thēsaurus dēfossus esse dīcitur ibique magnae dīvitiae esse dīcuntur; hās vōs repertūrī esse mihi vidēminī."

Fīliī statim ab eō petīvērunt, ut          accūrātius indicāret.

Ćwiczenie 4

Po przeczytaniu tekstu ułóż wydarzenia w nim opisane w kolejności chronologicznej.

- Poziom 1:Autumnō fīliī agrum vīdērunt ūberrimās frūgēs peperisse.

- Poziom 2:Agricola fīliōs ad lectum suum convocāvit.

- Poziom 3:Dēnique fīliī labōre tam fatīgātī erant, ut fodere dēsierint.

- Poziom 4:Fīliī, cum patrī fūnus iūstum parāvissent, statim in agrō terram effōdērunt.

Ćwiczenie 5

Wskaż nieprawidłowe zdania , związane z przeczytanym tekstem.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- Fīliī ante mortem patris in agrō terram effōdērunt.

- Thēsaurus patris pecūnia erat.

- Pater fīliōs suōs fefellit.

Ćwiczenie 6

Połącz poniższe zdania z odpowiednimi tłumaczeniami.

Malus fīlius ā patre sevērō pūnītum īrī vidētur.

Uczniowie widzą, że nauczyciel napisze na tablicy litery.Połączony z: Malus fīlius ā patre sevērō pūnītum īrī vidētur.

Magistrum litterās in tabulā scrīptūrum esse discipulī vident.

Słyszy się, że uczeń będzie malował.Połączony z: Magistrum litterās in tabulā scrīptūrum esse discipulī vident.

Discipulus pictūrus esse audītur.

Wydaje się, że zły syn zostanie ukarany przez ojca.Połączony z: Discipulus pictūrus esse audītur.

Ćwiczenie 7

Słowniki

Słownik pojęć

Bezokolicznik

forma czasownika, która wyraża czynność lub stan w sposób abstrakcyjny, zazwyczaj bez określania czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony i aspektu.

Imiesłów

forma gramatyczna czasownika, używana w funkcjach przymiotnikowych lub przysłówkowych.

Przymiotnik

Odmienna część mowy określająca jakość rzeczownika lub relację do rzeczownika określanego; ulega deklinacji i stopniuje się.

Przysłówek

Nieodmienna część mowy, odpowiadająca na pytania: jak? gdzie? kiedy?

Supinum

w łacinie: rzeczownik odczasownikowy wyrażający zamiar, cel lub możliwość.

Słownik łacińsko-polski

Słownik łacińsko-polski.

Źródło: online skills, licencja: CC0.

Bibliografia

O. Jurewicz, L. Winniczuk, J. Żuławska, Język łaciński. Podręcznik dla lektoratów szkół wyższych, Warszawa 2006, s. 147

Jan Wikarjak, Gramatyka opisowa języka łacińskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2013.

Hubert Wolanin, Gramatyka opisowa klasycznej łaciny w ujęciu strukturalnym, Księgarnia Akademicka, Kraków 2012

Lidia Winniczuk, Ludzie, zwyczaje i obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.

Table of Contents

Infinitivus futuri activi et passivi