Spis treści

Białe – czarne, dobre – złe, czyli świat przeciwieństw

Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o.

Wstęp

Język, którym się porozumiewamy jest wartością i służy do odnajdywania się w naszej rzeczywistości. Z tego powodu konieczne jest używanie jasnego, klarownego języka. Należy dążyć do wykorzystania jego bogatych zasobów, aby komunikacja stała się interesująca i zrozumiała. Jak powiedział Janusz Korczak: Źle mówić i pisać znaczy krzywdzić swoją mową tych, którzy ją budowali.

Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o.

Nauczysz się

- wzbogacać i urozmaicać swoje słownictwo;

- tworzyć synonimy i antonimy wybranych wyrazów;

- dokonywać redakcji tekstów;

- wskazywać i nazywać kontrasty oraz przeciwieństwa.

Cele edukacyjne zgodne z etapem kształcenia

1. uzyskuje świadomość występowania w języku antonimów i synonimów oraz sposobów ich tworzenia;

2. poszerza swoją znajomość reguł gramatycznych w języku ojczystym zwłaszcza w zakresie tworzenia synonimów i antonimów;

3. nabywa świadomość różnic między użyciem danych form;

4. rozwija umiejętność tworzenia wypowiedzi oceniających z wykorzystaniem wyrazów o bliskim, podobnym znaczeniu i wyrazów o znaczeniu przeciwstawnym.

Białe – czarne, dobre – złe, czyli świat przeciwieństw – audiobook

Rozdziały:

1. Hotel jest wspaniały

2. Kontrowersyjny pomnik

3. Trudny wybór

Notatka dla prowadzącego

Wskazówka

Wyruszając w podróż poznawania bogactwa naszego języka, zwróć uwagę, jak uczestnicy dialogu opisują sytuację, czy używają podobnych wyrazów, określeń. Zastanów się, czy mają cały czas podobne zdanie dotyczące omawianego obiektu i sytuacji.

Audiobook można wysłuchać pod adresem: file:///tmp/puppeteerYqsxay.html

Białe – czarne, dobre – złe, czyli świat przeciwieństw

Rozdział 1

Hotel jest wspaniały.

Wysłuchasz rozmowy pomiędzy mamą i synem, którzy spędzają wakacje w hotelu we Włoszech.

— Nareszcie mogę odpocząć i to bez gotowania, prania i sprzątania twojego pokoju.

— Ja też nie muszę tutaj sprzątać i mogę się wreszcie zająć poważniejszymi sprawami.

— Rozejrzyj się, Michale, jak tu pięknie – plaża, wspaniały hotel i te widoki.

— Hotel jest fajny i dobry, w końcu pięć gwiazdek! Przyznaję, jest interesujący.

— Dobry?! Jest rewelacyjny, wspaniały i pokoje są oszałamiające.

— No przecież mówię, że jest spoko.

— „Spoko” to jest w domu, synu. To doskonałe miejsce, a budynek hotelu nowoczesny i bardzo funkcjonalny.

— Faktycznie, nie wygląda jak większość hoteli.

— O to mi chodziło, jest wyjątkowy. Ty chyba lubisz to, co wyjątkowe?

— Dlaczego tak uważasz?

— Świadczy o tym twoja ekstrawagancka fryzura.

— Nie bądź zgryźliwa, mamo.

— Nie jestem zgryźliwa, tylko szczera i prostolinijna.

— Kto jeszcze mówi „prostolinijna”?!

— Ja! Chodźmy już do naszego spoko hotelu.

Rozdział 2

Kontrowersyjny pomnik

Syn i ojciec zwiedzają miasto. Zauważają pomnik i dyskutują na jego temat.

— Nareszcie się wyrwaliśmy, obrzydły mi już hotelowe luksusy.

— Ja też się cieszę. Mam dość leżenia na plaży i ciągłych zachwytów mamy nad niesamowitym basenem i czarującym kelnerem.

— Ja tam uważam, że kelner jest niegrzeczny i nieokrzesany.

— Moim zdaniem to sympatyczny facet. Chodźmy zobaczyć stadion i pochodzić po sklepach.

— Pamiętaj, że nie mam za dużo pieniędzy.

— Jak zwykle… Tato! Spójrz w prawo, tam – obok fontanny! Co za ohyda! Co to w ogóle jest? Nigdy nie widziałem czegoś takiego.

— Ja uważam, że jest piękny. To monumentalna rzeźba przedstawiająca walczące siły.

— Jakie siły? Nie widzę nic takiego.

— Ten pomnik jest bardzo nowoczesny, Michale. Zobacz, jakie ma łagodne bryły i miękki modelunek.

— Tato! Co ty wygadujesz, to coś jest obrzydliwe i okropne.

— Masz prawo do własnej opinii. Ja sądzę, że to oryginalna rzeźba. Wielu ludzi nie rozumie sztuki, ale tylko dlatego, że nie chce jej zrozumieć. Trzeba popatrzeć, zachwycić się, pomyśleć…

— Mam się zachwycić tym koniem czy facetem, który się z nim siłuje? To kiepska rzeźba, nie podoba mi się – i już.

— Mnie się podoba, spójrz na to napięcie ruchu i gest postaci. Jest niesamowita.

— Chodźmy lepiej na stadion, pokażę ci coś niesamowitego!

Rozdział 3

Trudny wybór

Matka i syn siedzą na plaży. Rozmawiają o czymś, co spotkało chłopaka.

— Jak tu jest pięknie! Jestem taka zadowolona. W domu często bywam nieszczęśliwa. Przytłacza mnie nadmiar obowiązków.

— Wiem, mamo. Jesteś przemęczona i niespokojna. Ja też nie mam łatwego życia – nauka, nauka i nauka…

— Rzeczywiście jest ci niełatwo: leżenie, komórka, film... Na szczęście tutaj jestem spokojna i wypoczęta. Dlaczego jesteś taki cichy i smutny? Zwykle mój syn jest głośny i radosny.

— To nic takiego… Mam dylemat…

— Co się stało?

— Widziałem dzisiaj jak kelner – wiesz, ten sympatyczny – podniósł portfel upuszczony przez gościa i nie zawołał go, ale schował portfel do kieszeni.

— To okropne. Jesteś pewien? Postąpił niegodziwie i obłudnie.

— Mamo… A może mi się wydawało, może… Wydawał mi się sympatyczny i uczciwy. Zawsze do nas zagadywał, uśmiechał się. Nie naciągał na napiwki.

— Mówiłeś, że nie zawołał tego pana, więc jego zachowanie było nieuczciwe i niemoralne.

— Pewnie masz rację, ale zawsze zachowywał się szarmancko i uprzejmie. Był profesjonalny i grzeczny.

— Ta sytuacja świadczy o jego obłudzie. Na pewno nie jest taki, jakim się nam wydawał – hipokryta.

— Chyba muszę porozmawiać z kierownikiem… Zobaczymy, co powie. Nie chcę sam wydawać wyroku.

— To byłoby idealne wyjście z sytuacji. Spróbujmy być obiektywni.

Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Zobacz także

Białe – czarne, dobre – złe, czyli świat przeciwieństw

Rozdział 1

Hotel jest wspaniały.

Wysłuchasz rozmowy pomiędzy mamą i synem, którzy spędzają wakacje w hotelu we Włoszech.

— Nareszcie mogę odpocząć i to bez gotowania, prania i sprzątania twojego pokoju.

— Ja też nie muszę tutaj sprzątać i mogę się wreszcie zająć poważniejszymi sprawami.

— Rozejrzyj się, Michale, jak tu pięknie – plaża, wspaniały hotel i te widoki.

— Hotel jest fajny i dobry, w końcu pięć gwiazdek! Przyznaję, jest interesujący.

— Dobry?! Jest rewelacyjny, wspaniały i pokoje są oszałamiające.

— No przecież mówię, że jest spoko.

— Spoko to jest w domu, synu. To doskonałe miejsce, a budynek hotelu nowoczesny i bardzo funkcjonalny.

— Faktycznie, nie wygląda jak większość hoteli.

— O to mi chodziło, jest wyjątkowy. Ty chyba lubisz to, co wyjątkowe?

— Dlaczego tak uważasz?

— Świadczy o tym twoja ekstrawagancka fryzura.

— Nie bądź zgryźliwa, mamo.

— Nie jestem zgryźliwa, tylko szczera i prostolinijna.

— Kto jeszcze mówi prostolinijna?!

— Ja! Chodźmy już do naszego spoko hotelu.

Rozdział 2

Kontrowersyjny pomnik

Syn i ojciec zwiedzają miasto. Zauważają pomnik i dyskutują na jego temat.

— Nareszcie się wyrwaliśmy, obrzydły mi już hotelowe luksusy.

— Ja też się cieszę. Mam dość leżenia na plaży i ciągłych zachwytów mamy nad niesamowitym basenem i czarującym kelnerem.

— Ja tam uważam, że kelner jest niegrzeczny i nieokrzesany.

— Moim zdaniem to sympatyczny facet. Chodźmy zobaczyć stadion i pochodzić po sklepach.

— Pamiętaj, że nie mam za dużo pieniędzy.

— Jak zwykle… Tato! Spójrz w prawo, tam – obok fontanny! Co za ohyda! Co to w ogóle jest? Nigdy nie widziałem czegoś takiego.

— Ja uważam, że jest piękny. To monumentalna rzeźba przedstawiająca walczące siły.

— Jakie siły? Nie widzę nic takiego.

— Ten pomnik jest bardzo nowoczesny, Michale. Zobacz, jakie ma łagodne bryły i miękki modelunek.

— Tato! Co ty wygadujesz, to coś jest obrzydliwe i okropne.

— Masz prawo do własnej opinii. Ja sądzę, że to oryginalna rzeźba. Wielu ludzi nie rozumie sztuki, ale tylko dlatego, że nie chce jej zrozumieć. Trzeba popatrzeć, zachwycić się, pomyśleć…

— Mam się zachwycić tym koniem czy facetem, który się z nim siłuje? To kiepska rzeźba, nie podoba mi się – i już.

— Mnie się podoba, spójrz na to napięcie ruchu i gest postaci. Jest niesamowita.

— Chodźmy lepiej na stadion, pokażę ci coś niesamowitego!

Rozdział 3

Trudny wybór

Matka i syn siedzą na plaży. Rozmawiają o czymś, co spotkało chłopaka.

— Jak tu jest pięknie! Jestem taka zadowolona. W domu często bywam nieszczęśliwa. Przytłacza mnie nadmiar obowiązków.

— Wiem, mamo. Jesteś przemęczona i niespokojna. Ja też nie mam łatwego życia – nauka, nauka i nauka…

— Rzeczywiście jest ci niełatwo: leżenie, komórka, film... Na szczęście tutaj jestem spokojna i wypoczęta. Dlaczego jesteś taki cichy i smutny? Zwykle mój syn jest głośny i radosny.

— To nic takiego… Mam dylemat…

— Co się stało?

— Widziałem dzisiaj jak kelner – wiesz, ten sympatyczny – podniósł portfel upuszczony przez gościa i nie zawołał go, ale schował portfel do kieszeni.

— To okropne. Jesteś pewien? Postąpił niegodziwie i obłudnie.

— Mamo… A może mi się wydawało, może… Wydawał mi się sympatyczny i uczciwy. Zawsze do nas zagadywał, uśmiechał się. Nie naciągał na napiwki.

— Mówiłeś, że nie zawołał tego pana, więc jego zachowanie było nieuczciwe i niemoralne.

— Pewnie masz rację, ale zawsze zachowywał się szarmancko i uprzejmie. Był profesjonalny i grzeczny.

— Ta sytuacja świadczy o jego obłudzie. Na pewno nie jest taki, jakim się nam wydawał – hipokryta.

— Chyba muszę porozmawiać z kierownikiem… Zobaczymy, co powie. Nie chcę sam wydawać wyroku.

— To byłoby idealne wyjście z sytuacji. Spróbujmy być obiektywni.

Polecenie 1

Komu hotel podoba się bardziej, mamie czy synowi? Uzasadnij odpowiedź.

Polecenie 2

Czy uważasz, że możemy wskazać kto miał rację w ocenie pomnika?

Polecenie 3

Co zrobiłbyś na miejscu Michała? Uzasadnij swoją odpowiedź. Które cechy wymienione w dialogu są dla Ciebie ważne?

Podsumowanie

Nasz język jest bogaty i pozwala nazywać elementy świata w różnorodny sposób za pomocą:

SYNONIMÓW – wyrazów bliskoznacznych, o podobnym znaczeniu;

ANTONIMÓW – wyrazów o znaczeniu przeciwnym.

Antonimy mogą być wyrazami o utrwalonym znaczeniu, np. dobry – zły. Możemy je sami stworzyć używając cząstki nie np. przyjaciel – nieprzyjaciel.

Pamiętaj, żeby korzystać z języka świadomie, precyzyjne dobierać słowa, wówczas rozmowa z tobą będzie interesująca.

Slajd 1 z 3

Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o.

Praca domowa

Stwórz tekst, w którym opiszesz hotel lub pomnik wspomniane w nagraniach. Użyj wielu przymiotników. Zwróć uwagę, aby w tekście znalazło się minimum 5 synonimów i 3 antonimy.

Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

W prostokątnym polu znajduje się strzałka skierowana w dół (symbol pobierania pliku) i napis „Pobierz załącznik”. Jest to przycisk pozwalający na wyświetlenie, pobranie i zapisanie pliku zawierającego załącznik do pracy domowej.

Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o.Plik w formacie ZIP, rozmiar 19 KB.

Ćwiczenia

Wskazówka

W przypadku braku możliwości rozwiązania zadania z klawiatury lub trudności z odczytem przez czytnik ekranu skorzystaj z innej wersji zadania.

Ćwiczenie 1

Do każdego z podanych wyrazów dopisz jego synonim, który wystąpił w nagraniu.

1. CUDOWNY -

2. CIEKAWY -

3. ZACHWYCAJĄCY -

4. ŁADNY -

5. SZCZERY -

Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Inna wersja zadania

Ćwiczenie 3

Do podanych wyrazów dopisz antonimy, które usłyszałeś w nagraniu.

1. Zrozumiały -

2. Staromodny -

3. Piękne -

4. Niegrzeczny -

Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Inna wersja zadania

Ćwiczenie 5

Zamień przekreślone wyrazy tak, aby zmienić całkowicie wymowę zdania na przeciwną. Pomoże Ci treść wysłuchanego dialogu. Zwróć uwagę na przedrostki i zaimki przeczące.

1. W domu często bywam bardzo szczęśliwa.

2. Jego zachowanie było uczciwe.

3. Kelner zachowywał się nieuczciwie.

4. Chcę być obiektywna.

Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Inna wersja zadania

Słowniczek

dylemat

sytuacja wymagająca wyboru między dwiema różnymi możliwościami; problem; alternatywa

ekstrawagancki

odbiegający od ogólnie przyjętych zwyczajów i norm; ekscentryczny, dziwaczny, oryginalny, zadziwiający, bulwersujący, wzbudzający zainteresowanie

hipokryta

(gr. hipokrisis – udawanie) człowiek, u którego następuje rozbieżność między zasadami moralnymi, które głosi, a ich przestrzeganiem w życiu codziennym

hipokryzja

udawanie, fałsz, dwulicowość, obłuda, niespójność stosowanych zasad moralnych

kontrowersyjny

wywołujący spory, niepozwalający na jednoznaczną ocenę, problematyczny, dyskusyjny, sporny

precyzyjny

dokładny, odznaczający się dbałością o szczegóły w wykonaniu czegoś

szarmancki

odznaczający się wyszukaną grzecznością, elegancki, uprzejmy

Powrót do e-podręcznika

E-podręcznik „Kultura odmienia”

http://www.epodreczniki.pl/reader/c/131144/v/latest/t/student-canon

2.3.2.1. Kontrasty i przeciwieństwa w języku

http://www.epodreczniki.pl/reader/c/131144/v/latest/t/student-canon/m/j0000007VAB1v50

Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Table of Contents

Białe – czarne, dobre – złe, czyli świat przeciwieństw – audiobook