Spis treści

Koncert życzeń dla dziadków

Dziadkowie

Źródło: domena publiczna.

Polecenie 1

Zastanów się i nazwij uczucia, jakimi babcie i dziadkowie darzą swoje wnuki.

Uzupełnij

Ćwiczenie 1

Obejrzyj galerię zdjęć przedstawiających babcie i dziadków z wnukami. Na ich podstawie opisz, w jaki sposób dziadkowie mogą okazywać miłość swoim wnukom.

Slajd 1 z 7

Źródło: pexels, domena publiczna.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Polecenie 2

Ćwiczenie w formie tablicy interaktywnej z 2 zabawnymi ilustracjami - głową babci i głową dziadka. Uczeń po zastanowieniu się, jak można sprawić babci lub dziadkowi przyjemność, wypełnia i przeciąga pola tekstowe w odpowiednie miejsca.

Źródło: zpe.gov.pl, licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 2

Czy wiesz, jaką muzykę lubią twoi dziadkowie? Jaką piosenkę można by było zamówić dla babci lub dziadka  w koncercie życzeń?  Uzupełnij tytuł piosenki i wykonawcę. Uzasadnij, dlaczego został przez ciebie wybrany właśnie ten utwór.

Tytuł piosenki

Wykonawca

Uzasadnienie

Przeczytaj wiersz Tadeusza Różewicza 'Koncert życzeń', a następnie wykonaj związane z nim ćwiczenia.

Tadeusz Różewicz

Koncert życzeń

Opowiadanie babuni z kraju chrześcijańskiego

Chodzę po domu na czworakach

na palcach chowam się po kątach

udaję starą salopkę

miotełkę do zamiatania

nie rzucam się w oczy w ten sposób

uśmiecham się do wszystkich

nawet do klamki słucham kroków

kiedyś wsadziłam palec do garnuszka

z miodem

odezwały się głosy trąb

sąd ostateczny

mdli mnie

z miłości

przedmioty mają zęby i pazury

ta szafa co stoi otwarta

to mamusia wasza i babcia

to krzesło

które przestawiają z kąta w kąt

to też babcia

Kochanej mamuni i babuni

w dniu sto pierwszych urodzin

dwustu lat życzą

syn synowa i wnuki

Źródło: Tadeusz Różewicz, Koncert życzeń, [w:] tegoż, Niepokój. Wybór wierszy, Warszawa 2000.

Ćwiczenie 3

Scharakteryzuj podmiot liryczny w wierszu Tadeusza Różewicza. Wymień na tej podstawie dwie części utworu, a następnie zatytułuj je.

Pierwsza część

Druga część

Uzupełnij

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 4

Opisz, co robi i jak zachowuje się babcia. Zacytuj odpowiednie fragmenty wiersza.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 5

Nazwij uczucia, jakie przeżywa bohaterka wiersza w swoim domu.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 6

Wyjaśnij, jak rodzina traktuje babcię. Nazwij uczucia, którymi obdarza 'mamunię i babunię'.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 7

W której zwrotce bezpośrednio nawiązano do tytułu wiersza? Zaznacz prawidłową odpowiedź.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- w drugiej

- w piątej

- w pierwszej

- w trzeciej

- w czwartej

Źródło: zpe.gov.pl, licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 8

Wyjaśnij, czy życzenia wyrażone w ostatniej zwrotce są szczere. Uzasadnij swoją wypowiedź.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 9

Przedstaw, jak powinni zachowywać się domownicy wobec starszych osób.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Zapamiętaj!

Ironia to taki sposób formułowania wypowiedzi, w której używamy słów w znaczeniu innym niż właściwy. Sens przekazu nie jest wyrażony wprost, ale zamierzony przez autora i rozpoznawany przez odbiorcę. Ironię można zasygnalizować również poprzez mimikę czy intonację głosu.

Ćwiczenie 10

Wyjaśnij, na czym polega ironiczny charakter podtytułu wiersza Tadeusza Różewicza.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Polecenie 3

Napisz wiersz – wyznanie babuni traktowanej z prawdziwą miłością.

Uzupełnij

Polecenie 4

Na podstawie poniższych zdjęć scharakteryzuj dziadków dawniej i dziś. Podaj różnice i podobieństwa.

Uzupełnij

Slajd 1 z 3

Źródło: domena publiczna.

Agnieszka Bron

O starzeniu i uczeniu się. Praca i miłość w jesieni życia

Starzenie się jest procesem nieuniknionym, trwającym od momentu narodzin człowieka. Biologiczny wiek człowieka stale rośnie. Ostatnie stulecie przyniosło niesłychane możliwości dłuższego i bardziej zdrowego życia, co wynika nie tylko z dobrobytu, ale również z postępu medycyny, a szczególnie gerontologii. […] Sami starzejący się dorośli postrzegają proces starzenia jako coś, co napawa ich lękiem, i często czują, że są traktowani jako obciążenie dla społeczeństwa. [...] Starość nie przychodzi nagle, starości uczymy się, a uczenie to ma charakter biograficzny [...]. Okres starzenia się może być ważny, wartościowy i szczęśliwy. [...] Aktywność każdego rodzaju, czy to fizyczna, czy psychiczna, jest najważniejszym elementem/działaniem podnoszącym jakość życia. Tak też jest, kiedy wchodzimy w wiek starości i późnej starości. Dwie aktywności są chyba podstawowe w życiu ludzi, i to niezależnie od wieku - praca i miłość.

Praca i starzenie się

[...] Starsi chcą czuć się potrzebni, praca zawodowa lub inna aktywna działalność daje im takie poczucie i powoduje, że są fizycznie i psychicznie dłużej sprawni.

Miłość jako druga ludzka pasja

Praca jest tylko jedną z ważnych działalności człowieka, drugą równie ważną sferą ludzkiej działalności jest miłość. Bez miłości i bliskości życie byłoby ciężkie. Starzejąc się, potrzebujemy miłości, tak jak i w poprzednich okresach życia. Stąd różnego rodzaju działania, aby tę potrzebę zaspokajać. Nawet w późnym wieku potrzeba kochania i bycia kochanym jest ogromna. Chodzi tu nie tylko o miłość do partnera, ale również dzieci, wnuków i przyjaciół. [...]

Jak dawać sobie radę ze starzeniem - 10 punktów

Na koniec chcę przedstawić w 10 punktach, jak można sobie radzić w procesach starzenia. Te punkty mogą dotyczyć każdego okresu życia, ale stają się szczególnie znaczące w jesieni życia:

1. Dostosowanie do punktów zwrotnych/przejść i ich akceptacja lub wykorzystanie.

2. Tworzenie (wynajdywanie) małych, miłych zdarzeń i cieszenie się nimi - świadomość przemijania czasu.

3. Kochanie siebie - uczucie szczęścia/zadowolenia.

4. Związki z innymi - kontakty bliskie i odległe.

5. Pomaganie innym i wybaczanie; społeczne zaangażowanie.

6. Życie zgodne z przyzwyczajeniami, ale wciąż w poszukiwaniu nowych emocji w kulturze i naturze.

7. Pielęgnowanie sprawności fizycznych.

8. Pielęgnowanie sprawności umysłowych.

9. Rozwiązywanie problemów i ćwiczenie zdolności ich wykonywania - bycie aktywnym.

10. Siła napędowa - ciekawość i emocje.

Źródło: Agnieszka Bron, O starzeniu i uczeniu się. Praca i miłość w jesieni życia, [w:] Edukacyjne, kulturowe i społeczne konteksty starości, red. Małgorzata Malec, Wrocław 2011.

Ćwiczenie 11

Określ główną myśl powyższego tekstu.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 12

Odnajdź w tekście i wynotuj wyrażenia, które są synonimami słowa 'starość'.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 13

Rozważ, czy powyższy fragment jest tekstem publicystycznym, informacyjnym czy naukowym. Uzasadnij swoją odpowiedź.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 14

Na podstawie tekstu opisz, co wpływa na dobre i szczęśliwe przeżywanie starości.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Polecenie 5

Spośród dziesięciu punktów zawartych we fragmencie Jak dawać sobie radę ze starzeniem wybierz dwa, według ciebie najważniejsze. Następnie zastanów się i opisz, w jaki sposób wnuki mogą pomóc babci lub dziadkowi wcielić je w życie.

Uzupełnij