Spis treści

Informacja o dokumencie

Kontynenty

Oceany

Morza

Informacja o dokumencie

Materiały edukacyjne/ćwiczeniowe dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną opracowano w ramach zadania zleconego i dofinansowanego przez Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Czytam i wiem – tekst łatwy do czytania i zrozumienia w szkole. Opracowanie i upowszechnienie materiałów edukacyjnych i ćwiczeniowych w wersji łatwej do czytania i zrozumienia, instrukcji dotyczącej ich tworzenia i wykorzystania w pracy z uczniami oraz rekomendacji dotyczących wdrożenia rozwiązań w praktykę szkolną”.

Materiały edukacyjne i ćwiczeniowe zostały opracowane zgodnie z podstawą programową kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia.

Zadanie zrealizowało:

Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną ul. Głogowa 2b 02-369 Warszawa

Wsparcie autorek przez Zespół ds. tekstu łatwego do czytania i zrozumienia:

Specjalistka ds. tekstu łatwego Ewa Zajączkowska

Konsultacja i redakcja Barbara Ewa Abramowska, Karolina Makowiecka

Konsultacja dostępności Justyna Kozak

Projekt okładki i ilustracje Elżbieta Grądziel

Skład i łamanie MONDI Plus Sp. z o.o.

Rok opracowania 2021

ISBN 978-83-66940-57-4

Kontynenty

Na kuli ziemskiej są morza, oceany i kontynenty.

Kontynent to duży obszar lądu.

Ląd to ziemia, która nie jest pokryta wodą.

Kontynenty mają wyznaczone granice.

Otaczają je morza i oceany.

Kulę ziemską dzieli się na półkule.

Przy podziale wzdłuż równika Ziemia dzieli się na:

– półkulę północną

– półkulę południową.

Przy podziale wzdłuż południka zerowego Ziemia dzieli się na:

– półkulę wschodnią

– półkulę zachodnią.

Na kuli ziemskiej jest 7 kontynentów:

• Azja

• Afryka

• Ameryka Północna

• Ameryka Południowa

• Antarktyda

• Europa

• Australia.

Azja to największy kontynent na świecie.

Największa część Azji położona jest

na półkuli północnej.

Równik przechodzi przez południowe wyspy Azji.

Azja i Europa nie są oddzielone morzem.

Dla wielu badaczy Europa i Azja

to 1 kontynent. Nazywamy go Eurazją.

Europę uznaje się za kontynent

albo za część świata.

Ponieważ Europa i Azja to 1 niepodzielony ląd.

Przez Europę przechodzi

południk zerowy.

Dlatego Europa jest na półkuli wschodniej i zachodniej.

Cała Europa jest na półkuli północnej.

Afryka to duży kontynent.

Przez środek Afryki przechodzi równik. W Afryce jest najwięcej państw.

Na większości kontynentu

jest bardzo gorąco.

W Afryce jest największa na świecie pustynia. Nazywa się Sahara.

Ameryka Północna jest na półkuli

północnej i zachodniej.

Ameryka Północna łączy się z innym kontynentem Ameryką Południową.

Te 2 kontynenty łączy wąski kawałek lądu.

Razem z okolicznymi wyspami tworzą

Amerykę Środkową.

Jest ona częścią Ameryki Północnej.

Ameryka Południowa jest położona

na półkuli zachodniej.

Przez Amerykę Południową przechodzi równik.

Dlatego ten kontynent położony jest

na półkuli północnej i południowej.

Ameryka Południowa razem z państwami Ameryki Środowej nazywamy Ameryką Łacińską.

Antarktyda jest na południu kuli ziemskiej.

Jest na niej biegun południowy.

To punkt na kuli ziemskiej najbardziej wysunięty na południe.

Antarktydę otacza Ocean Południowy.

Prawie całą Antarktydę pokrywa lód.

Na Antarktydzie nie ma państw.

Są tylko stacje polarne.

Stacje polarne to placówki naukowe.

Placówki naukowe należą do państw

z różnych kontynentów.

Stacje polarne badają na przykład:

– wodę i dno oceanu oraz żyjące tam            zwierzęta

– wieloryby, foki i wiele gatunków ryb

– lodowce

– pogodę

– czystość wody w oceanie.

Australia to najmniejszy kontynent

na świecie.

Jest na półkuli południowej i wschodniej.

Obok Australii jest dużo wysp.

Te wyspy nazywamy Oceanią.

W Australii żyje dużo rzadkich zwierząt.

To znaczy, że nie występują na innych kontynentach.

Na przykład koala i kangur oraz kolczatka i dziobak.

Inne bardzo rzadkie zwierzę

to diabeł tasmański.

Żyje tylko na 1 australijskiej wyspie Tasmanii.

Oceany

Oceany to największe akweny na świecie. Akwen to obszar wodny.

Na przykład jezioro, morze, ocean

lub ich części.

Oceany to duże obszary słonej wody. Oceany zajmują najwięcej miejsca

na kuli ziemskiej.

Na świecie jest 5 oceanów:

• Spokojny

• Atlantycki

• Arktyczny

• Indyjski

• Południowy.

Ocean Spokojny jest największym i najgłębszym oceanem.

Inne nazwy Oceanu Spokojnego to:

• Pacyfik

• Ocean Wielki.

Ocean Spokojny leży na północnej

i południowej części kuli ziemskiej.

Prawie wszystkie kontynenty mają dostęp do Oceanu Spokojnego.

Tylko Afryka nie ma dostępu

do tego oceanu.

Ocean Atlantycki leży na półkuli zachodniej.

Od wschodu graniczy z Afryką i Europą. Od zachodu graniczy z Ameryką Południową i Ameryką Północną.

Ocean Atlantycki łączy się z Pacyfikiem i Oceanem Arktycznym.

Ocean Arktyczny jest wokół bieguna północnego.

Biegun północny to najbardziej wysunięty na północ punkt na kuli ziemskiej.

Ocean graniczy z Azją, Europą i Ameryką Północną.

Ocean Arktyczny ma rozwiniętą linię brzegową. To znaczy że ma wiele zatok.

Zatoka to część akwenu.

To woda, która wchodzi w głąb lądu. W zatoce często są małe wyspy, półwyspy i przylądki.

Przylądek to wąska część lądu.

Jest on najdalej wysunięty w kierunku wody.

Ocean Indyjski graniczy:

• od północy z Azją

• od wschodu z azjatyckimi wyspami

i Australią

• od zachodu z Afryką

• od południa z Antarktydą.

Ocean Indyjski jest między Oceanem

Spokojnym i Oceanem Atlantyckim.

Wody Oceanu Indyjskiego łączą się

z Oceanem Południowym.

Ocean Południowy otacza Antarktydę.

Inna nazwa tego oceanu to Ocean Antarktyczny.

Ocean Południowy jest najzimniejszym oceanem na świecie.

Jest też najmniejszym oceanem.

Morza

Morze jest częścią oceanu.

Woda w morzach i oceanach jest słona.

Morze jest oddzielone od oceanu cieśniną lub fragmentem lądu.

Na przykład półwyspem.

Cieśnina to wąski obszar wody.

Cieśnina łączy morza i oceany. Najdłuższa cieśnina jest w Azji.

Nazywa się Malakka.

Wszystkie morza mają słoną wodę. Morza mają różne zasolenie.

Zasolenie to stężenie soli w 1 kg wody. To znaczy, że niektóre morza mają bardziej słoną wodę a inne mniej słoną.

Najmniejsze zasolenie jest w Morzu Bałtyckim.

Morze Bałtyckie jest w Europie. Graniczy z 9 państwami.

Na południu graniczy z Polską.

Polska ma dostęp tylko do tego morza.

Wody wszystkich oceanów i mórz są połączone.

Razem tworzą Wszechocean.

Na przykład morze Bałtyckie łączy się z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie.

A dalej Morze Północne łączy się z Oceanem Atlantyckim.

Table of Contents

Informacja o dokumencie

Kontynenty

Oceany

Morza