Spis treści

Kwestia czasu

Muzeum Orsay [czyt. orse] w Paryżu

Źródło: a. nn., domena publiczna.

Mówi się, że od wszystkiego można uciec, ale nie od czasu. Czy potrafisz sobie wyobrazić swoje życie poza nim? Czy można sobie wyobrazić czas? Czy o tym, że istnieje, dowiadujemy się dopiero wtedy, gdy patrzymy na zegarek? Czas można liczyć również według zmian pór roku. Także dni, które upływają, liczone od świtu do zmierzchu, są świadectwem upływu czasu. Z dnia na dzień niepostrzeżenie każdy

z ludzi się starzeje. Przybywa nam lat i ubywa życia, które kiedyś się skończy. Dzieci nie mogą się jednak doczekać, kiedy będą starsze, dorosłe. Upływ czasu widać dopiero na naszych fotografiach z poprzednich lat. Czy czas płynie zawsze tak samo? Gdy czekasz w kuchni, aż w czajniku zagotuje się woda, wydaje ci się, że trwa to długo. Spróbuj jednak wyjść do pokoju i zacząć czytać książkę. Woda raptem się wygotuje, a czajnik przypali. Gdy nie udaje ci się usnąć, czas się wtedy dłuży. Podobnie, gdy czekasz na jakiś szczególny dzień tygodnia albo miesiąca czy roku, np. dzień jego zakończenia. Z kolei czas radości, zabawy lub intensywnej nauki płynie równie szybko. Gdy przychodzą święta, jest to czas wyjątkowy, czas, kiedy należy zmienić swoje codzienne zachowanie, przeżyć go w sposób szczególny, zgodny z obyczajem i wraz z innymi. Podobnie podczas świeckich uroczystości, np. szkolnych. Zdarza się i tak, że czas chciałoby się zatrzymać, a nawet cofnąć.

Polecenie 1

Wyjaśnij znaczenie podanych związków frazeologicznych ze słowem 'czas'. Ułóż zdanie z każdym z nich. Skorzystaj ze słownika frazeologicznego.

coś jest kwestią czasu

Uzupełnij

nadszarpnięty przez ząb czasu

Uzupełnij

zabijać czas

Uzupełnij

kawał czasu

Uzupełnij

ciężkie czasy

Uzupełnij

czas nie stoi w miejscu

Uzupełnij

Ćwiczenie 1

Podane poniżej wyrazy dopasuj w odpowiednie miejsca tak, aby utworzyły przysłowia.

Szkoda            .

Czas        .

w drogę,        .

to    .

czasu        .

Komu     czas     rany     Czas     i     Szczęśliwi     pieniądz     nie     temu     atłasu     liczą     czasu     leczy

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Polecenie 2

Sprawdź w dostępnych źródłach i wyjaśnij znaczenie powiedzenia 'Szkoda czasu

i atłasu'.

Uzupełnij

Polecenie 3

Przygotuj skrawki różnych materiałów. Przyjrzyj się ich fakturze, kolorom, gramaturze. Opisz skrawek materiału, który spodobał ci się najbardziej. Użyj w swoim opisie epitetów, porównań, przenośni.

Uzupełnij

Przeczytaj wiersz Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej pt. Czas, krawiec kulawy

i wykonaj polecenia.

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

Czas, krawiec kulawy

Czas, jak to Czas, krawiec kulawy,

z chińskim wąsem, suchotnik żwawy,

coraz to inne skrawki przed oczy mi kładzie,

spoczywające w ponurej szufladzie.

Czarne, bure, zielone i wesołe w kratki,

to zgrzebne szare płótno, to znów atłas gładki.

Raz – coś błysło jak złotem,

zamigotało zielonym klejnotem,

zatęczyło na zgięciu,

zachrzęściło w dotknięciu...

Więc krzyknęłam: 'Ach! z tego, z tego chcę mieć suknię!'

Lecz Czas, jak to Czas, zły krawiec, tak pod wąsem fuknie:

'To sprzedane do nieba – cała sztuka –

szczęśliwy, kto ten skrawek widział – niech większego szczęścia nie szuka'.

– To rzekłszy, schował prędko próbkę do szuflady,

a mnie pokazał sukno barwy – czekolady. – –

Źródło: Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Czas, krawiec kulawy, [w:] tejże, Wybór poezji, Wrocław–Warszawa–Kraków, s. 6–7.

Ćwiczenie 2

Określ podmiot liryczny i bohatera lirycznego wiersza. Swoją odpowiedź poprzyj cytatami z utworu.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 3

Opisz wygląd Czasu z wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Ustal, czym on się zajmuje.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 4

Znajdź w tekście, a następnie wypisz epitety określające krawca i tkaniny. Określ ich funkcję.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ciekawostka

Barwy miały i mają w rozmaitych kulturach różne (czasem przeciwstawne) znaczenia.

Zielony

Czarny

Złoty

Brązowy

Szary

Opracowanie na podstawie: W. Kopaliński Słownik symboli

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 5

Wyjaśnij, dlaczego Czas nie spełnił prośby kobiety.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 6

Wyjaśnij przenośne znaczenie wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Określ, co symbolizują: krawiec, klientka, skrawki materiałów. Przyporządkuj wyrazy do odpowiedniej grupy.

krawiec

klientka

skrawki materiałów

Przenieś element.chwile

Przenieś element.los

Przenieś element.cierpienie

Przenieś element.zdarzenia

Przenieś element.życie

Przenieś element.czas

Przenieś element.człowiek

Przenieś element.marzenia

Przenieś element.przyszłość

Przenieś element.Bóg

Przenieś element.radość

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 7

Określ, który materiał spodobał się klientce zakładu krawieckiego najbardziej

i z czego chciała mieć suknię.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 8

Podaj, dla kogo była przeznaczona ta niezwykła tkanina.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 9

Wyjaśnij, jak rozumiesz zwrot: zatęczyło na zgięciu.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Ćwiczenie 10

Określ, czego symbolem jest zgrzebne szare płótno, a czego atłas gładki.

Uzupełnij

Pokaż podpowiedź

Pokaż rozwiązanie

Polecenie 4

Zaprojektuj ubranie dla siebie. W przypadku dziewczynki niech to będzie wymarzona suknia, a chłopca koszula. Dopisz do ilustracji nazwy tkanin, z jakich powinny być wykonane.

Zasób oparty o element wizualny.

Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.

Ćwiczenie 11

Rozwiąż krzyżówkę i odczytaj jej hasło.

1.

Pytanie Określenie z wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej na coś, co zamigotało wieloma kolorami.Znak 1 z 9

Pytanie Określenie z wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej na coś, co zamigotało wieloma kolorami.Znak 2 z 9

Pytanie Określenie z wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej na coś, co zamigotało wieloma kolorami.Znak 3 z 9

Pytanie Określenie z wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej na coś, co zamigotało wieloma kolorami.Znak 4 z 9

Pytanie Określenie z wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej na coś, co zamigotało wieloma kolorami.Znak 5 z 9

Fragment hasła

Pytanie Określenie z wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej na coś, co zamigotało wieloma kolorami.Znak 6 z 9

Pytanie Określenie z wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej na coś, co zamigotało wieloma kolorami.Znak 7 z 9

Pytanie Określenie z wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej na coś, co zamigotało wieloma kolorami.Znak 8 z 9

Pytanie Określenie z wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej na coś, co zamigotało wieloma kolorami.Znak 9 z 9

2.

Pytanie Inaczej zgrzytać lub chrobotać.Znak 1 z 9

Pytanie Inaczej zgrzytać lub chrobotać.Znak 2 z 9

Fragment hasła

Pytanie Inaczej zgrzytać lub chrobotać.Znak 3 z 9

Pytanie Inaczej zgrzytać lub chrobotać.Znak 4 z 9

Pytanie Inaczej zgrzytać lub chrobotać.Znak 5 z 9

Pytanie Inaczej zgrzytać lub chrobotać.Znak 6 z 9

Pytanie Inaczej zgrzytać lub chrobotać.Znak 7 z 9

Pytanie Inaczej zgrzytać lub chrobotać.Znak 8 z 9

Pytanie Inaczej zgrzytać lub chrobotać.Znak 9 z 9

3.

Pytanie Energiczny.Znak 1 z 5

Pytanie Energiczny.Znak 2 z 5

Fragment hasła

Pytanie Energiczny.Znak 3 z 5

Pytanie Energiczny.Znak 4 z 5

Pytanie Energiczny.Znak 5 z 5

4.

Pytanie O jakim ubraniu marzyła klientka zakładu krawieckiego w wierszu Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej?Znak 1 z 6

Pytanie O jakim ubraniu marzyła klientka zakładu krawieckiego w wierszu Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej?Znak 2 z 6

Pytanie O jakim ubraniu marzyła klientka zakładu krawieckiego w wierszu Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej?Znak 3 z 6

Pytanie O jakim ubraniu marzyła klientka zakładu krawieckiego w wierszu Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej?Znak 4 z 6

Pytanie O jakim ubraniu marzyła klientka zakładu krawieckiego w wierszu Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej?Znak 5 z 6

Fragment hasła

Pytanie O jakim ubraniu marzyła klientka zakładu krawieckiego w wierszu Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej?Znak 6 z 6

5.

Pytanie Kolor będący symbolem przyrody.Znak 1 z 7

Pytanie Kolor będący symbolem przyrody.Znak 2 z 7

Pytanie Kolor będący symbolem przyrody.Znak 3 z 7

Pytanie Kolor będący symbolem przyrody.Znak 4 z 7

Fragment hasła

Pytanie Kolor będący symbolem przyrody.Znak 5 z 7

Pytanie Kolor będący symbolem przyrody.Znak 6 z 7

Pytanie Kolor będący symbolem przyrody.Znak 7 z 7

6.

Pytanie Dawniej nazywano tak jakąś część tkaniny, która była sprzedawana jako całość.Znak 1 z 6

Pytanie Dawniej nazywano tak jakąś część tkaniny, która była sprzedawana jako całość.Znak 2 z 6

Pytanie Dawniej nazywano tak jakąś część tkaniny, która była sprzedawana jako całość.Znak 3 z 6

Pytanie Dawniej nazywano tak jakąś część tkaniny, która była sprzedawana jako całość.Znak 4 z 6

Pytanie Dawniej nazywano tak jakąś część tkaniny, która była sprzedawana jako całość.Znak 5 z 6

Pytanie Dawniej nazywano tak jakąś część tkaniny, która była sprzedawana jako całość.Znak 6 z 6

Fragment hasła

1. 1.  Określenie z wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej na coś, co zamigotało wieloma kolorami.

2. 2.  Inaczej zgrzytać lub chrobotać.

3. 3.  Energiczny.

4. 4.  O jakim ubraniu marzyła klientka zakładu krawieckiego w wierszu Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej?

5. 5.  Kolor będący symbolem przyrody.

6. 6.  Dawniej nazywano tak jakąś część tkaniny, która była sprzedawana jako całość.

Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.

Polecenie 5

Napisz kartkę z pamiętnika, którą zakończysz słowami Koheleta – 'Wszystko ma swój czas'.

Uzupełnij