Spis treści

Wprowadzenie

Przeczytaj

Ilustracja interaktywna

Sprawdź się

Dla nauczyciela

Zdjęcie przedstawia scenę batalistyczną. Po lewej stronie obrazu widoczny jest strzelający z karabinów oddział osiemnastowiecznej piechoty amerykańskiej. Dowódca siedzi na koniu, wskazuje szablą kierunek ataku. żołnierze celują do wroga. W powietrzu unosi się dym od prochu. Nad oddziałem powiewa flaga amerykańska.

Polacy w walce o niepodległość Stanów Zjednoczonych

Domenick D'Andrea, Bitwa pod Long Island, 1776.

Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Wojna, która do historii przeszła pod nazwą wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, trwała osiem lat. Rozpoczęła się od potyczki stoczonej między armią kolonistów a wojskami brytyjskimi pod Lexington 19 kwietnia 1775 r. w kolonii Massachusetts. Zakończyła się podpisaniem pokoju w Paryżu w 1783 r., na mocy którego Wielka Brytania zrzekła się zwierzchnictwa nad swoimi posiadłościami w Ameryce Północnej i uznała powstanie nowego państwa. W walkach angielskich kolonistów o niezależność od metropolii w Londynie wzięło udział wielu przybyszów z Europy, w tym ok. 100 Polaków. Pamięć o dwóch z nich: Tadeuszu Kościuszce i Kazimierzu Pułaskim pozostaje szczególnie żywa, zwłaszcza wśród Polonii amerykańskiej.

Źródło: Contentplus.sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Twoje cele

- Wytłumaczysz, dlaczego cudzoziemcy przyłączali się do “rebeliantów” w czasie wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

- Wskażesz zasługi Tadeusza Kościuszki i Kazimierza Pułaskiego, dzięki którym mogą być oni uznawani za bohaterów co najmniej dwóch narodów,

- Wyjaśnisz, co oznacza sformułowanie “wyprzedzać swoje czasy”.

Przeczytaj

Bostońska „herbatka” i wojna

W drugiej połowie XVIII w. mieszkańcy brytyjskich kolonii w Ameryce Północnej zbuntowali się przeciwko metropolii. Koloniści, często zwolennicy oświeceniowych idei, podnieśli sprzeciw pod hasłem “żadnych podatków bez reprezentacji”. Przekonywali, że skoro nie posiadają swoich przedstawicieli w angielskim parlamencie, to nie muszą respektować stanowionych przez niego praw i płacić uchwalanych w Londynie podatków.

Do kulminacji napięć doszło w 1773 r., kiedy Wielka Brytania ustanowiła tzw. prawo o herbacie, przyznające Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej monopol na handel tym towarem w koloniach. W odpowiedzi grupa bostończyków przebranych za Indian napadła na statki Kompanii stojące w porcie i wyrzuciła cały ładunek herbaty za burtę (tzw. bostońskie picie herbaty). Mieszkańców Massachusetts spotkały represje, ale kolonie postanowiły działać solidarnie i w 1774 r. zwołały w Filadelfii I Kongres Kontynentalny. Uchwalił on rezolucję stwierdzającą, że tylko reprezentanci mieszkańców kolonii mogą podejmować decyzje w ich sprawach wewnętrznych. Król Jerzy III uznał obradujących za buntowników, a to oznaczało wojnę.

Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych (1775-1783). Wskaż kolonie, na terenie których doszło do bitew z udziałem Polaków.

Źródło: Contentplus.sp. z o.o.; Krystian Chariza i zespół, licencja: CC BY-SA 3.0.

Zdolni do poświęceń

W pierwszej fazie konfliktu armia brytyjska miała miażdżącą przewagę: była dobrze wyposażona, służyli w niej profesjonalni żołnierze, a jej flota kontrolowała główne porty. Z czasem jednak w szeregi wojsk kolonistów zaczęło wstępować coraz więcej miejscowych i ochotników z Europy, którym bliskie były oświeceniowe i wolnościowe postulaty “rebeliantów”. Poparcie dla sprawy amerykańskiej było szczególnie duże we Francji, gdzie po przegranej wojnie siedmioletniej panowały antybrytyjskie nastroje. Koloniści wysłali do Paryża Benjamina Franklina, który pozyskał niemałą część francuskich elit dla amerykańskiej sprawy. W 1777 r. do Ameryki z niewielkim oddziałem przybył markiz Marie Joseph de La Fayette oraz pruski oficer Friedrich Wilhelm von Steuben.

Slajd 1 z 4

Spotkanie markiza La Fayette’a z Jerzym Waszyngtonem w Mount Vernon (posiadłości Waszyngtona) w 1784 r.; Louis Rémy Mignot, Thomas Prichard Rossiter, obraz z 1859 r. Wskaż elementy sielanki w przedstawieniu spotkania. Oceń, czemu służyły.

Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Również Polacy brali udział w walkach. Do najbardziej zasłużonych należeli Tadeusz Kościuszko i Kazimierz Pułaski (patrz galeria interaktywna poniżej).

Slajd 1 z 4

Kazimierz Wojniakowski, portret Tadeusza Kościuszki, przed 1812 r. Obejrzyj galerię. Którego z bohaterów wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych (1776–1783) – Tadeusza Kościuszkę czy Kazimierza Pułaskiego – można nazwać utalentowanym inżynierem wojskowym?

Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Uczestnik bitwy pod Eustaw Springs (1781) Karol Falkenstein o postawie Tadeusza Kościuszki

W niesposobności bronienia się, pozbawieni orężów zabranych, pełni jeszcze snu i nieprzytomni sobie, nie zostawała im nawet i ta pociecha, aby jako żołnierze z orężem w ręku umierali. W tym uciśnieniu okropnym błagali o pardon, ale daremnie. Nieporuszeni ich prośbami, srożyli się nad nimi rozdrażnieni Amerykanie, tak długo kłując bagnetami, póki już w ofiarach swoich żadnego znaku życia nie widzieli. Mała tylko liczba tych nieszczęśliwych, i to ranami okryta, zdołała ujść zagłady. Widziano podczas tej okropnej sceny wielu Szkotów i Anglików pomimo gęstych ran walczących z rozpaczą, którzy zawijając rany swoje, rzucali się znowu w szeregi nieprzyjaciół i aż do ostatniej kropli krwi wylanej bój zacięty prowadzili. Blisko trzechset nieprzyjaciół legło pod orężem, a około 40 prostych żołnierzy z kilku podoficerami zabrano w niewolę; ci ostatni winni życie swoje Kościuszce, który przeciwko rozkazowi jenerała swego działając, pod karą śmierci zalecił, aby każdemu proszącemu o pardon takowy był dawany.

Źródło: Uczestnik bitwy pod Eustaw Springs (1781) Karol Falkenstein o postawie Tadeusza Kościuszki, [w:] Karol Falkenstein, Tadeusz Kościuszko, czyli dokładny rys jego życia,, Wrocław 1827, s. 24–25.

Naoczny świadek bitwy nad Brandywine (1777) Paweł Bentalou o zasługach Kazimierza Pułaskiego

Prawe skrzydło nasze zostało okrążone przez zwycięskiego nieprzyjaciela, skutkiem czego musiało cofać się, pociągając za sobą centrum. Pułaski zaproponował wówczas Waszyngtonowi, aby mu dał komendę nad swą strażą przyboczną, złożoną z około 30 jeźdźców. Zgodził się natychmiast wódz naczelny, a Pułaski […] uderzył na nieprzyjaciela, wstrzymując jego postęp, przez co spowodował zwłokę, bardzo korzystną dla naszej cofającej się armii. Prócz tego […] dostrzegł rychło, że nieprzyjaciel tak manewruje, aby zająć drogę prowadzącą do Chester i przeciąć nam odwrót lub przynajmniej odciąć bagaże. Pospieszył więc do Waszyngtona i doniósł mu o tym, a zaraz został upoważniony do zebrania tylu rozprószonych żołnierzy, ilu znajdzie pod ręką, i uderzenia z nimi na nieprzyjaciela. Zostało to jak najpomyślniej wykonane. Skośnym uderzeniem na front i prawe skrzydło angielskie przeszkodził on zamiarom nieprzyjaciela i zasłonił nasze tabory i odwrót armii.

Indeks górny Na jakie cechy charakteru polskich bohaterów zwracają uwagę autorzy powyższych źródeł? Indeks górny koniecNa jakie cechy charakteru polskich bohaterów zwracają uwagę autorzy powyższych źródeł?

Źródło: Naoczny świadek bitwy nad Brandywine (1777) Paweł Bentalou o zasługach Kazimierza Pułaskiego, [w:] Mieczysław Haiman, Z przeszłości polskiej w Ameryce: szkice historyczne, Buffalo 1927, s. 41.

Testament Kościuszki

Po powrocie do Rzeczpospolitej Tadeusz Kościuszko wziął udział w wojnie polsko-rosyjskiej (1792 r.) oraz stanął na czele powstania kościuszkowskiego (1794 r.), w czasie którego trafił do niewoli rosyjskiej. W 1796 r. car Paweł I przywrócił mu wolność i rok później Polak udał się w swoją drugą podróż do Stanów Zjednoczonych. W czasie pobytu spisał testament, którego egzekucję powierzył bliskiemu przyjacielowi, ówczesnemu wiceprezydentowi Stanów Zjednoczonych Thomasowi Jeffersonowi. Majątek Kościuszki, składający się z gotówki i ziemi, przyznanych mu przez Kongres w uznaniu za zasługi w wojnie o niepodległość, miał zostać przeznaczony na wykupienie niewolników, nadanie im ziemi i zapewnienie edukacji.

Grób Tadeusza Kościuszki na Wawelu. Opisz jego symbolikę.

Źródło: Enstropia, licencja: CC BY-SA 4.0.

Tadeusz Kościuszko zmarł w 1817 r., jednak Thomas Jefferson nigdy nie spełnił jego ostatniej woli, tłumacząc się podeszłym wiekiem. Rzeczywiste powody tej decyzji do dzisiaj budzą spory wśród historyków. Jefferson sam posiadał niewolników, z których pracy żył, i prawdopodobnie obawiał się krytyki ze strony dużej części amerykańskich elit. Z drugiej strony istniały przeszkody natury formalno-prawnej. Oprócz testamentu z 1798 r. Tadeusz Kościuszko spisał bowiem dwa kolejne (w 1806 i 1816 r.), a ponadto do spadku po nim pretensje rościli: rodzina oraz Francis Xavier Zeltner – Szwajcar, u którego naczelnik mieszkał przez ostatnie lata życia. Sprawa testamentu została zamknięta dopiero w 1852 r. decyzją Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych. Sędziowie anulowali wszystkie testamenty i przyznali cały majątek krewnym Tadeusza Kościuszki.

Słownik

bostońskie picie herbaty

(inaczej herbata bostońska, The Boston Tea Party) ‒ protest polityczny mieszkańców Bostonu przeciwko zbyt wysokim ich zdaniem podatkom, nakładanym na nich przez metropolię, czyli Wielką Brytanię. Jeden z pierwszych epizodów wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych (1775‒1783)

kolonia

(z łac. colonia) tu: posiadłość jakiegoś państwa leżąca poza jego granicami, zależna od niego politycznie i gospodarczo

konfederacja barska

(1768‒1772) ‒ zbrojny związek szlachty polskiej, zawiązany w Barze na Podolu 29 lutego 1768 r. w obronie wiary katolickiej, przeciwko królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu oraz kurateli Rosji. Bezpośrednią przyczyną wystąpienia szlachty były przeforsowane przez Rosję reformy tzw. sejmu repninowskiego (1767‒1768), które zakładały zrównanie praw różnowierców z katolikami. W następstwie konfederacji barskiej doszło do I rozbioru Polski

metropolia

(z gr. metropolis – macierzyste miasto) tu: państwo posiadające posiadłości poza jego granicami

monopol

(z gr. monos – jedyny, poleo – sprzedaję) przywilej przyznawany zwykle wąskiej grupie osób na konkretną działalność gospodarczą (np. produkcję luster) lub dający wyłączne prawo do czegoś

rezolucja

(z łac. resolutio – rozwiązanie) zbiorowa uchwała będącą wynikiem obrad jakiegoś zgromadzenia

West Point

miejscowość, w której na początku wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych Tadeusz Kościuszko zaprojektował fortyfikacje obronne; od początku XIX w. działa tu akademia wojskowa; w mieście znajduje się pomnik Polaka oraz ogród jego imienia, o który troszczy się Polonia

Słowa kluczowe

wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych, Tadeusz Kościuszko, Kazimierz Pułaski

Bibliografia

Bartnicki A., Michałek K., Rusinowa I., Encyklopedia historii Stanów Zjednoczonych Ameryki: dzieje polityczne (od Deklaracji Niepodległości do współczesności), Warszawa 1992.

Katz H., Historia Stanów Zjednoczonych Ameryki, Wrocław 1971.

Pastusiak L., Polacy w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Kościuszko, Pułaski i inni, Warszawa 2015.

Szyndler B., Tadeusz Kościuszko, 1746–1817, Warszawa 1991.

Ilustracja interaktywna

Polecenie 1

Zapoznaj się z mapą interaktywną i wykonaj kolejne polecenia.

Mapa ukazująca wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Są na niej zaznaczone trzy punkty: 1. Saratoga. Od 17 września do 8 października 1777 roku. Pod Saratogą w stanie Nowy Jork doszło do serii starć między siłami brytyjskimi i amerykańskimi. Mniej liczna, ale lepiej przeszkolona armia brytyjska skapitulowała w połowie października 1777 roku. Było to wydarzenie przełomowe w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych, ponieważ zwycięstwo kolonistów przekonało do włączenia się do konfliktu po ich stronie Francję i sprzymierzoną z nią Hiszpanię. Do zwycięstwa pod Saratogą przyczynił się Tadeusz Kościuszko, odpowiedzialny za budowę amerykańskich fortyfikacji polowych. Brytyjczycy nie mogli się przez nie przedrzeć i chcąc obejść je od strony znajdującego się w pobliżu lasu, wpadli w zasadzkę. Zdjęcie przedstawia rozległą, zieloną łąkę otoczoną drzewami. Licencja CC BY-SA 3.0, UpstateNYer, Wikimedia Commons. Pole bitwy pod Saratogą, widok współczesny. 2. Fort Clinton. W 1778 r. na zlecenie Jerzego Waszyngtona Tadeusz Kościuszko przejął rozpoczętą na początku wojny budowę fortu Clinton w West Point i zaprojektował fortyfikacje. Według Waszyngtona była to najlepsza pozycja obronna na całym kontynencie północnoamerykańskim. Z wysokich wzgórz, przez które przepływała rzeka Hudson, armia amerykańska kontrolowała ważny jej odcinek. Koloniści przerzucili przez rzekę wielki żelazny łańcuch, aby uniemożliwić brytyjskim statkom dalszą żeglugę w górę rzeki. Zdjęcie przedstawia fragment osiemnastowiecznej fortyfikacji zrobionej z kamienia. Na drugim planie widać postument z postacią mężczyzny. Licencja CC BY-SA 3.0, Ahodges7, Wikimedia Commons. Pozostałości fortu Clinton w West Point z pomnikiem Tadeusza Kościuszki w tle, widok współczesny. 3. Savannah. Kazimierz Pułaski, generał brygady amerykańskiej kawalerii, poniósł śmierć w wyniku ran odniesionych w czasie oblężenia miasta Savannah, które miało miejsce od 16 września 1779 r. do 9 października 1779 r. Koloniści ponieśli porażkę i Savannah pozostało w rękach brytyjskich do lipca 1782 roku. Obraz przedstawia scenę batalistyczną. Widać żołnierzy kawalerii pędzący na koniach. Toczy się walka. Jednego z mężczyzn dogania napastnik i zamierza się na niego szablą. Domena publiczna, Wikimedia Commons, Stanisław Kaczor-Batowski, Śmierć Pułaskiego pod Savannah, 1933 rok.

Zasób oparty o element wizualny.

1

2

3

Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

Źródło: Contentplus.sp. z o.o., Stentor, licencja: CC BY-SA 3.0.

Polecenie 2

Biorąc pod uwagę fakty, że Tadeusz Kościuszko i Kazimierz Pułaski przybyli do Stanów Zjednoczonych odpowiednio w 1776 i 1777 r., a Pułaski zginął pod Savannah, wskaż bitwy amerykańskiej wojny o niepodległość, w których na pewno nie wzięli oni udziału.

Twoja odpowiedź

Polecenie 3

Wynotuj zasługi Tadeusza Kościuszki i Kazimierza Pułaskiego w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

Twoja odpowiedź

Sprawdź się

Pokaż ćwiczenia:

Ćwiczenie 1

Wskaż w USA te stany, w których można odwiedzić miejscowości o nazwie „Pulaski”.

Zaznacz na mapie USA te stany, w których można odwiedzić miejscowości o nazwie Pulaski.

Mapa konturowa Stanów Zjednoczonych.

Źródło: Zntrip, Wikimedia Commons, domena publiczna.

Ćwiczenie 2

Zapoznaj się z opisem zdjęć i wykonaj polecenie.

Zapoznaj się ze zdjęciami i wykonaj polecenie.

Źródło A

Popiersie Kazimierza Pułaskiego w Częstochowie.

Źródło: Adaś17, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.

Źródło B

Pomnik Kazimierza Pułaskiego w Providence, Rhode Island, USA. Treść tablicy pamiątkowej umieszczonej na cokole pomnika: Brygadier generał Kazimierz Pułaski, żołnierz wolności, bohater amerykańskiej rewolucji 1747–1779. Ten pomnik został wzniesiony przez Komitet Rhode Island ds. upamiętnienia dwustuletniej rocznicy urodzin brygadiera generała Kazimierza Pułaskiego, rewolucyjnego bohatera dwóch kontynentów. Wyróżnił się on w bitwach pod: Brandywine; Germantown; Valley Forge; Egg Harbor; Warren Tavern; Whitemarsh; Haddonfield; Charleston i Savannah. Brygadier generał. Ojciec amerykańskiej kawalerii, polski marszałek generalny. Przewodząc swojemu słynnemu „legionowi Pułaskiego”, w czasie szarży na linie brytyjskie w bitwie pod Savannah., w stanie Georgia, został śmiertelnie ranny w dniu 9 października 1779 i umarł dwa dni później w wieku 32 lat. Kazimierz Pułaski umarł, tak jak żył. Męczennik dla sprawy amerykańskiej wolności. I stał się symbolem nieustraszonej odwagi. I dobrym duchem wszystkich miłośników wolności.

Źródło: Kenneth C. Zirkel, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.

Dopasuj do ilustracji rodzaje informacji, które można znaleźć na danym pomniku.

Źródło A

Źródło B

Żadne ze źródeł

Przenieś element.imiona i nazwiska osób z rodziny

Przenieś element.zasługi dla narodu amerykańskiego

Przenieś element.osoby odpowiedzialne za realizację projektu

Przenieś element.powód, dla którego wzniesiono pomnik

Przenieś element.zainteresowania

Przenieś element.okoliczności śmierci

Przenieś element.miejsce urodzenia

Przenieś element.daty urodzenia i śmierci

Przenieś element.daty urodzenia i śmierci

Przenieś element.ideały wyznawane przez bohatera

Przenieś element.zasługi dla narodu polskiego

Ćwiczenie 3

Zapoznaj się z opisem zdjęć, a następnie wykonaj polecenia.

Zapoznaj się ze zdjęciami, a następnie wykonaj polecenia.

Źródło A

Pomnik Tadeusza Kościuszki w Waszyngtonie, 1910.

Źródło: AgnosticPreachersKid, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.

Źródło B

Pomnik Tadeusza Kościuszki w Chicago, 1904.

Źródło: Diego Delso, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.

Źródło C

Pomnik Tadeusza Kościuszki w Krakowie, 1900.

Źródło: Poeticbent, Wikimedia Commons, domena publiczna.

Źródło D

Pomnik Tadeusza Kościuszki w Mereczowszczyźnie na Białorusi (w byłych dobrach Kościuszków), 2018.

Źródło: Woloh, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.

Wypisz przymioty (pozytywne cechy) Tadeusza Kościuszki, które zostały wyeksponowane na powyższych pomnikach.

Wyszukaj w książkach lub internecie zdjęcia trzech, czterech innych pomników Tadeusza Kościuszki (w Polsce i za granicą). Na czym polegają podobieństwa w sposobie przedstawienia bohatera na tych pomnikach w zestawieniu z powyższymi? Co je różni?

Ćwiczenie 4

Na podstawie niniejszego e-materiału oraz e-materiałów dotyczących konfederacji barskiej, wojny w obronie Konstytucji 3 maja i powstania kościuszkowskiego wykonaj polecenia.

Wymień zasługi Tadeusza Kościuszki

dla Polski

dla Stanów Zjednoczonych

Wymień zasługi Kazimierza Pułaskiego

dla Polski

dla Stanów Zjednoczonych

Ćwiczenie 5

Zapoznaj się z fragmentami artykułu naukowego i wykonaj polecenie.

Jarosław Delida

Kontakty Polaków z Indianami Stanów Zjednoczonych w okresie od amerykańskiej wojny o niepodległość do wojny secesyjnej

Biorąc udział w odwrocie kolonistów z fortu Ticonderoga, [Tadeusz Kościuszko] otrzymał zadanie dowodzenia ariergardą kolumny i opóźniania pościgu. W skład posuwającej się za uchodzącymi Amerykanami armii angielskiej wchodziła, licząca 400 wojowników, grupa irokeskich zwiadowców. Służący pod rozkazami Kościuszki żołnierze narażeni byli na ataki […]; pojawienie się 20 lub 30 tubylców w pobliżu ich obozu wzbudzało niebywały popłoch i panikę. […] Ostatnia bitwa przegranej przez Brytyjczyków kampanii odbyła się na wybranych przez Kościuszkę i Haya Wzgórzach Bemisa, usytuowanych 15 mil na południe od Saratogi. […] 13 września, z armii brytyjskiej zdezerterowało ostatnich pięćdziesięciu Indian, natomiast do walki po stronie Amerykanów przystąpiła grupa wojowników ze szczepu Oneida.

W 1797 roku, po przegranym powstaniu [kościuszkowskim] i oswobodzeniu z rosyjskiej niewoli, Tadeusz Kościuszko ponownie przybył do Ameryki. Wraz z Julianem Ursynem Niemcewiczem wynajął w Filadelfii niewielki dom, gdzie przyjmował wielu znamienitych gości. Jednym z nich był wódz Indian Miami – Mały Żółw.

Źródło: Jarosław Delida, Kontakty Polaków z Indianami Stanów Zjednoczonych w okresie od amerykańskiej wojny o niepodległość do wojny secesyjnej, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego „Acta Politica” nr 22 (2009), s. 80–82.

(ariergarda – oddział żołnierzy ubezpieczający od tyłu maszerującą kolumnę)

Jarosław Delida

Kontakty Polaków z Indianami Stanów Zjednoczonych w okresie od amerykańskiej wojny o niepodległość do wojny secesyjnej

Niektóre z wykonanych przez [Kazimierza Pułaskiego] zadań wiązały się z działaniami przeciwko Indianom. Od końca marca do początku września 1778 roku Pułaski zajmował się w Baltimore formowaniem “własnego” oddziału. Około 20 sierpnia otrzymał rozkaz, w następstwie którego wysłał kompanię ułanów na czele z pułkownikiem Kowaczem do fortu Penn, położonego w pobliżu doliny Wyoming. Zadaniem kawalerzystów była ochrona mieszkańców tego regionu przed atakami Indian. 10 listopada 1778 roku, przebywając w Trenton, Pułaski otrzymał rozkaz udania się na czele dowodzonego oddziału nad rzekę Delaware, do położonej niedaleko granicy oddzielającej tereny Indian i białych osadników osady Minisink, w celu obrony mieszkającej tam ludności przed wrogo usposobionymi tubylcami. […] [Wiosną 1779 roku Pułaski] został skierowany do walk toczących się w okolicach Charleston i Savannah.

Źródło: Jarosław Delida, Kontakty Polaków z Indianami Stanów Zjednoczonych w okresie od amerykańskiej wojny o niepodległość do wojny secesyjnej, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego „Acta Politica” nr 22 (2009), s. 80–82.

Porównaj historie kontaktów Tadeusza Kościuszki i Kazimierza Pułaskiego z Indianami. Jakie widzisz podobieństwo, a jaką różnicę?

Ćwiczenie 6

Zapoznaj się ze spisem treści książki Polacy w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Kościuszko, Pułaski i inni Longina Pastusiaka, a następnie wykonaj polecenia.

I. Polacy w Ameryce Północnej przed powstaniem Stanów Zjednoczonych ...7

II. Tadeusz Kościuszko, architekt zwycięskiej bitwy pod Saratogą ...29

III. Kazimierz Pułaski ojciec kawalerii amerykańskiej ...89

IV. Inni bohaterowie ...121

Spis ilustracji ...139

Oblicz, ile stron autor poświęcił każdemu zagadnieniu. Odpowiedzi wpisz obok odpowiednich numerów rozdziałów.

Rozdział I:

Rozdział II:

Rozdział III:

Rozdział IV:

Wypisz możliwe przyczyny, dla których autor omówił szeroko udział Tadeusza Kościuszki i Kazimierza Pułaskiego w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych, a „innych bohaterów” opisał na zaledwie kilkunastu stronach.

Ćwiczenie 7

Zapoznaj się z poniższym tekstem źródłowym a następnie wykonaj polecenie.

Longin Pastusiak

Polacy w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Kościuszko, Pułaski i inni

Ocenia się, że w wojnie o niepodległość wzięło udział ponad stu Polaków. […] Ustalenie dokładnej liczby polskich uczestników rewolucji amerykańskiej nie jest dziś możliwe. W owych latach nie prowadzono szczegółowych ksiąg ewidencyjnych. Ludzie przyjeżdżali, aby walczyć. Oddziały nie zajmowały się sprawozdawczością, nie notowano narodowości ani miejsca urodzenia oficerów czy żołnierzy. Te nieliczne dokumenty, które były w posiadaniu władz wojskowych, uległy zniszczeniu w wyniku pożaru w Departamencie Wojny w 1800 roku. Zachowała się więc tylko część i tak już niepełnych spisów z nazwiskami. Wyszukiwanie Polaków na tych ocalonych listach nie dałoby nam pełnego obrazu sytuacji. Po pierwsze, nazwiska Polaków bardzo często zniekształcano. Znane przecież nazwisko Kościuszki pojawia się w dokumentach amerykańskich w kilkunastu wariantach, na przykład jako Koscisko, Koshiosko, Koszuszko itp. Po drugie, bardzo wielu cudzoziemców, także i Polacy, przyjeżdżając do Ameryki, świadomie zmieniało nazwisko albo przybierało pseudonimy.

Źródło: Longin Pastusiak, Polacy w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Kościuszko, Pułaski i inni, Warszawa 2005, s. 121–122.

Sprawdź, które ze wskazanych przez ciebie w poprzednim ćwiczeniu przyczyn pokrywają się z wyjaśnieniem autora. Wytłumacz, dlaczego poświęcił on najmniej uwagi większości Polaków biorących udział w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

Ćwiczenie 8

Zapoznaj się z plakatami i odpowiedz na pytania.

Plakat „Kościuszko, Pulawski [sic] walczyli o wolność w Ameryce. Czy ty pomożesz Ameryce walczyć o wolność w Polsce?”, 1917. Projekt i druk sfinansowany przez administrację Stanów Zjednoczonych.

Źródło: dostępny w internecie: www.wdl.org, domena publiczna.

Plakat „Polacy! Kościuszko i Pułaski walczyli za wolność Polski i innych narodów! Idźmy w ich ślady! Hej na bój z wrogiem odwiecznym Polski i wolności!”, 1917. Projekt i druk sfinansowany przez administrację Stanów Zjednoczonych.

Źródło: dostępny w internecie: www.wdl.org, domena publiczna.

Odpowiedz na pytania i wykonaj polecenie.

Kim byli odbiorcy plakatów?

W związku z jakim wydarzeniem powstały plakaty?

W jakim celu zlecono ich projekt i druk?

Dlaczego twórcy plakatów wykorzystali wizerunki Tadeusza Kościuszki i Kazimierza Pułaskiego?

Nazwij zabieg wykorzystany przez twórców plakatów.

Ćwiczenie 9

W 2016 r. reżyser Alex Storożyński zakończył prace nad filmem Kościuszko: człowiek, który wyprzedził swoje czasy.

Ustosunkuj się do tezy zawartej w tytule, odnosząc się do poglądów Tadeusza Kościuszki oraz ich przystawalności do norm panujących w czasach, w których żył.

Dla nauczyciela

Autor: Martyna Wojtowicz

Przedmiot: Historia

Temat: Polacy w walce o niepodległość Stanów Zjednoczonych

Grupa docelowa:

Szkoła ponadpodstawowa, liceum ogólnokształcące, technikum

Podstawa programowa:

zakres podstawowy

XXV. Rewolucje XVIII w.

Uczeń:

5. przedstawia wkład Polaków w walkę o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

Kształtowane kompetencje kluczowe:

- kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

- kompetencje cyfrowe;

- kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

- kompetencje obywatelskie.

Cele operacyjne:

Uczeń:

- analizuje, dlaczego cudzoziemcy przyłączali się do „rebeliantów” w czasie wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych;

- wskazuje zasługi Tadeusza Kościuszki i Kazimierza Pułaskiego, dzięki którym mogą być oni uznawani za bohaterów co najmniej dwóch narodów;

- wyjaśnia na podstawie postaci Tadeusza Kościuszki, co oznacza sformułowanie „wyprzedzać swoje czasy”.

Strategie nauczania:

- konstruktywizm;

- konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

- rozmowa nauczająca z wykorzystaniem ćwiczeń interaktywnych;

- analiza materiału źródłowego (porównawcza);

- dyskusja.

Formy pracy:

- praca indywidualna;

- praca w parach;

- praca w grupach;

- praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

- komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

- zasoby multimedialne zawarte w e-materiale;

- tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda;

- telefony z dostępem do internetu.

Przebieg lekcji

Przed lekcją:

Nauczyciel poleca uczniom, aby zapoznali się z treścią e-materiału (bez multimedium – mapy interaktywnej). Dzieli klasę na dwie grupy, uczniowie w ramach każdej z grup przygotowują krótką prezentację dotyczącą udziału Polaków w walkach o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Pierwsza grupa skupia się na postaci Tadeusza Kościuszki, druga – Kazimierza Pułaskiego.

Faza wstępna:

1. Nauczyciel przedstawia uczniom temat „Polacy w walce o niepodległość Stanów Zjednoczonych”, cel zajęć oraz wspólnie z nimi ustala kryteria sukcesu.

2. Rozpoznanie posiadanej przez uczniów wiedzy. Nauczyciel prosi jednego z uczniów, aby wymienił swoje skojarzenia z tematem lekcji.

Faza realizacyjna:

1. Rekapitulacja wiedzy uczniów o wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Nauczyciel poleca wskazanej osobie (albo ochotnikowi), aby opisała przyczyny i przebieg wydarzeń w Stanach Zjednoczonych. Po zakończeniu odpowiedzi ucznia prowadzący udziela informacji zwrotnej.

2. Nauczyciel przypomina o pracach, które uczniowie mieli przygotować przed zajęciami. Wskazuje (albo losuje) po jednej osobie z każdej z grup, uczniowie ci będą przedstawiać swoje prace na forum klasy. Nauczyciel poleca, aby uczniowie notowali informacje podczas prezentacji grupy przeciwnej, po to by mieli również informacje o drugiej z omawianych postaci.

3. Prezentacje uczniowskie. Wyznaczeni (lub wylosowani) uczniowie prezentują swoje prace. Pozostali uczniowie po zakończonych prezentacjach mogą uzupełniać ich wypowiedzi o ważne według nich fakty, jeśli uznają, że czegoś zabrakło. Nauczyciel podsumowuje wystąpienia, udzielając uczniom informacji zwrotnej.

4. Praca z mapą interaktywną. Nauczyciel poleca uczniom, aby zapoznali się z multimedium, a następnie w parach wykonali dołączone do niego polecenia i opracowali odpowiedzi. Po ustalonym wcześniej czasie przedstawiciel wskazanej (lub zgłaszającej się na ochotnika) pary prezentuje propozycję odpowiedzi, a pozostali uczniowie ustosunkowują się do niej. Nauczyciel w razie potrzeby ją uzupełnia, udzielając także uczniom informacji zwrotnej.

5. Nauczyciel przechodzi do sekcji „Sprawdź się”. Uczniowie wykonują indywidualnie ćwiczenia 1–4. Nauczyciel sprawdza poprawność wykonanych zadań, omawiając je wraz z uczniami.

6. Uczniowie wykonują ćwiczenia 5–9 w parach lub grupach, na koniec omawiają poprawność wykonanych zadań, nauczyciel udziela klasie informacji zwrotnej.

Faza podsumowująca:

1. Nauczyciel poleca, aby uczeń, który na początku zajęć wymienił swoje skojarzenia dotyczące tematu lekcji, teraz się do nich odniósł i ocenił ich poprawność. Zadaje uczniom pytania: Jaką rolę odegrali Polacy w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych? Dlaczego Tadeusz Kościuszko i Kazimierz Pułaski mogą być uznawani za bohaterów co najmniej dwóch narodów?

2. Wybrany uczeń podsumowuje zajęcia, zwracając uwagę na nabyte umiejętności.

3. Na zakończenie nauczyciel ocenia pracę wylosowanej grupy.

Praca domowa:

Przygotuj krótką prezentację albo notatkę, w której przedstawisz sposób upamiętnienia (poza granicami Polski) dokonań Polaków walczących o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

Materiały pomocnicze:

Bartnicki A., Michałek K., Rusinowa I., Encyklopedia historii Stanów Zjednoczonych Ameryki: dzieje polityczne (od Deklaracji Niepodległości do współczesności), Warszawa 1992.

Katz H., Historia Stanów Zjednoczonych Ameryki, Wrocław 1971.

Pastusiak L., Polacy w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Kościuszko, Pułaski i inni, Warszawa 2015.

Szyndler B., Tadeusz Kościuszko, 1746-1817, Warszawa 1991.

Wskazówki metodyczne:

Mapa interaktywna może zostać wykorzystana do przygotowania przez uczniów (przed lekcją, w podziale na grupy) prezentacji dotyczących poszczególnych bitew z udziałem Polaków. Wówczas uczniowie nie opracowują postaci Tadeusza Kościuszki i Kazimierza Pułaskiego, robią to natomiast na początku lekcji. Swoje prezentacje przedstawiają w czasie przeznaczonym na pracę z multimedium.

Table of Contents

Wprowadzenie

Przeczytaj

Ilustracja interaktywna

Sprawdź się

Dla nauczyciela