Spis treści

Wybrani kompozytorzy – Wolfgang Amadeusz Mozart

Wybrani kompozytorzy – Wolfgang Amadeusz Mozart

Ważne daty

1756-1791 – lata życia Wolfganga Amadeusza Mozarta,

1765 – Wolfgang Amadeusz Mozart, God is our Refuge KV20,

1791 – Wolfgang Amadeusz Mozart, Czarodziejski flet,

1785 – Wolfgang Amadeusz Mozart, XXI Koncert fortepianowy KV 467,

1791 – Wolfgang Amadeusz Mozart, Requiem.

Scenariusz lekcji dla nauczyciela:

W prostokątnym polu znajduje się napis „Pobierz”. Jest to przycisk pozwalający na wyświetlenie, pobranie i zapisanie pliku zawierającego scenariusz lekcji - dokument w formacie pdf.

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

I. Indywidualna i zespołowa ekspresja muzyczna.

4. W zakresie słuchania i percepcji muzyki. Uczeń:

1) świadomie słucha wybranych dzieł literatury muzycznej

3) rozpoznaje i analizuje utwory muzyczne określając ich elementy, nastrój i charakter, formułuje wypowiedzi, stosując pojęcia charakterystyczne dla języka muzycznego;

II. Język i funkcje muzyki, myślenie muzyczne, kreacja i twórcze działania.

6. Wymienia nazwy epok w dziejach muzyki (średniowiecze, renesans, barok, klasycyzm, romantyzm, muzyka XX w.) oraz potrafi wskazać kompozytorów reprezentatywnych dla nich.

7. Porządkuje chronologicznie postacie kompozytorów: np. Mikołaj Gomółka, Jan Sebastian Bach, Antonio Vivaldi, Wolfgang Amadeusz Mozart, Ludwig van Beethoven, Fryderyk Chopin, Stanisław Moniuszko, Karol Szymanowski, Witold Lutosławski, Wojciech Kilar, Henryk Mikołaj Górecki, Krzysztof Penderecki i inni).

8. Potrafi uzasadnić własne preferencje muzyczne, argumentując swoje wybory.

III. Kultura muzyczna, narodowe i światowe dziedzictwo kulturowe. Uczeń:

1. zna repertuar kulturalnego człowieka, orientując się w sztandarowych utworach z dziejów historii muzyki i współczesnej kultury muzycznej oraz wartościowej muzyki popularnej.

Nauczysz się

opisywać twórczość Wolfganga Amadeusza Mozarta;

używać właściwą terminologię muzyczną;

charakteryzować sylwetkę Wolfganga Amadeusza Mozarta;

wymieniać cechy klasycyzmu.

Genialne dziecko – Wolfgang Amadeusz Mozart

Wolfgang Amadeusz Mozart jest czołowym przedstawicielem muzyki klasycystycznej. Ten austriacki kompozytor zasłynął na dowrze cesarskim, a jego wybitny talent uwidocznił się już we wczesnej młodości, dlatego nazywany jest cudownym dzieckiem. Wraz z Haydnem i Beethovenem zaliczany jest do Wielkiej Trójki Klasyków Wiedeńskich.

Ilustracja przedstawia portret Wolfganga Amadeusza Mozarta, autorstwa Barbary Krafft. Portret ukazuje młodego mężczyznę ze smukłą twarzą i wąskimi ustami. Mozart ma na głowie charakterystyczną dla epoki perukę. Ubrany jest w białą koszulę ze zdobnym żabotem oraz czerwoną marynarkę ze złotymi zdobieniami. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. {audio} Utwór: Eine Kleine Nachtmusik, autorstwa Wolfganga Amadeusza Mozarta

Wykonawca: Kwartet smyczkowy Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy.

Zasób oparty o element wizualny.

1

1

Nagranie dostępne pod adresem file:///tmp/puppeteer9tnYNX.html

Utwór: Eine Kleine Nachmusik, autorstwa Wolfganga Amadeusza Mozarta

Wykonawca: Kwartet smyczkowy Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy

27 stycznia 1756 roku był dniem jakich wiele, aż do godziny ósmej wieczorem, kiedy Leopoldowi i Annie Marii Mozart, w małym mieszkaniu na trzecim piętrze, wynajmowanym przez sklepikarza narodziło się największe muzyczne cudo wszechczasów. Imię dziecka brzmiało Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus, ale on wolał Wolfgang Amadeus.

(…) W wieku lat pięciu zakasał rękawy i zabrał się do poważnej roboty. Został cudownym dzieckiem w grze na instrumentach klawiszowych i zaczął komponować proste utwory. Dźwięk trąbki solo sprawił, że z wrzaskiem wybiegał z pokoju. Nie należał też raczej do miłośników fletu.

W wieku dziewięciu lat napisał pierwszy utwór chóralny, znajdujący się obecnie w British Museum. Jest to kompozycja do tekstu z Psalmu 46 – Bóg jest naszą ucieczką i mocą. Z napisaniem pierwszej opery, La Finta Semplice wstrzymał się do dwunastego roku życia. Od tego momentu już nie można go było powstrzymać. W swoim krótkim, trzydziestosześcioletnim życiu, Mozart skomponował pół tuzina oper będących arcydziełami i parę innych, dwadzieścia jeden koncertów fortepianowych, dwadzieścia cztery kwartety smyczkowe, siedemnaście mszy, wiele różnego rodzaju utworów kameralnych i koncertów na inne instrumenty oraz czterdzieści jeden symfonii.

Dlaczego Mozart był takim rekordzistą ? Bardziej niż ktokolwiek inny odpowiedzialny jest za taki stan rzeczy jego ojciec: Leopold bez przerwy gderał i rugał swojego syna, przykazywał ciężko pracować, zarabiać pieniądze i nade wszystko nie wałęsać się z innymi muzykami. Ale Mozarta nie interesowała ciężka praca: chciał się dobrze bawić.

Źródło: David Barber, Bach Beethoven i inne chłopaki czyli historia muzyki wyłożona wreszcie jak należy, 2017.

Nagranie utworu wykonywanego przez chór mieszany „God is our Refuge” KV 20, autorstwa Wolfganga Amadeusza Mozarta. Utwór jest dostojny, majestatyczny, modlitewny.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D6DgsepxC

Źródło: online-skills.

Nagranie utworu wykonywanego przez chór mieszany „God is our Refuge” KV 20, autorstwa Wolfganga Amadeusza Mozarta. Utwór jest dostojny, majestatyczny, modlitewny.

Mozart, oprócz wybitnej gry na klawesynie i zmysłowi kompozytorskiemu, posiadał genialny słuch muzyczny, czego dowód dał, będąc na jednej ze swoich podróży w Rzymie.

W czasie wizyty w Rzymie – miał wówczas czternaście lat – zapisał partyturę Miserere Allegriego, usłyszawszy je tylko raz, śpiewane przez chór w Kaplicy Sykstyńskiej. Papież zabronił kopiowania partytury, ale nie powstrzymało to Mozarta. Mendelssohn powtórzył ten sam wyczyn siedemdziesiąt lat później, w wieku dwudziestu jeden lat.

Źródło: David Barber, Bach Beethoven i inne chłopaki czyli historia muzyki wyłożona wreszcie jak należy, 2017.

Fresk autorstwa Pietro Perugino, ukazujący przekazanie świętemu Piotrowi kluczy do Królestwa Niebieskiego. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetla się napis: Gregorio Alleghri, Miserere, XVI wiek oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Na nagraniu długi, skomplikowany, wykonywany przez dziewięcioro głosowy, chór mieszany, utwór chóralny. Muzyka jest uduchowiona, wzniosła, spokojna, modlitewna. Zawiera fragmenty, będące cytatami z chorału gregoriańskiego, fragmenty polifoniczne i fragmenty śpiewane jednocześnie przez cały chór.

Zasób oparty o element wizualny.

1

1

Gregorio Alleghri, Miserere, XVI w.

Nagranie dostępne pod adresem file:///tmp/puppeteer9tnYNX.html

Pietro Perugino, Wręczenie kluczy św. Piotrowi

Źródło: online-skills.

Przez wiele lat wierzono, że Mozart został otruty przez innego kompozytora, Antonio Salieriego, który miał być zazdrosny o dorobek Wolfganga Amadeusza. Historycy jednak zdementowali taki bieg wydarzeń, a sam Mozart najprawdopodobniej zmarł 1791 roku na zakażenie bakteriami streptokokowymi.

Najważniejsze kompozycje geniusza

Pomimo swojego krótkiego życia Mozart napisał ogromną ilość kompozycji. Wiele z nich uważanych jest za arcydzieła muzyki wszechczasów. Kompozytor pisał wiele oper, jedną z nich jest Czarodziejski flet, z którego pochodzą dwie popularne arie – Aria Królowej Nocy z aktu II, oraz Aria Papagena z dzwoneczkami.

Na obrazie wyobrażenie Królowej Nocy z opery Czarodziejski flet Mozarta. Postać w granatowej szacie, ze złotymi zdobieniami i w koronie na głowie, stoi na położonym poziomo księżycu. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetli się informacja dodatkowa: Wolfgang Amadeusz Mozart „Aria Królowej nocy” z aktu II oraz pojawi się możliwość odtworzenia muzyki. Arię wykonuje bardzo wysoki głos żeński - sopran koloraturowy. Aria jest bardzo trudna, oszałamiająca, zawiera bardzo trudne do zaśpiewania powtarzające się bardzo wysokie dźwięki. Utwór wykonany jest z akompaniamentem orkiestry. Utwór jest energiczny, pełen zapału, szybki, porywający.

Zasób oparty o element wizualny.

1

1

Wolfgang Amadeusz Mozart, Aria Królowej nocy z aktu II, 1791

Nagranie dostępne pod adresem file:///tmp/puppeteer9tnYNX.html

Wolfgang Amadeusz Mozart „Aria Królowej nocy”

Źródło: online-skills.

Zdjęcie ze spektaklu „Czarodziejski flet". Na scenie znajduje się mężczyzna ubrany w strój ozdobiony barwnymi ptasimi piórami. Ma ze sobą dzwoneczki i fletnię pana. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetla się napis: Wolfgang Amadeusz Mozart, „Aria Papagena z dzwoneczkami” oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Nagranie rozpoczyna się wesołą melodią, graną na dzwonkach. Później mężczyzna, śpiewający tenorem, wykonuje wesołą pieśń, przeplataną grą na dzwonkach. Mężczyzna śpiewa po niemiecku.

Zasób oparty o element wizualny.

1

1

Wolfgang Amadeusz Mozart, Aria Papagena z dzwoneczkami, 1791

Nagranie dostępne pod adresem file:///tmp/puppeteer9tnYNX.html

Wolfgang Amadeusz Mozart, „Aria Papagena z dzwoneczkami”

Źródło: online-skills.

W czasach, w których tworzył Mozart, wykształcił się fortepian, instrument klawiszowy, który stał się następcą klawesynu. Nowe możliwości jakie dawał: dynamiczną grę, większą skalę, nową barwę przełożyły się na zmianę trendów kompozytorskich, czego przykładem są koncerty fortepianowe. Przykładem jest XXI Koncert fortepianowy KV 467, którego motywy kompozytor wykorzystywał także w XL Symfonii KV 550.

Na zdjęciu salon wypełniony fortepianami. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetla się napis: Wolfgang Amadeusz Mozart dwudziesty pierwszy Koncert fortepianowy KV 467 oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Utwór rozpoczyna się wstępem w wykonaniu orkiestry symfonicznej. Wstęp jest dynamiczny, czasami bardzo szybki, czasami majestatyczny. Partia fortepianu rozpoczyna się wirtuozowskim fragmentem, składającym się z szybkich przebiegów po całej klawiaturze fortepianu.

Zasób oparty o element wizualny.

1

1

Wolfgang Amadeusz Mozart, XXI Koncert fortepianowy KV 467, 1785

Nagranie dostępne pod adresem file:///tmp/puppeteer9tnYNX.html

Salon z fortepianami

Źródło: online-skills.

Jedną z najbardziej cenionych kompozycji Mozarta jest Requiem, którego nie dokończył, ponieważ w trakcie pisania zmarł. Dokończyli je jego uczniowie, a ostatnie zapisy mistrza znajdują się w słynnej Lacrimosie.

Nagranie Kyrie z Requiem d-moll Mozarta. Utwór jest wykonywany przez chór mieszany i orkiestrę symfoniczna. Utwór rozpoczynają basy, później dowodzenie przejmują alty, następnie soprany, później tenory. Kompozytor buduje misterną i przejmującą, żywiołową konstrukcję. Głosy śpiewają mocno figurowane i skomplikowane melodie.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D6DgsepxC

Źródło: online-skills.

Nagranie Kyrie z Requiem d-moll Mozarta. Utwór jest wykonywany przez chór mieszany i orkiestrę symfoniczna. Utwór rozpoczynają basy, później dowodzenie przejmują alty, następnie soprany, później tenory. Kompozytor buduje misterną i przejmującą, żywiołową konstrukcję. Głosy śpiewają mocno figurowane i skomplikowane melodie.

Nagranie części Lacrimosa z Requiem d-moll Mozarta. Utwór zaczyna się pełną żalu partią instrumentów smyczkowych. Później chór śpiewa smutną i przejmującą partię, opartą na łacińskim tekście, który można przetłumaczyć: Dzień ów łzami zlan gorzkimi, w którym na sąd z prochu ziemi. Grzeszny człowiek wstanie żywy. Bądź mu, Boże miłościwy, Dobry Panie, Jezu, daj Duszom zmarłych wieczny raj. Amen.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D6DgsepxC

Źródło: online-skills.

Nagranie części Lacrimosa z Requiem d-moll Mozarta. Utwór zaczyna się pełną żalu partią instrumentów smyczkowych. Później chór śpiewa smutną i przejmującą partię, opartą na łacińskim tekście, który można przetłumaczyć: Dzień ów łzami zlan gorzkimi, w którym na sąd z prochu ziemi. Grzeszny człowiek wstanie żywy. Bądź mu, Boże miłościwy, Dobry Panie, Jezu, daj Duszom zmarłych wieczny raj. Amen.

Zadania

Ćwiczenie 1

Zaznacz ilustrację przedstawiającą podobiznę Wolfganga Amadeusza Mozarta.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

Ćwiczenie 2

Wysłuchaj nagrania. Zaznacz tytuł kompozycji.

Materiał audio dostępny pod adresem:

file:///tmp/puppeteer9tnYNX.html

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- Aria Królowej Nocy

- Eine Kleine Nachtmusic

- Aria Papagena z dzwoneczkami

Ćwiczenie 3

Zaznacz zdanie prawdziwe.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- Wolfgang Amadeusz Mozart został otruty przez Salieriego.

- Wolfgang Amadeusz Mozart był kompozytorem papieskim.

- Wolfgang Amadeusz Mozart zmarł podczas pisania Requiem.

Ćwiczenie 4

Rozwiąż krzyżówkę.

1.

Pytanie Ciąg następujących po sobie dźwięków, uporządkowanych według zasad tonalnych, rytmicznych i formalnych, tworzących pewną całośćZnak 1 z 7

Fragment hasła

Pytanie Ciąg następujących po sobie dźwięków, uporządkowanych według zasad tonalnych, rytmicznych i formalnych, tworzących pewną całośćZnak 2 z 7

Pytanie Ciąg następujących po sobie dźwięków, uporządkowanych według zasad tonalnych, rytmicznych i formalnych, tworzących pewną całośćZnak 3 z 7

Pytanie Ciąg następujących po sobie dźwięków, uporządkowanych według zasad tonalnych, rytmicznych i formalnych, tworzących pewną całośćZnak 4 z 7

Pytanie Ciąg następujących po sobie dźwięków, uporządkowanych według zasad tonalnych, rytmicznych i formalnych, tworzących pewną całośćZnak 5 z 7

Pytanie Ciąg następujących po sobie dźwięków, uporządkowanych według zasad tonalnych, rytmicznych i formalnych, tworzących pewną całośćZnak 6 z 7

Pytanie Ciąg następujących po sobie dźwięków, uporządkowanych według zasad tonalnych, rytmicznych i formalnych, tworzących pewną całośćZnak 7 z 7

2.

Pytanie Postać z Czarodziejskiego Fletu Wolfganga Amadeusza Mozarta, znana z Arii z dzwoneczkami.Znak 1 z 8

Pytanie Postać z Czarodziejskiego Fletu Wolfganga Amadeusza Mozarta, znana z Arii z dzwoneczkami.Znak 2 z 8

Pytanie Postać z Czarodziejskiego Fletu Wolfganga Amadeusza Mozarta, znana z Arii z dzwoneczkami.Znak 3 z 8

Pytanie Postać z Czarodziejskiego Fletu Wolfganga Amadeusza Mozarta, znana z Arii z dzwoneczkami.Znak 4 z 8

Pytanie Postać z Czarodziejskiego Fletu Wolfganga Amadeusza Mozarta, znana z Arii z dzwoneczkami.Znak 5 z 8

Pytanie Postać z Czarodziejskiego Fletu Wolfganga Amadeusza Mozarta, znana z Arii z dzwoneczkami.Znak 6 z 8

Pytanie Postać z Czarodziejskiego Fletu Wolfganga Amadeusza Mozarta, znana z Arii z dzwoneczkami.Znak 7 z 8

Pytanie Postać z Czarodziejskiego Fletu Wolfganga Amadeusza Mozarta, znana z Arii z dzwoneczkami.Znak 8 z 8

Fragment hasła

3.

Pytanie Sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu.Znak 1 z 5

Pytanie Sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu.Znak 2 z 5

Pytanie Sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu.Znak 3 z 5

Pytanie Sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu.Znak 4 z 5

Fragment hasła

Pytanie Sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu.Znak 5 z 5

4.

Pytanie Pieśń solowa z akompaniamentem instrumentalnym wchodząca w skład opery.Znak 1 z 4

Fragment hasła

Pytanie Pieśń solowa z akompaniamentem instrumentalnym wchodząca w skład opery.Znak 2 z 4

Pytanie Pieśń solowa z akompaniamentem instrumentalnym wchodząca w skład opery.Znak 3 z 4

Pytanie Pieśń solowa z akompaniamentem instrumentalnym wchodząca w skład opery.Znak 4 z 4

5.

Pytanie Czynnik regulujący czas trwania dźwięków w utworze muzycznym i wyznaczający ich następstwo w czasie.Znak 1 z 4

Fragment hasła

Pytanie Czynnik regulujący czas trwania dźwięków w utworze muzycznym i wyznaczający ich następstwo w czasie.Znak 2 z 4

Pytanie Czynnik regulujący czas trwania dźwięków w utworze muzycznym i wyznaczający ich następstwo w czasie.Znak 3 z 4

Pytanie Czynnik regulujący czas trwania dźwięków w utworze muzycznym i wyznaczający ich następstwo w czasie.Znak 4 z 4

6.

Pytanie Stopień szybkości wykonywania utworu muzycznego.Znak 1 z 5

Fragment hasła

Pytanie Stopień szybkości wykonywania utworu muzycznego.Znak 2 z 5

Pytanie Stopień szybkości wykonywania utworu muzycznego.Znak 3 z 5

Pytanie Stopień szybkości wykonywania utworu muzycznego.Znak 4 z 5

Pytanie Stopień szybkości wykonywania utworu muzycznego.Znak 5 z 5

1. 1.   Ciąg następujących po sobie dźwięków, uporządkowanych według zasad tonalnych, rytmicznych i formalnych, tworzących pewną całość

2. 2.   Postać z Czarodziejskiego Fletu Wolfganga Amadeusza Mozarta, znana z Arii z dzwoneczkami.

3. 3.   Sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu.

4. 4.   Pieśń solowa z akompaniamentem instrumentalnym wchodząca w skład opery.

5. 5.   Czynnik regulujący czas trwania dźwięków w utworze muzycznym i wyznaczający ich następstwo w czasie.

6. 6.   Stopień szybkości wykonywania utworu muzycznego.

Ćwiczenie 5

Zaznacz co było przyczyną śmierci Wolfganga Amadeusza Mozarta.

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- Otrucie przez Salieriego

- Zakażenie bakteriami

- Gruźlica

Ćwiczenie 6

Zaznacz kompozytorów, którzy byli Klasykami Wiedeńskimi.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- Joseph Haydn

- Ludwig van Beethoven

- Franz Schubert

- Wolfgang Amadeusz Mozart

Ćwiczenie 7

Dowiedz się, o czym opowiada opera Czarodziejski flet.

Wpisz imię postaci, która została przedstawiona na fotografii.

Słownik

Aria

pieśń solowa z akompaniamentem instrumentalnym, wchodząca w skład opery.

Kompozytor

twórca utworów muzycznych.

Koncert

instrumentalny utwór muzyczny, przeznaczony do wykonania przez solistę i orkiestrę symfoniczną.

Opera

sceniczny dramat muzyczny.

Źródło:

sjp.pwn.pl

Biblioteka muzyczna

1. Utwór muzyczny Gregorio Alleghri, „Miserere”, XVI w.

Gregorio Alleghri, „Miserere”, XVI w., 9-głosowy utwór chóralny, który Mozart spisał mając dziewięć lat, online-skills, CC BY 3.0

2. Utwór muzyczny Wolfganga Amadeusza Mozarta pt. „Aria Królowej Nocy” z aktu II.

Wolfgang Amadeusz Mozart, „Aria Królowej Nocy” z aktu II, 1791, online-skills, CC BY 3.0

3. Utwór muzyczny Wolfganga Amadeusza Mozarta, „Aria Papagena z dzwoneczkami”.

Wolfgang Amadeusz Mozart, „Aria Papagena z dzwoneczkami”, 1791, online-skills, CC BY 3.0

4. Ilustracja interaktywna przedstawia nuty na pięciolinii. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny Wolfganga Amadeusza Mozarta „Eine Klaine Nachtmusik K 525”, „Allegro”.

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

5. Nagranie utworu wykonywanego przez chór mieszany „God is our Refuge” KV 20, autorstwa Wolfganga Amadeusza Mozarta. Utwór jest dostojny, majestatyczny, modlitewny.

Źródło: online-skills.

6. Nagranie Kyrie z Requiem d-moll Mozarta. Utwór jest wykonywany przez chór mieszany i orkiestrę symfoniczna. Utwór rozpoczynają basy, później dowodzenie przejmują alty, następnie soprany, później tenory. Kompozytor buduje misterną i przejmującą, żywiołową konstrukcję. Głosy śpiewają mocno figurowane i skomplikowane melodie.

Źródło: online-skills.

7. Nagranie części Lacrimosa z Requiem d-moll Mozarta. Utwór zaczyna się pełną żalu partią instrumentów smyczkowych. Później chór śpiewa smutną i przejmującą partię, opartą na łacińskim tekście, który można przetłumaczyć: Dzień ów łzami zlan gorzkimi, w którym na sąd z prochu ziemi. Grzeszny człowiek wstanie żywy. Bądź mu, Boże miłościwy, Dobry Panie, Jezu, daj Duszom zmarłych wieczny raj. Amen.

Źródło: online-skills.

8. Utwór muzyczny Wolfganga Amadeusza Mozarta „XXI Koncert fortepianowy”, KV 467.

Wolfgang Amadeusz Mozart, „XXI Koncert fortepianowy” KV 467, 1785, online-skills, CC BY 3.0

Bibliografia

D. Barber, Bach Beethoven i inne chłopaki czyli historia muzyki wyłożona wreszcie jak należy, Warszawa 2017.

J. Chomiński, K. Wilkowska-Chomińska, Historia muzyki cz. I, Warszawa 1990.

Table of Contents

Wybrani kompozytorzy – Wolfgang Amadeusz Mozart