Spis treści

Sprawdzian wiedzy z zakresu kultury muzycznej Starożytnych cywilizacji

Sprawdzian wiedzy z zakresu kultury muzycznej Starożytnych cywilizacji

Ważne daty

ok. 1500 p.n.e. – 500 p.n.e. – powstanie księgi Wedy

VI w. p.n.e – powstanie teatru greckiego

425 r. p.n.e. - 338/326 r. p.n.e. – powstanie teatru, który mógł pomieścić maksymalnie 30000 osób (Ateny), Starożytna Grecja

Scenariusz lekcji dla nauczyciela

Scenariusz zajęć do pobrania.

I. Muzyka w ujęciu historycznym – periodyzacja, język, właściwości i charakterystyka.

2. Starożytność (Egipt, Grecja, Rzym i in.). Uczeń:

3) wymienia i klasyfikuje starożytne instrumenty muzyczne (…);

II. Analiza i interpretacja dzieł muzycznych. Uczeń:

1) zna podstawowe terminy i pojęcia właściwe dla opisu i zrozumienia wybranych dzieł muzycznych;

3) zna konteksty kulturowe i naukowe powstawania muzyki;

5) rozpoznaje cechy stylistyczne utworu reprezentującego określoną epokę muzyczną;

III. Tworzenie wypowiedzi związanych z historią i kulturą muzyczną. Uczeń:

1) wypowiada się w formie ustnej (np. dyskusja, prezentacja, debata itp.) i/lub pisemnej (np. esej, referat itp.) o dziełach muzycznych w oparciu o podstawową terminologię;

3) interpretuje i odczytuje w kontekście dokonań epoki wybrane dzieła muzyczne;

formułuje logiczną wypowiedź na temat dzieł, form, gatunków, stylów, technik i twórców muzycznych, uwzględniając zależności między nimi w kontekście: genezy, przeobrażeń, porównań.

Nauczysz się

klasyfikować antyczne instrumenty muzyczne;

stosować właściwą terminologię muzyczną, w tym: tempo, skala, oktawa, metrum;

opisywać starożytne formy muzyczne;

opisywać pentatonikę i jej rolę w muzyce starożytnej.

Sprawdzian wiedzy

Polecenie 1

Wysłuchaj brzmienia instrumentów ukazanych na ilustracjach. Napisz, z której starożytnej cywilizacji pochodzą oraz dokonaj ich klasyfikacji.

Ilustracja interaktywna przedstawia instrument wina jest to szarpany instrument strunowy używany w południowoindyjskiej tradycji muzycznej z Karnataki. Jedna z najstarszych istniejących form lutni. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Instrument 1. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.

Zasób oparty o element wizualny.

1

Instrument 1, wikimedia.org, CC BY 3.0 (Fotografia); Dźwięk instrumentu nr 1, online-skills, CC BY 3.0

Ilustracja interaktywna przedstawia instrumenty muzyczne- aulos, fotografia została wykonana przez Marka Cartwrighta. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Instrument 2. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.

Zasób oparty o element wizualny.

1

Mark Cartwright (fot.), Aulos, ancient.eu, CC BY 3.0 (Fotografia); Dźwięk instrumentu nr 2, online-skills, CC BY 3.0

Ilustracja interaktywna przedstawia sistrum łukowe z epoki rzymskiej. W instrumentologii zaliczany do grupy idiofonów uderzanych. Wykonane zwykle z brązu, składało się z wygiętego w kształt liry metalowego pałąka, przez którego otwory między przeciwległymi bokami przełożone były metalowe pręciki osadzone tak luźno, że przy potrząsaniu instrument wydawał dźwięki. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Instrument 3. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.

Zasób oparty o element wizualny.

1

Instrument 3, wikimedia.org, CC BY 3.0 (Fotografia); Dźwięk instrumentu nr 3, online-skills, CC BY 3.0

Uzupełnij

Polecenie 2

Wyjaśnij, czym jest pentatonika oraz scharakteryzuj muzykę, w której była wykorzystywana.

Uzupełnij

Polecenie 3

Zapoznaj się z tekstami źródłowymi. Porównaj Panatenaje i Wielkie Dionizja.

Panatenaje były świętowane przez całą ludność Aten i otaczającej je krainy - Attyki - co roku w okresie letnim, natomiast szczególną odmianę tych uroczystości, zwaną Wielkimi Panatenajami, odprawiano co cztery lata. Z tej okazji tkano nową szatę przeznaczoną dla starożytnego posągu Ateny, znajdującego się w dawnej świątyni, której ruiny nadal widoczne są na Akropolu (część jej fundamentów przykrytych jest przez Erechtejon). Podczas corocznych celebracji formowała się dostojna procesja, która wyruszała spod ateńskich murów granicznych. Przy akompaniamencie muzyków i tancerzy kroczyła przez całe miasto. Jej trasa wiodła poprzez rynek - Agorę, po czym wspinała się zboczem Akropolu.

Źródło: Landenls John, Muzyka starożytnej Grecji, Kraków 2003, s. 18

Innym, ważniejszym świętem ateńskim, podczas którego muzyka odgrywała rolę jeszcze bardziej doniosłą były Wielkie Dionizje, odprawiane w końcu marca lub na początku kwietnia. Był to czas, gdy po zimowych sztormach morze stawało się znów żeglowne, czas, gdy wszystko „otwierało się” na nowo. Uroczystości trwały kilka dni i zawierały szereg wydarzeń muzycznych. Najważniejszym z rytuałów było procesyjne przeniesienie starożytnego posągu boga Dionizosa do granic terytorium Aten i ponowne jego „przywitanie”. Był to gest przeprosin, zadośćuczynienia za niezbyt przychylne przyjęcie, jakie zgotowało mu miasto, gdy przybył doń po raz pierwszy. Następnie posąg niesiono z powrotem do świątyni w Atenach znajdującej się na tyłach zabudowań scenicznych teatru. Wędrówce tej towarzyszyły sprośne pieśni nawiązujące do płodnościowego charakteru rytuału. Muzyka rozległa się na wszystkich wymienionych etapach. Gdy procesja powracała do centrum miasta, odbywały się tam liczne wydarzenia o charakterze muzycznym - zawody w grze na aulosie i kitarze oraz w śpiewie.

Źródło: Landenls John, Muzyka starożytnej Grecji, Kraków 2003, s. 19

Uzupełnij

Polecenie 4

Opisz formę muzyczną, w której używano poniższego instrumentu.

Ilustracja interaktywna przedstawia psalterium jest to drewniany, smyczkowy instrument muzyczny. Jest to bardzo prosta forma psalterii lub cytry skrzynkowej, wykonana z drewnianego pudła sondującego, ze sznurkami rozciągniętymi od końca do końca, wzdłuż.Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Psalterium Wykonawca: Tessey Ueno. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się spokojnym charakterem.

Zasób oparty o element wizualny.

1

Psalterium, wikimedia.org, CC BY-SA 4.0 (Fotografia); Psalterium improwizacja, online-skills, CC BY 3.0

Uzupełnij

Inna wersja zadania

Polecenie 5

Na podstawie nagrania fragmentu ragi opisz teorię muzyki starożytnych Indii.

Ilustracja interaktywna przedstawia obraz Vasant ragini. Grafika ukazuje hinduskich bogów i tańczącą pokojówkę. Bogowie grają na instrumentach muzycznych. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Raga Basant Mukhari Wykonawca: Ali Akbar Khan. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.

Zasób oparty o element wizualny.

1

„Vasant ragini”, 1770, wikimedia.org, (Fotografia); Ali Akbar Khan, „Raga Basant Mukhari”, czas powstania nieznany, online-skills, CC BY 3.0

Inna wersja zadania

Ćwiczenie 1

Wskaż prawdziwe zdania.

Zaznacz prawidłowe odpowiedzi.

- Psalm jest najstarszą znaną formą wokalno-instrumentalną.

- Organy hydrauliczne to instrument pochodzenia arabskiego.

- Teoria etosu wykształciła się w starożytnej Grecji.

Ćwiczenie 2

Pantomima to: Możliwe odpowiedzi: 1. ozdobnik melodyczny złożony z co najmniej dwóch dźwięków, wykonywanych na jednej sylabie tekstu. 2. odległość między dwoma dźwiękami równa 12 półtonom. 3. nieme widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest przez aktorów wyłącznie za pomocą gestów, mimiki i tańca.

Na ilustracji zaznacz, które z postaci należą do grupy aktorów.

□

□

□

□

Ćwiczenie 3

Ułóż imiona zgodnie z chronologią.

- Poziom 1:Tespis

- Poziom 2:Eurypides

- Poziom 3:Arystofanes

- Poziom 4:Sofokles

Ćwiczenie 4

Do terminów dobierz właściwe definicje.

Tetrachord

Interwał wynikający z podziału oktawy na 24 równe części.Połączony z: Tetrachord

Pean

Uroczysta pieśń dziękczynna skierowana do Apollina.Połączony z: Pean

Ćwierćton

Pieśń błagalna lub dziękczynna skierowana do bogów.Połączony z: Ćwierćton

Prozodion

Grupa czterech dźwięków różnej wysokości, uszeregowanych w obrębie kwarty.Połączony z: Prozodion

Ćwiczenie 5

Rozpoznaj starożytną cywilizację opisaną w tekście.

Muzyka starożytnego (…) należy do najstarszych wielkich kultur muzycznych świata. W IV---III tysiącleciu p.n.e. były znane idiofony i tańce magiczne; muzyka w okresie wczesnodynastycznym, w Starym i Średnim Państwie (ok. 2960---1785 p.n.e.) była uprawiana w świątyniach; wiele instrumentów (np. harfy, flety, sistrum) łączyło się z kultem bogów; okres Nowego Państwa (ok. 1785---1085 p.n.e.) cechował się wpływem mezopotamskiej kultury muzycznej (metalowe trąbki, także harfy, kitary, pandory, sistrum, membranofony); panujący system tonalny opierał się na budowie tetrachordalnej; szkolnictwo muzyczne rozwijało się od połowy I tysiąclecia p.n.e.;

Indeks dolny Źródło: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Egipt-starozytny-Muzyka;4019602.html

Zaznacz prawidłową odpowiedź.

- Egipt

- Indie

- Grecja

- Mezopotamia

- Rzym

Ćwiczenie 6

Nazwij starożytną cywilizację, w której wykształcił się dramat antyczny. Określ określ wiek jej powstania.

Nazwa cywilizacji:

Wiek:          p.n.e.

Ćwiczenie 7

Pogrupuj instrumenty starożytne według kategorii, do której należą.

Instrumenty dęte

Strunowe

Perkusyjne

Przenieś element.aulos

Przenieś element.Wina/Vina

Przenieś element.lira

Przenieś element.lutnia

Przenieś element.sistrum

Przenieś element.fletnia Pana

Przenieś element.harfa

Przenieś element.kitara

Słownik pojęć

Melizmat

ozdobnik melodyczny złożony z co najmniej dwóch dźwięków, wykonywanych na jednej sylabie tekstu.

Metrum

podstawowy schemat określający czas trwania nut oraz układ akcentów w obrębie taktu w utworze muzycznym.

Oktawa

odległość między dwoma dźwiękami równa 12 półtonom.

Pantomima

nieme widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest przez aktorów wyłącznie za pomocą gestów, mimiki i tańca.

Preludium

wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu.

Skala

układ dźwięków uszeregowanych według wysokości, o ustalonych odległościach między poszczególnymi stopniami, właściwy muzyce jakiejś epoki lub kultury.

Tempo

stopień szybkości wykonywania utworu muzycznego.

Biblioteka muzyczna

Slajd 1 z 5

Ilustracja interaktywna przedstawia instrument wina jest to szarpany instrument strunowy używany w południowoindyjskiej tradycji muzycznej z Karnataki. Jedna z najstarszych istniejących form lutni. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Instrument 1. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.

Zasób oparty o element wizualny.

1

Instrument 1, wikimedia.org, CC BY 3.0 (Fotografia); Dźwięk instrumentu nr 1, online-skills, CC BY 3.0

Przejdź do następnego slajdu

Bibliografia

Anna Czekanowska, Kultury muzyczne Azji, Polskie Wydawnictwo Muzyczne 1981.

Gurt Sachs, Muzyka w świecie starożytnym, Polskie Wydawnictwo Muzyczne 1988.

Table of Contents

Sprawdzian wiedzy z zakresu kultury muzycznej Starożytnych cywilizacji