Zasoby portalu Scholaris.pl Szkoła ponadpodstawowa Filozofia

Zasoby portalu wiedzy Scholaris.pl stanowią zbiór przygotowany w ramach projektu POKL realizowanego w latach 2009-2014. Obecnie platforma Scholaris nie jest już wspierana a funkcję udostępniania materiałów edukacyjnych przejęła Zintegrowana Platforma Edukacyjna (ZPE), aby zapewnić użytkownikom wygodny dostęp pod jednym adresem do różnorodnych zasobów elektronicznych.

Materiały przeniesione z portalu scholaris.pl są dostosowane do wszystkich etapów kształcenia i zgodne z podstawą programową. Korzystają z nich zarówno nauczyciele jak i uczniowie, którzy w ciekawy i nowoczesny sposób chcą pogłębiać swoją wiedzę. Zbiór nie zapewnia pełnej zgodności ze standardem dostępności WCAG, ponieważ wymagania funkcjonalne dla zasobów Scholaris.pl opracowywano przed wprowadzeniem Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych (Dz.U. 2012 poz. 526).

1)

rozróżnia znaczenia słowa archē; (0)

2)

kojarzy imiona jońskich filozofów przyrody (Tales, Anaksymander, Anaksymenes) z przyjętymi przez nich zasadami (woda, bezkres, powietrze); (0)

3)

przedstawia koncepcję czterech żywiołów jako pierwszą próbę rozwiązania naukowego i filozoficznego problemu elementarności; (0)

4)

dostrzega w metodzie jońskich filozofów przyrody zalążek empirycznej metody naukowej: obserwacja zjawisk przyrodniczych oraz wysuwanie hipotez wyjaśniających te zjawiska. (0)

1)

charakteryzuje filozofię Sokratesa w kontekście jego życia i postawy moralnej; (0)

2)

objaśnia koncepcję uprawiania filozofii poprzez autorefleksję lub samoświadomość (hasło „poznaj samego siebie”); (0)

3)

definiuje terminy: psychē, aretē, daimonion jako kluczowe terminy filozofii Sokratesa; (0)

4)

dyskutuje na temat „dlaczego ludzie postępują źle?”, przedstawiając tezę intelektualizmu etycznego oraz argumenty za i przeciw niemu. (0)

1)

wyjaśnia na wybranych przykładach, na czym polega względność spostrzeżeń; (0)

2)

identyfikuje na wybranych przykładach regres, błędne koło oraz arbitralność w uzasadnieniu; (0)

3)

rozważa problem, czy jest możliwe usunięcie niezgodności poglądów między ludźmi; (0)

4)

analizuje pytanie „czy osiągnięcie wiedzy jest możliwe?” oraz w jego kontekście rekonstruuje epistemologiczny spór między dogmatyzmem a sceptycyzmem. (0)

1)

przedstawia główne starożytne koncepcje absolutu (Boga): demiurg oraz idea dobra (Platon), nieporuszony poruszyciel (Arystoteles), rozumna natura świata (stoicyzm), prajednia (Plotyn); (0)

2)

wyjaśnia wpływ filozofii starożytnej na formowanie się teologii i filozofii chrześcijańskiej; (0)

3)

rekonstruuje filozoficzno-duchowe poszukiwania św. Augustyna: manicheizm, sceptycyzm, neoplatonizm, chrześcijaństwo. (0)

Cele kształcenia – wymagania ogólne (0)

I.

Świadomość znaczenia filozofii jako istotnej części dziedzictwa kultury śródziemnomorskiej. (0)

II.

Rozpoznawanie związków między filozofią a innymi działami kultury europejskiej, zwłaszcza między filozofią a sztuką (w tym literaturą piękną), religią i nauką. (0)

III.

Znajomość poglądów filozofów reprezentatywnych dla poszczególnych epok kultury europejskiej. (0)

IV.

Rozumienie ważniejszych pojęć, zagadnień i stanowisk głównych dyscyplin filozoficznych. (0)

V.

Umiejętność stawiania pytań światopoglądowych (w tym moralnych) i poszukiwania odpowiedzi na nie z wykorzystaniem wiedzy filozoficznej. (0)

VI.

Podejmowanie rzetelnej dyskusji filozoficznej oraz formułowanie w niej jasnego i uzasadnionego stanowiska. (0)

VII.

Posługiwanie się podstawowymi kategoriami logiki i dbanie o kulturę logiczną wypowiedzi. (0)

VIII.

Stosowanie narzędzi logiki w analizie tekstu filozoficznego i zawartej w nim argumentacji, a także w obronie przed manipulacją. (0)

IX.

Umiejętność pisania tekstu (eseju) filozoficznego, w którym – korzystając ze zdobytej wiedzy z zakresu logiki i historii filozofii – identyfikuje się i rozpatruje określone poglądy filozoficzne. (0)

1)

wskazuje w odpowiednich tekstach nazwy i zdania w sensie logicznym; (0)

2)

odróżnia kategorie logiczne nazw i zdań od kategorii gramatycznych rzeczowników i zdań w sensie gramatycznym; (0)

3)

odróżnia zdania w sensie logicznym od imperatywów (nakazów) i interrogatywów (pytań) oraz dostrzega związki między nimi. (0)

1)

wyszukuje w podanym tekście wyrażenia niezrozumiałe i wyjaśnia, na czym polega ich niezrozumiałość; (0)

2)

opisuje sytuację, w której doszło do nieporozumienia słownego, i podaje powody tego nieporozumienia; (0)

3)

przedstawia co najmniej jeden paradoks logiczny i poddaje go analizie. (0)

1)

odróżnia zdania, które można uzasadnić w odwołaniu do spostrzeżenia od zdań, które można uzasadnić w odwołaniu do introspekcji; (0)

2)

wyróżnia i objaśnia wybrane pojęcia intuicji (intuicja intelektualna, intuicja aksjologiczna, intuicja w sensie potocznym). (0)

1)

ocenia dane rozumowanie pod względem materialnym i formalnym, wskazując powody swojej oceny; (0)

2)

odróżnia rozumowanie z błędnym kołem bezpośrednim od rozumowania z błędnym kołem pośrednim; (0)

3)

wyjaśnia, na czym polega błąd ekwiwokacji w podanym rozumowaniu. (0)

1)

przedstawia św. Tomasza koncepcję Boga i człowieka; (0)

2)

krytycznie rekonstruuje „pięć dróg”; (0)

3)

porównuje dwie argumentacje za istnieniem Boga – argumentację św. Tomasza („pięć dróg”) z argumentacją św. Anzelma z Canterbury z Proslogionu (rozdz. 2 Bóg naprawdę jest); (0)

4)

wyjaśnia, czym jest neotomizm i wymienia jego głównych przedstawicieli; (0)

5)

analizuje fragment Sumy teologii (cz. I, kw. 3, art. 1: Czy Bóg jest ciałem?). (0)

1)

wyjaśnia, na czym polega kartezjański racjonalizm, sceptycyzm metodyczny i dualizm psychofizyczny; (0)

2)

objaśnia sens formuły „myślę, więc jestem”; (0)

3)

krytycznie rekonstruuje kartezjański argument na rzecz istnienia świata zewnętrznego; (0)

4)

omawia poglądy jednego z następujących kontynuatorów filozofii René Descartesa: Gotfrieda Wilhelma Leibniza lub Barucha Spinozy; (0)

5)

analizuje fragment Rozprawy o metodzie René Descartesa (cz. IV). (0)

1)

objaśnia pascalowskie rozróżnienie porządku rozumu i porządku serca; (0)

2)

wyjaśnia, na czym w ujęciu Blaise Pascala polega wielkość i nędza człowieka; (0)

3)

krytycznie rekonstruuje „zakład Pascala”; (0)

4)

analizuje fragment Myśli (cz. I, rozdz. 1: Miejsce człowieka w naturze. Dwie nieskończoności). (0)

1)

wyjaśnia, co to jest empiryzm i jakie są jego główne odmiany; (0)

2)

przedstawia poglądy Johna Locke’a z zakresu epistemologii i filozofii polityki; (0)

3)

wskazuje na jedną z możliwych konsekwencji empiryzmu: sceptyczną (na przykładzie filozofii Davida Hume’a) bądź idealistyczną (na przykładzie filozofii George’a Berkeleya); (0)

4)

analizuje fragment Rozważań dotyczących rozumu ludzkiego Johna Locke’a (t. I, ks. II, rozdz. I, par. 1–6). (0)

1)

objaśnia, na czym polega „przewrót kopernikański” w filozofii i transcendentalność jego epistemologii; (0)

2)

przedstawia kantowską koncepcję prawa moralnego oraz w jej kontekście objaśnia treść i funkcję imperatywu kategorycznego (formuła powszechnego prawa oraz formuła człowieczeństwa jako celu); (0)

3)

podaje rozwiązanie przykładowego problemu moralnego, wykorzystując obie formuły imperatywu kategorycznego; (0)

4)

analizuje fragment Uzasadnienia metafizyki moralności Immanuela Kanta (rozdz. 2). (0)

1)

przedstawia główne założenia etyki utylitarystycznej; (0)

2)

omawia dziedziny ludzkiej wolności: wolność przekonań, wolność postępowania, wolność zrzeszania; (0)

3)

wyjaśnia zasadę niekrzywdzenia innych; (0)

4)

posługuje się tą zasadą w moralnej ocenie przykładowych działań ludzkich; (0)

5)

analizuje fragment O wolności Johna Stuarta Milla (rozdz. I Rozważania wstępne). (0)

1)

przedstawia motywy nietzscheańskiej krytyki moralności tradycyjnej i chrześcijaństwa; (0)

2)

wyjaśnia pojęcia woli mocy i nadczłowieka; (0)

3)

odróżnia i charakteryzuje postawę apollińską i dionizyjską; (0)

4)

analizuje fragment Tako rzecze Zaratustra (Przedmowa Zaratustry) Friedricha Nietzschego. (0)

1)

zna w zarysie historię myśli pozytywistycznej od encyklopedystów francuskich do Koła Wiedeńskiego; (0)

2)

przedstawia główne idee filozofii pozytywnej Augusta Comte’a; (0)

3)

odróżnia pozytywizm jako jedną z koncepcji poznania i nauki od samej nauki; (0)

4)

prezentuje poglądy wybranego XX-wiecznego filozofa nauki; (0)

5)

analizuje fragment Metody pozytywnej w szesnastu wykładach Augusta Comte’a (wykład pierwszy). (0)

1)

wyjaśnia, na czym polega metoda fenomenologiczna oraz dokonuje opisu fenomenologicznego wybranych fenomenów; (0)

2)

charakteryzuje główne idee fenomenologii świadomości Edmunda Husserla lub fenomenologii wartości Maxa Schelera (do wyboru); (0)

3)

przedstawia Romana Ingardena koncepcję człowieka i sztuki; (0)

4)

analizuje fragment Książeczki o człowieku Romana Ingardena (esej Człowiek i jego rzeczywistość). (0)

1)

koncepcja klasyczna i neoklasyczna (w tym neotomistyczna i fenomenologiczna) – poszukiwanie ostatecznych podstaw rzeczywistości, poznania i wartości; (0)

2)

koncepcja pozytywistyczna (w tym neopozytywistyczna) – syntetyzowanie wyników nauk szczegółowych lub ustalanie założeń i metod nauk; (0)

3)

koncepcja analityczna – analizowanie podstawowych pojęć wiedzy naukowej i pozanaukowej; (0)

4)

koncepcja egzystencjalna – wartościujące opisywanie granicznych sytuacji życia ludzkiego. (0)

1)

dyscypliny podstawowe (ogólniejsze) – teoria bytu (ontologia, metafizyka), teoria poznania (epistemologia), ogólna teoria wartości (aksjologia) wraz z teorią moralności (etyką); (0)

2)

dyscypliny szczegółowe – filozofia człowieka (antropologia filozoficzna), filozofia przyrody, filozofia nauki, filozofia kultury, filozofia religii (wraz z teologią filozoficzną), filozofia piękna i sztuki (estetyka filozoficzna), filozofia polityki; (0)

3)

dyscypliny pomocnicze – historia filozofii, logika. (0)

1)

o stosunek rzeczy do umysłu (realizm – idealizm); (0)

2)

o różnorodność bytów (monizm – pluralizm); (0)

3)

o podłoże rzeczywistości (materializm – hylemorfizm – spirytualizm); (0)

4)

o przyczynowość (determinizm – indeterminizm); (0)

5)

o uniwersalia lub powszechniki (nominalizm – platonizm). (0)

1)

o źródła poznania (empiryzm lub aposterioryzm – aprioryzm); (0)

2)

o rolę rozumu w poznaniu (racjonalizm – irracjonalizm); (0)

3)

o możliwość zdobycia wiedzy pewnej (sceptycyzm – hipotetyzm – dogmatyzm); (0)

4)

o naturę i kryterium prawdy (klasyczna lub korespondencyjna koncepcja prawdy – koncepcje nieklasyczne, zwłaszcza koherencyjna i pragmatyczna). (0)

1)

o istotę człowieka (naturalizm lub redukcjonizm biologiczny lub społeczny – antynaturalizm lub antyredukcjonizm, np. personalizm); (0)

2)

o relację umysł – ciało (dualizm – monizm materialistyczny lub naturalistyczny); (0)

3)

o wolność woli (libertarianizm – fatalizm – kompatybilizm); (0)

4)

o życie po śmierci biologicznej (mortalizm – immortalizm na przykładzie wybranej koncepcji nieśmiertelności). (0)

1)

o sposób istnienia wartości moralnych (realizm – antyrealizm); (0)

2)

o naturę wartości lub powinności moralnych (relatywizm – absolutyzm lub uniwersalizm, subiektywizm – obiektywizm); (0)

3)

o sposób formułowania i uzasadniania ocen moralnych (konsekwencjalizm, w szczególności utylitaryzm – nonkonsekwencjalizm, w szczególności deontologizm kantowski); (0)

4)

o źródło moralnych zobowiązań (autonomizm – heteronomizm). (0)

1)

wymienia ważniejsze współczesne problemy bioetyczne oraz przedstawia ich główne rozwiązania; (0)

2)

określa związek między tymi rozwiązaniami a przyjętymi założeniami ontologicznymi, antropologicznymi i ogólnoetycznymi; (0)

3)

podejmuje dyskusję na temat wybranego sporu bioetycznego, korzystając z posiadanej wiedzy filozoficznej i logicznej. (0)

1)

odróżnia i wyjaśnia następujące stanowiska: teizm, deizm, panteizm, agnostycyzm, ateizm; (0)

2)

krytycznie rekonstruuje następujące argumenty za istnieniem Boga: argument ontologiczny, argument kosmologiczny, argument teleologiczny, argument moralny; (0)

3)

przedstawia światopoglądowe znaczenie sporu o istnienie Boga i rolę religii w życiu człowieka; (0)

4)

w kontekście sporu teizm-ateizm omawia wybrane koncepcje genezy zła moralnego i pozamoralnego. (0)

1)

o istotę piękna (koncepcja pitagorejska – koncepcje alternatywne); (0)

2)

o istotę sztuki (koncepcja klasyczna – alternatywna definicja sztuki Władysława Tatarkiewicza). (0)

1)

o naturę społeczeństwa (indywidualizm – kolektywizm); (0)

2)

o genezę państwa (koncepcja umowy społecznej – koncepcja samorzutnej ewolucji); (0)

3)

o naczelne wartości życia społecznego (liberalizm kulturowy – konserwatyzm); (0)

4)

o podstawy prawa stanowionego (pozytywizm prawniczy – teoria prawa naturalnego). (0)