Zasoby portalu Scholaris.pl Szkoła ponadpodstawowa Fizyka III.8)b)

Zasoby portalu wiedzy Scholaris.pl stanowią zbiór przygotowany w ramach projektu POKL realizowanego w latach 2009-2014. Obecnie platforma Scholaris nie jest już wspierana a funkcję udostępniania materiałów edukacyjnych przejęła Zintegrowana Platforma Edukacyjna (ZPE), aby zapewnić użytkownikom wygodny dostęp pod jednym adresem do różnorodnych zasobów elektronicznych.

Materiały przeniesione z portalu scholaris.pl są dostosowane do wszystkich etapów kształcenia i zgodne z podstawą programową. Korzystają z nich zarówno nauczyciele jak i uczniowie, którzy w ciekawy i nowoczesny sposób chcą pogłębiać swoją wiedzę. Zbiór nie zapewnia pełnej zgodności ze standardem dostępności WCAG, ponieważ wymagania funkcjonalne dla zasobów Scholaris.pl opracowywano przed wprowadzeniem Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych (Dz.U. 2012 poz. 526).

I.

Wykorzystanie pojęć i wielkości fizycznych do opisu zjawisk oraz wskazywanie ich przykładów w otaczającej rzeczywistości. (0)

II.

Rozwiązywanie problemów z wykorzystaniem praw i zależności fizycznych. (0)

III.

Planowanie i przeprowadzanie obserwacji lub doświadczeń oraz wnioskowanie na podstawie ich wyników. (0)

IV.

Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych, w tym tekstów popularnonaukowych. (0)

1)

przedstawia jednostki wielkości fizycznych, opisuje ich związki z jednostkami podstawowymi; przelicza wielokrotności i podwielokrotności; (0)

2)

posługuje się materiałami pomocniczymi, w tym tablicami fizycznymi i chemicznymi oraz kartą wybranych wzorów i stałych fizykochemicznych; (0)

3)

prowadzi obliczenia szacunkowe i poddaje analizie otrzymany wynik; (0)

4)

przeprowadza obliczenia liczbowe posługując się kalkulatorem; (0)

5)

rozróżnia wielkości wektorowe i skalarne; (0)

6)

tworzy teksty, tabele, diagramy lub wykresy, rysunki schematyczne lub blokowe dla zilustrowania zjawisk bądź problemu; właściwie skaluje, oznacza i dobiera zakresy osi; (0)

7)

wyodrębnia z tekstów, tabel, diagramów lub wykresów, rysunków schematycznych lub blokowych informacje kluczowe dla opisywanego zjawiska bądź problemu; przedstawia te informacje w różnych postaciach; (0)

8)

rozpoznaje zależność rosnącą bądź malejącą na podstawie danych z tabeli lub na podstawie wykresu; rozpoznaje proporcjonalność prostą na podstawie wykresu; (0)

9)

dopasowuje prostą do danych przedstawionych w postaci wykresu; interpretuje nachylenie tej prostej i punkty przecięcia z osiami; (0)

10)

przeprowadza wybrane obserwacje, pomiary i doświadczenia korzystając z ich opisów; wyróżnia kluczowe kroki i sposób postępowania oraz wskazuje rolę użytych przyrządów i uwzględnia ich rozdzielczość; (0)

11)

przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas wykonywania obserwacji, pomiarów i doświadczeń; (0)

12)

wyznacza średnią z kilku pomiarów jako końcowy wynik pomiaru powtarzanego; (0)

13)

posługuje się pojęciem niepewności pomiaru wielkości prostych; zapisuje wynik pomiaru wraz z jego jednostką oraz z uwzględnieniem informacji o niepewności; (0)

14)

przeprowadza obliczenia i zapisuje wynik zgodnie z zasadami zaokrąglania oraz zachowaniem liczby cyfr znaczących wynikającej z dokładności pomiaru lub z danych; (0)

15)

wyodrębnia zjawisko z kontekstu, nazywa je oraz wskazuje czynniki istotne i nieistotne dla jego przebiegu; (0)

16)

przedstawia własnymi słowami główne tezy tekstu popularnonaukowego z dziedziny fizyki lub astronomii; (0)

17)

przedstawia wybrane informacje z historii odkryć kluczowych dla rozwoju fizyki. (0)

1)

rozróżnia pojęcia: położenie, tor i droga; (0)

2)

posługuje się do opisu ruchów wielkościami wektorowymi: przemieszczenie, prędkość i przyspieszenie wraz z ich jednostkami; (0)

3)

opisuje ruchy prostoliniowe jednostajne i jednostajnie zmienne, posługując się zależnościami położenia, wartości prędkości oraz drogi od czasu; (0)

4)

opisuje ruch jednostajny po okręgu posługując się pojęciami okresu, częstotliwości i prędkości liniowej wraz z ich jednostkami; (0)

5)

wyznacza graficznie siłę wypadkową dla sił działających w dowolnych kierunkach na płaszczyźnie; (0)

6)

stosuje zasady dynamiki do opisu zachowania się ciał; (0)

7)

rozróżnia opory ruchu (opory ośrodka i tarcie); omawia rolę tarcia na wybranych przykładach; (0)

8)

wskazuje siłę dośrodkową jako przyczynę ruchu jednostajnego po okręgu; (0)

9)

rozróżnia układy inercjalne i nieinercjalne; posługuje się pojęciem siły bezwładności; (0)

10)

posługuje się pojęciami pracy mechanicznej, mocy, energii kinetycznej, energii potencjalnej wraz z ich jednostkami; stosuje zasadę zachowania energii mechanicznej do obliczeń; (0)

a)

demonstruje działanie siły bezwładności, m.in. na przykładzie pojazdów gwałtownie hamujących, (0)

b)

bada związek między siłą dośrodkową a masą, prędkością liniową i promieniem w ruchu jednostajnym po okręgu. (0)

1)

opisuje proporcjonalność siły sprężystości do wydłużenia; posługuje się pojęciem współczynnika sprężystości i jego jednostką; (0)

2)

analizuje ruch drgający pod wpływem siły sprężystości posługując się pojęciami wychylenia, amplitudy oraz okresu drgań; podaje przykłady takiego ruchu; (0)

3)

analizuje przemiany energii w ruchu drgającym; (0)

4)

opisuje drgania wymuszone i drgania słabo tłumione; ilustruje zjawisko rezonansu mechanicznego na wybranych przykładach; (0)

a)

demonstruje niezależność okresu drgań ciężarka na sprężynie od amplitudy; (0)

b)

bada zależność okresu drgań ciężarka na sprężynie od jego masy; (0)

c)

demonstruje zjawisko rezonansu mechanicznego. (0)

1)

opisuje zjawisko rozszerzalności cieplnej: liniowej ciał stałych oraz objętościowej gazów i cieczy; (0)

2)

odróżnia przekaz energii w postaci ciepła między układami o różnych temperaturach od przekazu energii w formie pracy; (0)

3)

posługuje się pojęciem energii wewnętrznej; analizuje pierwszą zasadę termodynamiki jako zasadę zachowania energii; (0)

4)

wykorzystuje pojęcie ciepła właściwego oraz ciepła przemiany fazowej w analizie bilansu cieplnego; (0)

5)

posługuje się pojęciem wartości energetycznej paliw i żywności; (0)

6)

wymienia szczególne własności wody i ich konsekwencje dla życia na Ziemi; (0)

7)

opisuje zjawisko dyfuzji jako skutek chaotycznego ruchu cząsteczek; (0)

a)

wyznacza ciepło właściwe metalu, posługując się bilansem cieplnym, (0)

b)

demonstruje rozszerzalność cieplną wybranych ciał stałych. (0)

1)

posługuje się zasadą zachowania ładunku; (0)

2)

oblicza wartość siły wzajemnego odziaływania ładunków, stosując prawo Coulomba; (0)

3)

posługuje się pojęciem pola elektrycznego; ilustruje graficznie pole elektryczne za pomocą linii pola; opisuje pole jednorodne; (0)

4)

opisuje jakościowo rozkład ładunków w przewodnikach i znikanie pola elektrycznego wewnątrz przewodnika (klatka Faradaya); (0)

5)

opisuje kondensator jako układ dwóch przeciwnie naładowanych przewodników, pomiędzy którymi istnieje napięcie elektryczne oraz jako urządzenie magazynujące energię; (0)

a)

ilustruje pole elektryczne oraz układ linii pola wokół przewodnika, (0)

b)

demonstruje przekaz energii podczas rozładowania kondensatora (np. lampa błyskowa, przeskok iskry). (0)

1)

posługuje się pojęciami natężenia prądu elektrycznego, napięcia elektrycznego oraz mocy wraz z ich jednostkami; (0)

2)

rozróżnia metale i półprzewodniki; omawia zależność oporu od temperatury dla metali i półprzewodników; (0)

3)

stosuje do obliczeń proporcjonalność natężenia prądu stałego do napięcia dla przewodników (prawo Ohma); (0)

4)

stosuje I prawo Kirchhoffa jako przykład zasady zachowania ładunku; (0)

5)

opisuje sieć domową jako przykład obwodu rozgałęzionego; wyjaśnia funkcję bezpieczników różnicowych i przewodu uziemiającego; (0)

6)

wykorzystuje dane znamionowe urządzeń elektrycznych do obliczeń; (0)

7)

opisuje zasadę dodawania napięć w układzie ogniw połączonych szeregowo i jej związek z zasadą zachowania energii; (0)

8)

opisuje funkcję diody półprzewodnikowej jako elementu przewodzącego w jednym kierunku oraz jako źródła światła; (0)

9)

opisuje tranzystor jako trójelektrodowy, półprzewodnikowy element wzmacniający sygnały elektryczne; (0)

a)

demonstruje I prawo Kirchhoffa, (0)

b)

bada dodawanie napięć w układzie ogniw połączonych szeregowo, (0)

c)

demonstruje rolę diody jako elementu składowego prostowników i źródło światła. (0)

1)

posługuje się pojęciem pola magnetycznego; rysuje linie pola magnetycznego w pobliżu magnesów stałych i przewodników z prądem (przewodnik prostoliniowy, zwojnica); (0)

2)

opisuje jakościowo oddziaływanie pola magnetycznego na przewodniki z prądem i poruszające się cząstki naładowane; omawia rolę pola magnetycznego Ziemi jako osłony przed wiatrem słonecznym; (0)

3)

opisuje zjawisko indukcji elektromagnetycznej i jej związek ze względnym ruchem magnesu i zwojnicy lub zmianą natężenia prądu w elektromagnesie; opisuje przemiany energii podczas działania prądnicy; (0)

4)

opisuje cechy prądu przemiennego; (0)

5)

opisuje zasadę działania transformatora oraz podaje przykłady jego zastosowania; (0)

a)

ilustruje układ linii pola magnetycznego, (0)

b)

demonstruje zjawisko indukcji elektromagnetycznej i jego związek ze względnym ruchem magnesu i zwojnicy oraz ze zmianą natężenia prądu w elektromagnesie. (0)

1)

opisuje rozchodzenie się fal na powierzchni wody i dźwięku w powietrzu na podstawie obrazu powierzchni falowych; (0)

2)

opisuje jakościowo dyfrakcję fali na szczelinie; (0)

3)

stosuje zasadę superpozycji fal; podaje warunki wzmocnienia oraz wygaszenia się fal; opisuje zjawisko interferencji fal i przestrzenny obraz interferencji; (0)

4)

analizuje efekt Dopplera dla fal w przypadku, gdy źródło lub obserwator poruszają się znacznie wolniej niż fala; podaje przykłady występowania tego zjawiska; (0)

5)

opisuje zjawiska jednoczesnego odbicia i załamania światła na granicy dwóch ośrodków różniących się prędkością rozchodzenia się światła; opisuje działanie światłowodu jako przykład wykorzystania zjawiska całkowitego wewnętrznego odbicia; (0)

6)

rozróżnia fale poprzeczne i podłużne; opisuje światło jako falę elektromagnetyczną; opisuje polaryzację światła wynikającą z poprzecznego charakteru fali; (0)

7)

opisuje widmo światła białego jako mieszaniny fal o różnych częstotliwościach; (0)

8)

opisuje przykłady zjawisk optycznych w przyrodzie; (0)

9)

doświadczalnie: a) obserwuje wygaszanie światła po przejściu przez dwa polaryzatory ustawione prostopadle, b) demonstruje rozpraszanie światła w ośrodku. (0)

1)

posługuje się pojęciami pierwiastek, jądro atomowe, izotop, proton, neutron, elektron do opisu składu materii; opisuje skład jądra atomowego na podstawie liczb masowej i atomowej; (0)

2)

zapisuje reakcje jądrowe stosując zasadę zachowania liczby nukleonów i zasadę zachowania ładunku; (0)

3)

wymienia właściwości promieniowania jądrowego; opisuje rozpady alfa, beta; (0)

4)

posługuje się pojęciem jądra stabilnego i niestabilnego; opisuje powstawanie promieniowania gamma; (0)

5)

opisuje rozpad izotopu promieniotwórczego; posługuje się pojęciem czasu połowicznego rozpadu; (0)

6)

stosuje zasadę zachowania energii do opisu reakcji jądrowych; posługuje się pojęciami energii wiązania i deficytu masy; oblicza te wielkości dla dowolnego izotopu; (0)

7)

wskazuje wpływ promieniowania jonizującego na materię oraz na organizmy żywe; (0)

8)

wymienia przykłady zastosowania zjawiska promieniotwórczości w technice i medycynie; (0)

9)

opisuje reakcję rozszczepienia jądra uranu 235 U zachodzącą w wyniku pochłonięcia neutronu; podaje warunki zajścia reakcji łańcuchowej; (0)

10)

opisuje zasadę działania elektrowni jądrowej oraz wymienia korzyści i niebezpieczeństwa płynące z energetyki jądrowej; (0)

11)

opisuje reakcję termojądrową przemiany wodoru w hel zachodzącą w gwiazdach; (0)

12)

opisuje elementy ewolucji gwiazd; omawia supernowe i czarne dziury. (0)

1)

przedstawia jednostki wielkości fizycznych, opisuje ich związki z jednostkami podstawowymi; przelicza wielokrotności i podwielokrotności; (0)

2)

posługuje się materiałami pomocniczymi, w tym tablicami fizycznymi i chemicznymi oraz kartą wybranych wzorów i stałych fizykochemicznych; (0)

3)

prowadzi obliczenia szacunkowe i poddaje analizie otrzymany wynik; (0)

4)

przeprowadza obliczenia liczbowe posługując się kalkulatorem; (0)

5)

rozróżnia wielkości wektorowe i skalarne, wykonuje graficznie działania na wektorach (dodawanie, odejmowanie, rozkładanie na składowe); (0)

6)

tworzy teksty, tabele, diagramy lub wykresy, rysunki schematyczne lub blokowe dla zilustrowania zjawisk bądź problemu; właściwie skaluje, oznacza i dobiera zakresy osi; (0)

7)

wyodrębnia z tekstów, tabel, diagramów lub wykresów, rysunków schematycznych lub blokowych informacje kluczowe dla opisywanego zjawiska bądź problemu; przedstawia te informacje w różnych postaciach; (0)

8)

rozpoznaje zależność rosnącą bądź malejącą na podstawie danych z tabeli lub na podstawie wykresu; rozpoznaje proporcjonalność prostą na podstawie wykresu; (0)

9)

dopasowuje prostą do danych przedstawionych w postaci wykresu; interpretuje nachylenie tej prostej i punkty przecięcia z osiami; (0)

10)

przeprowadza wybrane obserwacje, pomiary i doświadczenia korzystając z ich opisów; planuje i modyfikuje ich przebieg; formułuje hipotezę i prezentuje kroki niezbędne do jej weryfikacji; (0)

11)

opisuje przebieg doświadczenia lub pokazu; wyróżnia kluczowe kroki i sposób postępowania oraz wskazuje rolę użytych przyrządów i uwzględnia ich rozdzielczość; (0)

12)

przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas wykonywania obserwacji, pomiarów i doświadczeń; (0)

13)

rozróżnia błędy przypadkowe i systematyczne; (0)

14)

wyznacza średnią z kilku pomiarów jako końcowy wynik pomiaru powtarzanego; (0)

15)

posługuje się pojęciem niepewności pomiaru wielkości prostych i złożonych; zapisuje wynik pomiaru wraz z jego jednostką oraz z uwzględnieniem informacji o niepewności; uwzględnia niepewności przy sporządzaniu wykresów; (0)

16)

przeprowadza obliczenia i zapisuje wynik zgodnie z zasadami zaokrąglania oraz zachowaniem liczby cyfr znaczących wynikającej z dokładności pomiaru lub z danych; (0)

17)

przedstawia wybrane informacje z historii odkryć kluczowych dla rozwoju fizyki; (0)

18)

przedstawia własnymi słowami główne tezy tekstu popularnonaukowego z dziedziny fizyki lub astronomii; (0)

19)

wyodrębnia zjawisko z kontekstu, nazywa je oraz wskazuje czynniki istotne i nieistotne dla jego przebiegu; (0)

20)

tworzy modele fizyczne lub matematyczne wybranych zjawisk i opisuje ich założenia; ilustruje prawa i zależności fizyczne z wykorzystaniem tych założeń. (0)

1)

opisuje ruch względem różnych układów odniesienia; (0)

2)

rozróżnia pojęcia położenie, tor i droga; (0)

3)

opisuje ruchy postępowe, posługując się wielkościami wektorowymi: przemieszczeniem, prędkością i przyspieszeniem wraz z ich jednostkami; (0)

4)

opisuje ruchy prostoliniowe jednostajne i jednostajnie zmienne, posługując się zależnościami położenia, wartości prędkości i przyspieszenia oraz drogi od czasu; (0)

5)

sporządza i interpretuje wykresy zależności parametrów ruchu od czasu; (0)

6)

wyznacza położenie, wartość prędkości, wartość przyspieszenia i drogę w ruchu jednostajnym i jednostajnie zmiennym na podstawie danych zawartych w postaci tabel i wykresów; (0)

7)

opisuje ruchy złożone jako sumę ruchów prostych; analizuje rzut poziomy jako przykład ruchu dwuwymiarowego; (0)

8)

opisuje ruch jednostajny po okręgu, posługując się pojęciami: okresu, częstotliwości, prędkości liniowej oraz przemieszczenia kątowego, prędkości kątowej i przyspieszenia dośrodkowego wraz z ich jednostkami; (0)

9)

stosuje do obliczeń związki między promieniem okręgu, prędkością kątową, prędkością liniową oraz przyspieszeniem dośrodkowym; (0)

10)

wskazuje siłę dośrodkową jako przyczynę ruchu jednostajnego po okręgu; (0)

11)

opisuje ruch niejednostajny po okręgu; (0)

12)

wyznacza graficznie siłę wypadkową dla sił działających w dowolnych kierunkach na płaszczyźnie; (0)

13)

stosuje zasady dynamiki do opisu zachowania się ciał; (0)

14)

posługuje się pojęciem pędu i jego jednostką; interpretuje II zasadę dynamiki jako związek między zmianą pędu i popędem siły; (0)

15)

wykorzystuje zasadę zachowania pędu do opisu zachowania się izolowanego układu ciał; (0)

16)

rozróżnia i analizuje zderzenia sprężyste i niesprężyste; (0)

17)

opisuje opory ruchu (opory ośrodka, tarcie statyczne, tarcie kinetyczne); rozróżnia współczynniki tarcia kinetycznego oraz tarcia statycznego; omawia rolę tarcia na wybranych przykładach; (0)

18)

rozróżnia układy inercjalne i nieinercjalne; omawia różnice między opisem ruchu ciał w układach inercjalnych i nieinercjalnych; posługuje się pojęciem siły bezwładności; (0)

19)

stosuje zasadę równoważności układów inercjalnych (zasadę względności Galileusza); (0)

20)

posługuje się pojęciami pracy mechanicznej, mocy, energii kinetycznej, energii potencjalnej wraz z ich jednostkami; stosuje zasadę zachowania energii mechanicznej do obliczeń; (0)

21)

posługuje się pojęciem sprawności urządzeń mechanicznych; (0)

22)

interpretuje pole pod wykresem zależności siły od drogi i pole pod wykresem zależności mocy od czasu jako wykonaną pracę; (0)

23)

opisuje ruch ciał na równi pochyłej; (0)

24)

posługuje się pojęciem ciśnienia hydrostatycznego i stosuje je do obliczeń; analizuje równowagę cieczy w naczyniach połączonych; (0)

25)

stosuje do obliczeń prawo Archimedesa i objaśnia warunki pływania ciał; (0)

a)

demonstruje działanie siły bezwładności, m.in. na przykładzie pojazdów gwałtownie hamujących, (0)

b)

bada zderzenia ciał oraz wyznacza masę lub prędkość jednego z ciał, korzystając z zasady zachowania pędu, (0)

c)

bada związek między siłą dośrodkową a masą, prędkością liniową i promieniem w ruchu jednostajnym po okręgu, (0)

d)

wyznacza wartość współczynnika tarcia na podstawie analizy ruchu ciała na równi. (0)

1)

wyznacza położenie środka masy układu ciał; (0)

2)

stosuje pojęcie bryły sztywnej; opisuje ruch obrotowy bryły sztywnej wokół osi; (0)

3)

stosuje warunki statyki bryły sztywnej; posługuje się pojęciem momentu sił wraz z jednostką; (0)

4)

stosuje zasady dynamiki dla ruchu obrotowego; posługuje się pojęciami przyspieszenia kątowego oraz momentu bezwładności jako wielkości zależnej od rozkładu mas, wraz z ich jednostkami; (0)

5)

oblicza energię ruchu bryły sztywnej jako sumę energii kinetycznej ruchu postępowego środka masy i ruchu obrotowego wokół osi przechodzącej przez środek masy; (0)

6)

posługuje się pojęciem momentu pędu punktu materialnego i bryły; stosuje do obliczeń związek między momentem pędu i prędkością kątową; (0)

7)

stosuje zasadę zachowania momentu pędu; (0)

a)

demonstruje zasadę zachowania momentu pędu, (0)

b)

bada ruch ciał o różnych momentach bezwładności. (0)

1)

posługuje się prawem powszechnego ciążenia do opisu oddziaływania grawitacyjnego; wskazuje siłę grawitacji jako przyczynę spadania ciał; (0)

2)

stosuje do obliczeń związek między przyspieszeniem grawitacyjnym na powierzchni planety a jej masą i promieniem; (0)

3)

analizuje jakościowo wpływ siły grawitacji Słońca na niejednostajny ruch planet po orbitach eliptycznych i siły grawitacji planet na ruch ich księżyców; (0)

4)

wskazuje siłę grawitacji jako siłę dośrodkową w ruchu po orbicie kołowej, oblicza wartość prędkości na orbicie kołowej o dowolnym promieniu; omawia ruch satelitów wokół Ziemi; (0)

5)

interpretuje III prawo Keplera jako konsekwencję prawa powszechnego ciążenia; stosuje do obliczeń III prawo Keplera dla orbit kołowych; (0)

6)

interpretuje II prawo Keplera jako konsekwencję zasady zachowania momentu pędu; (0)

7)

oblicza zmiany energii potencjalnej grawitacji i stosuje zasadę zachowania energii do ruchu orbitalnego; posługuje się pojęciem drugiej prędkości kosmicznej (prędkości ucieczki); (0)

8)

opisuje stan nieważkości i stan przeciążenia oraz podaje warunki i przykłady jego występowania; (0)

9)

opisuje budowę Układu Słonecznego i jego miejsce w Galaktyce; posługuje się pojęciami jednostki astronomicznej, roku świetlnego i parseka; (0)

10)

opisuje Wielki Wybuch jako początek znanego nam Wszechświata; zna przybliżony wiek Wszechświata, opisuje rozszerzanie się Wszechświata (ucieczkę galaktyk); stosuje do obliczeń prawo Hubble’a. (0)

1)

opisuje proporcjonalność siły sprężystości do wydłużenia; posługuje się pojęciem współczynnika sprężystości i jego jednostką; (0)

2)

analizuje ruch pod wpływem siły sprężystości; posługuje się pojęciem ruchu harmonicznego; podaje przykłady takich ruchów; (0)

3)

opisuje ruch harmoniczny, posługując się pojęciami wychylenia, amplitudy, częstości kołowej i przesunięcia fazowego; rozróżnia drgania o fazach zgodnych lub przeciwnych; (0)

4)

analizuje zależności położenia, prędkości i przyspieszenia od czasu dla ciała w ruchu drgającym harmonicznym oraz interpretuje wykresy tych zależności; (0)

5)

stosuje do obliczeń zależność okresu małych drgań wahadła matematycznego i ciężarka na sprężynie od ich parametrów; (0)

6)

oblicza energię potencjalną sprężystości i uwzględnia ją w analizie przemian energii; (0)

7)

opisuje drgania wymuszone i drgania słabo tłumione; ilustruje zjawisko rezonansu mechanicznego na wybranych przykładach; (0)

a)

demonstruje niezależność okresu drgań wahadła od amplitudy, (0)

b)

bada zależność okresu drgań od długości wahadła, (0)

c)

bada zależność okresu drgań ciężarka od jego masy i od współczynnika sprężystości sprężyny, (0)

d)

demonstruje zjawisko rezonansu mechanicznego, (0)

e)

wyznacza wartość przyspieszenia ziemskiego za pomocą wahadła matematycznego. (0)

1)

opisuje zjawisko rozszerzalności cieplnej: liniowej ciał stałych oraz objętościowej gazów i cieczy; (0)

2)

rozróżnia przekaz energii w postaci ciepła między układami o różnych temperaturach i przekaz energii w formie pracy; (0)

3)

posługuje się pojęciem energii wewnętrznej; analizuje pierwszą zasadę termodynamiki jako zasadę zachowania energii; (0)

4)

opisuje przykłady współistnienia substancji w różnych fazach w stanie równowagi termodynamicznej; (0)

5)

wykorzystuje pojęcie ciepła właściwego oraz ciepła przemiany fazowej w analizie bilansu cieplnego; (0)

6)

opisuje skokową zmianę energii wewnętrznej w przemianach fazowych; (0)

7)

posługuje się pojęciem wartości energetycznej paliw i żywności; (0)

8)

wymienia szczególne własności wody i ich konsekwencje dla życia na Ziemi; (0)

9)

stosuje pierwszą zasadę termodynamiki do analizy przemian gazowych; rozróżnia przemiany: izotermiczną, izobaryczną, izochoryczną i adiabatyczną gazów; (0)

10)

posługuje się założeniami teorii kinetyczno-molekularnej gazu doskonałego; (0)

11)

opisuje związek pomiędzy temperaturą w skali Kelvina a średnią energią ruchu cząsteczek i energią wewnętrzną gazu doskonałego; (0)

12)

analizuje wykresy przemian gazu doskonałego; (0)

13)

stosuje równanie gazu doskonałego (równanie Clapeyrona) do wyznaczenia parametrów gazu; (0)

14)

posługuje się pojęciem ciepła molowego gazu; interpretuje związek między ciepłem molowym przy stałym ciśnieniu a ciepłem molowym w stałej objętości dla gazu doskonałego; (0)

15)

analizuje przepływ energii w postaci ciepła i pracy mechanicznej w silnikach i pompach cieplnych; (0)

16)

analizuje przedstawione cykle termodynamiczne, oblicza sprawność silników cieplnych; (0)

17)

interpretuje drugą zasadę termodynamiki, podaje przykłady zjawisk odwracalnych i nieodwracalnych; (0)

18)

opisuje zjawisko dyfuzji; posługuje się pojęciem fluktuacji, opisuje ruchy Browna; (0)

a)

demonstruje rozszerzalność cieplną wybranych ciał stałych, (0)

b)

bada proces wyrównywania temperatury ciał i posługuje się bilansem cieplnym, (0)

c)

demonstruje stałość temperatury podczas przemiany fazowej. (0)

1)

posługuje się zasadą zachowania ładunku; (0)

2)

oblicza wartość siły wzajemnego odziaływania ładunków stosując prawo Coulomba; (0)

3)

posługuje się wektorem natężenia pola elektrycznego wraz z jego jednostką; ilustruje graficznie pole elektryczne za pomocą linii pola; interpretuje zagęszczenie linii pola jako miarę natężenia pola; rozróżnia pole centralne i pole jednorodne; (0)

4)

analizuje natężenie pola wytwarzanego przez układ ładunków punktowych i oblicza jego wartość; (0)

5)

opisuje pole na zewnątrz sferycznie symetrycznego układu ładunków; (0)

6)

opisuje jakościowo rozkład ładunków w przewodnikach, zerowe natężenie pola elektrycznego wewnątrz przewodnika (klatka Faradaya), duże natężenie pola wokół ostrzy na powierzchni przewodnika; (0)

7)

analizuje ruch cząstek naładowanych w polu elektrycznym; (0)

8)

analizuje pracę jako zmianę energii potencjalnej podczas przemieszczenia ładunku w polu elektrycznym; posługuje się pojęciem potencjału pola i jego jednostką; (0)

9)

oblicza zmianę energii ładunku w polu centralnym i jednorodnym; (0)

10)

opisuje ilościowo pole elektryczne wewnątrz kondensatora płaskiego; (0)

11)

posługuje się pojęciem pojemności kondensatora i jej jednostką; posługuje się zależnością pojemności kondensatora płaskiego od jego wymiarów; oblicza energię zmagazynowaną w kondensatorze; (0)

12)

opisuje polaryzację dielektryków w polu zewnętrznym i ich wpływ na pojemność kondensatora; oblicza pojemność kondensatora, uwzględniając stałą dielektryczną; (0)

a)

ilustruje pole elektryczne oraz układ linii pola wokół przewodnika, (0)

b)

demonstruje przekaz energii podczas rozładowania kondensatora (np. lampa błyskowa, przeskok iskry). (0)

1)

opisuje przewodnictwo w metalach, elektrolitach i gazach; wyjaśnia procesy jonizacji w gazach, wskazuje rolę promieniowania, wysokiej temperatury i dużego natężenia pola; (0)

2)

posługuje się pojęciami natężenia prądu elektrycznego, napięcia elektrycznego oraz mocy wraz z ich jednostkami; (0)

3)

analizuje zależność oporu od wymiarów przewodnika, posługuje się pojęciem oporu właściwego materiału i jego jednostką; (0)

4)

opisuje wpływ temperatury na opór metali i półprzewodników; (0)

5)

stosuje do obliczeń proporcjonalność natężenia prądu stałego do napięcia dla przewodników (prawo Ohma); (0)

6)

analizuje charakterystykę prądowo-napięciową elementów obwodu (zgodną lub niezgodną z prawem Ohma); (0)

7)

posługuje się pojęciami oporu wewnętrznego i siły elektromotorycznej jako cechami źródła; (0)

8)

stosuje do obliczeń związek mocy wydzielonej na oporniku (ciepła Joule’a-Lenza) z natężeniem prądu i oporem oraz napięciem i oporem; (0)

9)

wykorzystuje dane znamionowe urządzeń elektrycznych do obliczeń; (0)

10)

interpretuje I prawo Kirchhoffa jako przykład zasady zachowania ładunku; (0)

11)

opisuje sieć domową jako przykład obwodu rozgałęzionego; wyjaśnia funkcję bezpieczników różnicowych i przewodu uziemiającego; (0)

12)

analizuje dodawanie i odejmowanie napięć w obwodzie z uwzględnieniem źródeł i odbiorników energii (II prawo Kirchhoffa); (0)

13)

posługuje się pojęciem oporu zastępczego; oblicza opór zastępczy układu oporników połączonych szeregowo lub równolegle; (0)

14)

opisuje funkcję diody półprzewodnikowej jako elementu przewodzącego w jednym kierunku; przedstawia jej zastosowanie w prostownikach oraz jako źródła światła; (0)

15)

opisuje tranzystor jako trójelektrodowy, półprzewodnikowy element wzmacniający sygnały elektryczne; (0)

a)

demonstruje I prawo Kirchhoffa, (0)

b)

bada dodawanie napięć w układzie ogniw połączonych szeregowo, (0)

c)

demonstruje rolę diody jako elementu składowego prostowników i źródła światła, (0)

d)

bada charakterystykę prądowo-napięciową żarówki. (0)

1)

posługuje się pojęciem pola magnetycznego; rysuje linie pola magnetycznego w pobliżu magnesów stałych i przewodników z prądem (przewodnik prostoliniowy, zwojnica); (0)

2)

posługuje się pojęciem wektora indukcji magnetycznej wraz z jego jednostką, analizuje oddziaływanie pola magnetycznego na przewodnik z prądem oraz na poruszającą się cząstkę naładowaną (siła Lorentza, siła elektrodynamiczna); opisuje rolę pola magnetycznego Ziemi jako osłony przed wiatrem słonecznym; (0)

3)

analizuje tor cząstki naładowanej w jednorodnym polu magnetycznym; (0)

4)

rysuje siły działające na pętlę z przewodnika w jednorodnym polu magnetycznym; na podstawie tego rysunku omawia zasadę działania silnika elektrycznego; (0)

5)

stosuje do obliczeń związek wartości indukcji pola magnetycznego i natężenia prądu dla prostoliniowego przewodnika i długiej zwojnicy; (0)

6)

analizuje siłę oddziaływania dwóch długich przewodników prostoliniowych; posługuje się definicją ampera; (0)

7)

opisuje jakościowo podstawowe właściwości oraz zastosowania ferromagnetyków; (0)

8)

oblicza strumień pola magnetycznego przez powierzchnię, stosuje jednostkę strumienia; (0)

9)

opisuje zjawisko indukcji elektromagnetycznej; stosuje regułę Lenza; opisuje przemiany energii podczas działania prądnicy; (0)

10)

oblicza siłę elektromotoryczną indukcji jako szybkość zmiany strumienia; (0)

11)

opisuje jakościowo zjawisko samoindukcji; (0)

12)

opisuje cechy prądu przemiennego; posługuje się pojęciem napięcia i natężenia skutecznego; oblicza napięcie i natężenie skuteczne dla przebiegu sinusoidalnego; (0)

13)

opisuje zasadę działania transformatora; przedstawia uproszczony model transformatora, w którym przekładnia napięciowa i przekładnia prądowa zależą tylko od liczb zwojów; opisuje zastosowania transformatorów; (0)

14)

opisuje jakościowo współzależność zmian pola magnetycznego i elektrycznego oraz rozchodzenie się fal elektromagnetycznych; (0)

a)

ilustruje układ linii pola magnetycznego, (0)

b)

demonstruje zjawisko indukcji elektromagnetycznej i jego związek ze względnym ruchem magnesu i zwojnicy oraz ze zmianą natężenia prądu w elektromagnesie. (0)

1)

analizuje rozchodzenie się fal na powierzchni wody i dźwięku w powietrzu na podstawie obrazu powierzchni falowych; (0)

2)

posługuje się pojęciem natężenia fali wraz z jej jednostką (W/m 2 ) oraz proporcjonalnością do kwadratu amplitudy; (0)

3)

opisuje zależność natężenia i amplitudy fali kulistej od odległości od punktowego źródła; (0)

4)

opisuje widmo światła białego jako mieszaniny fal elektromagnetycznych o różnych częstotliwościach; (0)

5)

opisuje światło laserowe jako skolimowaną wiązkę światła monochromatycznego o zgodnej fazie; (0)

6)

stosuje prawo odbicia i prawo załamania fal na granicy dwóch ośrodków; posługuje się pojęciem współczynnika załamania ośrodka; oblicza kąt graniczny; (0)

7)

opisuje działanie światłowodu jako przykład wykorzystania zjawiska całkowitego wewnętrznego odbicia; (0)

8)

opisuje jakościowo związek pomiędzy dyfrakcją na szczelinie a szerokością szczeliny i długością fali; (0)

9)

analizuje zdolność rozdzielczą przyrządów optycznych w kontekście zjawiska dyfrakcji; (0)

10)

stosuje zasadę superpozycji fal; wyjaśnia zjawisko interferencji fal; podaje warunki wzmocnienia oraz wygaszenia się fal; (0)

11)

analizuje jakościowo zjawisko interferencji wiązek światła odbitych od dwóch powierzchni cienkiej warstwy; (0)

12)

opisuje zależność przestrzennego obrazu interferencji od długości fali i odległości między źródłami; (0)

13)

analizuje efekt Dopplera dla fal w przypadku, gdy źródło lub obserwator poruszają się znacznie wolniej niż fala; podaje przykłady występowania tego zjawiska; (0)

14)

rozróżnia fale poprzeczne i podłużne; opisuje światło jako falę elektromagnetyczną poprzeczną; rozróżnia światło spolaryzowane i niespolaryzowane; (0)

15)

opisuje jakościowo zjawisko polaryzacji światła przy odbiciu; (0)

16)

opisuje obraz powstający po przejściu światła przez siatkę dyfrakcyjną; stosuje do obliczeń związek między kątem dyfrakcji, stałą siatki i długością fali; (0)

17)

opisuje jakościowo zależność ogniskowej soczewki od jej krzywizny oraz współczynnika załamania; stosuje do obliczeń pojęcie zdolności skupiającej wraz z jej jednostką; (0)

18)

rysuje konstrukcyjnie obrazy wytworzone przez soczewki; stosuje do obliczeń równanie soczewki; (0)

19)

opisuje przykłady zjawisk optycznych w przyrodzie: miraże, czerwony kolor zachodzącego Słońca, zjawisko Tyndalla; (0)

a)

obserwuje zmiany natężenia światła po przejściu przez dwa polaryzatory ustawione równolegle i prostopadle, (0)

b)

obserwuje zjawisko dyfrakcji fali na szczelinie, (0)

c)

obserwuje zjawisko interferencji fal, (0)

d)

demonstruje rozpraszanie światła w ośrodku, (0)

e)

wyznacza wartość współczynnika załamania światła z pomiaru kąta granicznego, (0)

f)

bada związek między ogniskową soczewki a położeniami przedmiotu i obrazu. (0)

1)

analizuje na wybranych przykładach promieniowanie termiczne ciał i jego zależność od temperatury; (0)

2)

opisuje dualizm korpuskularno-falowy światła; stosuje pojęcie fotonu oraz jego energii; (0)

3)

opisuje powstawanie promieniowania rentgenowskiego jako promieniowania hamowania; oblicza krótkofalową granicę widma promieniowania rentgenowskiego; (0)

4)

rozróżnia widma emisyjne i absorpcyjne gazów; interpretuje linie widmowe jako skutek przejść między poziomami energetycznymi w atomach z emisją lub absorpcją kwantu światła; rozróżnia stan podstawowy i stany wzbudzone atomu; (0)

5)

analizuje seryjny układ linii widmowych na przykładzie widm atomowych wodoru; posługuje się wzorem Rydberga; (0)

6)

posługuje się pojęciem pędu fotonu; stosuje zasadę zachowania energii i zasadę zachowania pędu do opisu emisji i absorpcji przez swobodne atomy; opisuje odrzut atomu emitującego kwant światła; (0)

7)

opisuje zjawiska jonizacji, fotoelektryczne i fotochemiczne jako wywołane tylko przez promieniowanie o częstotliwości większej od granicznej; (0)

8)

opisuje jakościowo obraz dyfrakcji promieniowania rentgenowskiego na kryształach; (0)

9)

opisuje zjawiska dyfrakcji oraz interferencji elektronów i innych cząstek; oblicza długość fali de Broglie’a poruszających się cząstek; (0)

10)

doświadczalnie: obserwuje widma atomowe za pomocą siatki dyfrakcyjnej. (0)

1)

wskazuje niezależność prędkości światła w próżni od prędkości źródła i prędkości obserwatora; opisuje względność równoczesności; (0)

2)

posługuje się związkiem między energią całkowitą, masą cząstki i jej prędkością; posługuje się pojęciem energii spoczynkowej; (0)

3)

opisuje równoważność masy i energii spoczynkowej; (0)

4)

wskazuje prędkość światła w próżni jako maksymalną prędkość przekazu energii i informacji; (0)

5)

posługuje się pojęciami pierwiastek, jądro atomowe, izotop, proton, neutron, elektron; opisuje skład jądra atomowego na podstawie liczb masowej i atomowej; (0)

6)

zapisuje reakcje jądrowe stosując zasadę zachowania liczby nukleonów i zasadę zachowania ładunku; (0)

7)

stosuje zasadę zachowania energii do opisu reakcji jądrowych; posługuje się pojęciem energii wiązania; (0)

8)

oblicza dla dowolnego izotopu energię spoczynkową, deficyt masy i energię wiązania; (0)

9)

wymienia właściwości promieniowania jądrowego; opisuje rozpady alfa, beta (β + , β – ); (0)

10)

posługuje się pojęciem jądra stabilnego i niestabilnego; opisuje powstawanie promieniowania gamma; (0)

11)

opisuje przypadkowy charakter rozpadu jąder atomowych; (0)

12)

opisuje rozpad izotopu promieniotwórczego; posługuje się pojęciem czasu połowicznego rozpadu; opisuje zasadę datowania substancji na podstawie węgla 14 C; (0)

13)

wskazuje wpływ promieniowania jonizującego na materię oraz na organizmy żywe; (0)

14)

wymienia przykłady zastosowania zjawiska promieniotwórczości w technice i medycynie; (0)

15)

opisuje reakcję rozszczepienia jądra uranu 235U zachodzącą w wyniku pochłonięcia neutronu; podaje warunki zajścia reakcji łańcuchowej; (0)

16)

opisuje zasadę działania elektrowni jądrowej oraz wymienia korzyści i niebezpieczeństwa płynące z energetyki jądrowej; (0)

17)

opisuje reakcję termojądrową przemiany wodoru w hel zachodzącą w gwiazdach; (0)

18)

opisuje elementy ewolucji gwiazd; omawia supernowe i czarne dziury; (0)

19)

opisuje kreację lub anihilację par cząstka-antycząstka; stosuje zasady zachowania energii i pędu oraz zasadę zachowania ładunku do analizy kreacji lub anihilacji pary elektron-pozyton. (0)

Brak wyników wyszukiwania

Spróbuj zmienić język filtrowania lub użyć bardziej ogólnej frazy.