2. Kąty między odcinkami i kąty między ścianami w graniastosłupach
RD96XdeRYEsTJ
Zdjęcie przedstawia wieżowce.
Zdjęcie przedstawia wieżowce.
Odcinki i kąty w bryłach
Źródło: dostępny w internecie: pxhere.com, domena publiczna.
1. Graniastosłupy. Długości odcinków w graniastosłupach
Graniastosłupy są najczęściej spotykanymi wielościanami w życiu codziennym. Znajdziemy je w krajobrazie każdej miejscowości, w architekturze, a także w wielu przedmiotach codziennego użytku m.in. w meblach i opakowaniach.
R8dNvksDMMb3F
Ilustracja podzielona jest na cztery równe prostokąty. W lewym górnym rogu znajduje się zdjęcie wieżowców wykonane z lotu ptaka. W prawym górnym rogu znajduje się zdjęcie nowoczesnego domu składającego się z trzech połączonych ze sobą brył, każda w formie graniastosłupa. Zdjęcie w lewym dolnym rogu przedstawia ustawione jeden na drugim kontenery. W prawym dolnym rogu umieszczona jest grafika przedstawiająca pudełko pralinek w kształcie gwiazdy.
Źródło: Pixabay, dostępny w internecie: www.pixabay.com, domena publiczna.
Nie zawsze jednak kształt budowli w oczywisty sposób łączy się z pojęciem graniastosłupa. Atomium to budynek znajdujący się w Brukseli. Przedstawia on powiększony około miliardów razy model kryształu żelaza. Dziewięć kul “naśladujących” atomy umieszczonych jest w wierzchołkach sześcianu i na przecięciu jego przekątnych. Połączono je za pomocą rur, w których znajdują się ruchome schody. Wewnątrz “atomów” znajdują się restauracje i punkty widokowe. Jak z matematycznego punktu widzenia nazywają się elementy tej wspaniałej budowli?
R1IJczLBKr4bU
Ilustracja przedstawia monumentalny model kryształu żelaza -Atomium znajdujący się w Brukseli.
Atomium, Bruksela
Źródło: Atomium, dostępny w internecie: www.pixabay.com, domena publiczna.
Twoje cele
Ocenisz, czy dana bryła jest graniastosłupem.
Nazwiesz przedstawiony graniastosłup.
Przyporządkujesz graniastosłupy do odpowiedniego typu.
Wymienisz elementy graniastosłupa.
Wskażesz elementy w graniastosłupie.
GraniastosłupgraniastosłupGraniastosłup jest bryłą, która ma dwie przystające, równoległe znajdujące się w różnych płaszczyznach podstawy, które są wielokątami.
Ściany boczne graniastosłupa są równoległobokami.
Podział i nazewnictwo graniastosłupów
Graniastosłupy dzielą się na proste i pochyłe.
Graniastosłup nazywamy graniastosłupem prostym, gdy jego wszystkie ściany boczne są prostokątami.
W graniastosłupie prostym każda z podstaw jest rzutem prostokątnym drugiej podstawy na płaszczyznę równoległą.
Graniastosłup nazywamy pochyłym, jeżeli ma ściany boczne, które nie są prostokątami.
W graniastosłupie pochyłym każda z podstaw jest rzutem ukośnym drugiej podstawy na płaszczyznę równoległą.
R1DeSddERFUb1
Na ilustracji przedstawiono dwa graniastosłupy pięciokątne. Graniastosłup pierwszy jest graniastosłupem prostym. Zaznaczono jego wysokość, którą stanowi jedna z krawędzi bocznych. Graniastosłup drugi jest graniastosłupem pochyłym. Z wierzchołka górnej podstawy poprowadzono wysokość, której spodek leży poza płaszczyzną dolnej podstawy.
Nazywając graniastosłupy bierzemy pod uwagę wielokąt, który znajduje się w podstawie.
Jeżeli w podstawie graniastosłupa jest czworokąt, to graniastosłup nazywamy czworokątnym – bez względu na to, czy w podstawie jest kwadrat, trapez, romb, czy inny czworokąt. Analogicznie, gdy w podstawie jest trójkąt, to graniastosłup nazywamy trójkątnym itd.
Graniastosłup, który ma w podstawie trójkąt i jest prosty nazywamy graniastosłupem prostym trójkątnym.
Graniastosłup, który ma w podstawie trójkąt i jest pochyły nazywamy graniastosłupem pochyłym trójkątnym.
Ważne!
Szczególnym przypadkiem graniastosłupa prostego czworokątnego jest prostopadłościanprostopadłościanprostopadłościan, którego wszystkie ściany są prostokątami. Szczególnym przypadkiem prostopadłościanu jest sześciansześciansześcian, którego wszystkie ściany są kwadratami.
graniastosłup prawidłowy
Definicja: graniastosłup prawidłowy
Graniastosłup prawidłowy to graniastosłup prosty, w którym podstawy są przystającymi wielokątami foremnymi.
R1MEtbjkCdvJQ
Na ilustracji przedstawiono dwa graniastosłupy. Graniastosłup pierwszy to graniastosłup prawidłowy trójkątny. Jego podstawę stanowi trójkąt równoboczny o boku długości a, natomiast ściany boczne stanowi trójkąt o wymiarach długości a i H. Graniastosłup drugi to graniastosłup prawidłowy czworokątny. W jego podstawie znajduje się kwadrat o boku a. Ściany boczne stanowi prostokąt o wymiarach długości a i H. Kolorem zielonym zaznaczono przekątną bryły, oraz przekątną podstawy.
Ważne!
Każdy graniastosłup prawidłowygraniastosłup prawidłowygraniastosłup prawidłowy czworokątny jest prostopadłościanem.
Każdy sześcian jest graniastosłupem prawidłowym czworokątnym.
Elementy graniastosłupa
Każdy graniastosłup ma dwie równoległe podstawy, które są wielokątami. Pozostałe ściany graniastosłupa nazywamy ścianami bocznymi. Boki wielokątów, które są ścianami graniastosłupa nazywamy krawędziamikrawędźkrawędziami – boki wielokątów w podstawach to krawędzie podstawy, pozostałe krawędzie nazywamy krawędziami bocznymi. WierzchołkiwierzchołekWierzchołki wielokątów, które są ścianami graniastosłupa nazywamy wierzchołkami graniastosłupa.
RxV4hm05xgoPg
Rysunek przedstawia bryłę o trzech prostokątnych ścianach i dwóch identycznych trójkątnych podstawach. Podpisano następujące elementy bryły: obie trójkątne podstawy (górną i dolną), krawędź boczną, krawędź podstawy, ścianę boczną oraz wierzchołek.
Przykład 1
Podstawą graniastosłupa prawidłowego jest kwadrat, na którym można opisać okrąg o obwodzie . Wysokość graniastosłupa jest trzy razy dłuższa od jego krawędzi podstawy. Obliczymy sumę długości wszystkich krawędzi tego graniastosłupa.
Rozwiązanie:
Promień okręgu opisanego na podstawie ma długość: , zatem średnica okręgu, która jest jednocześnie przekatną tego kwadratu ma długość: . Stąd długość boku kwadratu jest równa: .
Wysokość tego graniastosłupa ma zatem długość: .
W graniastosłupie prawidłowym czworokątnym jest krawędzi podstawy i krawędzie boczne, stąd suma długości wszystkich jego krawędzi jest równa:
.
Wysokość graniastosłupa
Wysokość graniastosłupa jest to odcinek łączący płaszczyzny różnych podstaw, którego długość jest równa odległości między płaszczyznami podstaw. Wysokość graniastosłupa jest prostopadła do płaszczyzny podstawy, tym samym jest prostopadła do każdej prostej leżącej w tej płaszczyźnie. Wysokość graniastosłupa będziemy oznaczać literą .
RFx3XMBt4Kl4m
Na ilustracji przedstawiono graniastosłup o podstawie pięciokąta. Dolną podstawę oznaczono wielkimi literami alfabetu od A do E, natomiast górną wielkimi literami alfabetu od F do J. Ściany boczne graniastosłupa są nachylone do podstawy pod kątem ostrym. Kolorem zaznaczono wysokość graniastosłupa upuszczoną z wierzchołka H. Pada na płaszczyznę w punkcie przecięcia przedłużenia ramion ED oraz BC dolnej podstawy.
W graniastosłupie prostym wysokością graniastosłupawysokość graniastosłupawysokością graniastosłupa jest każda z krawędzi bocznych.
Rw86TGZ3mbPve
Na ilustracji przedstawiono graniastosłup prosty pięciokątny. Dolna podstawę oznaczono wielkimi literami alfabetu od A do E, natomiast górną wielkimi literami od F do J. Wysokość graniastosłupa stanowi każda z krawędzi bocznych i oznaczono je kolorem różowym.
Przykład 2
W graniastosłupie pochyłym jak na rysunku poniżej wysokość graniastosłupa poprowadzona z wierzchołka przecina płaszczyznę dolnej podstawy w punkcie . Odcinek ma długość , a krawędź boczna . Obliczymy długość wysokości tego graniastosłupa.
R1Nwo0quEZwrZ
Na ilustracji przedstawiono graniastosłup czworokątny nachylony ku lewej stronie. Dolną podstawę oznaczono wielkimi literami od A do D, natomiast górną literami od E do H.
Rozwiązanie:
Umieśćmy dane na rysunku.
R1U4KhN4ef2yV
Na ilustracji przedstawiono graniastosłup czworokątny nachylony ku lewej stronie. Dolną podstawę oznaczono wielkimi literami od A do D, natomiast górną literami od E do H. Z najbardziej wysuniętego górnego wierzchołka E upuszczono wysokość przecinającą dolną płaszczyznę podstawy w punkcie I. Punkt I jest połączony z wierzchołkiem podstawy A. Utworzono trójkąt prostokątny, złożony z przyprostokątnej H, stanowiącej wysokość graniastosłupa, przyprostokątnej A I o długości trzy, oraz przeciwprostokątnej A E o długości pięć.
Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta mamy . A stąd .
Przekątne ścian bocznych
Przekątne równoległoboków, które są ścianami bocznymi graniastosłupa, nazywamy przekątnymi ścian bocznych. Każdy graniastosłup ma dwukrotnie więcej przekątnych ścian bocznych niż samych ścian bocznych. Przekątne ścian bocznych będziemy oznaczać literką lub (dla ).
Przykład 3
Podstawą graniastosłupa na rysunku jest kwadrat. Określimy przekątne tego graniastosłupa.
RYmEjyOL2umYu
Na ilustracji przedstawiono graniastosłup pochyły. Podstawą bryły jest kwadrat. Tylna ściana boczna nachylona jest do podstawy pod kątem BETA, równa się, siedemdziesiąt cztery przecinek jeden osiem stopni, natomiast boczna ściana jest nachylona do podstawy pod kątem GAMMA, równa się, pięćdziesiąt trzy przecinek sześć trzy stopnie . Występują dwa rodzaje ścian bocznych, zaznaczono więc cztery różne przekątne. Przekątna p indeks dolny trzy koniec indeksu oraz p indeks dolny cztery koniec indeksu są przekątnymi ścian przedniej i tylnej. Przekątna p indeks dolnym jeden koniec indeksu oraz p indeks dolny dwa koniec indeksu ścian lewej i prawej.
Rozwiązanie:
Przez oznaczyliśmy cztery różne przekątne ścian bocznychprzekątna ściany bocznej granastosłupaprzekątne ścian bocznych tego graniastosłupa.
Mamy dwa rodzaje ścian bocznych, dlatego też cztery różne przekątne ścian bocznych. Przekątne i są przekątnymi ścian przedniej i tylnej, a i ścian lewej i prawej.
W graniastosłupie prostym przekątne tej samej ściany bocznej są równe. W graniastosłupie prawidłowym wszystkie przekątne ścian bocznych są równe.
Przykład 4
Dany jest graniastosłup prawidłowy czworokątny, w którym przekątna ściany bocznej, krawędź boczna i krawędź podstawy tworzą trójkąt prostokątny, w którym sinus kąta nachylenia przekątnej ściany bocznej do krawędzi podstawy wynosi , a krawędź podstawy ma długość . Obliczymy długość krawędzi bocznej i przekątnej ściany bocznej tego graniastosłupa.
Rozwiązanie:
Zrobimy rysunek pomocniczy, uwzględniając znany sinus:
Rnippx2SjpIZN
Grafika przedstawia graniastosłup prosty, którego podstawą jest prostokąt. Wierzchołki dolnej podstawy to A, B, C, D, a wierzchołki górnej podstawy to E, F, G, H. Odcinek CD stanowi krawędź dolnej podstawy graniastosłupa i ma długość 7,5. Odcinek DH stanowi krawędź ściany bocznej graniastosłupa i ma długość 8x. Odcinek CH jest przekątną ściany bocznej i ma długość 17x. Odcinki te tworzą trójkąt prostokątny, przy czym krawędź podstawy i krawędź ściany bocznej są przyprostokątnymi, a przekątna ściany bocznej przeciwprostokątną. Kąt pomiędzy krawędzią podstawy a przekątną ściany bocznej podpisano literą alfa
Korzystając z twierdzenia Pitagorasa otrzymujemy . Wykonując dalsze przekształcenia mamy . Ostatecznie , co daje .
Oznacza to, że krawędź boczna ma długość , a przekątna ściany bocznej .
Przekątne podstawy
Jeżeli podstawa ma co najmniej cztery boki, to przekątne wielokąta w podstawie nazywamy przekątnymi podstawy.
Przypomnijmy, że przekątna kwadratu o boku ma długość .
Sześciokąt foremny o boku długości ma dwa rodzaje przekątnych: dłuższą, której długość wynosi i krótszą o długości .
RJAgY7JhlD8PC
Na ilustracji przedstawiono sześciokąt foremny o boku długości a. Zaznaczono dłuższą przekątną równą 2 a, oraz krótszą, równą .
Przykład 5
Przekątne ścian bocznych wychodzące ze wspólnego wierzchołka graniastosłupa prawidłowego sześciokątnego wraz z łączącą je przekątną podstawy tworzą trójkąt równoboczny o polu . Obliczymy pole powierzchni tego graniastosłupa.
Rozwiązanie:
Oznaczmy przez krawędź podstawy graniastosłupa. Wówczas długość przekątnej ściany bocznej jest równa długości krótszej przekątnej podstawy .
RGoyAkzAjRLsz
Ilustracja przedstawia trójkąt równoboczny, o boku a pierwiastków kwadratowych z trzech, umieszczony w graniastosłupie sześciokątnym, prawidłowym, o boku podstawy równym a i wysokości równej H. Trójkąt umieszczono tak, że jeden z jego wierzchołków styka się z podstawą graniastosłupa, na łączeniu dwóch boków sześciokąta. Połączenie dwóch pozostałych wierzchołków tworzy mniejszą przekątną górnej podstawy.
Czyli . Czyli , a stąd . Mamy stąd przekątną ściany bocznej równą .
Obliczamy wysokość graniastosłupa z twierdzenia Pitagorasa:
. Czyli i ostatecznie .
Możemy teraz obliczyć pole powierzchni graniastosłupa
.
Przekątna graniastosłupa
Odcinek łączący dwa wierzchołki różnych podstaw nie leżący na jednej ścianie nazywamy przekątną graniastosłupa. Aby graniastosłup miał przekątną bryły, wielokąt w jego podstawie musi mieć co najmniej cztery boki.
W graniastosłupie prostym (co najmniej czworokątnym) trójkąt, którego bokami są przekątna graniastosłupa, przekątna podstawy i krawędź boczna jest prostokątny.
RkXj4dCjlidzr
Grafika przedstawia graniastosłup prosty, którego podstawą jest pięciokąt. Wierzchołki dolnej podstawy to A, B, C, D, E a wierzchołki górnej podstawy to F, G, H, I, J. Odcinek BE stanowi przekątną podstawy graniastosłupa. Odcinek EJ stanowi krawędź ściany bocznej graniastosłupa. Odcinek BJ jest przekątną graniastosłupa. Odcinki te tworzą trójkąt prostokątny, przy czym przekątna podstawy i krawędź ściany bocznej są przyprostokątnymi, a przekątna graniastosłupa przeciwprostokątną.
Przykład 6
W graniastosłupie pięciokątnym przedstawionym na rysunku poniżej określimy rodzaje odcinków o końcu w punkcie .
RSY0tnNt2peDK
Na ilustracji przedstawiono graniastosłup pięciokątny. Podstawę dolną oznaczono wielkimi literami od A do E, natomiast górną wielkimi literami od F do J. Z wierzchołka B poprowadzono przekątne do każdego z wierzchołków górnej podstawy, każdy innym kolorem. B F i B H są przekątnymi ścian bocznych, natomiast B I oraz B J stanowią przekątną graniastosłupa.
Rozwiązanie:
Z wierzchołka poprowadzono pięć odcinków do wierzchołków drugiej podstawy. Odcinek jest krawędzią boczną graniastosłupa, odcinki i są przekątnymi ścian bocznych, odcinki , są przekątnymi graniastosłupaprzekątna graniastosłupaprzekątnymi graniastosłupa.
Ważne!
Z każdego wierzchołka jednej z podstaw (w kształcie kąta) graniastosłupa można poprowadzić przekątnych graniastosłupa, dwie przekątne ścian bocznych i jedną krawędź boczną.
Przykład 7
Obliczymy długość wysokości prostopadłościanu przedstawionego na poniższym rysunku.
RhlcQ5C2MnZ9P
Na ilustracji przedstawiono prostopadłościan. W jego podstawie znajduje się prostokąt o bokach długości 2 i sześć, a jego przekątną oznaczono literą x. Wysokość prostopadłościanu oznaczono literą b. Przekątna całej bryły jest równa 8. Utworzono trójkąt prostokątny o przyprostokątnych b, x, oraz przeciwprostokątnej stanowiącej przekątną całej bryły.
Rozwiązanie:
Zanim wykonamy obliczenia, to przypomnijmy, że wysokość prostopadłościanu jest również jego krawędzią boczną.
Obliczymy najpierw długość przekątnej podstawy prostopadłościanu, korzystając z twierdzenia Pitagorasa:
, zatem
Obliczamy wysokość prostopadłościanu, korzystając z twierdzenia Pitagorasa:
Zatem .
Wysokość omawianego prostopadłościanu wynosi .
Animacje multimedialne
Zapoznaj się z animacją 3D, a następnie wykonaj ćwiczenia zamieszczone pod filmem.
RZEcrMcuTWMlJ
Film pokazuje różne rodzaje graniastosłupów takie jak: graniastosłup pochyły i graniastosłup prosty. Ostatecznie przedstawiony jest graniastosłup prawidłowy czworokątny.
Film pokazuje różne rodzaje graniastosłupów takie jak: graniastosłup pochyły i graniastosłup prosty. Ostatecznie przedstawiony jest graniastosłup prawidłowy czworokątny.
Film pokazuje różne rodzaje graniastosłupów takie jak: graniastosłup pochyły i graniastosłup prosty. Ostatecznie przedstawiony jest graniastosłup prawidłowy czworokątny.
Polecenie 1
R1YUkPftAT83l
Łączenie par. Na podstawie informacji zawartych w filmie zaznacz prawidłową odpowiedź:. a. Możliwe odpowiedzi: Tak, Nie. b. Możliwe odpowiedzi: Tak, Nie. a. Możliwe odpowiedzi: Tak, Nie. a. Możliwe odpowiedzi: Tak, Nie. a. Możliwe odpowiedzi: Tak, Nie
Łączenie par. Na podstawie informacji zawartych w filmie zaznacz prawidłową odpowiedź:. a. Możliwe odpowiedzi: Tak, Nie. b. Możliwe odpowiedzi: Tak, Nie. a. Możliwe odpowiedzi: Tak, Nie. a. Możliwe odpowiedzi: Tak, Nie. a. Możliwe odpowiedzi: Tak, Nie
Polecenie 2
Na rysunkach przedstawiono dwa wielokąty będące podstawami graniastosłupa. Do podstaw dorysuj krawędzie boczne tak, aby powstały graniastosłupy zgodne z przyporządkowanymi im nazwami.
(a) podstawy: prostokąty nazwa: prostopadłościan
(a) podstawy: prostokąty nazwa: prostopadłościan
RgQjqGQfrWW7F
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Film nawiązujący do treści lekcji dotyczącej graniastosłupów.
Polecenie 3
Korzystając z animacji 3D, wyznacz przekątną ściany bocznej oraz dwie długości przekątnych graniastosłupa prawidłowego sześciokątnego, którego wszystkie krawędzie mają długość .
, , .
Polecenie 4
Wysokość graniastosłupa prawidłowego sześciokątnego ma długość . Krótsza przekątna tego graniastosłupa ma długość . Wykorzystując przykład z animacji 3D, oblicz długość dłuższej przekątnej .
.
Zestaw ćwiczeń inetraktywnych
1
Pokaż ćwiczenia:
1
Ćwiczenie 1
Dane są graniastosłupy jak na rysunku.
R1Vi00R5nV31a
Rysunek przedstawia graniastosłup prawidłowy czworokątny oraz prostopadłościan. W graniastosłupie prawidłowym czworokątnym zaznaczono przekątną ściany bocznej i podpisano ją literą a. Zaznaczono również przekątną graniastosłupa i podpisano ją literą b. Długość krawędzi podstawy w tym graniastosłupie jest równa dwa, a długość krawędzi ściany bocznej jest równa 4. W prostopadłościanie zaznaczono przekątną jego górnej podstawy i podpisano ją literą c. Zaznaczono również przekątną graniastosłupa i podpisano ją literą d oraz przekątną ściany bocznej i podpisano ją literą e. Dłuższa krawędź podstawy tego prostopadłościanu jest równa 4, a krótsza ma długość dwa. Krawędź ściany bocznej ma długość trzy.
R8qZwUJy7228G
Możliwe odpowiedzi: 1. a, 2. b, 3. c, 4. d
R1bYC8NtjIEqm1
Ćwiczenie 2
Dokończ zdania, wybierając w każdym przypadku jedną z możliwości.
Graniastosłup prawidłowy trójkątny ma w podstawie
dowolny trójkąt
trójkąt równoramienny, ale niekoniecznie równoboczny
trójkąt równoboczny.
Graniastosłup, który ma w podstawie romb, a ściany boczne są prostokątami, to
graniastosłup prawidłowy czworokątny
graniastosłup prosty czworokątny
graniastosłup pochyły czworokątny.
Graniastosłup prosty, którego wszystkie ściany są prostokątami niebędącymi kwadratami nie może być
prostopadłościanem
graniastosłupem prostym
graniastosłupem prawidłowym.
Dokończ zdania, wybierając w każdym przypadku jedną z możliwości.
Graniastosłup prawidłowy trójkątny ma w podstawie
dowolny trójkąt
trójkąt równoramienny, ale niekoniecznie równoboczny
trójkąt równoboczny.
Graniastosłup, który ma w podstawie romb, a ściany boczne są prostokątami, to
graniastosłup prawidłowy czworokątny
graniastosłup prosty czworokątny
graniastosłup pochyły czworokątny.
Graniastosłup prosty, którego wszystkie ściany są prostokątami niebędącymi kwadratami nie może być
prostopadłościanem
graniastosłupem prostym
graniastosłupem prawidłowym.
RjHyIgHVF6ANL2
Ćwiczenie 3
Zaznacz wszystkie zdania prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. Krawędzie podstawy graniastosłupa prawidłowego są tej samej długości., 2. Jeżeli wszystkie krawędzie graniastosłupa prawidłowego czworokątnego są tej samej długości, to jest on sześcianem., 3. Każdy prostopadłościan jest graniastosłupem prawidłowym czworokątnym.
2
Ćwiczenie 4
RvKSzoF5fiNGf
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
RHn3A5mwLO9WH
Dopasuj opisy do podanych brył. graniastosłup prawidłowy czworokątny Możliwe odpowiedzi: 1. Jego obie podstawy są identycznymi kwadratami, a kąt między krawędzią podstawy a krawędzią ściany jest kątem prostym., 2. Ma w podstawie dowolny czworokąt, a jego wysokość nie jest równa długości krawędzi ściany bocznej., 3. Ma w podstawie dowolny czworokąt, a jego wysokość jest równa długości krawędzi ściany bocznej. graniastosłup prosty czworokątny Możliwe odpowiedzi: 1. Jego obie podstawy są identycznymi kwadratami, a kąt między krawędzią podstawy a krawędzią ściany jest kątem prostym., 2. Ma w podstawie dowolny czworokąt, a jego wysokość nie jest równa długości krawędzi ściany bocznej., 3. Ma w podstawie dowolny czworokąt, a jego wysokość jest równa długości krawędzi ściany bocznej. graniastosłup pochyły czworokątny Możliwe odpowiedzi: 1. Jego obie podstawy są identycznymi kwadratami, a kąt między krawędzią podstawy a krawędzią ściany jest kątem prostym., 2. Ma w podstawie dowolny czworokąt, a jego wysokość nie jest równa długości krawędzi ściany bocznej., 3. Ma w podstawie dowolny czworokąt, a jego wysokość jest równa długości krawędzi ściany bocznej.
Dopasuj opisy do podanych brył. graniastosłup prawidłowy czworokątny Możliwe odpowiedzi: 1. Jego obie podstawy są identycznymi kwadratami, a kąt między krawędzią podstawy a krawędzią ściany jest kątem prostym., 2. Ma w podstawie dowolny czworokąt, a jego wysokość nie jest równa długości krawędzi ściany bocznej., 3. Ma w podstawie dowolny czworokąt, a jego wysokość jest równa długości krawędzi ściany bocznej. graniastosłup prosty czworokątny Możliwe odpowiedzi: 1. Jego obie podstawy są identycznymi kwadratami, a kąt między krawędzią podstawy a krawędzią ściany jest kątem prostym., 2. Ma w podstawie dowolny czworokąt, a jego wysokość nie jest równa długości krawędzi ściany bocznej., 3. Ma w podstawie dowolny czworokąt, a jego wysokość jest równa długości krawędzi ściany bocznej. graniastosłup pochyły czworokątny Możliwe odpowiedzi: 1. Jego obie podstawy są identycznymi kwadratami, a kąt między krawędzią podstawy a krawędzią ściany jest kątem prostym., 2. Ma w podstawie dowolny czworokąt, a jego wysokość nie jest równa długości krawędzi ściany bocznej., 3. Ma w podstawie dowolny czworokąt, a jego wysokość jest równa długości krawędzi ściany bocznej.
2
Ćwiczenie 5
Dany jest graniastosłup prosty czworokątny o podstawie będącej trapezem równoramiennym, jak na rysunku poniżej.
RinwpJDQP80UM
Rysunek przedstawia graniastosłup prosty o czterech prostokątnych ścianach bocznych i podstawach będących trapezami równoramiennymi. Dolna podstawa to trapez , gdzie i to ramiona, a i to równoległe do siebie podstawy trapezu. Górna podstawa graniastosłua to trapez , gdzie i to ramiona, a i to równoległe do siebie podstawy trapezu. Dodajmy jeszcze, że nad wierzchołkiem znajduje się wierzchołek , nad wierzchołkiem znajduje się wierzchołek , nad wierzchołkiem znajduje się wierzchołek oraz nad wierzchołkiem znajduje się wierzchołek .
RXvk7ErARzlqx
Zaznacz wszystkie zdania prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. Ściany B C J K i A D L I są przystające., 2. Ściany A B C D i J K L I są przystające., 3. Ściany A B J I i C D L K są przystające.
R6veFCJrN7psC3
Ćwiczenie 6
Zaznacz poprawną odpowiedź. Graniastosłup prawidłowy pięciokątny to: Możliwe odpowiedzi: 1. Każdy graniastosłup, w którego podstawie jest pięciokąt foremny., 2. Każdy graniastosłup pięciokątny, którego ściany boczne są prostokątami., 3. Każdy graniastosłup, którego ściany są prostokątami, a podstawą jest pięciokąt foremny., 4. Każda bryła, której dwie przystające podstawy są pięciokątami.
2
Ćwiczenie 7
RHUbV5HPEQ4Vl
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R1E1dKYQVNwE2
W prostopadłościanie długości krawędzi podstawy wynoszą trzy i cztery, a wysokość tego prostopadłościanu jest dwa i pół razy większa od dłuższej krawędzi podstawy. Jakiej długości będzie każda z podanych poniżej przekątnych? Uzupełnij luki, przeciągając odpowiednią z podanych wartości.
Przekątna podstawy ma długość 1. dwa pierwiastek kwadratowy z dwadzieścia dziewięć, 2. pięć pierwiastek kwadratowy z pięć, 3. pierwiastek kwadratowy z sto dziewięć, 4. pięć.
Przekątna bryły ma długość 1. dwa pierwiastek kwadratowy z dwadzieścia dziewięć, 2. pięć pierwiastek kwadratowy z pięć, 3. pierwiastek kwadratowy z sto dziewięć, 4. pięć.
Przekątna ściany bocznej opartej na krótszej krawędzi podstawy ma długość 1. dwa pierwiastek kwadratowy z dwadzieścia dziewięć, 2. pięć pierwiastek kwadratowy z pięć, 3. pierwiastek kwadratowy z sto dziewięć, 4. pięć.
Przekątna ściany bocznej opartej na dłuższej krawędzi podstawy ma długość 1. dwa pierwiastek kwadratowy z dwadzieścia dziewięć, 2. pięć pierwiastek kwadratowy z pięć, 3. pierwiastek kwadratowy z sto dziewięć, 4. pięć.
W prostopadłościanie długości krawędzi podstawy wynoszą trzy i cztery, a wysokość tego prostopadłościanu jest dwa i pół razy większa od dłuższej krawędzi podstawy. Jakiej długości będzie każda z podanych poniżej przekątnych? Uzupełnij luki, przeciągając odpowiednią z podanych wartości.
Przekątna podstawy ma długość 1. dwa pierwiastek kwadratowy z dwadzieścia dziewięć, 2. pięć pierwiastek kwadratowy z pięć, 3. pierwiastek kwadratowy z sto dziewięć, 4. pięć.
Przekątna bryły ma długość 1. dwa pierwiastek kwadratowy z dwadzieścia dziewięć, 2. pięć pierwiastek kwadratowy z pięć, 3. pierwiastek kwadratowy z sto dziewięć, 4. pięć.
Przekątna ściany bocznej opartej na krótszej krawędzi podstawy ma długość 1. dwa pierwiastek kwadratowy z dwadzieścia dziewięć, 2. pięć pierwiastek kwadratowy z pięć, 3. pierwiastek kwadratowy z sto dziewięć, 4. pięć.
Przekątna ściany bocznej opartej na dłuższej krawędzi podstawy ma długość 1. dwa pierwiastek kwadratowy z dwadzieścia dziewięć, 2. pięć pierwiastek kwadratowy z pięć, 3. pierwiastek kwadratowy z sto dziewięć, 4. pięć.
1
Ćwiczenie 8
R1W3DQi4m6B5f
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R1VO5sGPwxuSH
Który z poniżej opisanych graniastosłupów, nie ma przekątnych graniastosłupa? Zaznacz prawidłową odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. Graniastosłup prosty o podstawie trójkąta., 2. Graniastosłup czworokątny, którego podstawa stanowi połączenie dwóch pochylonych trójkątów o wspólnej podstawie., 3. Graniastosłup prosty czworokątny., 4. Graniastosłup pochyły ośmiokątny, którego podstawa kształtem przypomina gwiazdę.
2
Ćwiczenie 9
RzUBtf720kblJ
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
2
Ćwiczenie 10
Graniastosłup na rysunku jest prawidłowy.
R1ORFvPVLHAlH
Na ilustracji przedstawiono graniastosłup prawidłowy czworokątny. Wierzchołki dolnej podstawy oznaczono literami od A do D, natomiast wierzchołki górnej podstawy literami od E do H. Odpowiednio nad wierzchołkiem A znajduje się wierzchołek E, nad B wierzchołek F, nad wierzchołkiem C wierzchołek G, oraz nad wierzchołkiem D wierzchołek C. Literą S oznaczono środek dolnej podstawy. W graniastosłupie zaznaczono odcinki BH, SH oraz DH.
Rsf3NI4yjxZSG
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
R3CmQzzprbPUP1
Ćwiczenie 11
Łączenie par. . Liczba przekątnych podstaw graniastosłupa prawidłowego czworokątnego wynosi. Możliwe odpowiedzi: TAK, NIE. Liczba przekątnych ścian bocznych graniastosłupa prawidłowego czworokątnego wynosi. Możliwe odpowiedzi: TAK, NIE. Liczba wszystkich przekątnych graniastosłupa prawidłowego czworokątnego wynosi. Możliwe odpowiedzi: TAK, NIE. Liczba wszystkich przekątnych graniastosłupa prawidłowego czworokątnego wynosi. Możliwe odpowiedzi: TAK, NIE
Łączenie par. . Liczba przekątnych podstaw graniastosłupa prawidłowego czworokątnego wynosi. Możliwe odpowiedzi: TAK, NIE. Liczba przekątnych ścian bocznych graniastosłupa prawidłowego czworokątnego wynosi. Możliwe odpowiedzi: TAK, NIE. Liczba wszystkich przekątnych graniastosłupa prawidłowego czworokątnego wynosi. Możliwe odpowiedzi: TAK, NIE. Liczba wszystkich przekątnych graniastosłupa prawidłowego czworokątnego wynosi. Możliwe odpowiedzi: TAK, NIE
3
Ćwiczenie 12
R15up2KUUPSlY
Ile przekątnych graniastosłupa ma graniastosłup o podstawie dziesięciokąta? Możliwe odpowiedzi: 1. dziesięć, 2. siedemdziesiąt, 3. sto czterdzieści, 4. dziewięćdziesiąt
R1HjVeFFc4iSH1
Ćwiczenie 13
W graniastosłupie prawidłowym trójkątnym wszystkie krawędzie są tej samej długości. Suma długości wszystkich krawędzi jest równa dziewięćdziesiąt. Wtedy długość wysokości trójkąta w podstawie jest równa: Możliwe odpowiedzi: 1. pięć, 2. pięć pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, 3. dziesięć, 4. dziesięć pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka
2
Ćwiczenie 14
Dany jest graniastosłup prawidłowy trójkątny o krawędzi podstawy długości i krawędzi bocznej długości . Punkt jest środkiem krawędzi . Oblicz obwód trójkąta . Czy trójkąt jest prostokątny? Uzasadnij.
RQpOqf4yIrA8B
Ilustracja przedstawia graniastosłup prawidłowy trójkątny tak, że wierzchołek A znajduje się pod wierzchołkiem A prim, wierzchołek B pod wierzchołkiem B prim oraz wierzchołek C pod wierzchołkiem C prim. Krawędź podstawy ma długość 3, a wysokość bryły 4. Oznaczono środek odcinka B C jako punkt D. Połączono przerywanymi liniami punkty A D C Prim tworząc trójkąt.
Do przeprowadzenia obliczeń możesz wykorzystać poniższe pole.
Rejxcd9OSHYch
(Uzupełnij).
Odcinek jest wysokością podstawy, zatem .
Odcinek jest przekątną ściany bocznej i z twierdzenia Pitagorasa wynika, że .
Długość odcinka obliczamy z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie :
Obliczymy teraz obwód trójkąta
.
Najdłuższym bokiem w trójkącie jest odcinek . Sprawdzamy, czy zachodzi zależność
.
Lewa strona zależności jest równa prawej. Z twierdzenia odwrotnego do twierdzenia Pitagorasa wynika, że trójkąt jest prostokątny.
Obwód trójkąta jest równy . Trójkąt jest prostokątny.
2
Ćwiczenie 15
R1TkD39tfaPgC
Krawędź podstawy graniastosłupa prawidłowego trójkątnego ma długość dziesięć, a krawędź boczna dwanaście. Długość odcinka łączącego środek krawędzi dolnej podstawy ze środkiem krawędzi górnej podstawy może mieć długość. Możliwe odpowiedzi: 1. dziesięć, 2. dwanaście, 3. trzynaście, 4. czternaście, 5. piętnaście
Ri7X8EY2BCCsa
Ilustracja przedstawia graniastosłup prawidłowy trójkątny tak, że wierzchołek A znajduje się pod wierzchołkiem A prim, wierzchołek B pod wierzchołkiem B prim oraz wierzchołek C pod wierzchołkiem C prim. Oznaczono środek odcinka A prim B prim jako punkt F prim, oznaczono środek odcinka A prim C prim jako punkt E prim, oznaczono środek odcinka A C jako punkt E, oznaczono środek odcinka B C jako punkt D oraz oznaczono środek odcinka B prim C prim jako punkt D prim. Połączono punkt F prim i D oraz D prim i D i oznaczono go innym kolorem niż pozostałem. Punkty D D D prim utworzyły trójkąt prostokątny z kątem prostym przy wierzchołku E.
Spójrz na rysunek z podpowiedzi. Długość odcinka jest równa długości krawędzi bocznej:
.
Trójkąt jest podobny do w skali , zatem . Długość odcinka obliczymy korzystając z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie :
2
Ćwiczenie 16
Trójkąty na rysunku są prostokątne. Ile wynosi stosunek pola mniejszego z tych trójkątów do pola większego z nich?
R1C5OIxSVbl63
Grafika przedstawia sześcian. Podstawę dolną oznaczono A B C D, natomiast górną A prim, B prim, C prim, D prim. Odpowiednio nad wierzchołkiem A znajduje się wierzchołek A prim, nad wierzchołkiem B wierzchołek B prim i tak dalej. Zaznaczono odcinek łączący wierzchołek A i C prim. Kolorem różowym zacieniowano trójkąt prostokątny B prim B D, natomiast kolorem zielonym zacieniowano trójkąt D prim C prim B prim.
RxoGcg3Aj766f
Zaznacz prawidłową odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, mianownik, dwa, koniec ułamka, 2. pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, 3. pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, 4. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, mianownik, trzy, koniec ułamka
2
Ćwiczenie 17
Oblicz długość przekątnej ściany bocznej graniastosłupa prawidłowego trójkątnego przedstawionego na rysunku, w którym oraz .
RwiH1HDje7hWt
Ilustracja przedstawia graniastosłup prawidłowy trójkątny tak, że wierzchołek A znajduje się pod wierzchołkiem A prim, wierzchołek B pod wierzchołkiem B prim oraz wierzchołek C pod wierzchołkiem C prim. Krawędź podstawy ma długość a, a wysokość bryły h. Na dolnej podstawie graniastosłupa zaznaczono wszystkie trzy wysokości w trójkącie prostokątnym przecinające się w punkcie O. Oznaczono długość wysokości podstawy jako h indeks dolny p koniec indeksu dolnego.
Wysokości w trójkącie równobocznym przecinają się w stosunku , zatem , a stąd .
Odcinek jest wysokością trójkąta równobocznego, czyli , a stąd .
Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie otrzymujemy
Przekątna ściany bocznej graniastosłupa ma długość .
Przekątna ściany bocznej graniastosłupa ma długość .
3
Ćwiczenie 18
Trzy wierzchołki sześcianu o krawędzi połączono w trójkąt jak na rysunku.
ROk0EECZKP9hE
Grafika przedstawia sześcian. Podstawę dolną oznaczono A B C D, natomiast górną A prim, B prim, C prim, D prim. Odpowiednio nad wierzchołkiem A znajduje się wierzchołek A prim, nad wierzchołkiem B wierzchołek B prim i tak dalej. Zacieniowano trójkąt A B prim D prim.
Oblicz pole tego trójkąta.
Boki powstałego trójkąta są przekątnymi ścian sześcianu.
Mają więc długość .
Powstały trójkąt jest równoboczny.
Obliczymy jego pole ze wzoru .
2
Ćwiczenie 19
RnGKbtmuCKlUl
Dostępne opcje do wyboru: dwa pierwiastek kwadratowy z trzydzieści trzy, dziesięć, sześć, cztery pierwiastek kwadratowy z dziesięć, dwadzieścia osiem, osiem, cztery pierwiastek kwadratowy z sześć. Polecenie: Wstaw w tekst odpowiednie liczby. Wiadomo, że odcinek łączący środki sąsiednich krawędzi w podstawie prostopadłościanu ma długość pięć, a jedna z krawędzi podstawy tego prostopadłościanu jest o dwa dłuższa od drugiej krawędzi. Przekątna prostopadłościanu ma długość czternaście.
Zatem:
długość przekątnej podstawy prostopadłościanu wynosi: luka do uzupełnienia ,
obwód podstawy prostopadłościanu jest równy luka do uzupełnienia ,
krawędź boczna ma długość luka do uzupełnienia ,
przekątna mniejszej ściany bocznej ma długość luka do uzupełnienia .
Dostępne opcje do wyboru: dwa pierwiastek kwadratowy z trzydzieści trzy, dziesięć, sześć, cztery pierwiastek kwadratowy z dziesięć, dwadzieścia osiem, osiem, cztery pierwiastek kwadratowy z sześć. Polecenie: Wstaw w tekst odpowiednie liczby. Wiadomo, że odcinek łączący środki sąsiednich krawędzi w podstawie prostopadłościanu ma długość pięć, a jedna z krawędzi podstawy tego prostopadłościanu jest o dwa dłuższa od drugiej krawędzi. Przekątna prostopadłościanu ma długość czternaście.
Zatem:
długość przekątnej podstawy prostopadłościanu wynosi: luka do uzupełnienia ,
obwód podstawy prostopadłościanu jest równy luka do uzupełnienia ,
krawędź boczna ma długość luka do uzupełnienia ,
przekątna mniejszej ściany bocznej ma długość luka do uzupełnienia .
3
Ćwiczenie 20
W graniastosłupie prawidłowym trójkątnym krawędź podstawy jest dwa razy dłuższa od krawędzi bocznej. Punkt jest środkiem krawędzi , jak na rysunku obok. Wykaż, że długość odcinka jest równa długości krawędzi podstawy.
R1OUkD1Xhlt0S
Ilustracja przedstawia graniastosłup prawidłowy trójkątny tak, że wierzchołek A znajduje się pod wierzchołkiem A prim, wierzchołek B pod wierzchołkiem B prim oraz wierzchołek C pod wierzchołkiem C prim. Oznaczono środek odcinka B prim C prim jako punkt D prim. Połączono punkt D prim z A.
Przyjmijmy za długość krawędzi bocznej . Wtedy długość krawędzi w podstawie wynosi . Odcinek jest wysokością w trójkącie równobocznym o boku długości , zatem
R1Yf9suhE30s6
Ilustracja przedstawia graniastosłup prawidłowy trójkątny tak, że wierzchołek A znajduje się pod wierzchołkiem A prim, wierzchołek B pod wierzchołkiem B prim oraz wierzchołek C pod wierzchołkiem C prim. Oznaczono środek odcinka B prim C prim jako punkt D prim. Połączono punkt D prim z A. Wyróżniono kolorem trójkąt prostokątny wewnątrz bryły: D A D prim o kącie prostym przy wierzchołku D. Pionową krawędź C C prim opisano literą x, a krawędź podstawy C A oznaczono jako dwa x.
Trójkąt jest prostokątny, a jego przyprostokątne są długości oraz , zatem z twierdzenia Pitagorasa otrzymujemy
Czyli długość odcinka jest równa krawędzi podstawy.
c.n.d
3
Ćwiczenie 21
Wyznacz długość krawędzi bocznej graniastosłupa prawidłowego trójkątnego wiedząc, że suma długości wszystkich krawędzi wynosi , a długość przekątnej ściany bocznej jest równa .
Z informacji o sumie długości wszystkich krawędzi otrzymujemy zależność:
RvLhcbMJwwevN
Ilustracja przedstawia graniastosłup prawidłowy trójkątny tak, że wierzchołek A znajduje się pod wierzchołkiem A prim, wierzchołek B pod wierzchołkiem B prim oraz wierzchołek C pod wierzchołkiem C prim. Krawędź podstawy ma długość a, a krawędź boczna h. Poprowadzono przekątną ścian boczne A C A prim C prim łączącą wierzchołek A z C prim. Przekątna ma długość 5.
Korzystając z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie mamy:
Należy zauważyć, że aby trójkąt istniał, długości i muszą być dodatnie i mniejsze niż . Oba rozwiązania spełniają te warunki.
Istnieją dwa nieprzystające graniastosłupy spełniające warunki zadania. Długość krawędzi bocznej wynosi odpowiednio lub .
2
Ćwiczenie 22
W graniastosłupie prawidłowym sześciokątnym o polu podstawy przekątne ścian bocznych wychodzące z jednego wierzchołka wraz z przekątną przeciwległej podstawy tworzą trójkąt. Wyznacz jego pole i kąty w tym trójkącie, jeżeli krawędź boczna graniastosłupa jest cztery razy dłuższa od krawędzi podstawy.
R1QcR592e46pM
Na ilustracji przedstawiono graniastosłup prawidłowy sześciokątny o krawędzi podstawy o długości a i o wysokości h. Obrano pewien górny wierzchołek, z którego poprowadzono przekątne dwóch sąsiadujących ze sobą ścian o długości d każda. Dolne końce tych przekątnych połączono odcinkiem biegnącym po dolnej podstawie. Odcinek ten oznaczono jako d o indeksie dolnym dwa. Odcinek ten jest krótszą przekątną podstawy graniastosłupa.
Graniastosłup jest prawidłowy sześciokątny, zatem jego podstawą jest sześciokąt foremny o znanym polu .
Obliczamy długość krawędzi podstawy – korzystamy ze wzoru na pole sześciokąta foremnego: , .
Krawędź podstawy wynosi: .
Wszystkie krawędzie boczne graniastosłupa są równe i mają długość cztery razy dłuższa od krawędzi podstawy czyli .
Stąd długość , .
Otrzymaliśmy trójkąt równoramienny, w którym: .
R35mStyYmV0E3
Ilustracja przedstawia trójkąt równoramienny o ramionach o długości d każde i o wysokości między nimi oznaczonej jako x. Wysokość dzieli dolną podstawę na pół, czyli na dwa odcinki o długości jedna druga razy d indeks dolny dwa.
Z twierdzenia cosinusów obliczymy kąt między ramionami trójkąta: , czyli .
Kąty w omawianym trójkącie wynoszą w zaokrągleniu odpowiednio: , i .
3
Ćwiczenie 23
Uzasadnij, że w graniastosłupie prawidłowym sześciokątnym trójkąt, którego bokami są przekątne graniastosłupa wychodzące z jednego wierzchołka i krawędź podstawy, jest trójkątem prostokątnym.
Szkicujemy rysunek pomocniczy.
R18s7mjjIQ41g
Na ilustracji przedstawiono graniastosłup prawidłowy sześciokątny. Podstawę oznaczono literami od A do F, natomiast wierzchołki górnej podstawy literami od A do F z symoblem prim. Odpowiednio nad wierzchołkiem A znajduje się wierzchołek A prim, nad wierzchołkiem B wierzchołek B prim i tak dalej. W graniastosłupie zaznaczono trójkąt. Jego ramiona oznaczono małymi literami d. Litera d z indeksem dolnym jeden, stanowi przekątną B E prim, natomiast przekątna d z indeksem dolnym dwa stanowi przekątną B F prim. Podstawę zaznaczonego trójkąta oznaczono małą literą a. Jest ona krawędzią E prim F prim. Zaznaczono również wysokość graniastosłupa wielką literą H.
Wyrazimy długości i za pomocą oraz . Skorzystamy w tym celu z trójkątów prostokątnych, których bokami są przekątne graniastosłupa, przekątne podstawy i wysokość graniastosłupa.
RHwu7hqa3TyEQ
Na ilustracji przedstawiono graniastosłup prawidłowy o podstawie sześciokąta, którego bok wynosi a. Podstawę oznaczono literami od A do F, natomiast wierzchołki górnej podstawy literami od A do F z symoblem prim. Odpowiednio nad wierzchołkiem A znajduje się wierzchołek A prim, nad wierzchołkiem B wierzchołek B prim i tak dalej. W graniastosłupie zaznaczono trójkąt. Jego ramiona oznaczono małymi literami d. Litera d z indeksem dolnym jeden, stanowi przekątną B E prim, natomiast przekątna d z indeksem dolnym dwa stanowi przekątną B F prim. Podstawę zaznaczonego trójkąta oznaczono małą literą a. Jest ona krawędzią E prim F prim. Na przekątnych utworzono dwa trójkąty prostokątne. Przekątna d z indeksem dolnym dwa stanowi przeciwprostokątną. Krawędź F Fprim stanowi przyprostokątną trójkąta i jest również wysokością graniastosłupa. Druga przyprostokątna odcinkiem łączącym wierzchołek B z wierzchołkiem F i wynosi . Przekątna d1 stanowi przeciwprostokątną kolejnego trójkąta prostokątnego. Jego przyprostokątna jest krawędzią E E prim i stanowi wysokość graniastosłupa. Druga przyprostokątna jest odcinkiem łączącym wierzchołek B z wierzchołkiem E i wynosi dwa a.
Możemy zapisać, że oraz .
Mamy więc, że .
Czyli, korzystając z twierdzenia odwrotnego do twierdzenia Pitagorasa, otrzymujemy, że trójkąt, którego bokami są przekątne graniastosłupa wychodzące z jednego wierzchołka i krawędź podstawy jest trójkątem prostokątnym.
3
Ćwiczenie 24
Oblicz długość przekątnej prostopadłościanu, w którym krawędzie wychodzące z jednego wierzchołka są kolejnymi liczbami parzystymi, a suma długości wszystkich krawędzi tego prostopadłościanu wynosi .
Narysujmy prostopadłościan i wprowadźmy oznaczenia, jak na poniższym rysunku.
R1VP3GTVmSk9U
Na ilustracji przedstawiono prostopadłościan o krawędziach podstawy a, b oraz wysokości c. Przekątną prostopadłościanu zaznaczono literą d.
Ponieważ długości krawędzi tego prostopadłościanu są kolejnymi liczbami parzystymi, to:
,
,
,
oraz .
Jeżeli suma długości wszystkich krawędzi tego prostopadłościanu wynosi , to do wyznaczenia wartości rozwiązujemy równanie:
.
Wobec tego .
Zatem , , .
Długośc przekątnej jest równa:
.
3
Ćwiczenie 25
Przekątna podstawy, krawędź boczna oraz przekątna prostopadłościanu są kolejnymi wyrazami ciągu arytmetycznego o różnicy . Wyznacz długości krawędzi podstawy tego prostopadłościanu wiedząc, że jedna z tych krawędzi jest o krótsza od przekątnej podstawy prostopadłościanu.
Narysujmy prostopadłościan i wprowadźmy oznaczenia, jak na rysunku.
R11A6p7eM6R0l
Na ilustracji przedstawiono prostopadłościan. Utworzono trójkąt prostokątny, którego przyprostokątne stanowią krawędź boczną bryły, równą x dodać 5 i przekątną podstawy równą x. Przeciwprostokątna trójkąta pokrywa się z przekątną prostopadłościanu i wynosi x dodać dziesięć.
Zauważmy, że przekątna podstawy, krawędź boczna oraz przekątna prostopadłościanu tworzą trójkąt prostokątny, zatem do wyznaczenia wartości rozwiązujemy równanie:
Zatem przekątna podstawy prostopadłościanu ma długość .
Wobec tego jedna z krawędzi podstawy ma długość:
Niech będzie długością drugiej krawędzi podstawy tego prostopadłościanu, zatem do wyznaczenia wartości rozwiązujemy równanie:
Krawędzie podstawy tego prostopadłościanu mają długości i .
3
Ćwiczenie 26
Jaką maksymalną długość krawędzi bocznej posiada graniastosłup prawidłowy czworokątny, jeśli do budowy jego szkieletu zużyto drut o długości i wiadomo, że długości wszystkich krawędzi są wyrażone przez liczby oraz długość krawędzi podstawy jest najmniejsza z możliwych.
Zauważmy, że długości wszystkich krawędzi są wyrażone przez liczby , a długość krawędzi podstawy jest najmniejsza z możliwych. Oznacz to, że krawędź podstawy ma długość .
Wyznaczymy teraz długość krawędzi bocznej w podanym graniastosłupie. Skoro krawędź podstawy ma długość , to krawędź boczna ma długość .
Zatem maksymalna długość krawędzi bocznej spełniająca warunki zadania wynosi .
Słownik
graniastosłup
graniastosłup
bryła, która ma dwie równoległe, leżące w różnych płaszczyznach podstawy będące wielokątami i ściany boczne, które są równoległobokami
graniastosłup prosty
graniastosłup prosty
graniastosłup, którego ściany boczne są prostokątami
graniastosłup prawidłowy
graniastosłup prawidłowy
graniastosłup prosty, który ma w podstawie wielokąt foremny
graniastosłup pochyły
graniastosłup pochyły
graniastosłup, który ma przynajmniej jedną ścianę, która jest równoległobokiem niebędącym prostokątem
prostopadłościan
prostopadłościan
graniastosłup, którego wszystkie ściany są prostokątami
sześcian
sześcian
prostopadłościan, którego wszystkie ściany są przystającymi kwadratami
krawędź
krawędź
bok wielokąta, który jest ścianą bryły
wierzchołek
wierzchołek
wierzchołek wielokąta, który jest ścianą bryły
wysokość graniastosłupa
wysokość graniastosłupa
odcinek łączący płaszczyzny różnych podstaw, którego długość jest równa odległości między płaszczyznami podstaw
przekątna ściany bocznej granastosłupa
przekątna ściany bocznej granastosłupa
przekątna równoległoboku, który jest ścianą boczną graniastosłupa
przekątna graniastosłupa
przekątna graniastosłupa
odcinek łączący dwa wierzchołki różnych podstaw nie leżące na jednej ścianie graniastosłupa