Czy administracja publiczna to urzędnicy to tylko urzędnicy za biurkami, czy może złożony mechanizm, który wpływa na nasze życie częściej, niż zdajemy sobie z tego sprawę? prawo administracyjne to nie tylko przepisy regulujące działania instytucji państwowych - to także odpowiedź na pytania o granice władzy, odpowiedzialności urzedów i prawa obywatela wobec decyzji administracyjnej. W świecie, w którym jedno pismo z urzędu może zmienić tok naszych spraw, zrozumienia prawa administracyjnego staje się praktycznym narzędziem świadomego obywatela.          Czy jesteś gotów zrozumieć, jak działa państwo - od środka?

Prawo administracyjne

Uregulowanie prawa administracyjnego w Polsce różni się od sposobu uregulowania pozostałych gałęzi prawa. W odróżnieniu od norm prawa cywilnego czy karnego, normy prawa administracyjnego materialnego nie zostały w Polsce zebrane w jednym kodeksie.

Znajdziemy je w licznych ustawach i innych aktach prawnych stanowiących podstawę działania administracji publicznej w zakresie wyłaniania, kompetencji i wzajemnych relacji organów, a także praw i obowiązków obywateli w stosunkach z tymi organami w różnych dziedzinach aktywności państwa. Przykładem unormowanych w ten sposób obszarów jest m.in. prawo oświatowe, prawo łowieckie czy budowlane.

Prawo administracyjne to zespół norm regulujący organizację i działanie administracji publicznej. Istnieją różne podziały tego prawa. Jeden z nich rozróżnia:

• prawo ustrojowe – dotyczy organów administracji publicznej, ich klasyfikacji, kompetencji, właściwości i wzajemnych powiązań;

• prawo materialne – zawiera normy traktujące o wzajemnych uprawnieniach i obowiązkach administracji publicznej i obywateli;

• prawo formalne (procesowe) – dotyczy postępowania administracyjnego i sądowo‑administracyjnego.

Źródła prawa administracyjnego

Źródłami prawa administracyjnego są przede wszystkim Konstytucja RP, ustawy, w tym kluczowo Kodeks postępowania administracyjnego oraz rozporządzenia i akty prawa miejscowego. Kodeks postępowania administracyjnego reguluje ogólne zasady i tryb działania organów administracji publicznej, w tym prawa i obowiązki stron, sposób prowadzenia sprawy, wydania decyzji i ich kontroli.

Równolegle w przypadku kontroli sądowej działań administracji, zastosowanie znajduje ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która reguluje  zasady składania skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych oraz prowadzenie postępowania kasacyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Obie procedury -administracyjna i sądowoadministracyjna - opierają się na zasadach legalizmu, dwuinstancyjności oraz ochrony praw jednostki wobec władzy publicznej.

Akty prawa miejscowego

Szczególnymi źródłami prawa administracyjnego są akty prawa miejscowego. Są to przepisy prawa powszechnie obowiązującego na oznaczonej części terytorium państwowego wydane przez uprawnione organy. Podstawą do ich wydania jest zawsze upoważnienie ustawowe. Akty prawa miejscowego są wydawane przez organy samorządu terytorialnego (np. uchwały rady gminy, uchwały rady powiatu, uchwały sejmiku województwa) oraz terenowe organy administracji rządowej.

R1PTVWNirqhgS

Zdjęcie przedstawia stronę tytułową Dziennika Urzędowego Województwa Mazowieckiego z dnia 21 kwietnia 2017 roku. Jest tu opisana uchwała nr XXXII/141/2017 Rada Gminy Sabnie z dnia 29 marca 2017 roku w sprawie uchwalenia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Sabnie w 2017 roku. Zdjęcie zawiera treść uchwały i akty prawne, w oparciu o które uchwała została przyjęta. Jest to następująca treść: Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2016 r., poz. 446 z późn. zm.), art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2013 r. poz. 856, z późn. zm.), po zasięgnięciu opinii Powiatowego Lekarza Weterynarii, Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce Zarząd Główny w Warszawie, dzierżawców obwodów łowieckich działających na obszarze Gminy Sabnie, Rada Gminy Sabnie uchwala, co następuje: Paragraf 1. Uchwala się Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Sabnie w 2017 r. w brzmieniu stanowiącym załącznik do uchwały. Paragraf 2. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy. Paragraf 3. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego. Przewodniczący Rady Gminy: Wacław Mikołajczuk.

Administracja publiczna

Administracja publiczna to zaspokajanie zbiorowych i indywidualnych potrzeb obywateli wynikających ze współżycia ludzi w społeczności, realizowane przez organy państwa i samorządu terytorialnego.

Administrację publiczną można podzielić na państwową i samorządową, i przyporządkować jej realizację m.in. następujących funkcji:

Formy działania administracji publicznej

Formy działania administracji publicznej to określone typy konkretnych czynności kompetentnego organu administracji, które stanowią podstawę do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Do prawnych form działania administracji zaliczamy m.in.:

• akt administracyjny;

• ugodę zawieraną przed organem administracji;

• uznanie administracyjne.

Akt administracyjny

Podstawową formą działania organów administracji publicznej jest wydawanie aktów administracyjnych. W ten sposób jest załatwiana większość spraw należących do zakresu działania konkretnego organu. Wydanie aktu co do zasady kończy postępowanie administracyjne. Akt administracyjny jest jednostronnym i władczym rozstrzygnięciem przez organ o prawach i obowiązkach konkretnego adresata (także zbiorowego, np. spółdzielni, wspólnoty mieszkaniowej). Akt administracyjny jest zawsze oparty na normach prawa. Najczęściej stosowaną formą aktu administracyjnego jest decyzja administracyjna.

Wadliwość aktu administracyjnego może mieć charakter nieistotny (np. oczywista omyłka pisarska). Wymaga wówczas sprostowania lub wyjaśnienia. Wadliwość ta nie ma wpływu na to, że akt pozostaje ciągle w obrocie prawnym. Może też mieć ona charakter istotny, naruszający przepisy prawa, dający podstawę do podważenia (wzruszenia) aktu administracyjnego, czyli pozbawienia go przez właściwy organ mocy. Akt administracyjny korzysta z domniemania ważności, a swoją moc może utracić również wskutek zrzeczenia się, śmierci osoby uprawnionej, zmiany charakteru aktu, uchylenia na podstawie ustawy albo przepisu wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego lub upływu czasu, na jaki był wydany.

Ugoda administracyjna

W sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne przed organem administracji publicznej, strony mogą zawrzeć ugodę, jeżeli przemawia za tym charakter sprawy, przyczyni się to do uproszczenia lub przyspieszenia postępowania i nie sprzeciwia się temu przepis prawa. Ugoda może być zawarta przed organem administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie w I instancji lub postępowanie odwoławcze, do czasu wydania przez ten organ decyzji. Ugoda wymaga zatwierdzenia przez organ, przed którym została zawarta. Zatwierdzona ugoda wywiera takie same skutki, jak decyzja administracyjna wydana w toku postępowania.

Uznanie administracyjne

Uznanie administracyjne to takie uregulowanie kompetencji organu administracji publicznej, które oznacza, że przy tym samym stanie faktycznym może on w różny sposób rozstrzygnąć sprawę i nie spowoduje to utraty legalności przez to rozstrzygnięcie. 

W ramach uznania administracyjnego organ administracji publicznej posiada także swobodę interpretacji użytych przez prawodawcę zwrotów nieostrych. Swobodne działanie organu administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności jego działania, ponieważ działając w ten sposób, powinien on brać pod uwagę cel ustawy, której przepisy konkretyzuje, interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Rodzaje postępowania administracyjnego

Postępowanie administracyjne polega na rozstrzyganiu przez organy administracyjne spraw z zakresu prawa administracyjnego oraz podejmowaniu decyzji zgodnych z jego normami w określonym trybie i z zachowaniem wymaganej prawem formy. W polskim prawie istnieje stały tryb załatwiania spraw administracyjnych.

Przebieg postępowania administracyjnego

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony albo z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia tego żądania organowi administracji publicznej. Istotne jest, aby o wszczęciu postępowania – niezależnie od tego, czy jest ono wszczynane z urzędu, czy na wniosek – zawiadomić wszystkie strony.

Podania, za które należy uważać żądania, wyjaśnienia, odwołania i zażalenia, mogą być przedkładane organowi administracji publicznej na wiele sposobów, tj.: pisemnie, ustnie do protokołu, a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w tym przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej.

Gdyby się okazało, że organ, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy do jego rozpatrzenia, powinien niezwłocznie przekazać je organowi właściwemu, zawiadamiając równocześnie wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Ponadto przyjmuje się, że podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem wymaganego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.

RzYCcbU6IjtzS1

Zdjęcie przedstawia złoty młotek sędziowski, który leży na podstawce.

Rozprawa administracyjna

W toku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej przeprowadza rozprawę na wniosek lub z urzędu w przypadkach:

• gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania;

• gdy wymaga tego przepis prawa.

R1ZeueTCFrzce1

Zdjęcie przedstawia wnętrze dużej sali rozpraw. Na jednym z jej końców znajduje się stół sędziowski oraz po przeciwnych stronach miejsca dla oskarżyciela i obrońcy. W sali są ustawione rzędami krzesła dla widowni. Mają zielone obicia. Ściany oraz meble w sali są drewniane. Po prawej stronie są zasłonięte firankami okna, a po lewej drzwi.

Obowiązkowo organ administracji publicznej powinien przeprowadzić rozprawę, kiedy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron i jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Organ administracji publicznej jest zobowiązany tak wyznaczyć termin rozprawy, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie o rozprawie nastąpiły przynajmniej na 7 dni przed rozprawą. Równocześnie nie jest przeszkodą do przeprowadzenia rozprawy nieobecność na rozprawie należycie wezwanych stron. Podczas rozprawy strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na ich poparcie. Mogą też wypowiadać się co do wyników postępowania dowodowego.

Zasady postępowania administracyjnego

Zasady postępowania administracyjnego są wytycznymi dla organów administracji publicznej i dzielą się na kilka kategorii, a mianowicie:

Decyzja administracyjna

Decyzja administracyjna jest aktem administracyjnym zewnętrznym, rozstrzygającym konkretną sprawę w postępowaniu administracyjnym. Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego w sprawie organ administracyjny wydaje decyzję administracyjną. Decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończy ją w danej instancji. Jeżeli z jakichkolwiek przyczyn organ administracyjny dojdzie do przekonania, że wydanie decyzji jest bezprzedmiotowe, to wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Niekiedy decyzji administracyjnej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że można ją wykonać natychmiast po wydaniu ze względu na ważne okoliczności, na przykład konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, nie czekając, aż decyzja stanie się ostateczna (nie będzie już od niej przysługiwało odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej i od chwili jej doręczenia (lub ogłoszenia) wiąże ona strony oraz organ, który ją wydał.

Postanowienie

W trakcie postępowania organy administracyjne mogą wydawać również postanowienia. Dotyczą one poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, ale nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy k.p.a. stanowią inaczej. Postanowienia przykładowo mogą dotyczyć skorzystania z opinii biegłego, wezwania świadka, przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Ugoda

W ramach postępowania administracyjnego strony mogą zawrzeć ugodę przed organem administracji publicznej. Mogą ją zawrzeć, jeżeli:

• przemawia za tym charakter sprawy;

• przyczyni się to do uproszczenia lub przyspieszenia postępowania;

• nie sprzeciwia się temu przepis prawa.

Ugodę zatwierdza organ, przed którym została ona zawarta. Zatwierdzona przez organ administracji publicznej ugoda wywiera takie same skutki, jak decyzja wydana w toku postępowania administracyjnego.

Mediacja

Mediacja w postępowaniu administracyjnym jest sposobem wyjaśnienia i rozważenia okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy oraz dokonania ustaleń dotyczących jej załatwienia przy udziale bezstronnego mediatora. W postępowaniu administracyjnym mediacja ma służyć wypracowaniu rozwiązania sprawy administracyjnej.

Środki odwoławcze

Decyzje podejmowane w postępowaniu administracyjnym mogą być zaskarżone do jednej, wyższej instancji (zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego). Zasada ta jest gwarancją praworządności działania organów administracyjnych.

Ze względu na możliwość popełnienia błędów w trakcie postępowania k.p.a. przewiduje kontrolę prawidłowości zarówno decyzji administracyjnych, jak i całego postępowania administracyjnego. Kontrola ta może mieć postać:

• samokontroli, czyli sprawdzenia przez ten sam organ, czy w postępowaniu nie naruszono żadnych norm i czy uwzględniono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności;

• kontroli instancyjnej, której środkami są odwołanie i zażalenie.

Odwołanie od decyzji administracyjnych

Od decyzji wydanych w pierwszej instancji stronie służy odwołanie do organu wyższego stopnia. Nie wymaga ono szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, że z jego treści wynika, że strona nie jest zadowolona z rozstrzygnięcia sprawy.

Odwołanie wnosi się do właściwego organu za pośrednictwem tego organu, który wydał decyzję. Termin na wniesienie odwołania to 14 dni od doręczenia decyzji lub jej ogłoszenia (w przypadku gdy była stronie ogłoszona ustnie). Przed upływem terminu przeznaczonego na wniesienie odwołania decyzja nie podlega wykonaniu. W trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może też zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję.

Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania decyzja staje się ostateczna. Wniesienie odwołania w terminie powoduje wstrzymanie wykonania decyzji, z wyjątkiem sytuacji, gdy decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności lub podlega ona natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. Może się także okazać, że organ, który wydał decyzję, uzna odwołanie za zasługujące w całości na uwzględnienie. Wówczas w drodze autokontroli może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Strona może też do czasu wydania decyzji cofnąć odwołanie. Organ odwoławczy (nadrzędny) nie może wydać swojej decyzji wbrew zakazowi reformationis in peiuszakaz reformationis in peiusreformationis in peius.

R15x91dQzkNWe

Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Co powinno zawierać odwołanie od decyzji administracyjnej?

Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Co powinno zawierać odwołanie od decyzji administracyjnej?

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R15x91dQzkNWe

Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Co powinno zawierać odwołanie od decyzji administracyjnej?