Komunikowanie społeczne
Co wiem i umiem, jeżeli matura byłaby z tego modułu
W powtórkowych lekcjach skupimy się na części poświęconej pytaniom. Odnoszą się one do wielu różnych materiałów źródłowych (nie tylko tekstów oraz ilustracji, ale również map, tabel czy wykresów itp.). Przede wszystkim musisz dokładnie zapoznać się z materiałami źródłowymi, ale także zwrócić uwagę na polecenia. Poniżej przybliżamy, jak rozumieć polecenia w zadaniach różnego typu:
każda przedstawiona ocena – o ile będzie dobrze uzasadniona – zostanie uznana, dlatego też kluczową rolę odgrywa umiejętność budowania argumentacji;, udowodnij w poleceniu tym zawarta jest teza, a twoim zadaniem jest stworzenia krótkiej narracji z podaniem argumentów na rzecz jej prawdziwości;, uzasadnij zadanie podobne jak powyżej, ale w tym przypadku powinno się określić sposób rozumowania, który umożliwia postawienie danej tezy;, wykaż należy tu wykazać prawdziwość lub nieprawdziwość związków przyczynowo‑skutkowych, odnoszących się do tezy; podaj, wymień, wskaż – takie polecenia występują w zadaniach półotwartych, w których jest miejsce na twoją odpowiedź; podajesz wtedy pojęcie, nazwę własną (pełną, bez skrótów), imię i nazwisko osoby itp.
Pamiętaj, że odpowiedź musi odnosić się do źródła – błędem jest bazowanie wyłącznie na swojej wiedzy i zignorowanie podanego źródła. Chodzi bowiem o to, aby osoba odpowiadająca na pytanie umiejętnie połączyła analizę materiału źródłowego z własną wiedzą. Nie bój się korzystać z posiadanych informacji i zawsze odwołuj się do podanych źródeł. Pamiętaj również o tym, by wczytywać się w polecenia – czasem wiedza własna nie jest potrzebna, czasem tekst to tylko inspiracja, a innym razem należy połączyć wiedzę z interpretacją tekstu.
Rozwiąż zadania maturalne przygotowane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną
Rozwiązując zadania pamiętaj, że do ich prawidłowego wykonania potrzebujesz wiadomości i umiejętności opanowanych w szkole podstawowej i ponadpodstawowej.
Materiał źródłowy do ćwiczenia 1 i 2
Tekst 1. O wizerunku mężczyzn w reklamie
Dlaczego zalewają nas prymitywne reklamy pełne stereotypówW życiu […] masowo trafiają do telewizji, internetu czy na plakaty przaśne kampanie, w których […] mężczyźni to ociekający testosteronem modele z ponapinanymi mięśniami albo […] leniwi przeżuwacze śmieciowego jedzenia […].
Źródło: M. Lemańska, Dlaczego zalewają nas prymitywne reklamy pełne stereotypów, 2.04.2018, dostępny w internecie: www.rp.pl.
Tekst 2. O efektywności reklam
Stereotypy w reklamieBadacze z Instytutu Psychologii Ekonomicznej SWPS sprawdzili, jaki wpływ na konsumentów mają wizerunki bohaterów prezentowanych w reklamie. [...] Jak wyjaśnia dr Alicja Grochowska, psycholog biznesu, komunikaty niezgodne z naszymi oczekiwaniami […] są przetwarzane bardziej wnikliwie przez nasz umysł, angażują uwagę, i dlatego zostają lepiej zapamiętane. […] Przykładem może tu być reklama, która przedstawia ojca rodziny zajmującego się domem i wykonującego wszystkie prace domowe tradycyjnie przypis[yw]ane kobiecie. Takie reklamy mocniej przykuwają uwagę potencjalnych klientów i wzbudzają w nich silniejsze emocje [– okazują się najbardziej efektywne].
Źródło: Stereotypy w reklamie, 30.04.2012, dostępny w internecie: www.focus.pl.
Uzasadnij, że sytuacje opisane w tekście 1. ukazują mężczyzn w sposób stereotypowy – sformułuj argument, odnosząc się do tego tekstu oraz do wybranej cechy stereotypu.
Rozstrzygnij, czy w świetle badań przedstawionych w tekście 2. kampanie reklamowe opisane w tekście 1. zostałyby ocenione jako efektywne. Odpowiedź uzasadnij.
Materiał źródłowy do ćwiczenia 3 i 4
O propozycji zmian dotyczących treści nadawanych przez stacje radiowe
1. W lutym tego roku przedstawiciele 202 stacji ogólnopolskich, ponadregionalnych i lokalnych skierowali list do władz.
2. Wyrazili swój sprzeciw odnośnie do podniesienia minimalnego udziału utworów polskojęzycznych z 33 do 49 proc.
3. Według radiowców słuchacze nie wykazują zapotrzebowania na słuchanie rodzimych twórców w aż tak dużym zakresie.
4. W dobie pandemii zwiększenie udziału polskojęzycznych utworów wydaje się właściwym rozwiązaniem.
5. Będzie to wsparcie rodzimego środowiska muzycznego, które już od roku funkcjonuje w znacznie ograniczonym zakresie.
6. Słuchacze z pewnością nie zrezygnują z radia.
7. W porównaniu z najbardziej atrakcyjnymi platformami streamingowymi radio ma jedną zasadniczą zaletę – jest „żywe” i dostarcza na bieżąco najbardziej aktualne informacje.
Źródło: M. Kaczyńska-Zielińska, Więcej polskiej muzyki w radiu!, „Sieci” nr 12, 2021, s. 17.
Sformułuj argumenty do tezy: Propozycja zapisana kursywą w zdaniu 2. przyczyni się do osiągnięcia celu określonego w zdaniu 5.
Materiał źródłowy do ćwiczenia 5 i 6
O jednym z typów mediów
Tradycyjne media były takie same dla każdego odbiorcy. Internet, w szczególności w wersji web 2.0, której najważniejszym elementem są social media, miał to zmienić. Gdy byłem mały, ludzie [ekscytowali się] wizją portali internetowych prezentujących każdemu wyłącznie to, co go interesuje […]. Mało kto zastanawiał się wtedy nad negatywnymi aspektami tego typu mediów. O personalizacji pisano jako o nowym trendzie, który pomoże nam odnaleźć się w rozrastającej [się] rzeczywistości online. Nie pamiętam, aby ktokolwiek przestrzegał, że personalizacja to tak naprawdę transakcja wymienna. Z jednej strony zyskujesz czas i nie musisz podejmować wysiłku, aby filtrować treści, które do Ciebie docierają. Z drugiej strony – oddajesz algorytmom […] swobodę wyboru.
Plakat
Źródło: dostępny w internecie: rysujefejsbuki.pl.
Wyjaśnij przesłanie plakatu w kontekście tekstu.
Materiał źródłowy do ćwiczenia 7 i 8
O problemie społecznym
FOMO. Polacy a lęk przed odłączeniem – raport z badańJesteśmy przebodźcowani, przeinformowani, z jednoczesnym poczuciem „niebycia na bieżąco”, „niedoinformowania”, „niebywania”. Odnosimy wrażenie, że omija nas wszystko to, co dobre, ciekawe, wartościowe i ważne. Wypolerowane życie innych, pokazywane w mediach społecznościowych, staje się więc naszym niedościgłym i niespełnionym marzeniem. Jeśli w dużym uproszczeniu – rzeczywiście tak jest, to kto wie…? Być może cierpimy na FOMO (akronim dla Fear of Missing Out, które proponujemy tu odczytywać jako „strach przed odłączeniem”)?
Źródło: FOMO. Polacy a lęk przed odłączeniem – raport z badań, Warszawa 2018, s. 2.
Rysunek satyryczny Andrzeja Mleczki
Źródło: dostępny w internecie: www.wsip.pl.
Sformułuj argument i kontrargument do tezy: Zachowanie przedstawione na rysunku jest ilustracją problemu, którego dotyczy tekst.
Przedstaw negatywne skutki zjawiska opisanego w tekście dla relacji międzyludzkich.