Uczniowie w działaniu
Analizować akty prawne regulujące działalność stowarzyszeń.
Przedstawiać różne formy aktywności społecznej młodych ludzi.
Definiować, czym jest wolontariat.
Wyjaśniać, dlaczego młodzi ludzie podejmują różne formy aktywności społecznej.
Formułować wnioski na temat przyczyn niewielkiego zaangażowania ludzi młodych w działalność w różnych organizacjach.
Diagnozować poziom zaangażowania młodych ludzi w różne formy aktywności społecznej i uzasadniać przyczyny takiego stanu rzeczy.
Wprowadzenie
Jedną z form aktywności charakteryzującą społeczeństwo obywatelskie jest działalność w ramach tego społeczeństwa różnego rodzaju organizacji. Członkami organizacji są zwykli obywatele, którzy poświęcają swój czas i energię, aby poprzez pracę dla innych polepszyć jakość życia wszystkich członków społeczeństwa. Wśród takich obywateli są także osoby małoletnie.
Małoletni a stowarzyszenie
Ustawa Prawo o stowarzyszeniach dopuszcza możliwość bycia członkiem stowarzyszeń przez osoby małoletnieosoby małoletnie, w tym osoby poniżej 16 roku życia. Jednakże osoby te mają ograniczone prawa.
Ustawa - Prawo o stowarzyszeniachArt. 3. 3.
Małoletni poniżej 16 lat mogą, za zgodą przedstawicieli ustawowych, należeć do stowarzyszeń według zasad określonych w ich statutach, bez prawa udziału w głosowaniu na walnych zebraniach członków oraz bez korzystania z czynnego i biernego prawa wyborczego do władz stowarzyszenia. Jeżeli jednak jednostka organizacyjna stowarzyszenia zrzesza wyłącznie małoletnich, mogą oni wybierać i być wybierani do władz tej jednostki.
Źródło: Ustawa - Prawo o stowarzyszeniach, dostępny w internecie: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19890200104/U/D19890104Lj.pdf.
Należy podkreślić, że osoby poniżej 16 roku życia mogą co prawda być członkami stowarzyszeń, nie mogą natomiast głosować podczas zebrań. Nie mają też prawa do tworzenia tego rodzaju organizacji. Nie oznacza to jednak, że bycie niepełnoletnim członkiem stowarzyszenia nie daje żadnych możliwości podejmowania decyzji, czy wywierania wpływu na jego działalność. Taki wpływ jest możliwy, m.in. dzięki udziałowi w dyskusjach, które pozwalają wytyczać kierunki działania stowarzyszeń.
W ten sposób zdobywają także cenne doświadczenia, nie tylko w kontekście umiejętności argumentacji, zdolności do obrony własnego stanowiska czy, po prostu, słuchania siebie nawzajem. Szczególnie ważne jest także nawiązywanie bliskich relacji z innymi członkami grupy, współpracę, uczenie się umiejętności współpracy, której celem jest wspólne szukanie pól do działania dla stowarzyszenia, czy rozwiązań problemów jakie pojawiają się w toku prowadzonej przez stowarzyszenie działalności.
Zaangażowanie młodych? Dopuśćcie nas do głosuJeżeli ktoś zapytałby mnie, po co chcę się udzielać – myślę, że przede wszystkim z niepokoju. Niepokoju o przyszłość, w której to ja będę musiał żyć i wychowywać swoje dzieci.
Dualistyczna barykada (…) i komentarzowe wojny – super. Brakuje jeszcze wbijania sobie widelców w plecy na każde święta.
To nie jest tak, że wielu z moich znajomych nie chce się angażować. Po prostu, często nie mamy na to czasu – i możliwości. (...)
Myślę jednak, że najczęściej, jeżeli chodzi o osoby w moim wieku, chodzi właśnie o przyszłość. Przyszłość, która nas niepokoi – bo jest już przecież tuż za rogiem. Stąd walka o klimat, walka o państwo, liczne hasła „ponad podziałami”. Dorastam w Polsce – i boję się jej.
Źródło: Zaangażowanie młodych? Dopuśćcie nas do głosu, dostępny w internecie: https://publicystyka.ngo.pl/zaangazowanie-mlodych-dopusccie-nas-do-glosu.
A gdyby jednak…?
Jeżeli jednak osoby małoletnie chciałyby mieć udział w powstaniu stowarzyszenia mogą zaproponować to osobie pełnoletniej. Wówczas to ona zbiera siedem osób, które są osobami fizycznymi – obywatelami polskimi posiadającymi pełną zdolność do czynności prawnych (ukończyły 18 lat i nie są ubezwłasnowolnione) i nie pozbawionymi praw publicznych. One to:
Tworzą statut stowarzyszenia.
Organizują walne zgromadzenie, podczas którego podejmują uchwałę o założeniu stowarzyszenia, uchwalają również statut i dokonują wyboru władz.
Wysyłają wniosek o rejestrację stowarzyszenia w KRSKRS (Krajowym Rejestrze Sądowym).
Po rejestracji zakładają konto bankowe i zgłaszają w urzędzie skarbowym dane uzupełniające (dane nieznane podczas rejestracji w KRS, np. numer konta bankowego). Po tych kilku krokach można rozpocząć działalność.
Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/Dcp8nxZ0Z
Podziel czwórkę kolegów/koleżanek ze szkoły na dwie grupy. Każ im przyporządkować liczbę punktów: 1 punkt, 2 punkty, 3 punkty do zdań:
- lubię matematykę;
- lubię historię;
- lubię WOS.
Zbierz wyniki i oceń w której grupie jakie przedmioty są najbardziej lubiane.
Wymień inne działania społeczne, które mogłyby się znaleźć w symulacji.
Opisz, jak zmiana dostępnych benefitów wpływa na zainteresowanie działaniami społecznymi.
Opisz, jak zmiana proporcji w grupach wiekowych wpływa na zainteresowanie działaniami społecznymi.
Wolontariat
W przypadku osób małoletnich działalność w stowarzyszeniach przybiera formę wolontariatuwolontariatu, szeroko rozumianego jako pomoc drugiemu człowiekowi. Słowo wolontariusz pochodzi od łacińskiego voluntarius [czyt: woluntarius], co oznacza „dobrowolny”, „ochotniczy”. Pierwotnie w języku polskim określenie to odnosiło się do praktykanta pracującego bez wynagrodzenia w celu zaznajomienia się z wykonywanym zawodem bądź do ochotnika w wojsku.
Jednym z pierwszych ludzi, którzy pojmowali wolontariat w ten właśnie sposób był pochodzący ze Szwajcarii pacyfista Pierre Cérésole [czyt: pier serezol].
W 1920 r. zorganizował pierwszy obóz, w skład którego weszli ochotnicy spośród walczących ze sobą uprzednio krajów. Ich celem miała być odbudowa ze zniszczeń wojennych jednej z wiosek w pobliżu Verdun [czyt: werdę]. Wkrótce, za jego przykładem pojawiło się wiele innych grup i jednostek starających się ochotniczą pracą realizować ideał pomocy drugiemu człowiekowi.
Po II wojnie światowej doszło do powstania wielu inicjatyw, a ślad nimi do utworzenia wielu organizacji, których celem była promocja wolontariatu. Jedną z najbardziej rozpoznawalnych jest UNESCOUNESCO, w ramach którego rozpoczął działalność Komitet Koordynacyjny ds. Międzynarodowej Służby Wolontariackiej (CCIVS). Celem działalności komitetu jest wymiana doświadczeń pomiędzy organizacjami członkowskimi, tworzenie warunków do realizacji wolontariatu zagranicznego i gromadzenie informacji o ofertach pracy dla wolontariuszy. Organizacja działa jako łącznik do nawiązania kontaktów pomiędzy członkami a instytucjami międzynarodowymi, takimi jak Unia Europejska, czy różne agencje i fundacje ONZ.
Na obszarze Polski wolontariat także ma długą tradycję, choć dawniej tej formy działania tak nie nazywano. Ludzi pracujących społecznie, pomagających sobie wzajemnie, czy angażujących się na rzecz rozwiązywania problemów potrzebujących nazywano społecznikami lub altruistami. Takimi osobami byli m.in. Henryk Jordan i Janusz Korczak.
Współczesny wolontariat jest związany z pierwszymi latami po upadku komunizmu. W 1993 r. powstało w Warszawie Centrum Wolontariatu, które nieprzerwanie popularyzuje ideę działalności wolontariackiej oraz szkoli organizatorów i wolontariuszy. Najważniejszym celem Centrum było dotarcie do jak największej liczby osób, które swoim czasem, wiedzą i doświadczeniem chciałyby podzielić się z innymi, jak również do tych wszystkich którzy chcą korzystać z pomocy tej organizacji.
Społeczna apatia młodych?Trzydzieści lat po przemianie ustrojowej wciąż zabiega się o budowanie społeczeństwa obywatelskiego, jednak – jak wynika z badań – próby te nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Zwłaszcza w przypadku młodzieży. (…) W tegorocznych badaniach CBOS na pytanie: „Czy Pan(i) poświęca swój wolny czas na działalność w którejś organizacji, stowarzyszeniu, ruchu, klubie lub fundacji?” twierdząco odpowiedziało 5,2 proc. młodzieży. Niedużo, ale i tak lepiej niż w 2002 r., kiedy odsetek ten wyniósł 2,1 proc. (…).
Co poszło nie tak? Nowemu pokoleniu, inaczej niż jeszcze kilka dekad wstecz, towarzyszą przecież sprzyjające warunki do podejmowania aktywności obywatelskiej – swoboda wyrażania własnego zdania, powszechny dostęp do informacji, łatwość zrzeszania się. Co więc stoi na przeszkodzie (…)? (…) Młodzi ludzie zdecydowanie chętniej skupiają się na budowaniu kariery aniżeli na działalności o charakterze wolontaryjnym. Skupieni są nierzadko na celach osobistych, spychają dobro wspólne na dalszy plan (…). Doskonale obrazuje to obecny boom na coaching – obserwujemy wysyp trenerów personalnych, którzy za niemałą sumkę pokażą, jak żyć, jak osiągać życiowe cele i stać się najlepszą wersją siebie.
(…) Gdzie leży problem? Młodzi chcą być słyszani, zdaje się jednak, że wciąż towarzyszy im przeświadczenie o braku realnego wpływu na działania podejmowane przez decydentów państwa. Brak poczucia sprawczości oddziałuje demotywująco. Bez wątpienia istotną rolę odgrywa też czas – młodzi ludzie coraz częściej muszą podejmować pracę zarobkową podczas studiów, aby móc się utrzymać w dużych ośrodkach miejskich. W kształtowaniu postaw obywatelskich zawodzi też edukacja. Uczniowie nie są zachęcani do podejmowania działań prospołecznych. Jedyną formą oferowaną przez placówki oświatowe są zajęcia związane z nimi samymi – w klubach sportowych, kołach teatralnych, samorządach szkolnych. Brakuje inicjatyw stymulujących rozwijanie się uczniów poza strukturami szkoły.
Źródło: Społeczna apatia młodych?, dostępny w internecie: https://fundacjarepublikanska.org/spoleczna-apatia-mlodych/.
E‑wolontariat
Obecnie jedną z form działalności w ramach wolontariatu jest tzw. e‑wolontariate‑wolontariat. Od wolontariatu tradycyjnego różni się tym, że:
dana praca, zadanie jest wykonywane zdalnie, za pośrednictwem internetu,
wykonywane zadania mają najczęściej formę tzw. mikrozadań, a więc zadań polegających na wykonaniu jednej, konkretnej czynności, której wykonanie zajmuje krótki czas (do 3 godzin).
Taka forma działalności jest korzystna dla osób, które chcą realizować się w pracy polegającej na pomaganiu innym, ale z różnych powodów (studiują lub pracują do późna, są niepełnosprawne, mieszkają daleko od siedziby organizacji, w której chcą działać) nie mogą się podjąć wolontariatu w formie tradycyjnej.
Słowniczek
osoba, która nie ukończyła 18 lat i nie zawarła małżeństwa
rejestr publiczny działający od 1 stycznia 2001 na podstawie ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 o Krajowym Rejestrze Sądowym; rejestr ten daje możliwość uzyskania informacji o każdym podmiocie podlegającym obowiązkowi wpisu do tego rejestru
ochotnicza, dobrowolna praca na rzecz różnego rodzaju organizacji, która jest wykonywana bez wynagrodzenia
organizacja wyspecjalizowana działająca w ramach ONZ, organizacja ta koordynuje działania służące rozwojowi międzynarodowej współpracy kulturalnej, oświatowej oraz naukowej; w tym celu tworzy standardy współpracy poprzez ustanawianie prawa międzynarodowego w wymienionych dziedzinach oraz mobilizuje społeczność międzynarodową dla wspólnych działań
wolontariat wykonywany za pośrednictwem internetu
Bibliografia
http://bibliotekawolontariatu.pl/wp-content/uploads/altruisci_w_dzialaniu_2.pdf
https://europa.eu/youth/go-abroad/volunteering/volunteer-around-world_pl
https://e-wolontariat.pl/blog/e-wolontariat-takiego-2/
http://jedenswiat.org.pl/cms/13935/sci
https://poradnik.ngo.pl/jak-zalozyc-fundacje-stowarzyszenie
http://wolontariat.org.pl/wiedza/historia-wolontariatu/skad-wzial-sie-wolontariat/