E-materiały do kształcenia zawodowego

E‑book – Zasady sporządzania bilansu paszowego

ROL.10. Organizacja i nadzorowanie produkcji rolniczej – technik rolnik 314207

7
bg‑green

Analiza składu chemicznego pasz

Spis treści

1

Związki organiczne dzieli się na związki azotowe i bezazotowe. Związki azotowe to białko ogólne, w którym wyróżnia się białko właściwe i związki azotowe niebiałkowe. Związki bezazotowe tworzą węglowodany i tłuszcze. Do związków organicznych zalicza się również witaminy, enzymy i hormony, występują one w małych ilościach.

R1BReqbCFbfTL1
Mapa myśli. Lista elementów: Nazwa kategorii: Pasza Elementy należące do kategorii Pasza Nazwa kategorii: Sucha masa Elementy należące do kategorii Sucha masa Nazwa kategorii: Związki nieorganiczne Nazwa kategorii: Związki organiczne Elementy należące do kategorii Związki organiczne Nazwa kategorii: WitaminyNazwa kategorii: EnzymyNazwa kategorii: HormonyNazwa kategorii: Związki azotowe Elementy należące do kategorii Związki azotowe Nazwa kategorii: BiałkoNazwa kategorii: Związki azotowe niebiałkoweKoniec elementów należących do kategorii Związki azotowe Nazwa kategorii: Związki bezazotowe Elementy należące do kategorii Związki bezazotowe Nazwa kategorii: WęglowodanyElementy należące do kategorii WęglowodanyNazwa kategorii: Włókno suroweNazwa kategorii: Bezazotowe wyciągoweKoniec elementów należących do kategorii WęglowodanyNazwa kategorii: TłuszczeKoniec elementów należących do kategorii Związki bezazotowe Koniec elementów należących do kategorii Związki organiczne Koniec elementów należących do kategorii Sucha masa Nazwa kategorii: Woda Koniec elementów należących do kategorii Pasza
Skład chemiczny paszy
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Powrót do spisu treściPowrót do spisu treści

2
bg‑yellow

Białka

Białka są składnikiem budulcowym, koniecznym do tworzenia odpowiednich struktur organizmu. Składają się z aminokwasów. Znanych jest około 20 aminokwasów. Część z nich organizm zwierzęcy potrafi wytworzyć sam, pozostałe muszą być dostarczone w paszach.

Aminokwasy
Aminokwasy

Aminokwasy, które zwierzę może samo syntetyzować, nazywane są aminokwasami endogennymi, natomiast te, które muszą być mu dostarczone w paszach, to aminokwasy egzogenne. Jest jeszcze jedna grupa aminokwasów, które mogą powstawać w organizmie tylko z innych aminokwasów. Te nazywamy względnie egzogennymi.

Przy syntezie białka w organizmie potrzebne są wszystkie aminokwasy. Aminokwas, który występuje w najmniejszej ilości, ogranicza możliwość syntezy nowego białka. Jakość białka uzależniona jest od składu aminokwasowego i zawartości aminokwasów egzogennych.

Zwierzęta przeżuwające po osiągnięciu dojrzałości nie muszą mieć dostarczanych w paszach aminokwasów egzogennych, ponieważ syntetyzują je mikroorganizmy żwacza. Pasze pochodzenia zwierzęcego są bogatsze w aminokwasy, w paszach pochodzenia roślinnego nie występują wszystkie aminokwasy, stąd białko tych pasz ma niższą wartość biologiczną.

Białka w organizmie zwierzęcym trawione są w przeważającej mierze w dwunastnicy. Rozkładają się do peptydów, a następnie do aminokwasów i w takiej formie są wchłaniane i transportowane do tkanek. Białka z zasady są składnikiem budulcowym, jednak przy deficycie w organizmie składników energetycznych lub monotonnym karmieniu zwierząt paszami zawierającymi przewagę białka mogą one być wykorzystywane jako źródło energii.

Powrót do spisu treściPowrót do spisu treści

3
bg‑yellow

Tłuszcze

Tłuszcze właściwe zbudowane są z trójwodorotlenowego alkoholu o nazwie glicerol i wolnych kwasów tłuszczowych. Stanowią one składniki odżywcze o najwyższej wartości energetycznej.

W organizmie odgrywają dość istotne role: dostarczają potrzebnej energii, wchodzą w skład struktur komórkowych (błony białkowo‑lipidowe), stanowią substancję zapasową, ułatwiają wchłanianie rozpuszczalnych w nich witamin (A, D, E, K), tłuszcz podskórny tworzy izolację cieplną.

Tłuszcz w organizmie występuje we wszystkich tkankach, w postaci słoniny lub tłuszczu podskórnego i wokół narządów wewnętrznych jako sadło lub tłuszcz sadełkowy. Skład tłuszczu zapasowego zależy od gatunku zwierząt.

Tłuszcze pochodzenia zwierzęcego zwykle mają konsystencję stałą. Tłuszcze pochodzenia roślinnego najczęściej są płynne (oleje).

RYmolZeKFUg1G1
Nasiona słonecznika
Źródło: domena publiczna.

Tłuszcze trawione są w organizmie do glicerolu i wolnych kwasów tłuszczowych. W takiej formie są one wchłaniane i transportowane do tkanek. W organizmie zwierzęcym tłuszcze występują w ilości 10–60%. Zawartość tłuszczu w paszach jest bardzo zróżnicowana. Spośród pasz roślinnych najwięcej tłuszczów jest w nasionach, mniej w łodygach i liściach, a najmniej w korzeniach.

Dużo tłuszczu zawierają nasiona lnu, rzepaku i słonecznika (30–40%) oraz ziarno owsa i kukurydzy (4–7%).

Ważne!

Tłuszcze podczas przechowywania ulegają jełczeniu. Na szybkość psucia się tłuszczów mają wpływ: temperatura, światło i wilgotność. Zjełczałe tłuszcze są szkodliwe dla zwierząt. Pasze takie można zabezpieczać poprzez stosowanie tzw. antyoksydantów, czyli przeciwutleniaczy.

Powrót do spisu treściPowrót do spisu treści

4
bg‑yellow

Węglowodany

Węglowodany są podstawowym źródłem energii, biorą też udział w przemianach komórkowych, wchodzą w skład kwasów nukleinowych i koenzymów.

Węglowodany są wchłaniane z układu pokarmowego w postaci cukrów prostych, głównie glukozy. Stanowią ważny składnik energetyczny. Po wchłonięciu wędrują z krwią do wątroby, gdzie przy udziale insuliny zamieniane są w materiał zapasowy, wielocukier o nazwie glikogen. Glikogen magazynowany jest w wątrobie i stopniowo, w miarę zapotrzebowania, uwalniany. W postaci glukozy dociera do komórek, gdzie jest wykorzystywany jako źródło energii.

Ważne!

Zbyt duża ilość węglowodanów jest zamieniana w tłuszcze i magazynowana w tej postaci.

Spośród cukrów złożonych w roślinach najczęściej występują: sacharoza – dwucukier, rafinoza – trójcukier oraz skrobia – wielocukier. Skrobia jest materiałem zapasowym gromadzonym w nasionach, owocach, bulwach, kłączach i korzeniach. W ziarnie zbóż znajduje się 50–70% skrobi.

Do wielocukrowców zalicza się też celulozę i hemicelulozę. Wchodzą one w skład tzw. włókna. Oprócz wymienionych włókno budują pektyna, lignina, kutynasuberyna. Włókno występuje w paszach roślinnych i najwięcej jest go w łodygach, mniej w liściach, a najmniej w korzeniach i bulwach.

W paszach suchych, takich jak słoma, plewy czy siano, zawartość włókna sięga 45%, a w ziarnie zbóż – do 12%. Jest ono najtrudniej trawionym przez zwierzęta składnikiem paszy, ale również istotnym. Włókno pobudza ruchy perystaltyczne jelit oraz stymuluje wydzielanie soków trawiennych. Jest też składnikiem balastującym, czyli wypełniającym układ pokarmowy, dającym uczucie sytości.

Ważne!

Zarówno zbyt mała, jak i zbyt duża ilość włókna w paszy może wywoływać biegunki.

Powrót do spisu treściPowrót do spisu treści

5
bg‑yellow

Witaminy

Witaminy to związki organiczne, których organizm sam nie potrafi wyprodukować, a są one niezbędne do normalnego wzrostu, rozwoju i zachowania zdrowia. Wyróżnia się dwie grupy witamin: rozpuszczalne w tłuszczach i rozpuszczalne w wodzie.

RB0IdmNnvuHwb1

Powrót do spisu treściPowrót do spisu treści

6
bg‑yellow

Związki mineralne

Związki mineralne są szczególnie ważne dla młodych osobników, zwierząt wysokoprodukcyjnych i ciężarnych samic. Niedobór tych związków wywołuje określone reakcje, a czasami nawet choroby. Również nadmiar niektórych pierwiastków może być szkodliwy.

Składniki mineralne w organizmie występują w różnych ilościach. Te, których jest więcej niż 0,01%, nazywa się makroelementami lub makroskładnikami. Te w ilościach poniżej 0,01% to mikroelementy lub mikroskładniki.

Rmjv9IRG6iIa61

Powrót do spisu treściPowrót do spisu treści

Miejsce na notatki

RCZG7l8QyLtqg
(Uzupełnij).