Podsumowanie wątku 6
Biblioteka wątku
Metody klasyfikacji organizmów i jednostki systematyczne
Metody klasyfikacji organizmów i jednostki systematyczne
Pierwsze próby klasyfikacji flory i fauny bazowały na podobieństwie ich cech i zachowań. Już w czwartym wieku przed nasza erą Arystoteles ze Stagiry dzielił świat istot żywych na dwie łatwe do określenia grupy: rośliny i zwierzęta. Świat zwierząt tworzyły, jego zdaniem, zwierzęta krwiste, czyli mające czerwoną krew, i zwierzęta bezkrwiste. Do tych pierwszych zaliczał wszystkie kręgowce, do drugich – bezkręgowce. Choć niewątpliwie to Arystoteles stworzył podwaliny klasyfikacji gatunków, za ojca nowoczesnej systematyki uważa się jednak szwedzkiego lekarza, badacza i przyrodnika Karola Linneusza.
Linneusz zdefiniował podział świata zwierzęcego i roślinnego. Zwierzętami według niego były te organizmy, które żyją, czują i rosną, natomiast roślinami te, które jedynie żyją i rosną. Sformułował ponadto pierwsze zasady klasyfikacji organizmów, które – nieco tylko zmienione – obowiązują do dzisiaj. Po pierwsze zaproponował hierarchiczny układ taksonów. Zmodyfikował wprowadzone w 1682 roku przez Johna Raya dwuczłonowe, inaczej binominalne, naukowe nazewnictwo organizmów, wprowadzając do niego język łaciński. Dlatego każdy gatunek zyskał nazwę rodzajową i gatunkową. Pierwszy człon – nazwa rodzajowa – to zazwyczaj rzeczownik pisany wielką literą. Nazwa gatunkowa, pisana małą literą, to epitet gatunkowy, przymiotnik lub rzeczownik w dopełniaczu.
Rok 1758, w którym Linneusz opublikował swoje „Systema naturae” uznawany jest za początek nowoczesnej systematyki. Uznano wtedy tak zwaną regułę priorytetu, głoszącą, że nazwą gatunku jest ta, która została wprowadzona jako pierwsza – wszystkie inne funkcjonujące nazwy są jej synonimami. Obecnie nazewnictwo organizmów jest regulowane przepisami zawartymi w Międzynarodowym Kodeksie Nazewnictwa Zoologicznego – ICZN – oraz w Międzynarodowym Kodeksie Nazewnictwa Botanicznego – ICBN. Uczony, który odkrył i opisał gatunek, ma prawo nadać mu nazwę. Musi także określić jego przynależność systematyczną, tworząc opis cech diagnostycznych, inaczej charakterystycznych, dla danego organizmu. Okaz typowego przedstawiciela nowego gatunku musi zostać złożony w publicznej placówce badawczej, na przykład instytucie czy muzeum, stając się tym samym dostępnym dla innych naukowców.
Taksonomia to poddyscyplina systematyki. Nauka ta zajmuje się sposobami ustalenia reguł i metod klasyfikacji oraz nazewnictwa organizmów. Bada i opisuje zmienności fenotypowe. Dzięki niej tworzone są podjednostki systematyczne – taksony. Każdy takson grupuje osobniki filogenetycznie spokrewnione, o konkretnej odróżniającej je od innych cesze. Takson obejmuje inne taksony niższych rzędów.
Systematyka to dział biologii klasyfikujący organizmy, czyli stosujący taksonomię praktycznie. Określa podstawy do tworzenia jednolitego systemu porządkującego organizmy żywe, zarówno istniejące obecnie, jak i wymarłe. Wyróżnia się dwa główne systemy klasyfikacji: botaniczny i zoologiczny.
W podziale organizmów świata żywego możemy wyróżnić dwie największe jednostki taksonomiczne. Są to cesarstwa Prokaryota, organizmy bezjądrowe, i Eukaryota – organizmy z jądrem komórkowym. Do prokariontów należy jedno królestwo: bakterie – o łacińskiej nazwie Bacteria, natomiast do eukariontów – cztery królestwa: – Protista, grzyby – Fungi, rośliny – Plantae i zwierzęta – Animalia.
W dobie szybkiego rozwoju nauk biologicznych, na przykład genetyki czy biologii molekularnej, bazujących na badaniu materiału genetycznego, naukowcy starają się stworzyć naturalne systemy klasyfikacji. Badania genetyczne wykazały na przykład, że najbliższymi krewnymi bociana białego – Ciconia ciconia – są amerykańskie kondory z rodziny Cathartidae.
Organizmy podobne zarówno fenotypowo, jak i genetycznie, to znaczy mające wspólna pulę genową, mogące się ze sobą krzyżować i rodzić płodne potomstwo, są klasyfikowane jako gatunki. Gatunek jest podstawowym taksonem systematycznym. Gatunki o podobnych cechach są grupowane w kolejne taksony – rodzaje. Rodzaje zbierane są w rodziny, które przechodzą w rzędy. W zależności od tego, w którym systemie dokonuje się klasyfikacji, rzędy mogą przechodzić w klasy i gromady, jak dzieje się w systemie botanicznym, lub w gromady i typy – jak w systemie zoologicznym. Obecnie naukowcy prowadzą prace nad integracją obu systemów.
Zasady i cele kladystyki

Film dostępny pod adresem /preview/resource/Rh9a5KWVP5yj0
Film nawiązujący do treści materiału
Konstruowanie kluczy do oznaczania organizmów
Aby skonstruować klucz do oznaczania organizmów, najpierw zapoznaj się z poleceniami oraz umieszczonymi pod nimi zdjęciami organizmów.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DJV7TLE3F
Zbuduj dychotomiczny klucz numeryczny do oznaczania gatunków owadów z rzędu motyli (Lepidoptera). W tym celu skorzystaj z ilustracji zamieszczonych poniżej.
Zbuduj dychotomiczny klucz numeryczny do oznaczania gatunków drzew z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). W tym celu skorzystaj z ilustracji zamieszczonych poniżej.
Protisty - czym naprawdę są te organizmy?

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R8b180N9XhnjA
Film opisuje, czym są naprawdę protisty.
Protisty roślinopodobne

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1175IKGuy3I1
Film opowiada o protistach roślinopodobnych.
Częstotliwość pulsowania wodniczek tętniących u pantofelka
Kliknij start
, aby rozpocząć symulację.
Symulacja interaktywna przedstawia czynniki wpływające na częstotliwość pulsowania wodniczek tętniących u protistów. Poniżej przycisk start. Po kliknięciu na niego pojawia się ekran z parametrami do wybrania. Możliwe do wyboru są: ilość soli, ilość cukru oraz temperatura. Po wybraniu ilości soli pojawia się widok na pantofelka spod mikroskopu. W górnym lewym rogu jest przycisk z następującą informacją: Wodniczka tętniąca jest otoczona kanałami, które wchłaniają wodę z cytoplazmy komórki i wpompowują ją do wodniczki. Gdy jest ona pełna, płyn jest wyrzucany poza komórkę specjalnym kanałem wyprowadzającym, który otwiera się i zamyka w odpowiedniej chwili. Na częstotliwość pulsowania wodniczek tętniących mają wpływ warunki, w których znajduje się komórka – ilość substancji rozpuszczonych w środowisku, a także temperatura, która wpływa na prędkość reakcji zachodzących w organizmie, także tych związanych z regulacją nawodnienia komórek. Po wyłączeniu informacji wracamy do ekranu z pantofelkiem. Po lewej stronie widoczne jest polecenie: Zmień parametry środowiska, żeby sprawdzić ich wpływ na częstotliwość pulsowania wodniczek tętniących u pantofelka. Policz, ile pulsowań zachodzi w trakcie minuty. Po prawej stronie można wybrać ilość soli na pół szklanki wody. Im większa ilość soli, tym wodniczki wolniej pulsują aż do całkowitego zatrzymania pulsowania. W przypadku cukru większa jego ilość doprowadza do zmniejszenia szybkości pulsowania wodniczek. W przypadku zwiększenia temperatury wodniczki pulsują szybciej.
Mikoryza - rodzaje i znaczenie
Porosty jako organizmy wskaźnikowe
Przesuń suwak i obserwuj jak zmienia się występowanie porostów w zależności od stężenia SOIndeks dolny 22w powietrzu.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DJV7TLE3F








