Ochrona organizmów i środowiska
Bioróżnorodność
Przedstawisz typy różnorodności biologicznej.
Wymienisz główne czynniki geograficzne kształtujące różnorodność gatunkową i ekosystemową Ziemi
Podasz przykłady miejsc charakteryzujących się szczególnym bogactwem gatunkowym.
Wykażesz związek między rozmieszczeniem biomów a warunkami klimatycznymi na kuli ziemskiej.
Efektem wielokierunkowego rozwoju życia na Ziemi jest ogromna różnorodność biologiczna, czyli zróżnicowanie wszystkich żywych organizmów występujących zarówno w ekosystemach wodnych, jak i lądowych całego świata. Obecna wiedza pozwala analizować zagadnienia bioróżnorodności na wszystkich poziomach organizacji przyrody. Możliwa jest analiza różnorodności genetycznej, gatunkowej i ekosystemowej.
Poziomy różnorodności biologicznej
Pojęcie różnorodności biologicznej dotyczy zróżnicowania w obrębie jednego gatunku, między gatunkami, ale też między poszczególnymi ekosystemami.
Występowanie zróżnicowanych form życia na Ziemi określane jest jako różnorodność biologiczna. Wyróżnia się jej trzy poziomy:
różnorodność ekosystemową, która dotyczy ekosystemów;
różnorodność gatunkową odnoszącą się do liczby gatunków żyjących w określonych ekosystemach;
różnorodność genetyczną (wewnątrzgatunkową), dotyczącą występowania zróżnicowanych cech w populacji, wynikających z różnych wersji genów (różnych alleli).
Czynniki kształtujące różnorodność biologiczną
Czynniki geograficzne
Klimat obejmuje dwa główne elementy: roczną sumę opadów i średnią roczną temperaturę powietrza. Zależy on m.in. od szerokości geograficznej, odległości od oceanów i mórz, ukształtowania terenu oraz wysokości n.p.m. Poszczególne strefy klimatyczne charakteryzują się specyficzną szatą roślinną, która wraz z czynnikami abiotycznymi wpływa na to, jakie zespoły organizmów je zamieszkują. Największa różnorodność gatunkowa występuje na obszarach cechujących się wysoką roczną sumą opadów i wysoką średnią roczną temperaturą powietrza.
Ukształtowanie powierzchni wiąże się ze zróżnicowaniem środowiska życia poszczególnych gatunków. Różnice w terenie tworzą unikalne warunki środowiskowe, które wpływają na dostępność zasobów i pożywienia, mikroklimat oraz możliwości schronienia i rozrodu dla różnych organizmów.
Prądy morskie mają wpływ na temperaturę, ciśnienie wody, rozpuszczalność gazów w wodzie oraz klimat. Ciepłe prądy przemieszczają wody ciepłe w kierunku biegunów, zimne przesuwają zimniejsze wody w stronę równika. Prądy ciepłe podnoszą temperaturę powietrza i powodują zwiększenie opadów w obszarach lądowych, obok których przepływają. Z kolei prądy zimne powodują obniżenie temperatury i ilości opadów. Ponadto prądy morskie przenoszą plankton oraz larwy osiadłych zwierząt (koralowców) w nowe miejsca. Młode zwierzęta, które wylęgły się np. w rzekach, w pobliżu wybrzeży czy na lądzie, niesione z prądem przemieszczają się w inne rejony oceanu.
Przeanalizuj poszczególne grafiki interaktywne, a następnie polecenia z nimi związane.
Na zdjęciu malina moroszka. Owoc o stożkowatym kształcie, złożony z wielu drobnych kuleczek w kolorze pomarańczowym. Owoc jest niewielki. Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna
Owoce maliny moroszki (Rubus chamaemorus) to przysmak w Finlandii, gdzie noszą nazwę lakka.
Na zdjęciu lis polarny. Ma białe futro i siedzi na białym śniegu. Ma krótki pysk, uszy i puszysty ogon. Źródło: Jonathen Pie, Unsplash, CC 0
Lis polarny (Vulpes lagopus) jest w Finlandii gatunkiem krytycznie zagrożonym wyginięciem., 3.
Na zdjęciu dwa kaszaloty w wodach oceanu. Mają walcowaty kształt, głowę w kształcie prostokąta, szarą skórę i ogromny rozmiar. Płetwa ogonowa ma 6 metrów. U dużego osobnika widać liczne blizny na skórze. Na zdjęciu duży kaszalot z małym. sup>Źródło: Gabriel Barathieu, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 2.0
Największym drapieżnikiem występującym w wodach norweskich jest kaszalot (Physeter).
Na zdjęciu wierzba lapońską. Widoczne są powyginane pędy niewysokiego krzewu, pokryte jajowatymi liśćmi. Liście mają białoszare owłosienie. Źródło: Momo, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0
Wierzba lapońska (Salix lapponum), osiągająca 0,5 m wysokości, jest typowym gatunkiem norweskiej tundry górskiej – formacji zajmującej ponad 30% kraju., 4.
Na zdjęciu chaber bławatek. Na polu widoczne jest skupisko niebieskich kwiatów. Kwiaty mają charakterystyczny niebieski kolor. Składają się z płatków, których krawędzie są poszarpane. Źródło: Przykuta, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0
Chaber bławatek (Centaurea cyanus) został ogłoszony w 1968 r. narodowym symbolem Estonii.
Na zdjęciu dwa niedźwiedzie brunatne. Mają masywną budowę ciała, które pokryte jest futrem. Mają dużą głowę, krótkie uszy i ogonek. W trakcie chodzenia po podłożu stawiają całą stopę. Źródło: Carl Chapman, Wikimedia Commons, CC BY 2.0
W Estonii występuje największa populacja niedźwiedzia brunatnego (Ursus arctos) w Europie., 5.
Na zdjęciu żubr europejski. Żubr ma dużą głowę i szeroką, grubą szyję. Pod szyją widoczne jest wiszące podgardle. Przód tułowia żubra jest potężny w stosunku do reszty ciała. Na tułowiu widoczny garb. Pokryty jest brunatnym futrem. Źródło: Håkan Henriksson (Narking), Wikimedia Commons, CC BY 3.0
Z końcem 2019 r. w Polsce żyło do 2269 żubrów europejskich (Bison bonasus).
Na zdjęciu przytulia krakowska, niewysoka roślina wyrastająca spomiędzy kamieni. Na niewielkich łodygach znajdują się wąskie, lancetowate liście. Na szczytach pędów widoczne białe, drobne kwiatki. Źródło: Noniusz, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0
Przytulia krakowska (Galium cracoviense Ehrend) jest endemitem Wyżyny Krakowsko‑Częstochowskiej., 6.
Na zdjęciu kilka wysokich brzóz. Mają charakterystyczną biało‑czarną korę i wysoką koronę liści. Źródło: Crusier, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0
Lasy zajmują 29% powierzchni Niemiec. W zachodniej części Niziny Niemieckiej zachowały się lasy brzozowo‑dębowe.
Na zdjęciu świstak alpejski. Mały gryzoń o szarawym futrze. Ma wąski pyszczek. Źródło: Francois Trazzi, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0
W niemieckich Alpach występują świstaki alpejskie (Marmota marmota) – gryzonie z rodziny wiewiórkowatych., 7.
Na zdjęciu widok na teren bezleśny. Widoczna jest przestrzeń pokryta zieloną, niskorosnącą trawą. Źródło: Lily15, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0
Puszta to bezleśna formacja roślinna typowa dla Wielkiej Niziny Węgierskiej. Obszar ten objęty jest ochroną – leży na terenie Parku Narodowego Hortobágy.
Na zdjęciu głowienka zwyczajna. Kaczka ma brązowoczerwone umaszczenie głowy, ciemny dziób z białą plamą. Pozostała cześć tułowia jest w białym kolorze. Między głową a resztą ciała znajduje się pas czarnych piór. Źródło: Fred.leviez, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0
Głowienka zwyczajna (Aythya ferina) to jeden z gatunków, dzięki któremu w 2002 r. uznano jezioro Balaton za ostoję ptaków., 8.
Na zdjęciu pole kwiatów lawendy. Mają fioletowy kolor i układają się pasami na polu. Źródło: Francois Fillip, Flickr, CC BY 2.0
Prowansja słynie z pól kwitnącej lawendy (Lavandula).
Na zdjęciu kozica północna. Ma krótkie, wgięte do tyłu rogi w czarnym kolorze. Sierść ma w kolorze ciemnobrązowym. Stoi na łące górskiej. Źródło: Marcin Białek, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 4.0
Francuska chamois, czyli kozica północna (Rupicapra rupicapra) zamieszkuje nie tylko francuskie Alpy, ale także inne wysokie góry Europy., 9.
Na zdjęciu skorpion włoski. ma ciemnobrązowy kolor. W przedniej części ciała widoczne są duże szczypce, dalej 3 pary odnóży i odwłok zakończony kolcem. Ciało skorpiona jest szerokie, masywne, odnóża krótkie. Źródło: Fritz Geller‑Grimm, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0
Skorpiona włoskiego (Euscorpius italicus) można spotkać w szczelinach, na ścianach, pod ruinami budynków i pod polnymi kamieniami. Występuje powszechnie w rejonie śródziemnomorskim.
Na zdjęciu widok na duży teren pokryty niskimi, zielonymi krzewami. Źródło: Calimo, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0
Miejsce po wymarłych włoskich lasach, na obszarach pogórzy i wybrzeżach, zajęły śródziemnomorskie makie. Dominują w nich zimozielone krzewy., 10.
Na zdjęciu widok na pole winogron. Na brunatnej ziemi, w pewnych odległościach widoczne są niskie krzewy. Krzewy są niskie, ale mają długie gałęzie, pokryte liśćmi. Źródło: Ronald Saunders, Flickr, CC BY 2.0
Krajobraz pól winogronowych jest typowy dla południowych rejonów Hiszpanii.
Na zdjęciu królik. Ma jasnobrunatne futro i długie, stojące do góry uszy. Siedzi na łące. Źródło: JJ Harrison, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0
Nazwa Hiszpanii wywodzi się z punickiego słowa ī shāpān, co oznacza „ziemię królików”. Królik europejski (Oryctolagus cuniculus) występuje powszechnie na stepowych nizinach centralnej części kraju., 11.
Na zdjęciu żółw grecki. Jest niewielkich rozmiarów, ma skorupę o kształcie kopuły, na której widoczne są wzory żółto‑czarne. Głowa i łapy pokryte są łuskami. Źródło: Orchi, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0
Długość życia żółwia greckiego (Testudo hermanni) w naturze sięgać może nawet 100 lat!
Na zdjęciu pole czerwonych tulipanów. Kwiaty znajdujące się na zielonych na łodygach mają kształt kielichów. Źródło: ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΑΧΑΡΑΚΗΣ, Wikimedia Commons, CC BY‑SA 4.0
Tulipany z gatunku (Tulipa doerfleri) występują w naturze wyłącznie na Krecie.
Jasnozielony – niskie; kolor zielony pośredni – średnie, ciemnozielony – wysokie.
Zapoznaj się z filmem „Wpływ klimatu na różnorodność gatunkową i ekosystemową”, a następnie wykonaj polecenia.
Film dostępny pod adresem /preview/resource/RTPOKF6T8E997
Film nawiązujący do wpływu klimatu na różnorodność gatunkową i ekosystemową.
Biomy lądowe i wodne Ziemi
Biom (gr. bíos – życie) jest największą jednostką biocenotyczną, występującą w jednorodnej strefie klimatycznej. Obejmuje zespoły roślinne i zamieszkujące je gatunki zwierząt. Biomy lądowe to rozległe obszary o pasowym, równoleżnikowym układzie. W przyrodzie nie mają wyraźnych granic i przechodzą stopniowo jedne w drugie, tworząc strefy graniczne zwane ekotonami. Każdy biom charakteryzuje się określonymi gatunkami, w tym gatunkami endemicznymi. Endemit jest gatunkiem, który w warunkach naturalnych występuje na ograniczonym i ściśle określonym terenie, najczęściej w wyniku izolacji geograficznej.
Rozmieszczenie biomów lądowych
Rozmieszczenie biomów lądowych związane jest z temperaturą oraz ilością opadów w danej strefie klimatycznej. Biomy mają charakterystyczny – zależny właśnie od klimatu i gleby – typ roślinności, odmienny pod względem gatunkowym w różnych miejscach na Ziemi. Podobieństwo roślinności w biomach nie wynika z pokrewieństwa gatunków, ale z jej przystosowania się do warunków środowiska. Działanie roślinności i czynników klimatu wpływa na tworzenie i zasobność gleby, która z kolei warunkuje rozwój formacji roślinnejformacji roślinnej.
Charakterystyka biomów lądowych
Klasyfikacja biomów może uwzględniać ich ogólną bądź szczegółową charakterystykę.
Bezleśny obszar w strefie podbiegunowej. Sezon wegetacyjnySezon wegetacyjny trwa tu tylko od 2 do 3 miesięcy. Zima jest mroźna i długa, lato krótkie i chłodne. Gleby są płytkie, słabe, z wieczną zmarzliną. Typowa roślinność tundry to karłowate drzewa (wierzby, brzozy), krzewinki (głównie wrzosowate, np. zimnica lapońska, chamedafne północna) oraz rośliny kępkowe: trawy (np. kostrzewy), turzyce, sity i rośliny poduszkowe (np. skalnice, mchy). Występuje też wiele gatunków porostów. Zwierzęta to np. lisy polarne, zające bielaki, lemingi, renifery, woły piżmowe, puchacze śnieżne.
Borealny las iglasty. Sezon wegetacyjny trwa tu od 3 do 5 miesięcy. Zima jest długa, mroźna i śnieżna; lato krótkie i ciepłe. Gleby są ubogie, bielicowe, płytko rozmarzające (na głębokości kilkudziesięciu cm wieczna zmarzlina). Oprócz drzew iglastych (głównie świerków, jodeł, modrzewi) rzadko występują brzozy i topole. Podszyt jest niewielki, w runie obecne są krzewinki, licznie występują porosty. Charakterystyczne dla tego biomu są duże torfowiska. Zwierzęta tajgi to np. łosie, rosomaki, rysie, wiewiórki, wilki, głuszce, jemiołuszki.
Lasy z drzewami, które zrzucają liście na zimę, to biom sezonowy. Występuje w nim okres suszy fizjologicznej, charakterystyczny dla klimatu umiarkowanego ciepłego, z ciepłym latem i łagodną zimą. Gleby są żyzne, próchnicze. To lasy, które znamy i z Polski – grądy, łęgi, bory mieszane z piętrowym układem roślinności. Wśród drzew występują m.in. dęby, buki, graby i olchy; wśród krzewów – kaliny koralowe, bez czarny. W runie występują krzewinki, paprocie i mchy. Zwierzęta lasów liściastych to np. ryjówki, gryzonie, sarny, dziki, lisy, płazy i gady, sójki, sikory, dzięcioły.
Zbiorowiska roślinne, w których występują drzewa i krzewy o skórzastych, wiecznie zielonych liściach. Lasy zrzucają liście na zimę. Występują w strefie podzwrotnikowej. Deszcze padają podczas łagodnej zimy, a lato jest suche i gorące – stąd przystosowania roślin do ograniczenia transpiracji (oszczędzania wody). Ich liście są skórzaste, często łuskowate lub zredukowane w kolce albo pokryte kutneremkutnerem. Gleba jest średnio żyzna, bogata w związki żelaza. Rośliny to m.in. dęby korkowe, dęby ostrolistne, pistacje, (w Australii – eukaliptusy), mirty, juki, krzewinki i rośliny bogate w olejki eteryczne (np. tymianek, lawenda, rozmaryn, wawrzyn). Zwierzęta to np. dzikie owce (muflony), daniele, króliki, szakale, sępy.
W strefie klimatu umiarkowanego do biomów tego typu należą: step (na obszarach Europy i Azji), puszta (w Wielkiej Nizinie Węgierskiej), preria (w centralnej części Ameryki Północnej), pampa (w Ameryce Południowej). Są to bezleśne, płaskie, trawiaste obszary, z roślinnością zamierającą z powodu suszy podczas gorącego lata. Zima jest tu mroźna, z niezbyt grubą pokrywą śnieżną. Na otwartych przestrzeniach wieją silne wiatry. Gleba jest drobnoziarnista, żyzna. Oprócz traw rosną tu rośliny zielne, bardzo rzadko drzewa. Zwierzęta to głównie kopytne (np. bizon, koń), a także gryzonie, pieski preriowe, kojoty, susły, myszołowy, węże i jaszczurki oraz owady (np. szarańczaki).
Występują w okolicy równika. Pora sucha może tu trwać nawet osiem miesięcy. Porę deszczową charakteryzują intensywne opady. Temperatura na sawannie wynosi stale od 24 do 29°C, co sprzyja pożarom. Drzewa, często o kolcach i drobnych liściach, np. akacje, występują pojedynczo lub w niewielkich skupieniach. Typowe zwierzęta to antylopy, bawoły, słonie i zebry, nosorożce, lwy, hieny. Dominującą grupą są owady, w tym termity.
Pustynie i półpustynie to suche biomy głównie klimatu zwrotnikowego. Ich charakterystycznymi cechami są duża amplituda temperatur między dniem a nocą oraz nieregularne opady. Gleba jest bardzo uboga, piaszczysta i kamienista. Rosną tu kaktusy, niewielkie krzewy i trawy. Niektóre rośliny kwitną i wydają nasiona tylko w krótkim czasie po opadach deszczu. Zwierzęta to owady i pajęczaki, gady, także lisy pustynne i wielbłądy.
Występują w strefie równikowej, bez sezonowości, z wysoką, wyrównaną w ciągu roku (o małej amplitudzie) temperaturą i obfitymi opadami. Panuje w nich bardzo duża wilgotność powietrza. Gleba jest gliniasta z niewielką ilością próchnicy. Lasy deszczowe mają obfitą (ponad 100 gatunków drzew) i zróżnicowaną roślinność – charakterystyczne są epifityepifity i pnącza oraz bardzo wysokie drzewa, często z korzeniami szkarpowymikorzeniami szkarpowymi będącymi formą korzeni podporowych. Zwierzęta to głównie małpy, papugi, liczne płazy, gady i owady (w tym motyle).
Zapoznaj się z filmem „Biomy lądowe” i wykonaj polecenia.
Film dostępny pod adresem /preview/resource/ROCH8NHJ5K4HH
Film nawiązujący do treści materiału
Charakterystyka biomów wodnych
Biomy wodne można podzielić na dwie grupy: słodkowodne i słonowodne, choć część z nich może występować na granicy obu typów wód. Razem tworzą największą część biosfery – biom oceaniczny, który pokrywa niemal 75% powierzchni globu.
W głębinach panuje wysokie ciśnienie, a woda jest zimna (ok. 3°C) i gęsta, o dużej zawartości tlenu i niewielkiej dostępności substancji mineralnych. Brak światła sprawia, że żyją tu tylko zwierzęta (ryby, stawonogi, szkarłupnie), korzystające z resztek materii organicznej z górnych warstw. Na styku płyt kontynentalnych występują kominy hydrotermalnekominy hydrotermalne. Wokół nich rozwija się biocenoza bakterii chemoautotroficznych, żyjących w skupiskach (matach) na dnie (wykorzystują metan) lub w symbiozie z rurkoczułkowcamirurkoczułkowcami (wykorzystują siarkowodór).
Toń wodna, zwana też pelagialem, to mieszająca się woda poruszana przez wiatry i prądy morskie. Ruchy zapewniają jej równowagę termiczną i dostępność substancji odżywczych. W warstwie powierzchniowej dominuje fitoplankton, który odpowiada za stałą dostawę tlenu dla planety. Jest on pokarmem bardzo licznej grupy zooplanktonu, stanowiącego z kolei pożywienie np. parzydełkowców, ryb i wielorybów fiszbinowych. W toni morskiej pływają m.in. kałamarnice, żółwie i duże ssaki.
Koralowce żyją w ciepłych wodach szelfowych o dużej przejrzystości, często w symbiozie z fotosyntetyzującymi glonami, dzięki czemu mogą rozwijać się nawet w niezbyt sprzyjających warunkach. Wapienne szkielety koralowców przyczyniają się do budowy skorupy ziemskiej. W rafach koralowych żyje wiele ryb i bezkręgowców (np. jeżowce, rozgwiazdy, ośmiornice) – różnorodność tych biomów jest porównywana do różnorodności lasów tropikalnych.
To środowiska przejściowe między rzeką a morzem. Woda słodka miesza się ze słoną w czasie pływów, co daje zróżnicowane zasolenie na płyciznach i przy dnie koryta rzeki. Stanowi to fizjologiczne wyzwanie dla roślin i zwierząt. W estuariach żyją słonolubne glony i trawy (halofity), a wiele morskich bezkręgowców i ryb znajduje tu dogodne warunki do rozrodu. Bogactwo gatunków sprawia, że estuaria są żerowiskami dla ptaków i niektórych morskich ssaków.
To woda płynąca – cieki. Ważnymi czynnikami abiotycznymi, zmieniającymi się wzdłuż biegu rzeki, są: prędkość nurtu, podłoże, po którym płynie woda, i głębokość cieku. U źródeł woda jest zimna, przejrzysta i uboga w sole mineralne. Nie ma tu fitoplanktonu, utrzymują się jedynie glony przyczepione do podłoża i dobrze zakorzenione rośliny. Żyjące tu zwierzęta także są przystosowane do szybkiego nurtu, np. pijawki, mające przyssawki tylne. Z biegiem nurt zwalnia, a w wodzie pojawia się więcej materii organicznej; wzrasta również temperatura. Bujnie rozwijają się rośliny i fitoplankton, zwiększa się różnorodność zwierząt (głównie gatunków ryb).
Tereny podmokłe, bagna i torfowiska są okresowo lub stale płytko zalewane przez wodę, dlatego rozwija się tu roślinność. Mokradła charakteryzują się wysoką produktywnością, szybkim rozkładem materii oraz okresowymi niedoborami tlenu w wodzie. Podłoże jest zwykle gliniaste, słabo przepuszczalne, a odczyn kwaśny z powodu nagromadzenia kwasów organicznych. Wymaga to specyficznych przystosowań żyjących tu organizmów: np. owadożerność roślin (rosiczka – Drosera, tłustosz – Pinguicula) służy uzupełnieniu niedoboru azotu w glebie. Żyjące tu zwierzęta to głównie owady, płazy, gady i ptaki.
Zbiorniki wodne różnią się wielkością i głębokością, co wpływa na skład flory i fauny. Duże jeziora cechuje strefowość (analogicznie jak w morzu). W jeziorach zamarzających na zimę występuje sezonowa cyrkulacja wody: wiosną i jesienią natleniona woda z powierzchni przemieszcza się w kierunku dna, a bogata w sole mineralne woda z dna dopływa pod powierzchnię. Ze względu na żyzność można wyróżnić:
jeziora oligotroficzne – ubogie w substancje odżywcze rozpuszczone w wodzie, dobrze natlenione, przejrzyste;
jeziora eutroficzne – bogate w pierwiastki biogenne, słabo natlenione i nieprzejrzyste;
jeziora pośrednie (mezotroficzne) – o zielonkawej barwie wody, słabo przejrzyste i z obfitą roślinnością; pod powierzchnią wody unosi się fitoplankton, w toni wodnej żyją zooplankton i ryby, dno zasiedlają różnorodne bezkręgowce, w tym małże, spełniające funkcję filtratorów.
Aby wykonać polecenia, zapoznaj się z filmem „Biomy wodne”.
Film dostępny pod adresem /preview/resource/R2TOLSES388G4
Nagranie filmowe pod tytułem Biomy wodne.
Podsumowanie
Bioróżnorodność (różnorodność biologiczna) to zróżnicowanie organizmów żywych występujących na Ziemi w ekosystemach lądowych i wodnych.
Wyróżnia się trzy typy różnorodności biologicznej: genetyczną, gatunkową i ekosystemową.
Różnorodność genetyczna dotyczy zróżnicowania cech osobników w obrębie jednego gatunku, wynikającego z obecności różnych alleli.
Różnorodność gatunkowa oznacza liczbę gatunków występujących na danym obszarze.
Różnorodność ekosystemowa odnosi się do zróżnicowania typów ekosystemów (np. lasów, jezior, pustyń).
Główne czynniki geograficzne kształtujące różnorodność biologiczną to klimat (temperatura i opady) oraz ukształtowanie powierzchni terenu.
Największa różnorodność gatunkowa występuje na obszarach o wysokiej temperaturze i dużej ilości opadów. Przykładami miejsc o szczególnym bogactwie gatunkowym są wilgotne lasy równikowe w regionie Amazonia, rafy koralowe, np. Wielka Rafa Koralowa, oraz wyspa Madagaskar.
Rozmieszczenie biomów na Ziemi zależy od warunków klimatycznych, głównie temperatury i ilości opadów.
W klimacie równikowym występują wilgotne lasy równikowe, w zwrotnikowym suchym – pustynie, w umiarkowanym – lasy liściaste i mieszane oraz stepy, a w okołobiegunowym – tundra.
Roślinność i zwierzęta danego biomu są przystosowane do warunków klimatycznych panujących w danej strefie.
Biomy wodne dzielą się na słodkowodne (rzeki, jeziora, mokradła) oraz słonowodne (oceany, morza, rafy koralowe, estuaria); różnorodność organizmów w tych biomach zależy od zasolenia, głębokości, dostępu światła, temperatury i zawartości tlenu.
Ćwiczenia utrwalające
Wróć do polecenia na stronie „Na dobry początek” i dopisz brakujące definicje. Pamiętaj, żeby nie kopiować słownika, ale wyjaśnić każde słowo kluczowe w miarę możliwości swoimi słowami.