Co o fonetyce wiedzieć powinniśmy

- utrwalanie najważniejszych pojęć związanych z fonetyką.

Umiejętności

Uczeń:

- uświadamia sobie różnice między głoską a literą,

- prawidłowo definiuje terminy: głoska, litera, samogłoska, spółgłoska, sylaba,

- zna termin fonetyka,

- poprawnie dzieli wyraz na sylaby,

- potrafi wskazać głoski: twarde, miękkie, ustne, nosowe, dźwięczne i bezdźwięczne,

- tworzy poprawne konstrukcje zdaniowe,

- kształci logiczne myślenie.

Metoda i forma pracy

Metody: podawcza, pogadanki, praktyczna, problemowa,

Formy pracy: indywidualna, zbiorowa, grupowa.

Środki dydaktyczne

Tablice poglądowe, karty pracy ucznia.

1. Nauczyciel wita uczniów.

2. Wprowadza uczniów w tematykę zajęć, zadaje im pytanie, czym właściwie jest fonetyka.

3. Następnie uczniowie zapisują temat zajęć.

    1. Nauczyciel razem z uczniami powtarza wszystkie wiadomości z zakresu fonetyki, z którymi uczniowie spotykali się już w swojej edukacji polonistycznej. W trakcie powtórzenia powinny pojawić się następujące informacje:

Fonetyka – dział nauki o języku (gramatyki), który zajmuje się stroną brzmieniową mowy ludzkiej oraz problemami artykulacji.

Alfabet – to zbiór liter danego języka ułożony w ustalonym porządku.

Głoska – brzmienie dźwięków mowy (dźwięk pojedynczy, podwójny, potrójny). Głoska jest najmniejszym dźwiękiem mowy ludzkiej, który można wyodrębnić słuchem.

Litera – to graficzny (napisany, wydrukowany) znak głoski. Niektóre polskie głoski składają się z więcej niż z jednej litery.

Głoski dzielą się na samogłoski i spółgłoski.

Samogłoski: a, ą, e, ę, i, o, u, (ó), y.

Spółgłoski: d, c, cz, ć, d, dz, dź, dż, f, g, h, j, k, l, ł, m, n, ń, p, r, s, sz, t, w, z, ź, ż.

Sylaba – to część wyrazu utworzona przez samogłoskę lub samogłoskę ze spółgłoską lub spółgłoskami.

Sylaba otwarta jest zakończona samogłoską.

Sylaba zamknięta jest zakończona spółgłoską.

Akcent wyrazowy to silniejsze wymówienie jednej z sylab w wyrazie.

Akcent zdaniowy to silniejsze wymówienie jednego z wyrazów w zdaniu.

Intonacja to podniesienie lub obniżenie tonu wypowiedzi. Nazywana jest melodią zdania.

Jak powstają głoski?

W powstawaniu głosek biorą udział narządy mowy: płuca, tchawica z krtanią, jama gardłowa, jama ustna, jama nosowa.

Z płuc wydychamy powietrze, które przez tchawicę dostaje się do krtani, gdzie znajdują się wiązadła głosowe, których drgania powodują powstanie dźwięku.

Podział głosek:

Głoski ustne – przy ich wymawianiu powietrze przechodzi tylko przez usta, np.: a, o, u, i, b, t, k, l, r, f, w, z.

Głoski nosowe – przy ich wymawianiu powietrze przechodzi nie tylko przez usta, ale też przez nos, np.: ą, ę, m, n, ń.

Głoski dźwięczne – przy ich wymawianiu drgają wiązadła głosowe, np.: b, d, g, z, ź, ż, dz, dź, dż, w, j, m, n, l, ł, r oraz wszystkie samogłoski.

Głoski bezdźwięczne – przy ich wymawianiu nie drgają wiązadła głosowe, np.: p, t, k, s, ś, sz, c, ć, cz, f, ch.

Spółgłoski miękkie – środek języka wznosi się ku poniebieniu, np.: ś, ź, ć, dź, ń, p’, b’, f’, w’, m’, l’, k’, g’, ch’, j.

Spółgłoski twarde – środek języka zajmuje inne położenie, np.: s, z, c, dz, n, p, b, f, w, m, l, k, g, ch, t, d, sz, ż, cz, dż, r, ł.

W trakcie powtórzenia uczniowie notują najważniejsze informacje. Po zakończeniu powtórzenia nauczyciel wskazuje kilku uczniów, którzy głośno odczytują treść zredagowanej samodzielnie notatki.

  1. Następnie uczniowie przechodzą do wykonywania ćwiczeń zawartych w karcie pracy ucznia, przygotowanej wcześniej przez nauczyciela.

    1. Podsumowanie przeprowadzonych zajęć. Nauczyciel przypomina cele dzisiejszej lekcji i dokonuje zebrania wiadomości na temat fonetyki.

2. Następnie zadaje pracę domową.

5. Bibliografia

Nagajowa M., ABC metodyki języka polskiego, Warszawa 1995,

Nasiłkowski S., Metody nauczania, Toruń1997,

Nagajowa M., Nauka o języku dla nauki języka, Kielce 1994,

Szymczak M., Słownik języka polskiego, t I‑III, Warszawa 1994, PWN,

RGwCqCRSzH95A

Pobierz załącznik

Plik DOC o rozmiarze 35.00 KB w języku polskim