Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki
R1RpDmgd4k0zE

Co o nich wiesz?

Ruchoma grafika przedstawiająca wzgórza z narysowanymi oczami. Na czterech wzgórzach znajdują się pojedyncze domy. Z ich kominów unosi się dym.
Paralaksa - bliskoludy
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o.
Paralaksa - bliskoludy
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o.

Każdego ranka mówimy im „dzień dobry”. Jadamy razem śniadania i kolacje. Wiemy,
że mama lubi kwiaty, a tata jest najlepszym pod słońcem piłkarzem amatorem. W weekendy odwiedzamy dziadków, czasami ciocie i wujków, a w każde święta zasiadamy do stołu ze stryjkami. Ale czy naprawdę wiemy wszystko o naszych rodzinach…?

Ćwiczenie 1
RHcb0alEQGnUh11
Zadanie interaktywne polega na ułożeniu obrazu Edwarda Degasa z rozsypanych kawałków.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 1

Odmień przez przypadki w liczbie pojedynczej i liczbie mnogiej wyraz „rodzina”.

RobZcjSS0nWqi
Miejsce na odpowiedź
Polecenie 1

Przyjrzyj się obrazowi Edgara Degasa i zastanów, który z tytułów zamieszczonych poniżej najdokładniej go określa. Ułóż je w kolejności od najlepiej do najmniej pasującego. Uzasadnij swój wybór.

  • „Konkurs smutnych min”

  • „U dyrektora szkoły”

  • „Rodzina Bellellich”

  • „Rodzinne nudne przedpołudnie”

  • „Portret grzecznych dziewcząt”

R1AHc4n2NGTnv
Miejsce na notatki
Polecenie 1

Na podstawie opisu obrazu zaproponuj swój tytuł dla dzieła Edgara Degasa.

R1ZSiFBe18jsC
Miejsce na notatkę
RLM67zdM4ohzq1
Rodzina Bellellich
Źródło: Edgar Degas, 1857–1867, olej na płótnie, Musée d'Orsay, domena publiczna.
Ćwiczenie 2
RWKQZOWOrZXnA1
Zadanie interaktywne polega na zaznaczeniu jednej prawidłowej odpowiedzi dotyczącej wieku, w którym powstał obraz Edgara Degasa.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 2

Ułóż zdanie z wyrazem „rodzina”.

Polecenie 2

Czy dostrzegasz jakieś różnice między rodziną przedstawioną na portrecie a współczesną, np. taką jak twoja? Jeśli tak, wymień je i zapisz poniżej lub w zeszycie.

uzupełnij treść
Polecenie 3

Przeczytaj lub wysłuchaj utworu Jana Twardowskiego pt. „Co wiesz o swojej rodzinie?” i zapamiętaj jak najwięcej słów, które kojarzą ci się z rodziną. Możesz je notować poniżej lub w zeszycie.

R8dkIVkFAHmmf
Miejsce na notatkę
Polecenie 3

Przeczytaj lub wysłuchaj utworu Jana Twardowskiego pt. „Co wiesz o swojej rodzinie?” i zapamiętaj jak najwięcej słów, które kojarzą ci się z rodziną. Możesz je zanotować poniżej lub w zeszycie.

Jan Twardowski

„Co wiesz o swojej rodzinie?”

Jurek miał napisać wypracowanie domowe na temat: „Co wiesz o swojej rodzinie?”. Zmartwił się, bo niewiele wiedział. Znał się na samochodach, wiedział, jak wygląda fiat, mazda, volvo, polonez, który można przerobić na ropniaka, golf, młodszy brat volkswagena, ale nie znał własnej rodziny. Wiedział, jak wygląda mamusia, tatuś i dwie młodsze siostry, ale całej rodziny nie znał. Wiedział, że mamusia ma na imię Barbara, a tatuś Karol. Wiedział, że mamusia jest zawsze ładna, nawet wtedy, kiedy jest zmęczona. Wiedział, że jedna jego siostra lubi śpiewać, a druga rysować jamniki, ale to za mało, żeby napisać, co się wie o swojej rodzinie.

Zadzwonił do swojej babci Zenobii, która wiedziała wszystko; słuchał i zapisywał.
Okazało się, że miał dwie babcie, nie tylko Zenobię, ale i Jadwigę. Babcia Jadwiga miała osiemdziesiąt lat, ale mówiono do niej: „Wisienko”. Babcia Wisienka pogniewała się na wszystkich, nawet słuchawki nie podnosiła, kiedy ktoś do niej dzwonił. Raz tylko podniosła, kiedy dzwonił wujek Janek – i powiedziała:
– Mów głośno, Gawronie,
nie słychać w telefonie.
Jurek miał jeszcze cztery ciotki: Barbarę, Ewę, Klarę i Dziulę. Ciotka Barbara była artystką, stale inaczej wyglądała, raz podobna do Chinki, raz do Murzynki. Ciotka Ewa miała twarz podobną do Bolesława Chrobrego na obrazie Matejki. Ciotka Klara była chuda i pewien pan przezywał ją „chudzielec‑popielec”, ale się z nią ożenił i stał się wujkiem. Ciotka Dziula hodowała na wsi króliki nowozelandzkie i karmiła je zielonkami i sianem. Poza tym miała czworo dzieci: Agatę, Antka, Jurka i Karolinkę. Okazało się, że Jurek ma jeszcze trzech stryjków: Rafała, Pawła i Ksawerego, i wujka Bolesława.
Wszystko, czego się dowiedział od babci Zenobii, pozapisywał i był przekonany, że wypracowanie domowe o rodzinie gotowe – nagle przyszła wiadomość, że się cioci Dziuli urodziły bliźnięta. Potem się dowiedział, że stryjkowi Rafałowi urodził się syn. Rozpoczął pisać wypracowanie na temat: „Co wiesz o swojej rodzinie?” – ale nie mógł dokończyć, bo stale ktoś się nowy rodził.
Dziadek odchodził za dziadkiem
i chociaż wszystko mija
– ciotek nam nie zabraknie,
stale się rodzi rodzina.

R6ofGB1fIjApc
Miejsce na notatkę
R1ZirajCgkwsb
recytacja - nagranie audio wiersza "Co wiesz o swojej rodzinie"

O autorze

Jan Twardowski20061915
RtAbQP7AK6SFa
Jan Twardowski
Źródło: Mariusz Kubik, fotografia barwna, licencja: CC BY 2.5.

Jan Twardowski

Poeta i ksiądz katolicki. Pisał wiersze religijne, często odwoływał się do świata przyrody. Posługiwał się charakterystycznym stylem przypominającym modlitwę. Tworzył dla dorosłych i dzieci.

Ćwiczenie 3

Sporządź notatkę na temat rodziny Jurka. Wynotuj informacje o poszczególnych jej członkach.

R1dKIdkc4mX0i
Miejsce na notatkę
Ćwiczenie 4

Dlaczego babcia Jadwiga nazywana jest Wisienką i jak może mieć na imię ciotka Dziula?

Uzupełnij według wzoru:
Alicja - Alusia - Lusia
Marta - Martusia - Tusia

R1EXapHygVBBE
Miejsce na notatkę
Polecenie 4

Czy w twojej rodzinie nadaje się przezwiska lub zdrabnia imiona?

Do przezwiska lub zdrobnienia dopisz właściwe imię.

RHG4etkUNfXeB
Miejsce na odpowiedź.
R12t6i4zLPYGv
Ćwiczenie 5
Zadanie interaktywne polega na zaznaczeniu jednej prawidłowej odpowiedzi dotyczącej związku frazeologicznego "więzy krwi".
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
R1Glz59mYGlpB
Ćwiczenie 6
Zadanie interaktywne polega na zaznaczeniu jednej prawidłowej odpowiedzi będącej dokończeniem podanego zdania.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
R1W3WNh1CN6Ky
Ćwiczenie 7
Zadanie interaktywne polega na zaznaczeniu jednej prawidłowej odpowiedzi dotyczącej synonimu więzów krwi.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 5

Napisz własną definicję pojęcia „pokrewieństwo”. Możesz to zrobić poniżej lub w zeszycie.
Następnie odszukaj w słowniku języka polskiego znaczenia tego słowa i porównaj ze swoim wyjaśnieniem. Jeśli zauważysz duże różnice, popraw definicję lub napisz ją od nowa.

uzupełnij treść
Co wiesz o swojej rodzinie?Jan Twardowski
Jan Twardowski Co wiesz o swojej rodzinie?

Jurek miał napisać wypracowanie domowe na temat: „Co wiesz o swojej rodzinie?”. Zmartwił się, bo niewiele wiedział. Znał się na samochodach, wiedział, jak wygląda fiat, mazda, volvo, polonez, który można przerobić na ropniaka, golf, młodszy brat volkswagena, ale nie znał własnej rodziny. Wiedział, jak wygląda mamusia, tatuś i dwie młodsze siostry, ale całej rodziny nie znał. Wiedział, że mamusia ma na imię Barbara, a tatuś Karol. Wiedział, że mamusia jest zawsze ładna, nawet wtedy, kiedy jest zmęczona. Wiedział, że jedna jego siostra lubi śpiewać, a druga rysować jamniki, ale to za mało, żeby napisać, co się wie o swojej rodzinie.
Zadzwonił do swojej babci Zenobii, która wiedziała wszystko; słuchał i zapisywał.
Okazało się, że miał dwie babcie, nie tylko Zenobię, ale i Jadwigę. Babcia Jadwiga miała osiemdziesiąt lat, ale mówiono do niej: „Wisienko”. Babcia Wisienka pogniewała się na wszystkich, nawet słuchawki nie podnosiła, kiedy ktoś do niej dzwonił. Raz tylko podniosła, kiedy dzwonił wujek Janek – i powiedziała:
– Mów głośno, Gawronie,
nie słychać w telefonie.
Jurek miał jeszcze cztery ciotki: Barbarę, Ewę, Klarę i Dziulę. Ciotka Barbara była artystką, stale inaczej wyglądała, raz podobna do Chinki, raz do Murzynki. Ciotka Ewa miała twarz podobną do Bolesława Chrobrego na obrazie Matejki. Ciotka Klara była chuda i pewien pan przezywał ją „chudzielec‑popielec”, ale się z nią ożenił i stał się wujkiem. Ciotka Dziula hodowała na wsi króliki nowozelandzkie i karmiła je zielonkami i sianem. Poza tym miała czworo dzieci: Agatę, Antka, Jurka i Karolinkę. Okazało się, że Jurek ma jeszcze trzech stryjków: Rafała, Pawła i Ksawerego, i wujka Bolesława.
Wszystko, czego się dowiedział od babci Zenobii, pozapisywał i był przekonany, że wypracowanie domowe o rodzinie gotowe – nagle przyszła wiadomość, że się cioci Dziuli urodziły bliźnięta. Potem się dowiedział, że stryjkowi Rafałowi urodził się syn. Rozpoczął pisać wypracowanie na temat: „Co wiesz o swojej rodzinie?” – ale nie mógł dokończyć, bo stale ktoś się nowy rodził.
Dziadek odchodził za dziadkiem
i chociaż wszystko mija
– ciotek nam nie zabraknie,
stale się rodzi rodzina.

tOjlF1PU4R_00000_BIB_001 Źródło: Jan Twardowski, Co wiesz o swojej rodzinie?, [w:] tegoż, Nowe patyki i patyczki, Poznań 2007.
Ćwiczenie 8
RjVWHW6kiAE9v1
Zadanie interaktywne polega na połączeniu nazw stopni pokrewieństwa z wyjaśnieniami.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
R1J1qqe4JUxoX
Ćwiczenie 9
Zadanie interaktywne polega na połączeniu związków frazeologicznych związanych ze stopniami pokrewieństwa z ich objaśnieniami.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
R17B9GpJFJZYp
Ćwiczenie 10
Zadanie interaktywne polega na pogrupowaniu synonimów i antonimów do wyrazu "krewny".
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
R1YJSsMyZoApK
Ćwiczenie 11
Zadanie interaktywne polega na zaznaczeniu jednej prawidłowej odpowiedzi dotyczącej wyjaśnienia związku frazeologicznego ubogi krewny.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 12

Przeczytaj utwór Jana Twardowskiego jeszcze raz i stwórz mapę więzów w rodzinie Jurka. Porównaj je z mapami innych uczniów i sprawdź, czy na twoim schemacie znaleźli się wszyscy wymienieni w utworze krewni chłopca.

Rtb9naMaG7QGB
Miejsce na notatkę
Polecenie 6

Czy w rozmowie z babcią Zenobią Jurek poznał całą rodzinę? Czy dowiedział się np. jak mieli na imię jego dziadkowie? Zastanów się, o co jeszcze chłopiec powinien zapytać babcię, aby poznać wszystkich najbliższych krewnych i stopnie pokrewieństwa między nimi. Propozycje pytań zapisz poniżej lub w zeszycie.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 13

Rozważ, czy twoim zdaniem rodzina Jurka jest idealna. Uzasadnij swoją odpowiedź.

Rtb9naMaG7QGB
Miejsce na notatkę
Ćwiczenie 14

Zastanów się i odpowiedz, czy Jurek będzie kiedyś mógł dokończyć swoje wypracowanie. Uzasadnij swoją odpowiedź.

Rtb9naMaG7QGB
Miejsce na notatkę
Polecenie 7

Jak rozumiesz zdanie: „Dziadek odchodzi za dziadkiem”? Porozmawiaj o tym z kolegą lub koleżanką.

RPvWNUKU48n38
Miejsce na notatkę
Polecenie 8

Przeprowadź wywiady z rodzicami, dziadkami i innymi krewnymi. Ułóż pytania, zapisz odpowiedzi. Na ich podstawie stwórz schemat lub mapę więzów rodzinnych. Opisz stopnie pokrewieństwa i krótko scharakteryzuj członków swojej rodziny. Opisy poszczególnych osób mogą mieć charakter żartobliwy.

Możesz narysować podobną mapę więzów rodzinnych. Przeprowadź wywiady z rodzicami, dziadkami i innymi krewnymi. Ułóż pytania, zapisuj odpowiedzi lub nagrywaj rozmowy, gromadź zdjęcia.

R7WW3MbaVCFCa
Miejsce na notatkę ucznia
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida