Co wiem i umiem, jeżeli matura byłaby z tego modułu

Rozwiąż zadania maturalne przygotowane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną

Materiał źródłowy do ćwiczenia 1 i 2

Przepisy art. 235. Konstytucji RP 

 1. Projekt ustawy […] może przedłożyć co najmniej 1/5 ustawowej liczby posłów, Senat lub Prezydent Rzeczypospolitej. 

4. Ustawę […] uchwala Sejm większością co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów oraz Senat bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów.

CART88 Źródło: Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm. (stan prawny na 4 lutego 2025 r.).

Materiał źródłowy do ćwiczenia 3 i 4

Przepisy prawne z art. 117 Konstytucji Federacji Rosyjskiej 

1. Rząd Federacji Rosyjskiej może podać się do dymisji, a Prezydent [Federacji Rosyjskiej] może ją przyjąć, bądź odrzucić. 

2. Prezydent Federacji Rosyjskiej może zdymisjonować Rząd Federacji Rosyjskiej.

3. Duma Państwowa może wyrazić wotum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej. Uchwała o wyrażeniu wotum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej podejmowana jest większością głosów ogólnej liczby deputowanych do Dumy Państwowej. Po wyrażeniu przez Dumę Państwową wotum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej, Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo zdymisjonować Rząd Federacji Rosyjskiej lub nie zgodzić się z decyzją Dumy Państwowej. W przypadku gdy Duma Państwowa w ciągu trzech miesięcy powtórnie wyrazi wotum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej, Prezydent Federacji Rosyjskiej dymisjonuje Rząd Federacji Rosyjskiej albo rozwiązuje Dumę Państwową i zarządza nowe wybory.

CART89 Źródło: Konstytucja Federacji Rosyjskiej, Warszawa 2022, s. 112.

Materiał źródłowy do ćwiczenia 5 i 6

Przepisy prawne z Konstytucji RP 

 Art. 222. Rada Ministrów przedkłada Sejmowi najpóźniej na 3 miesiące przed rozpoczęciem roku budżetowego projekt ustawy budżetowej na rok następny.

Art. 223. Senat może uchwalić poprawki do ustawy budżetowej w ciągu 20 dni od dnia przekazania jej Senatowi. 

Art. 224.1. Prezydent Rzeczypospolitej podpisuje w ciągu 7 dni ustawę budżetową […] przedstawioną przez Marszałka Sejmu. […] 

2. W przypadku zwrócenia się Prezydenta Rzeczypospolitej do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy budżetowej […] przed jej podpisaniem, Trybunał orzeka w tej sprawie nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku w Trybunale.

CART90 Źródło: Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm. (stan prawny na 14 kwietnia 2025 r.).

Materiał źródłowy do ćwiczenia 7, 8 i 9

Materiał 1. Tekst o referendach

[Referenda obligatoryjne] mają charakter obowiązkowy, co oznacza, że ich odbycie jest niezbędne dla przyjęcia określonego rozstrzygnięcia. Innymi słowy[:] bez przeprowadzenia referendum nie jest możliwe skuteczne wprowadzanie określonego rozwiązania, z uwagi na brak alternatywnej drogi do jego podjęcia.

CART91 Źródło: P. Uziębło, Demokracja partycypacyjna, Gdańsk 2009, s. 46.

 Materiał 2. Przepisy prawne z Konstytucji RP 

Art. 90.1. Rzeczpospolita Polska może na podstawie umowy międzynarodowej przekazać organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach. 

3. Wyrażenie zgody na ratyfikację takiej umowy może być uchwalone w referendum ogólnokrajowym zgodnie z przepisem artykułu 125. Art. 125.1. W sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa może być przeprowadzone referendum ogólnokrajowe.

CART92 Źródło: Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm. (stan prawny na 10 lutego 2024 r.).

Materiał źródłowy do ćwiczenia 10 i 11

O zasadach prawa wyborczego 

Zasada 1. Zasada ta oznacza, że wszystkie głosy powinny mieć taką samą siłę, a formalnie pojmowana oznacza, że wszyscy obywatele dysponują taką samą liczbą głosów. 

Zasada 2. Zasada ta oznacza, że decyzja o ostatecznym składzie organu przedstawicielskiego należy do wyborcy, który oddaje swój głos na preferowanego przez siebie kandydata na deputowanego, nie korzystając z żadnych ciał pośredniczących. 

Zasada 3. Zasada ta oznacza, że liczba mandatów, jaką uzyskują partie w organie przedstawicielskim, jest adekwatna do poparcia uzyskanego przez nie w wyborach.

CART93 Źródło: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, t. I cz. II, red. K.A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski, Warszawa 2018, s. 373–374.

Materiał źródłowy do ćwiczenia 12 i 13

Tabela. Głosowanie nr 70 na 28. posiedzeniu Sejmu RP dnia 15 kwietnia 2021 r. nad powołaniem na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich

CART94 Źródło: dostępny w internecie: www.sejm.gov.pl.

Materiał źródłowy do ćwiczenia 14 i 15

O jednym z systemów politycznych 

Założeniem polityczno‑ustrojowym tego modelu stała się zasada podziału władzy oparta na bieżącej i dalekosiężnej współpracy legislatywy z egzekutywą, dalej [–] na istnieniu daleko idących powiązań między nimi oraz [na] wyposażeniu ich w taki zakres kompetencji, aby żadna z nich nie uzyskała praktycznej przewagi nad drugą. W klasycznej formie zaczęto zatem realizować między legislatywą a egzekutywą zasady równości, równowagi i współpracy.

CART95 Źródło: J. Knopek, Europejskie systemy polityczne, Warszawa 2016, s. 184.

Materiał źródłowy do ćwiczenia 16 i 17

Tekst. O pracach nad jedną z ustaw 

Przy okazji prac nad kwotą wolną od podatku mieliśmy do czynienia z prawdziwym expressem. Wprawdzie pierwszy poselski projekt ustawy pojawił się 31 października, ale [de facto] nowe rozwiązania pojawiły się dopiero miesiąc później w Senacie. A cały proces legislacyjny przeprowadzono w zaledwie jeden dzień. 29 listopada 2016 r. przejdzie więc do historii polskiego parlamentaryzmu. Tego dnia ważną dla milionów Polaków ustawę skierowano do prac w Senacie, zdążono nanieść poprawki w Komisji Finansów Publicznych, przeprowadzono sprawozdanie, przegłosowano poprawki, szybko skierowano rozwiązania do Sejmu, a gdy ten powiedział [”tak”], jeszcze tego samego dnia prezydent […] podpisał ustawę.

CART96 Źródło: dostępny w internecie: www.money.pl.

Art. 123 Konstytucji RP 

 1. Rada Ministrów może uznać uchwalony przez siebie projekt ustawy za pilny, z wyjątkiem projektów ustaw podatkowych, ustaw dotyczących wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej, Sejmu, Senatu oraz organów samorządu terytorialnego, ustaw regulujących ustrój i właściwość władz publicznych, a także kodeksów. 2. Regulamin Sejmu oraz regulamin Senatu określają odrębności w postępowaniu Więcej arkuszy znajdziesz na stronie: arkusze.pl ustawodawczym w sprawie projektu pilnego. 3. W postępowaniu w sprawie ustawy, której projekt został uznany za pilny, termin jej rozpatrzenia przez Senat wynosi 14 dni, a termin podpisania ustawy przez Prezydenta Rzeczypospolitej wynosi 7 dni.

CART97 Źródło: Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm. (stan prawny na 15 marca 2023 r.).

Materiał źródłowy do ćwiczenia 18 i 19

Art. 156 ust 1. Konstytucji RP

 Członkowie Rady Ministrów ponoszą odpowiedzialność […] za naruszenie Konstytucji lub ustaw, a także za przestępstwa popełnione w związku z zajmowanym stanowiskiem.

CART98 Źródło: Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm. (stan prawny na 15 marca 2023 r.).

Materiał źródłowy do ćwiczenia 20 i 21

Fragment wyroku Trybunału Konstytucyjnego 

Sygn. akt U 6/04 

WYROK W  IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 17 stycznia 2006 r. 

Trybunał Konstytucyjny w składzie: […] po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy, Ministra Transportu i Budownictwa oraz Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 17 stycznia 2006 r., wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności: 

§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji, 

o r z e k a:

I: § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310) jest niezgodny:

 a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, Nr 175, poz. 1462, Nr 179, poz. 1486 i Nr 180, poz. 1494 i 1497), 

b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 

II: Przepis rozporządzenia powołanego w części I traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r.

CART99 Źródło: dostępny w internecie: trybunal.gov.pl.

Materiał źródłowy do ćwiczenia 22. 23 i 24

Przepisy prawne art. 121. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej 

1. Ustawę uchwaloną przez Sejm Marszałek Sejmu przekazuje Senatowi. 

2. Senat w ciągu 30 dni od dnia przekazania ustawy może ją przyjąć bez zmian, uchwalić poprawki albo uchwalić odrzucenie jej w całości. […] 

3. Uchwałę Senatu odrzucającą ustawę albo poprawkę zaproponowaną w uchwale Senatu […] uważa się za przyjętą, jeżeli Sejm nie odrzuci jej bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

CART100 Źródło: Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm. (stan prawny na 29 września 2022 r.).

Tabela. Wyniki głosowania w Sejmie RP dotyczące odrzucenia poprawki do ustawy zaproponowanej w uchwale Senatu RP