Ćwiczenia
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D7HH2PXE7
Bajkę Jeana de La Fontaine'a pod tytułem „Wilk i baranek" w tłumaczeniu Stanisława Trembeckiego czyta Krzysztof Kulesza
Wilk i baranekRacyja mocniejszego zawsze lepsza bywa.
Zaraz wam tego dowiodę.
Gdzie bieży krynica żywa,
Poszło jagniątko chlipać sobie wodę.
Wilk tam na czczo nadszedłszy, szukając napaści,
Rzekł do baraniego syna:
'I któż to zaśmielił waści,
Że się tak ważysz mącić mój napitek?
Nie ujdzie ci bez kary tak bezecna wina'.
Baranek odpowiada, drżąc z bojaźni wszytek:
'Ach, panie dobrodzieju, racz sądzić w tej sprawie
Łaskawie.
Obacz, że niżej ciebie, niżej stojąc zdroju
Nie mogę mącić pańskiego napoju'.
'Cóż? Jeszcze mi zadajesz kłamstwo w żywe oczy?!
PoczkajPoczkaj no, języku smoczy,
I tak rok‑eś mię zelżyłrok‑eś mię zelżył paskudnymi słowy'.
'Cysiam jeszczeCysiam jeszcze, i na tom poprzysiąc gotowy,
Że mnie przeszłego roku nie było na świecie'.
'Czy ty, czy twój brat, czy który twój krewny,
Dość, że tego jestem pewny,
Że wy mi honor szarpiecie;
Psy, pasterze i z waszą archandyjąarchandyją całą
Szczekacie na mnie, gdzie tylko możecie.
Muszę tedy wziąć zemstę okazałą'.
Po tej skończonej perorze
Łapes jak swego i zębami porze.Źródło: Stanisław Trembecki, Wilk i baranek, [w:] Zdzisław Libera, Poezja polska wieku XVIII, Warszawa 1976, s. 247.
Wyjaśnij, czemu służy w tekście ujawnienie się narratora.
Jaką funkcję pełni rozpoczynanie tekstu od morału? Uzasadnij odpowiedź.
Scharakteryzuj baranka i wilka z tekstu Trembeckiego. Na czym polega alegoryczny typ tych bohaterów? Odpowiedź uzasadnij.
Wyobraź sobie, jak wyglądali bohaterowie bajki: wilk i baranek, i opisz ich w kilku zdaniach.
Udowodnij, że ukazane przez Trembeckiego zwierzęta to postacie literackie mające czarno‑białe charaktery.
Wyjaśnij, w jaki sposób wers 'Wilk tam na czczo nadszedłszy, szukając napaści' niszczy ewentualną nadzieję na szczęśliwe zakończenie utworu.
Wyjaśnij, jaką funkcję w tekście pełni nazywanie przez wilka swego rozmówcy 'baranim synem', a nie barankiem lub jagniątkiem.
Zbierz argumenty do dyskusji na temat: 'Język w służbie agresji'.
Przeczytaj wers opisujący zachowanie baranka po pierwszej przemowie wilka.
Czy w tym zachowaniu jest coś zaskakującego? Odpowiedź uzasadnij.
Przypomnij sobie zachowanie wilka. Czy w takiej postawie jest coś zaskakującego? Odpowiedź uzasadnij.
Baranek, przemawiając do wilka, stosował pewne sposoby perswazji, które miały przekonać przeciwnika, że tamten się myli. Które to chwyty? Zacytuj odpowiedni fragment wiersza i go skomentuj.
Czy według ciebie podany na początku morał jest odpowiednio dobrany do treści? Odpowiedź uzasadnij.
Spróbuj sformułować morał bajki własnymi słowami, zachowując jego sens.
Napisz wypowiedź o charakterze argumentacyjnym na temat: 'Czy rzeczywiście nieuchronnie siła triumfuje nad prawdą i sprawiedliwością?'. Rozważ problem odwołując się do:
- bajki Wilk i baranek Stanisława Trembeckiego,
- wybranej lektury obowiązkowej,
- wybranego tekstu kultury.
Przedstaw również swoje zdanie i je uzasadnij. Twoja praca powinna liczyć
co najmniej 400 wyrazów.