Wstaw w tekst odpowiednie wyrażenia. Architektura barokowa rozwijała się w dwóch nurtach: 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne, związanym z budowlami sakralnymi głoszącymi chwałę Kościoła, i 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne, odpowiadającym potrzebom świeckich realizacji 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne. Bez względu jednak na typ budowli, barokowe założenia były z reguły 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne, posiadały 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne kompozycję i często bogatą 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne. Budynki sakralne chętnie lokowano na planie 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne.
Wstaw w tekst odpowiednie wyrażenia. Architektura barokowa rozwijała się w dwóch nurtach: 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne, związanym z budowlami sakralnymi głoszącymi chwałę Kościoła, i 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne, odpowiadającym potrzebom świeckich realizacji 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne. Bez względu jednak na typ budowli, barokowe założenia były z reguły 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne, posiadały 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne kompozycję i często bogatą 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne. Budynki sakralne chętnie lokowano na planie 1. rezydencjonalnych, 2. centralnym, 3. ekspresyjnym, 4. klasycyzującym, 5. dekorację, 6. dynamiczną, 7. monumentalne.
R12U13nUnqjaZ
Ćwiczenie 2
Zaznacz cechy architektury barokowej. Możliwe odpowiedzi: 1. monumentalizm, 2. stosowanie efektów światłocieniowych, 3. oszczędność dekoracji, 4. podkreślanie osi budynku, np. przez symetrię dekoracji, ryzalit części środkowej, 5. w budowlach sakralnych stosowane plany krzyża łacińskiego z długim transeptem, 6. faliste fasady, 7. kopuły
R54TbCa2kcsjG
Ćwiczenie 3
Przeczytaj fragment opisujący Kościół św. Karola przy Czterech Fontannach (wł. San Carlo alle Quattro Fontane) w Rzymie, którego architektem był Francesco Borromini (1599–1667). Zaznacz w tekście cechy budowli, które można uznać za charakterystyczne dla barokowej architektury. Kościół, na razie bez fasady, został wzniesiony w latach 1638–1641 i pomimo skromnych rozmiarów, co dało początek potocznie używanemu zdrobnieniu – San Carlino – odegrał przełomową rolę w rozwoju architektury włoskiej [...]. Borromini wyszedł od idealnej koncepcji geometrycznej, stopniowo dostosowując ją do potrzeb funkcjonalnych i kształtu działki. Ostatecznie kościół otrzymał rzut będący formą pośrednią pomiędzy krzyżem i elipsą, a wszystkie ściany zostały zarysowane miękką linią. Przykrycie stanowi owalna kopuła, podwyższona optycznie przez formę zmniejszających się ku środkowi kasetonów, spoczywająca na systemie łuków i pendentywów, umożliwiającym jej połączenie z falistymi murami nawy. Płynna i jednolita forma budowli jest zupełnie odmienna od rozwiązań tradycyjnych, wyraźnie odgraniczających poszczególne jednostki przestrzenne. Fasada kościoła, zwanego ze względu na niezwykłość otoczenia San Carlo alle Quattro Fontane, rozpoczęta dopiero w 1665 roku, jest ostatnim dziełem Borrominiego. I tu linia muru zarysowana jest faliście. Kompozycja składa się z dwóch podobnie potraktowanych kondygnacji o podziałach finezyjnie zestrojonych za pomocą wielkiego i małego porządku [...] oraz bogatą dekoracją rzeźbiarską.
Przeczytaj fragment opisujący Kościół św. Karola przy Czterech Fontannach (wł. San Carlo alle Quattro Fontane) w Rzymie, którego architektem był Francesco Borromini (1599–1667). Zaznacz w tekście cechy budowli, które można uznać za charakterystyczne dla barokowej architektury. Kościół, na razie bez fasady, został wzniesiony w latach 1638–1641 i pomimo skromnych rozmiarów, co dało początek potocznie używanemu zdrobnieniu – San Carlino – odegrał przełomową rolę w rozwoju architektury włoskiej [...]. Borromini wyszedł od idealnej koncepcji geometrycznej, stopniowo dostosowując ją do potrzeb funkcjonalnych i kształtu działki. Ostatecznie kościół otrzymał rzut będący formą pośrednią pomiędzy krzyżem i elipsą, a wszystkie ściany zostały zarysowane miękką linią. Przykrycie stanowi owalna kopuła, podwyższona optycznie przez formę zmniejszających się ku środkowi kasetonów, spoczywająca na systemie łuków i pendentywów, umożliwiającym jej połączenie z falistymi murami nawy. Płynna i jednolita forma budowli jest zupełnie odmienna od rozwiązań tradycyjnych, wyraźnie odgraniczających poszczególne jednostki przestrzenne. Fasada kościoła, zwanego ze względu na niezwykłość otoczenia San Carlo alle Quattro Fontane, rozpoczęta dopiero w 1665 roku, jest ostatnim dziełem Borrominiego. I tu linia muru zarysowana jest faliście. Kompozycja składa się z dwóch podobnie potraktowanych kondygnacji o podziałach finezyjnie zestrojonych za pomocą wielkiego i małego porządku [...] oraz bogatą dekoracją rzeźbiarską.
Jan K. Ostrowski, Sztuka włoska XVII i pierwszej połowy XVII wieku, [w:] Sztuka świata, t. 7, pod red. A. Lewickiej‑Morawskiej, Warszawa 1994, s. 29.
1
Ćwiczenie 3
RDfninwqcxyhW
Kościół, na razie bez fasady, został wzniesiony w latach 1638–1641 i pomimo skromnych rozmiarów, co dało początek potocznie używanemu zdrobnieniu – San Carlino – odegrał przełomową rolę w rozwoju architektury włoskiej (...). Borromini wyszedł od idealnej koncepcji geometrycznej, stopniowo dostosowując ją do potrzeb funkcjonalnych i kształtu działki. Ostatecznie kościół otrzymał rzut będący formą pośrednią pomiędzy krzyżem i elipsą, a wszystkie ściany zostały zarysowane miękką linią. Przykrycie stanowi owalna kopuła, podwyższona optycznie przez formę zmniejszających się ku środkowi kasetonów, spoczywająca na systemie łuków i pendentywów, umożliwiającym jej połączenie z falistymi murami nawy. Płynna i jednolita forma budowli jest zupełnie odmienna od rozwiązań tradycyjnych, wyraźnie odgraniczających poszczególne jednostki przestrzenne. Fasada kościoła, zwanego ze względu na niezwykłość otoczenia San Carlo alle Quattro Fontane, rozpoczęta dopiero w 1665 roku, jest ostatnim dziełem Borrominiego. I tu linia muru zarysowana jest faliście. Kompozycja składa się z dwóch podobnie potraktowanych kondygnacji o podziałach finezyjnie zestrojonych za pomocą wielkiego i małego porządku (...) oraz bogatą dekoracją rzeźbiarską. (Uzupełnij).
Sprawdź w treści materiału, jakie wyróżniono cechy budowli barokowych. Zwróć uwagę na rzut budynku, kopułę, mury, linię budowli, dekoracje, kondygnacje.
Kościół o rzucie będącym formą pośrednią pomiędzy krzyżem i elipsą; wszystkie ściany budynku zostały zarysowane miękką linią; przykrycie budynku stanowi owalna kopuła podwyższona optycznie przez formę zmniejszających się ku środkowi kasetonów, spoczywająca na systemie łuków i pendentywów, umożliwiającym jej połączenie z falistymi murami nawy; forma budowli jest płynna i jednolita; linia muru zarysowana jest faliście; kondygnacje o podziałach finezyjnie zestrojonych za pomocą wielkiego i małego porządku; bogata dekoracja rzeźbiarska.
11
Ćwiczenie 4
Zapoznaj się z wierszem Jerzego Harasymowicza Kościół bernardynów Kraków. Jakie wrażenia wywołuje lektura utworu? Jakie znaczenie ma nadana dziełu forma? W jaki sposób współgra z architekturą baroku?
Rke2jxAlc62M9
Utwór ma niespotykany zapis graficzny. W każdym wersie znajduje się jedno lub dwa słowa, które w całości układają się strzałkę skierowaną w prawo. Baroku kanonada Fasada Bernardyn Bulardyn We wnęce Kapistran Się ściska Z księgami i wszędzie barok wysoki ćwiczą jak kwiczoł I małe kuraki parami z różami Szkielecik Żakiecik Nogami Pracując Ujmując Tym sobie Królestwa Niebieskie.
R16wi0pC7jvqI
(Uzupełnij).
Przypomnij sobie, jakie są założenia sztuki barokowej.
Wiersz ma graficzną, dynamiczną strukturę przywodzącą na myśl ruch: a dokładnie zwiedzanie barokowego kościoła wzdłuż nawy bocznej, przez kaplice, aż do ołtarza i z powrotem do wyjścia. Przedmioty, które mija pospiesznie obserwator barokowego kościoła, to elementy typowe dla przestawień sztuki tego okresu: zestawione kontrastowo elementy dekoracyjne (róże, ptaki, księgi), z atrybutami memento mori (szkielecik, księgi). „Baroku kanonada” to właśnie nagromadzenie barokowych detali, oszałamiających liczbą i kunsztem wykonania, wykorzystujących wszelkie środki wyrazu zgodnie z ideą sztuki kontrreformacyjnej, która miala oddziaływać na emocje wiernych.
11
Ćwiczenie 5
RyqO0YXlKg3GG1
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R17NRxzrjkwCA
(1) pierwowzór barokowej świątyni.
(2) jedna z polskich realizacji koncepcji założeń architektonicznych kościoła Il Gesù.
(3) warszawska rezydencja barokowa (arch. Augustyn Locci młodszy).
(4) jedna z pierwszych rezydencji zbudowana zgodnie z wyznacznikami baroku klasycyzującego. (Uzupełnij).
Jeszcze raz zapoznaj się z informacjami z sekcji Przeczytaj.
Il Gesù lub kościół zakonu jezuitów w Rzymie pw. Najświętszego Imienia Jezus
Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie lub Kościół Bożego Ciała w Nieświeżu lub kościół św. Kazimierza w Wilnie
Pałac w Wilanowie
Pałac Vaux le Vicomte w Maincy
1
Ćwiczenie 6
Wyjaśnij, jaką funkcję pełnił pałac w Wersalu.
R1Uq3WW9dfbKV
(Uzupełnij).
Przypomnij sobie, czyją siedzibą był Pałac w Wersalu.
Pałac w Wersalu pełnił funkcję reprezentacyjną. Był oficjalną rezydencją królewską.
1
Ćwiczenie 7
Przyjrzyj się fasadzie i wnętrzu kościoła Kamedułów na Bielanach. Zapisz co najmniej cztery barokowe elementy budowli.
R10zFRs0UQGnV
Ilustracja
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Kraków
Źródło: Zygmunt Put Zetpe0202, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.
RCDPHXRb9ibCB
Ilustracja
Wnętrze kościóła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Kraków
Źródło: Zygmunt Put Zetpe0202, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.
Poszukaj w internecie informacji na temat kościoła Kamedułów na Bielanach. Podaj co najmniej cztery barokowe elementy tej budowli.
RDpuuOgpyZCIF
(Uzupełnij).
Przypomnij sobie, co cechuje fasady kościołów barokowych: czy są symetryczne, jak wygląda podział na kondygnacje, czemu służy dekoracja rzeźbiarska. A jak kształtuje się główne wejście do świątyni. Zastanów się też, w jaki sposób dostosowywano wnętrza kościołów do celebracji obrzędów kościelnych, w których mieli aktywnie uczestniczyć wierni.
Cechy barokowe w fasadzie: monumentalizm, symetria, grube gzymsy, podział fasady na kondygnacje, zdobienie rzeźbiarskie podkreślające architektoniczne światłocienie fasady, obramienie wejścia głównego, tympanon.
Cechy barokowe we wnętrzach: wnętrze otwarte, przestrzenne, duża widoczność ołtarza, zniesienie podziału między częścią dla kapłanów i wiernych, halowy układ, brak naw, kaplice po bokach.
1
Ćwiczenie 8
Połącz element architektury barokowej z właściwym opisem, następnie przyporządkuj poszczególne elementy do odpowiedniej kategorii.
Rv2tiTAclQBme1
Połącz element architektury barokowej z właściwym opisem. entre court et jardin Możliwe odpowiedzi: 1. położony zazwyczaj w centralnej części budynku, mocno wysunięty i wystający z bryły jego fragment, 2. element architektoniczny fasady w formie trójkątnego szczytu, 3. nadwieszony na ścianie budowli występ w formie dobudówki, 4. część architektoniczna zamykająca prezbiterium, nawę lub transept, najczęściej okrągła lub na planie wieloboku, 5. reprezentacyjne założenia dworsko‑parkowe w układzie osiowym, z dziedzińcem honorowym, centralnie położonym pałacem i ogrodami na jego tyłach, 6. wysokie, sięgające od sufitu do podłogi okna doświetlające wnętrze, często zabezpieczone balustradą od zewnątrz portfenetr Możliwe odpowiedzi: 1. położony zazwyczaj w centralnej części budynku, mocno wysunięty i wystający z bryły jego fragment, 2. element architektoniczny fasady w formie trójkątnego szczytu, 3. nadwieszony na ścianie budowli występ w formie dobudówki, 4. część architektoniczna zamykająca prezbiterium, nawę lub transept, najczęściej okrągła lub na planie wieloboku, 5. reprezentacyjne założenia dworsko‑parkowe w układzie osiowym, z dziedzińcem honorowym, centralnie położonym pałacem i ogrodami na jego tyłach, 6. wysokie, sięgające od sufitu do podłogi okna doświetlające wnętrze, często zabezpieczone balustradą od zewnątrz ryzalit Możliwe odpowiedzi: 1. położony zazwyczaj w centralnej części budynku, mocno wysunięty i wystający z bryły jego fragment, 2. element architektoniczny fasady w formie trójkątnego szczytu, 3. nadwieszony na ścianie budowli występ w formie dobudówki, 4. część architektoniczna zamykająca prezbiterium, nawę lub transept, najczęściej okrągła lub na planie wieloboku, 5. reprezentacyjne założenia dworsko‑parkowe w układzie osiowym, z dziedzińcem honorowym, centralnie położonym pałacem i ogrodami na jego tyłach, 6. wysokie, sięgające od sufitu do podłogi okna doświetlające wnętrze, często zabezpieczone balustradą od zewnątrz wykusz Możliwe odpowiedzi: 1. położony zazwyczaj w centralnej części budynku, mocno wysunięty i wystający z bryły jego fragment, 2. element architektoniczny fasady w formie trójkątnego szczytu, 3. nadwieszony na ścianie budowli występ w formie dobudówki, 4. część architektoniczna zamykająca prezbiterium, nawę lub transept, najczęściej okrągła lub na planie wieloboku, 5. reprezentacyjne założenia dworsko‑parkowe w układzie osiowym, z dziedzińcem honorowym, centralnie położonym pałacem i ogrodami na jego tyłach, 6. wysokie, sięgające od sufitu do podłogi okna doświetlające wnętrze, często zabezpieczone balustradą od zewnątrz absyda Możliwe odpowiedzi: 1. położony zazwyczaj w centralnej części budynku, mocno wysunięty i wystający z bryły jego fragment, 2. element architektoniczny fasady w formie trójkątnego szczytu, 3. nadwieszony na ścianie budowli występ w formie dobudówki, 4. część architektoniczna zamykająca prezbiterium, nawę lub transept, najczęściej okrągła lub na planie wieloboku, 5. reprezentacyjne założenia dworsko‑parkowe w układzie osiowym, z dziedzińcem honorowym, centralnie położonym pałacem i ogrodami na jego tyłach, 6. wysokie, sięgające od sufitu do podłogi okna doświetlające wnętrze, często zabezpieczone balustradą od zewnątrz fronton Możliwe odpowiedzi: 1. położony zazwyczaj w centralnej części budynku, mocno wysunięty i wystający z bryły jego fragment, 2. element architektoniczny fasady w formie trójkątnego szczytu, 3. nadwieszony na ścianie budowli występ w formie dobudówki, 4. część architektoniczna zamykająca prezbiterium, nawę lub transept, najczęściej okrągła lub na planie wieloboku, 5. reprezentacyjne założenia dworsko‑parkowe w układzie osiowym, z dziedzińcem honorowym, centralnie położonym pałacem i ogrodami na jego tyłach, 6. wysokie, sięgające od sufitu do podłogi okna doświetlające wnętrze, często zabezpieczone balustradą od zewnątrz
Połącz element architektury barokowej z właściwym opisem. entre court et jardin Możliwe odpowiedzi: 1. położony zazwyczaj w centralnej części budynku, mocno wysunięty i wystający z bryły jego fragment, 2. element architektoniczny fasady w formie trójkątnego szczytu, 3. nadwieszony na ścianie budowli występ w formie dobudówki, 4. część architektoniczna zamykająca prezbiterium, nawę lub transept, najczęściej okrągła lub na planie wieloboku, 5. reprezentacyjne założenia dworsko‑parkowe w układzie osiowym, z dziedzińcem honorowym, centralnie położonym pałacem i ogrodami na jego tyłach, 6. wysokie, sięgające od sufitu do podłogi okna doświetlające wnętrze, często zabezpieczone balustradą od zewnątrz portfenetr Możliwe odpowiedzi: 1. położony zazwyczaj w centralnej części budynku, mocno wysunięty i wystający z bryły jego fragment, 2. element architektoniczny fasady w formie trójkątnego szczytu, 3. nadwieszony na ścianie budowli występ w formie dobudówki, 4. część architektoniczna zamykająca prezbiterium, nawę lub transept, najczęściej okrągła lub na planie wieloboku, 5. reprezentacyjne założenia dworsko‑parkowe w układzie osiowym, z dziedzińcem honorowym, centralnie położonym pałacem i ogrodami na jego tyłach, 6. wysokie, sięgające od sufitu do podłogi okna doświetlające wnętrze, często zabezpieczone balustradą od zewnątrz ryzalit Możliwe odpowiedzi: 1. położony zazwyczaj w centralnej części budynku, mocno wysunięty i wystający z bryły jego fragment, 2. element architektoniczny fasady w formie trójkątnego szczytu, 3. nadwieszony na ścianie budowli występ w formie dobudówki, 4. część architektoniczna zamykająca prezbiterium, nawę lub transept, najczęściej okrągła lub na planie wieloboku, 5. reprezentacyjne założenia dworsko‑parkowe w układzie osiowym, z dziedzińcem honorowym, centralnie położonym pałacem i ogrodami na jego tyłach, 6. wysokie, sięgające od sufitu do podłogi okna doświetlające wnętrze, często zabezpieczone balustradą od zewnątrz wykusz Możliwe odpowiedzi: 1. położony zazwyczaj w centralnej części budynku, mocno wysunięty i wystający z bryły jego fragment, 2. element architektoniczny fasady w formie trójkątnego szczytu, 3. nadwieszony na ścianie budowli występ w formie dobudówki, 4. część architektoniczna zamykająca prezbiterium, nawę lub transept, najczęściej okrągła lub na planie wieloboku, 5. reprezentacyjne założenia dworsko‑parkowe w układzie osiowym, z dziedzińcem honorowym, centralnie położonym pałacem i ogrodami na jego tyłach, 6. wysokie, sięgające od sufitu do podłogi okna doświetlające wnętrze, często zabezpieczone balustradą od zewnątrz absyda Możliwe odpowiedzi: 1. położony zazwyczaj w centralnej części budynku, mocno wysunięty i wystający z bryły jego fragment, 2. element architektoniczny fasady w formie trójkątnego szczytu, 3. nadwieszony na ścianie budowli występ w formie dobudówki, 4. część architektoniczna zamykająca prezbiterium, nawę lub transept, najczęściej okrągła lub na planie wieloboku, 5. reprezentacyjne założenia dworsko‑parkowe w układzie osiowym, z dziedzińcem honorowym, centralnie położonym pałacem i ogrodami na jego tyłach, 6. wysokie, sięgające od sufitu do podłogi okna doświetlające wnętrze, często zabezpieczone balustradą od zewnątrz fronton Możliwe odpowiedzi: 1. położony zazwyczaj w centralnej części budynku, mocno wysunięty i wystający z bryły jego fragment, 2. element architektoniczny fasady w formie trójkątnego szczytu, 3. nadwieszony na ścianie budowli występ w formie dobudówki, 4. część architektoniczna zamykająca prezbiterium, nawę lub transept, najczęściej okrągła lub na planie wieloboku, 5. reprezentacyjne założenia dworsko‑parkowe w układzie osiowym, z dziedzińcem honorowym, centralnie położonym pałacem i ogrodami na jego tyłach, 6. wysokie, sięgające od sufitu do podłogi okna doświetlające wnętrze, często zabezpieczone balustradą od zewnątrz
RwFhhKZT9qphK
Elementy w budowlach świeckich Możliwe odpowiedzi: 1. portfenetr, 2. wykusz, 3. absyda, 4. ryzalit, 5. fronton, 6. entre court et jardin Elementy w budowlach sakralnych Możliwe odpowiedzi: 1. portfenetr, 2. wykusz, 3. absyda, 4. ryzalit, 5. fronton, 6. entre court et jardin
Elementy w budowlach świeckich Możliwe odpowiedzi: 1. portfenetr, 2. wykusz, 3. absyda, 4. ryzalit, 5. fronton, 6. entre court et jardin Elementy w budowlach sakralnych Możliwe odpowiedzi: 1. portfenetr, 2. wykusz, 3. absyda, 4. ryzalit, 5. fronton, 6. entre court et jardin
1
Ćwiczenie 9
Zapoznaj się z fragmentem osiemnastowiecznego poematu opisowego Gościniec abo krótkie opisanie Warszawy Adama Jarzębskiego, który przedstawia kaplicę loretańską Kościoła Matki Bożej Loretańskiej na warszawskiej Pradze. Wyjaśnij nieznane ci pojęcia za pomocą dostępnych źródeł. Które, twoim zdaniem, cechy budowli opisane w tekście mogą świadczyć o ich barokowej formie? Uzasadnij swój wybór.
Zapoznaj się z fragmentem osiemnastowiecznego poematu opisowego Gościniec abo krótkie opisanie Warszawy Adama Jarzębskiego, który przedstawia kaplicę loretańską Kościoła Matki Bożej Loretańskiej na warszawskiej Pradze. Wyjaśnij nieznane ci pojęcia za pomocą dostępnych źródeł. Które, twoim zdaniem, cechy budowli opisane w tekście mogą świadczyć o ich barokowej formie? Uzasadnij swój wybór.
Zapoznaj się z fragmentem osiemnastowiecznego poematu opisowego Gościniec abo krótkie opisanie Warszawy Adama Jarzębskiego, który przedstawia kaplicę loretańską Kościoła Matki Bożej Loretańskiej na warszawskiej Pradze. Wyjaśnij nieznane ci pojęcia za pomocą dostępnych źródeł. Które, twoim zdaniem, cechy budowli opisane w tekście mogą świadczyć o ich barokowej formie? Uzasadnij swój wybór.
Przeczytaj fragment XVII‑wiecznego poematu opisowego Gościniec abo krótkie opisanie Warszawy Adama Jarzębskiego, który przedstawia kaplicę loretańską Kościoła Matki Bożej Loretańskiej na warszawskiej Pradze. Wyjaśnij nieznane ci pojęcia za pomocą dostępnych źródeł. Które, twoim zdaniem, cechy budowli opisane w tekście mogą świadczyć o ich barokowej formie? Uzasadnij swój wybór.
Adam JarzębskiGościniec abo krótkie opisanie Warszawy
Kaplica Lauretańska w Pradze
W bok Lauretańska kaplica (Przy niej cmentarz i ulica) ZmurowanazmurowanaZmurowana na kształt takiej Drugiej w Lorecie, jednakiejjednakiejjednakiej. Tamta w pół kościoła z muru StoitamtaStoi, wierzch biały z marmuru; Na niej historyjehistoryjehistoryje różne, Wyrażono je, nie próżnewyrażonoWyrażono je, nie próżne; W sklepieniu okno pod wierzchem, Żeby od lamp fumyfumyfumy wierzchem Wychodziły, dla zaduchudladla zaduchu Tak od zgromadnego duchu. Ma dwoje drzwi przeciw sobiedwojeMa dwoje drzwi przeciw sobie, Trzecie w dymensyją obietrzecieTrzecie w dymensyją obie. A ołtarz od srebra złotemołtarzołtarz od srebra złotem, Z dyjamentami klejnotem Od monarchów ozdobiony, Wewnątrz sprostasprostasprosta w mur zrobiony. (...)
cw9 Źródło: Adam Jarzębski, Gościniec abo krótkie opisanie Warszawy.
RWt8hrYNb0wyA
(Uzupełnij).
Wymień najważniejsze cechy architektury barokowej, odpowiadając na pytania:
Jaki materiał budulcowy – szczególnie w architekturze sakralnej – był popularny w baroku ze względu na swoją ozdobność?
Jak wyglądała dekoracja budowli? Jaką tematykę często prezentowała? Co mogą przykładowo przedstawiać „historyje”?
Co znajduje się na sklepieniu świątyni? Jaki element architektoniczny stosowano, by doświetlić wnętrze?
Jak wygląda wejście do budowli?
Jak wygląda ołtarz?
Wiersz opisuje kaplicę loretańską Kościoła Matki Bożej Loretańskiej, wzorowaną na Santa Casa w Loreto. Tekst wskazuje elementy, które sugerują barokowy styl budowli: jako surowiec, charakterystyczny dla tego okresu w sztuce, wymieniony został biały marmur. „Historyje” mogą odnosić się do popularnego w baroku rozpowszechniania kultu świętych – tutaj jako historie z życia Matki Boskiej, przedstawione być może w formie dekoracji pełnej elementów rzeźbiarskich i płaskorzeźb: „wyrażono je, nie próżne”. Wnętrze doświetlone jest oknem dachowym – w wielu realizacjach barokowych odpowiednie światło pozwalało wydobywać dekoracyjne elementy rzeźbiarskie i architektoniczne. Ponadto wejście do kaplicy ujęte jest dwuskrzydłowymi, wielkimi drzwiami, znajdując odzwierciedlenie w charakterystycznych dla baroku bogato zdobionych portalach, często z wysokimi zwieńczeniami. Barokowy jest też bogato zdobiony ołtarz ze złoceniami i srebrzeniami, inkrustowany szlachetnymi kamieniami.
abo
abo – albo, lub
zmurowana
zmurowana – zbudowana
jednakiej
jednakiej – podobnej
tamta
tamta w pół kościoła z muru stoi – tamta stoi w połowie kościoła (w środku)
historyje
historyje – historie
wyrażono
Wyrażono je, nie próżne – nie przypadkiem je wyrażono
fumy
fumy – dymy (od świec)
dwoje
ma dwoje drzwi przeciw sobie – ma naprzeciwko siebie dwoje drzwi
dla
zaduchu ...dla zaduchu / Tak od zgromadnego duchu – z powodu zaduchu wywołanego przez zgromadzone wyziewy
trzecie
trzecie w dymensyją obie – (łac. dymensja – wymiar, rozmiar, odstęp, przedział) ma trzecie drzwi w połowie między tamtymi dwoma
ołtarz
ołtarz od srebra złotem, / Z dyjamentami klejnotem / Od monarchów ozdobiony – ołtarz ze srebra, ozdobiony złotem i klejnotem z diamentami, podarowanymi przez monarchów
