Fotografia nieznanego autora przedstawia widok na fragment kamiennej ściany, na której znajdują się inskrypcje w języku łacińskim. Ściana jest koloru złotego i widoczne są na niej liczne ubytki uniemożliwiające przeczytanie większej części inskrypcji.
Fotografia nieznanego autora przedstawia widok na fragment kamiennej ściany, na której znajdują się inskrypcje w języku łacińskim. Ściana jest koloru złotego i widoczne są na niej liczne ubytki uniemożliwiające przeczytanie większej części inskrypcji.
Deklinacja V
1
Ważne daty
753 p.n.e. – legendarna data założenia Rzymu
59 p.n.e.-17 n.e. – lata życa Tytusa Liwiusza
1
Scenariusz lekcji dla nauczyciela
RkP5dqMpTot7w
Scenariusz zajęć do pobrania.
Scenariusz zajęć do pobrania.
1
I. W zakresie kompetencji językowych. Uczeń:
1. zna i rozpoznaje następujące formy morfologiczne z zakresu gramatyki języka łacińskiego:
a) formy fleksyjne rzeczowników regularnych deklinacji V.
6. zna podstawowe techniki przekładu tekstu łacińskiego;
7. zna zasady tworzenia spójnego i zgodnego z polską normą językową przekładu z języka łacińskiego na język polski;
Nauczysz się
tłumaczyć z języka polskiego na łacinę oraz z łaciny na język polski formy rzeczowników deklinacji V;
odmieniać rzeczowniki wg deklinacji V;
tłumaczyć tekst i odpowiadać na proste pytania związane z tekstem w języku łacińskim;
tworzyć definicje wyrazów w języku łacińskim;
pisać krótki tekst w języku łacińskim;
posługiwać słownictwem z języka łacińskiego;
dostrzegać powiązania między światem starożytnym, a współczesnym;
VI Sprawy publiczne przyciągają ludzi dobrych i złych.
VII Istnieją różne formy republiki.
VIII Pracowici ludzie wspierają sprawy publiczne.
IX Dobry mówca nie unika spraw publicznych.
X Nie chcę rozmawiać o sprawach publicznych.
Odmiana deklinacji V
Według deklinacji V odmieniają się wyrazy rodzaju żeńskiego zakończone w Nom.sing. na – es, a w genetivie na –ei.
Deklinacja V
Cāsus
Singulāris
Plūrālis
Nōminātīvus
Rēs
Rēs
Genetīvus
Reī
Rērum
Dativus
Reī
Rēbus
Accūsātīvus
Rem
Rēs
Ablātīvus
Rē
Rēbus
Vocātīvus
Rēs
Rēs
Rzeczownik rēs
RGCPMOT7SBDC8
RV36DFQZ39VVO
Jasne, kremowe tło. U góry, na środku, duży czarny napis „Salvete”. Niżej, na środku, mniejszy napis „rēs reī” (f) d. V.: z kreskami nad samogłoskami i skrótami w nawiasie.
transkrypcja
Salvete amici! Każdy język ma swoje słowo‑wytrych. Słowo, które pasuje do wielu konstrukcji zdaniowych. Na pewno wszyscy zauważyliśmy nadużywanie w języku polskim słów „fajny” czy „kultowy”. W języku angielskim słowem‑wytrychem jest niewątpliwie „think” czy „made”. Czy w łacinie istniały słowa‑wytrychy? Jak każdy inny język, tak i łacina znalazła klucz, który pasował do niemal wszystkich zdań. Tym kluczem jest słowo „res”. Czy wiecie, ile razy to słowo pojawiło się w tekstach łacińskich? 133 325 razy. I to u samych najznamienitszych. Cyceron, Plaut, Wergiliusz czy Cezar. Wszyscy najsłynniejsi przedstawiciele literatury rzymskiej znali i często używali słowa „res”.
R189XO11Q22AH
RCQ6O226RKHMS
Jasne, kremowe tło. Na środku duży czarny tekst w kilku wierszach: „Res” – „rzecz, przedmiot, coś, sprawa, interes, wydarzenie, fakt, okoliczność, czyn.”
transkrypcja
Rzeczownik rēs reī, swoim znaczeniem przypomina angielskie słowo „thing”. Możemy go bowiem przetłumaczyć jako: rzecz, przedmiot, coś, sprawa, interes, wydarzenie, fakt, okoliczność, czyn. Znaczeń podstawowych słówka „res” jest kilkanaście, ale na tym lista się nie kończy. Skoro „res” to słowo klucz, łatwo łączy się też z innymi wyrazami, tworząc nowe znaczenia.
R7NEXTC4611S7
R1SCJM3E371Z4
Jasne, kremowe tło. Po lewej stronie, jedna pod drugą, osiem linii czarnego tekstu (wszystkie w języku łacińskim) z kreskami nad samogłoskami: „rēs pūblica”, „rēs pūblicae”, „rēs secundae”, „rēs adversae”, „rēs familiāris”, „rēs rūstica”, „rēs corporālēs”, „rēs incorporālēs”.
transkrypcja
Oto one: rēs pūblica, rēs pūblicae. Rēs pūblica, od której pochodzą wyrazy Republika i Rzeczpospolita, to oczywiście państwo, czyli Imperium Rzymskie. Jednak w liczbie mnogiej zmienia się odrobinę znaczenie. Są to już sprawy publiczne. Rzeczownik res odnosi się także do przewrotności losu. Rēs secundae oznaczają pomyślność, sprzyjające okoliczności. Rēs adversae – wszelkiego rodzaju przeciwności losu. Kolejne dwa zwroty z rzeczownikiem res to rēs familiāris, czyli majątek, oraz rēs rūstica – rolnictwo. A teraz coś dla miłośników prawa. Res incorporales. Według prawa rzymskiego termin rēs corporālēs oznaczał wszystkie dobra naturalne, których można dotknąć, np. grunty, niewolnicy, dobra ruchome, nieruchomości. Zaś rēs incorporālēs były to dobra niematerialne, abstrakcyjne, np. spadek. A współcześnie używa się tego pojęcia do określenia praw autorskich czy wynalazczych.
RMLVZ3DKAGU6Z
R82X3F9GSH5EV
Jasne, kremowe tło. U góry po lewej czarny tekst w formie numerowanej listy (1–6). W punktach pojawiają się łacińskie wyrażenia „Rēs”, „Rēs reī”, „rēs pūblica”, „rēs pūblicae”, „rēs secundae”, „rēs adversae” oraz polskie objaśnienia „czyli łacińskie słowo wytrych”, „rzecz, przedmiot, coś…”, „państwo”, „sprawy państwowe”, „powodzenie”, „przeciwności losu”.
transkrypcja
Tematem naszego dzisiejszego spotkania jest łacińskie słowo wytrych, czyli res. Popatrzmy jeszcze raz na poznane wyrażenia: res - czyli łacińskie słowo wytrych. Rēs reī - rzecz, przedmiot, coś, sprawa, interes, wydarzenie, fakt, okoliczność, czyn. Rēs pūblica - państwo. Rēs pūblicae - sprawy państwowe. Rēs secundae - powodzenie. Rēs adversae - przeciwności losu.
R1FPF6BPBX8P6
R6BBM4MGNRTV3
Jasne, kremowe tło. U góry po lewej czarny tekst w formie numerowanej listy (7–10). W punktach występują łacińskie hasła „rēs familiāris”, „rēs rūstica”, „rēs corporālēs”, „rēs incorporālēs” oraz polskie objaśnienia „majątek”, „rolnictwo”, definicja dóbr materialnych w prawie rzymskim z przykładami, oraz definicja rzeczy niematerialnych z odniesieniem do praw autorskich.
transkrypcja
Rēs familiāris - majątek. Rēs rūstica - rolnictwo. Rēs corporālēs - według prawa rzymskiego wszystkie dobra naturalne, których można dotknąć, np. grunty, niewolnicy, dobra ruchome, nieruchomości. Rēs incorporālēs - w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, współcześnie prawa autorskie. I jeszcze dwa wyrażenia, które przydadzą się wszystkim romantykom: Res veneris – miłość fizyczna. Res luxoria – małżeństwo.
Głośność lektora
Głośność muzyki
Zadania cz. 1
R1TPn6F3lMYRY
Ćwiczenie 1
Przeczytaj poniższy tekst i wstaw do niego brakujące słowa. Możliwe odpowiedzi: 1. aciē, 2. faciēs, 3. diē, 4. Merīdiē, 5. fidem, 6. plānitiem, 7. Cānitiēs, 8. rabiēs
Tekst: Tu uzupełnij sōl Tu uzupełnij illūstrābat. Iūlia prope vīllam sedēbat sed eius Tu uzupełnij neque Tu uzupełnij neque spem exprimēbat. In faciē eius Tu uzupełnij enim oriēbātur, quia Iūlia īrāta erat. Cūr? Hāc Tu uzupełnij puella in hortō sedēns prīmum capillum cānum in capite suō inveniēbat. Tu uzupełnij capillī eius rabiēī causa erat. Itaque Iūlia cultrum capiēbat et Tu uzupełnij capillum cānum caedēbat. Deinde arrīdēns in speculō sē contemplābātur. Varium et mūtābile semper fēmina!
Przeczytaj poniższy tekst i wstaw do niego brakujące słowa. Możliwe odpowiedzi: 1. aciē, 2. faciēs, 3. diē, 4. Merīdiē, 5. fidem, 6. plānitiem, 7. Cānitiēs, 8. rabiēs
Tekst: Tu uzupełnij sōl Tu uzupełnij illūstrābat. Iūlia prope vīllam sedēbat sed eius Tu uzupełnij neque Tu uzupełnij neque spem exprimēbat. In faciē eius Tu uzupełnij enim oriēbātur, quia Iūlia īrāta erat. Cūr? Hāc Tu uzupełnij puella in hortō sedēns prīmum capillum cānum in capite suō inveniēbat. Tu uzupełnij capillī eius rabiēī causa erat. Itaque Iūlia cultrum capiēbat et Tu uzupełnij capillum cānum caedēbat. Deinde arrīdēns in speculō sē contemplābātur. Varium et mūtābile semper fēmina!
Odpowiedz na pytanie do tekstu z zadania nr 1 wybierając właściwą odpowiedź.Quid faciēs Iūliae exprimēbat? Możliwe odpowiedzi: 1. spem, 2. fidem, 3. rabiem
R1eDZz5UGHCo2
Ćwiczenie 3
Odpowiedz na pytanie do tekstu z zadania nr 1 wybierając właściwą odpowiedź.
Quā dē causā Iūliā īrāta erat? Możliwe odpowiedzi: 1. Sōl plānitiem illūstrābat., 2. Cānitiēs capillī eius rabiēī causa erat., 3. Iūlia aciē capillum cānum caedēbat
R1UuEIIoy6Egw
Ćwiczenie 4
Odpowiedz na pytanie do tekstu z zadania nr 1 wybierając właściwą odpowiedź.
Quō colōre capillum Iūlia inveniēbat? Możliwe odpowiedzi: 1. capillum ātrum, 2. capillum rubrum, 3. capillum album
RiE68XaZs8FSV
Ćwiczenie 5
Odpowiedz na pytanie do tekstu z zadania nr 1 wybierając właściwą odpowiedź.
Odpowiedz na pytanie do tekstu z zadania nr 1 wybierając właściwą odpowiedź.
Quid sententia postrēma significat? Możliwe odpowiedzi: 1. Fēmina semper eadem est., 2. Femina semper mutatur., 3. Fēmina est caput et fīnis familiae.
ma6982868c4234646_0000000000005
W południe słońce oświetlało równinę. Julia siedziała obok posiadłości, lecz jej twarz nie wyrażała ani wiary, ani nadziei. Na jej twarzy jawiła się złość, ponieważ Julia była zdenerwowana. Dlaczego? Tego dnia dziewczynka, siedząc w ogrodzie, znalazła na swojej głowie pierwszy siwy włos. Przyczyną jej złości była siwizna jej włosów. Z tego powodu Julia złapała za nóż i odcięła nim siwy włos. Następnie ze śmiechem oglądała się w lustrze. Kobieta zawsze niestała i zmienna!
Tłumaczenia: Autor opracowania
Rf4lTTPTRifjh
Ćwiczenie 7
Połącz wyrażenia łacińskie z rzeczownikiem res z ich polskimi tłumaczeniami. rēs pūblica Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs pūblicae Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs secundae Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs adversae Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs familiāris Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs gestae Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs uxōria Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs rūstica Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs Veneris Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs incorporālēs Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo
Połącz wyrażenia łacińskie z rzeczownikiem res z ich polskimi tłumaczeniami. rēs pūblica Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs pūblicae Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs secundae Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs adversae Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs familiāris Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs gestae Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs uxōria Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs rūstica Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs Veneris Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo rēs incorporālēs Możliwe odpowiedzi: 1. rolnictwo, 2. miłośc fizyczna, 3. państwo, 4. w prawie rzymskim rzeczy niematerialne, 5. majątek, 6. przeciwności losu, 7. sprawy państwowe, 8. dzieje, 9. powodzenie, 10. małżeństwo
Ćwiczenie 8
RM2yxtVPW6ZBv1
Ilustracja przedstawia kobietę ubraną w ciemną bluzkę oraz sweter. Kobieta ma długie ciemne włosy, związane w kucyk. Postać siedzi lekko pochylona do przodu. Ma zamknięte oczy. Jej łokcie spoczywają na kolanach, a brodę opiera na dłoniach.
ZDJĘCIE 1, goo.gl, CC BY 3.0.
RaxmDdNdUrxu51
Ilustracja przedstawia książki w bibliotece. Kilka książek leży otwartych na stole.
ZDJĘCIE 2, wikimedia.org, CC BY 3.0.
R12KCRRtDgzFh1
Ilustracja przedstawia osobę bezdomną. Postać ubrana w kurtkę oraz czapkę, leży na materacu, przykryta kołdrą i czyta książkę.
ZDJĘCIE 3, online-skills, CC BY 3.0.
R1QRlkVlsqiqP1
Ilustracja przedstawia rzeźbę „Popiersie Tytusa Liwiusza” autorstwa Andrea Riccio. Rzeźba ukazuje postać mężczyzny o krótkich włosach i lekkim zaroście. Mężczyzna ma ostre i wyraźne rysy twarzy. Spogląda przed siebie. Postać ma smutny wyraz twarzy.
Andrea Riccio, „Popiersie Tytusa Liwiusza”, XV w., Muzeum Narodowe w Warszawie, wikimedia.org, CC BY 3.0.
RL7uaoG4vUUHr1
Ilustracja przedstawia półkę, na której stoją książki.
ZDJĘCIE 5,vo.msecnd.net, CC BY 3.0.
RQelFn5YZWH5a
"Zapoznaj się z ilustracjami. Uzupełnij zdania właściwymi rzeczownikami. Numeracja zdjęć odpowiada numeracji zdań." 1. Bonā Tu uzupełnij id fēcit. 2. Tu uzupełnij eius librōrum mihi placet. 3. Contrā Tu uzupełnij, spērō. 4. Līvius scrīptor Tu uzupełnij gestārum erat. 5. Nūlla Tu uzupełnij sine līneā.
"Zapoznaj się z ilustracjami. Uzupełnij zdania właściwymi rzeczownikami. Numeracja zdjęć odpowiada numeracji zdań." 1. Bonā Tu uzupełnij id fēcit. 2. Tu uzupełnij eius librōrum mihi placet. 3. Contrā Tu uzupełnij, spērō. 4. Līvius scrīptor Tu uzupełnij gestārum erat. 5. Nūlla Tu uzupełnij sine līneā.
Inna wersja zadania
Wybierz jedno słówko ze słowniczka łacińsko‑polskie i ułóż z nim zdanie.
R1O6pwlBS9us0
Ćwiczenie 9
Słowa połącz w pary tak, by składały się na nią formy liczby pojedynczej i mnogiej tego samego przypadka np. faciēs–faciēs (Nōminātīvus). faciē Możliwe odpowiedzi: 1. faciērum, 2. faciēbus, 3. faciēs faciem Możliwe odpowiedzi: 1. faciērum, 2. faciēbus, 3. faciēs faciēī Możliwe odpowiedzi: 1. faciērum, 2. faciēbus, 3. faciēs
Słowa połącz w pary tak, by składały się na nią formy liczby pojedynczej i mnogiej tego samego przypadka np. faciēs–faciēs (Nōminātīvus). faciē Możliwe odpowiedzi: 1. faciērum, 2. faciēbus, 3. faciēs faciem Możliwe odpowiedzi: 1. faciērum, 2. faciēbus, 3. faciēs faciēī Możliwe odpowiedzi: 1. faciērum, 2. faciēbus, 3. faciēs
Rxynu3z2SoBbl
Ćwiczenie 10
Połacz w pary rzeczowniki deklinacji V z ich definicjami. Aciēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Fidēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Spēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Faciēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Rabiēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Speciēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Merīdiēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Plānitiēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Seriēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Cānitiēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus.
Połacz w pary rzeczowniki deklinacji V z ich definicjami. Aciēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Fidēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Spēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Faciēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Rabiēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Speciēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Merīdiēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Plānitiēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Seriēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus. Cānitiēs Możliwe odpowiedzi: 1. dum spērās eā tibi est., 2. acrīs pars cultrī., 3. imāgō; genus., 4. color capillōrum, quī senectūtem significant., 5. cum īrātī sumus hic affectus oritur., 6. pars diēī – sōl altissimē in caelō est., 7. pars capitis, ubi oculī, nāsus et os sitī sunt., 8. quī crēdunt eam habent., 9. unus post alterum., 10. terra campestrīs sine montibus et vallibus.
Zadania otwarte
Polecenie 2
Poszukaj nazw współczesnych (firm, organizacji itp.) zawierających słowa poznane na dzisiejszej lekcji. Opisz krótko, czy wykorzystana łacińska nazwa jest adekwatna do działalności np. firmy.
R14qb2DmI0yyN
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.
Polecenie 3
W słowniku pojęć znajdziesz postać Scrīptōris rērum gestārumTytusa Liwiuszama6982868c4234646_0000000000006Tytusa Liwiusza. Sporządź krótką prezentację multimedialną na temat innych dziejopisarzy antycznych.
ma6982868c4234646_0000000000006
(59 p.n.e. – 17 n.e.) Historyk rzymski pochodzący z arystokratycznej rodziny. Starannie wykształcony w Rzymie w dziedzinie filozofii, historii i retoryki. Utrzymywał bliskie kontakty z Oktawianem Augustem, choć nie miał aspiracji politycznych. Jego największym, częściowo zachowanym dziełem są dzieje Rzymu od początków miasta Ab urbe conditā. Liwiusz korzystał w swojej pracy z wielu wcześniejszych źródeł m.in. Fabiusza Piktora, Kalpurniusza Pizona i Klaudiusza Kwadrygiusza traktując je jako rzetelne źródło informacji, co nie zawsze było pewne. Celem, który mu przyświecał było ukazanie wielkości dawnego Rzymu, by wskazać wzór postaw moralnych ludowi rzymskiemu, który był bohaterem jego dzieła.
Słowniki
Słownik pojęć
Ab urbe conditā
Ab urbe conditā
dzieło Liwiusza obejmuje historię Rzymu od epoki legandarnej do śmierci Druzusa – pasierba Augusta w 9 w n.e. Spośród 142 ksiąg do naszych czasów zachowało się w całości tylko 35. Znamy jednak zawartość pozostałych dzięki późniejszym streszczeniom, które przetrwały do dziś. Księgi Liwiusza zatem nie były jedynie zbiorem suchych faktów, lecz historią Rzymu napisaną w kwiecistym stylu, zawierającą około 400 mów znaczących postaci w historii Rzymu.
Periochae
Periochae
(prawdopodobnie z IV w n.e.). Dzieło Liwiusza oprócz walorów historycznych jest przede wszystkim dziełem literackim. Za wzór stylu pisania Liwiusz stawiał sobie Cycerona.
Rēs gestae
Rēs gestae
dzieje, historia.
Słownik łacińsko‑polski
RdqCpqm38NclY1
Słownik łacińsko‑polski.
Słownik łacińsko‑polski.
Źródło: online skills, licencja: CC0.
Galeria dzieł sztuki
R1QRlkVlsqiqP1
Ilustracja przedstawia rzeźbę „Popiersie Tytusa Liwiusza” autorstwa Andrea Riccio. Rzeźba ukazuje postać mężczyzny o krótkich włosach i lekkim zaroście. Mężczyzna ma ostre i wyraźne rysy twarzy. Spogląda przed siebie. Postać ma smutny wyraz twarzy.
Andrea Riccio, „Popiersie Tytusa Liwiusza”, XV w., Muzeum Narodowe w Warszawie, wikimedia.org, CC BY 3.0.
Bibliografia
H. Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Pars I: Familia Romana, Grenaa 2003.
J. Wikarjak, Gramatyka opisowa języka łacińskiego, Warszawa 2013.
H. Wolanin, Gramatyka opisowa klasycznej łaciny w ujęciu strukturalnym, Kraków 2012.
Z. Samolewicz, T. Sołtysik, Składnia łacińska, Kraków 2006.
