RWZE368vTADxT
Zdjęcie przedstawia kartę z zapisem nutowym, która leży na czarno-białych klawiszach fortepianu.

N- Gustav Mahler w symfonicznym uniwersum przełomu wieków.

Źródło: Pixabay, domena publiczna.
bg‑yellow

Dla ciekawskich

Ciekawostki

Sinfonia, symfonia...skąd te nazwy?

Choć o samodzielnych symfoniach można mówić dopiero w II połowie wieku XVIII, termin sinfonia znany był znacznie wcześniej (pojawił się już w renesansie). Podobnie jak inne określenia gatunkowe nie był wprowadzany na określenie ściśle określonych utworów – sinfoniami nazywano zarówno instrumentalne wstępy do rozmaitych przedstawień dramatycznych, jak i wokalno‑instrumentalne utwory tworzone we wczesnym baroku.

Z czasem przyjęło się określać terminem sinfonia zarówno trzyczęściową uwerturę włoską o układzie temp szybka‑wolna‑szybka (rozpoczynającą przedstawienia operowe), jak i przyjmujące rozmaitą budowę wstępy do oratoriów. Przykładem jest sinfonia otwierająca oratorium Mesjasz Jerzego Fryderyka Haendla.

Symfonia tysiąca‑wiecznie żywa!

R1QT4UMHPM6TC
Źródło: Symfonia emocji na jubileuszowej gali Filharmonii Śląskiej. Zagrały górnicze maszyny, dostępny w internecie: https://katowice.wyborcza.pl/katowice/51,35063,31966749.html#s=S.galeria-K.C-B.1-L.1.duzy.

W ramach obchodów jubileuszu 80‑lecia działalności Filharmonii Śląskiej im. H. M. Góreckiego, 24 maja 2025 roku w katowickim Spodku odbyła się bezprecedensowe w skali kraju i Europy wydarzenie – wykonanie VIII Symfonii Es‑dur Symfonii tysiąca Gustava Mahlera przez ponad 1000 artystów. Koncert stanowił  kulminację jubileuszowego sezonu artystycznego instytucji oraz wydarzenie o symbolicznym i prestiżowym znaczeniu dla całego środowiska muzycznego w Polsce”.

Cytat za: https://nck.pl/patronaty/patronaty-honorowe/symfonia-tysiaca-wielka-gala-jubileuszowa-filharmonii-slaskiej

Warto dodać, że podczas tego wielkiego wydarzenia dla spotęgowania wagi miejsca i czasu zabrzmiała również aranżacja do dzieł Wojciecha Kilara (1932–2013). Stanowiła ona z fuzję  jego ponadczasowej muzyki z potęgą industrialnych dźwięków Śląska. Słychać było rytm maszyn, huk stalowych konstrukcji i pulsującą energię wielkich zakładów przemysłowych- dawniejszego symbolu tego regionu Polski ( a dosłownie użycie rura żelaznych i wózka kopalnianego).

R1M47U4JHZQVV
Źródło: Mahler Symfonia tysiąca- plakat Filharmonii Śląskiej - Wielkiej Gali Jubileuszu 80-lecia, dostępny w internecie: https://nck.pl/patronaty/patronaty-honorowe/symfonia-tysiaca-wielka-gala-jubileuszowa-filharmonii-slaskiej.

Nie tylko symfonie

Jak już wspomniano, dominującym gatunkiem w twórczości Mahlera była, obok symfonii, pieśń. Kompozytor czerpał teksty między innymi z poezji ludowej pt. Czarodziejski róg chłopca, z własnego zbioru. Istnieją pieśni na głos z towarzyszeniem fortepianu, np. Lieder und Gesänge oraz pieśni na głos z towarzyszeniem fortepianu lub orkiestry, np. Pieśni wędrującego czeladnika lub wymieniony już Czarodziejski róg chłopca.

RVqLazevHuLte1
Ilustracja przedstawia wiedeńską salę koncertową powstałą w II połowie XIX w. Sala koncertowa w Pierwszej Dzielnicy w Wiedniu. Siedziba najważniejszej orkiestry austriackiej – Wiener Philharmoniker. Budynek Musikverein znajduje się przy Dumbastraße/Bösendorferstraße, na placu Musikvereinsplatz, pomiędzy Karlsplatz a Kärtner Ring. Budynek został zaprojektowany przez Theophila von Hansen w stylu neoklasycznym.
Musikverein – wiedeńska sala koncertowa powstała w II połowie XIX. To tu odbywały się najważniejsze wydarzenia muzyczne Austrii, cloudfront.net, CC BY 3.0.

Porównując wersję z akompaniamentem fortepianu i z akompaniamentem orkiestry można zauważyć, jak bardzo sugestywna i niezwykła jest Mahlerowska umiejętność instrumentacji.

R9MPNT7JDL5VN
Źródło: Okładka zbioru Pieśni z towarzyszeniem fortepianu Gustava Mahlera, dostępny w internecie: https://musescore.com/user/97106398/scores/16951753.

Połącz z innymi dziedzinami

🎭 Literatura i język polski

Faust Johanna Wolfganga Goethego , którego tekst (część II, scena finałowa) Mahler wykorzystuje w II części symfonii, może być analizowany pod kątem filozofii życia, miłości i transcendencji.

🔬Fizyka i matematyka (dla edukacji STEAM)

Przykład złożonego systemu współpracy – orkiestra, chóry, soliści – jako model złożonego systemu komunikacji i synchronizacji.

📜Historia / filozofia

W kontekście epoki (1906–1907) utwór odzwierciedla niepokoje , poszukiwanie sensu wobec przemian cywilizacyjnych, naukowych, religijnych.

fin de siècle
bg‑yellow

Biblioteka muzyczna

RCaeYOUmSch6l
Utwór: IV Symfonia Es-dur (Romantyczna), autorstwa: A. Brucknera. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się miłosnym, spokojnym charakterem.
A. Bruckner, IV Symfonia Es-dur „Romantyczna”, online-skills, CC BY 3.0.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D1OZMASGH

A. Bruckner, IV Symfonia Es-dur „Romantyczna”, online-skills, CC BY 3.0.

Utwór: IV Symfonia Es-dur (Romantyczna), autorstwa: A. Brucknera. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się miłosnym, spokojnym charakterem.

RoiIQ2x7CVwDE
Utwór: I Symfonia D-Dur (Tytan), autorstwa: G. Mahler. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
G. Mahler, I Symfonia D-dur „Tytan”, cz. 3, online-skills, CC BY 3.0.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D1OZMASGH

G. Mahler, I Symfonia D-dur „Tytan”, cz. 3, online-skills, CC BY 3.0.

Utwór: I Symfonia D-Dur (Tytan), autorstwa: G. Mahler. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.

R1KHdVMSgfOER
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie portretowe Gustava Mahlera. Mężczyzna siedzi na krześle z delikatnym uśmiechem na twarzy. Ubrany jest w garnitur, białą koszulę i muszkę. Artysta nosił okulary. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: utwór muzyczny Gustav Mahler, Symfonia No. 5, Adagietto. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się hymnicznym charakterem.
Studio fotograficzne A. Dupont (rodzina Dupont), „Portret Gustava Mahlera”, 1909, Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych, Waszyngton, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Gustav Mahler, Symfonia No. 5, Adagietto, 1902, online-skills, CC BY 3.0.
ROTotAxGhIwGA
Ilustracja interaktywna przedstawia czarno‑białe zdjęcie z orkiestrą symfoniczną podczas wykonywania VIII Symfonii „Tysiąca” Mahlera. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: utwór muzyczny Gustav Mahler, Symfonia No. 8 „Tysiąca”, Veni Creator Spiritus. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się hymnicznym charakterem.
Gustav Mahler, Symfonia No. 8 „Tysiąca”, Veni Creator Spiritus, 1910, online-skills, CC BY 3.0.
R13aiP85Ggrzm
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie z orkiestry symfonicznej podczas wykonywania VIII Symfonii „Tysiąca” cz. II Mahlera. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: utwór muzyczny Gustav Mahler, Symfonia No. 8 „Tysiąca”, część II (fragment). Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się hymnicznym charakterem.
Gustav Mahler, Symfonia No. 8 „Tysiąca”, część II (fragment), 1910, online-skills, CC BY 3.0.
RZz78RlmGP1c2
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie z orkiestry symfonicznej podczas wykonywania VIII Symfonii „Tysiąca” Mahlera. Dodatkowo na ilustracji umieszczono informację: możliwość odtworzenia utworu muzycznego Gustava Mahlera, Symfonia No. 8.
R1atAQwbRv4qO
Ilustracja interaktywna przedstawia: Gustav Mahler, „VIII Symfonia” („Symfonia Tysiąca”), cz. I „Veni Creator Spiritus” (fragment), (ilustracja); Gustav Mahler, „VIII Symfonia” („Symfonia Tysiąca”), cz. I „Veni Creator Spiritus” (fragment). Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Utwór: VIII Symfonia Symfonia Tysiąca, część I Veni Creator Spiritus (fragment), autorstwa Gustava Mahlera, Wykonawca: Los Angeles Philarmonic oraz Simon Bolivar Symphony Orchestra of Venezuela; Gustavo Dudamel (dyrygent).
Gustav Mahler, „VIII Symfonia” („Symfonia Tysiąca”), cz. I „Veni Creator Spiritus” (fragment), imslp.org, CC BY 3.0 (ilustracja); Gustav Mahler, „VIII Symfonia” („Symfonia Tysiąca”), cz. I „Veni Creator Spiritus” (fragment), youtube/Michele Spagnolo, CC BY 3.0
Słownik