R6YZvfZ1QLMle1
Ilustracja przedstawia orkiestrę grającą na instrumentach takich jak skrzypce, kontrabas. Osoby ubrane w kolor czarny, siedzą na krzesłach. Tytuł lekcji: Przegląd najsłynniejszych orkiestr świata.

Nie tylko klasyczna orkiestra – analiza składu i funkcji grup instrumentalnych

Źródło: online-skills, licencja: CC0.
bg‑yellow

Dla ciekawskich

Przegląd najsłynniejszych orkiestr świata

Na świecie od wielu lat działa wiele wybitnych orkiestr symfonicznych. Jednak warto zapoznać się z informacjami dotyczącymi tych najsłynniejszych, które reprezentują najwyższy poziom artystyczny. W różnych rankingach, przeprowadzanych przez krytyków muzycznych (m. in. wg brytyjskiego magazynu muzycznego Gramophone), figurują te same nazwy słynnych orkiestr, utrzymujące się na podium przez dziesięciolecia, a wśród nich: Berliner Philharmoniker, Wiener Philharmoniker, The London Symphony Orchestra, The New York Philharmonic Orchestra czy The Royal Concertgebouw Orchestra.

Wokół działalności Berliner Philharmoniker

R1eI2n238kgzp
Orkiestra Filharmonii Berlińskiej, www.berliner-philharmoniker.de, CC BY 3.0.

Orkiestra Filharmoników Berlińskich jest uznawana za jedną z najsłynniejszych i najlepszych na całym świecie. Jej historia sięga 1882 r., ale obecną nazwę Berliner Philharmoniker, zaczęto stosować dopiero pięć lat później. Co kilka lub kilkanaście lat wybierany jest nowy dyrektor Filharmonii Berlińskiej. Do tej pory słynną orkiestrą kierowało wielu wybitnych artystów, wśród nich początkowo – Ludwig von BrennerHans Guido von Bülow, a w wieku XX i XXI wielu utalentowanych dyrygentów, wśród których warto wskazać: Herberta von Karajana, Claudio Abbado oraz Sir Simona Rattle’a (2002–2018). Sir Simona Rattle’a od nowego sezonu artystycznego zastąpi dyrygent pochodzenia rosyjskiego Kirył Petrenko. Wśród muzyków orkiestry Filharmonii Berlińskiej znajdują się przedstawiciele kilkunastu różnych narodowości, w tym także kilkoro Polaków – skrzypkowie: koncertmistrz Daniel Stabrawa i Krzysztof Polonek oraz kontrabasiści: Stanisław Pająk i Janusz Widzyk. Znakomitym pomysłem było utworzenie, działającej przy Filharmonii Berlińskiej, Karajan-Akademie der Berliner Philharmoniker. Młodzi stypendyści tej organizacji, wśród nich także Polacy, m. in. kontrabasista Piotr Zimnik, puzonista Wojciech Jeliński czy flecistka Zofia Neugebauer, mają okazję by kształcić się u boku mistrzów uczęszczając na lekcje indywidualne do artystów grających na co dzień w Orkiestrze Filharmoników Berlińskich. Artyści młodego pokolenia mają także okazję do prezentowania swych umiejętności w trakcie koncertów solowych, kameralnych i orkiestrowych wraz z innymi stypendystami oraz z Orkiestrą Filharmoników Berlińskich.

Podczas słuchania pierwszej części „Wortlos: zwei Stücke” W. Rihma zwróć uwagę na nietypowe użycie głosu, który zamiast wyrażać słowa pełni funkcję instrumentu, operując barwą i frazowaniem. Obserwuj subtelne interakcje między głosem a fortepianem – nie szukaj tradycyjnej melodii, lecz skup się na kontrastach dynamicznych, cieniach dźwięku i nagłych zmianach ekspresji. Zwróć uwagę, jak kompozytor wykorzystuje ciszę i pauzy, aby budować napięcie i dramatyczny charakter utworu. Staraj się uchwycić ogólny nastrój muzyki, jej ekspresję i sposób, w jaki dźwięki tworzą emocjonalną narrację bez słów. W niektórych momentach głos w „Wortlos: zwei Stücke” może przypominać brzmienie instrumentu dętego lub elektronicznego, zwłaszcza dzięki nietypowej artykulacji, ściszonym dźwiękom, szeptom czy mikrotonalnym interwałom. Rihm wykorzystuje wokal tak, że staje się on barwowo elastyczny, co daje efekt podobny do instrumentów o różnorodnej palecie dźwiękowej.

Rb173819XYLLu
Utwór: „Wortlos: zwei Stücke” für Gesang und Klavier, cz. I, autorstwa: W. Rihm, wykonanie: AMFN. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.

Artyści Filharmonii Berlińskiej poza regularną działalnością koncertową mają w swym dorobku niezwykle wiele wydań płytowych, realizowanych przede wszystkim dla wytwórni Deutsche Grammophon. Regularnie współpracują z wybitnymi kompozytorami – w ostatnich sezonach koncertowych niezwykle często wykonując utwory niemieckiego kompozytora Wolfganga Rihma czy amerykańskiego twórcy Johna Adamsa (kompozytora‑rezydenta w sezonie artystycznym 2016/2017). Warto też podkreślić, iż Filharmonia Berlińska poszła z „duchem czasu” i wprowadziła możliwość wirtualnego śledzenia koncertów symfonicznych za sprawą portalu internetowego Digital Concert Hall, gdzie można obejrzeć koncerty organizowane „na żywo”, ale także uzyskać dostęp do niezwykle bogatej i różnorodnej bazy koncertów archiwalnych.

R1Pzt75Ipkuag1
Budynek Filharmonii Berlińskiej, germany.travel.pl, CC BY 3.0.

Słynny budynek Filharmonii Berlińskiej został wzniesiony w latach 1960–1963 według projektu niemieckiego architekta Hansa Scharouna. Od początku budowla wzbudzała wiele kontrowersji (m. in. sprzeciw Paula Hindemitha, ale z kolei zachwyt Herberta von Karajana) w związku z tym, że znacznie odbiegała od wzorców tradycyjnych sal koncertowych, które miały kształt prostokątny z podwyższonym podestem dla orkiestry. Projekt Scharouna, przedstawiciela nurtu Neues Bauen (Nowe budownictwo) był unikatowy – budowla miała być asymetryczna i na dodatek z miejscem dla orkiestry wyznaczonym pośrodku widowni, która otacza artystów występujących na koncertach, bo jak twierdził architekt: Muzyka powinna znajdować się w centrum.

Obecnie uważa się, że sale koncertowe tzw. Circus Karajani, mają znakomitą akustykę, która przez wiele lat była dopracowywana.

R9wOyv1NkI5Fl1
Sala koncertowa Filharmonii Berlińskiej, dw.com/pl, CC BY 3.0.

Reprezentanci „miasta sztuki” – Wiener Philharmoniker

R8RsL7wHp2IVI1
Budynek Musikverein w Wiedniu, musikverein.at, CC BY 3.0.

Wiener Philharmoniker to jedna z najbardziej znaczących orkiestr symfonicznych na świecie. Słynną siedzibą Wiener Philharmoniker jest Musikverein, czyli „Wiedeńskie Towarzystwo Muzyczne”. Otwarcie słynnego budynku, zaprojektowanego przez Theophila von Hassena w stylu neoklasycznym, odbyło się w 1870 r., a sam teren do budowy ważnego w historii muzyki budynku został wyznaczony przez cesarza Franciszka Józefa I już w 1863 r. Samo powstanie Towarzystwa Miłośników Muzyki w Wiedniu (Gesellschaft der Musikfreunde) datuje się na okres wcześniejszy – na rok 1812, a jego założycielem był librecista, prawnik i reżyser teatralny Joseph Sonnleithner. Koncerty Wiener Philhamoniker odbywają się regularnie w słynnej Großer Musikvereinssaal, zwanej Goldener Saal, czyli Złotą Salą. Sala koncertowa o następujących wymiarach: 49 metrów długości, 19 metrów szerokości, 18 metrów wysokości, uważana jest za jedną z najlepiej zaprojektowanych na świecie, może pomieścić aż 1744 siedzących słuchaczy i ma 300 miejsc stojących. To właśnie w tym pięknym miejscu od rozpoczęcia II wojny odbywają się rozsławione koncerty noworoczne. W ich trakcie dominuje repertuar złożony z kompozycji stworzonych przez rodzinę Straussów, poza Orkiestrą Wiedeńczyków występuje z tej okazji również zespół baletowy Opery Wiedeńskiej.

Podczas słuchania Marsza Radetzkiego op. 228 zwróć uwagę na rytmiczne i melodyjne powtarzające się motywy, które nadają utworowi charakter marszowy i podniosły. Zauważ, jak dyrygent i orkiestra angażują publiczność, szczególnie w typowe klaskanie w takt podczas powtarzanych fraz. Posłuchaj, jak orkiestra wykorzystuje kontrasty dynamiczne i instrumentację – mocne akcenty orkiestry dętej i smyczków tworzą efekt świątecznego widowiska. Pomyśl też o historycznym kontekście utworu i jego roli jako symbolu radosnego, widowiskowego koncertu noworocznego w Wiedniu.

R1KaDWottJHSq
Utwór: Marsz Radetzky'ego, autorstwa Johana Straussa, Wykonawca: Wiener Philharmoniker, pod dyrygenturą Marissa Jansona Fragment słynnego koncertu noworocznego w Musikverein w Wiedniu. Koncert został miał miejsce w 2016. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się żywiołowym charakterem.
R1DEC7Dgyn7bm1
Słynna sala koncertowa Großer Musikvereinssaal – Goldener Saal (Złota Sala), musikverein.at, CC BY 3.0.

Członkowie słynnej orkiestry wybierani są spośród znakomitego zespołu Opery Wiedeńskiej. Jednak nie każdy artysta Opery Wiedeńskiej staje się automatycznie członkiem Wiener Philharmoniker. Proces ten poprzedzają różne procedury: artyści mogą ubiegać się o to członkostwo w Stowarzyszeniu Orkiestry Filharmoników Wiedeńskich w demokratycznych wyborach dopiero po trzech latach od dostania się do zespołu orkiestry Opery Wiedeńskiej. Wśród artystów obecnie pracujących w znanej orkiestrze znajdują się przedstawiciele różnych narodowości, w tym także Polacy, m. in. utalentowani kontrabasiści Jerzy Dybał i Bartosz Sikorski.

Początki jednej z najlepszych orkiestr na świecie wiążą się z działalnością niemieckiego dyrygenta, organisty i kompozytora Otto Nicolai, który uznawany jest za założyciela Wiener Philharmoniker. W 1842 r. dyrygent zapoczątkował koncerty filharmoniczne Opery Cesarskiej w Wiedniu. Od tego czasu orkiestrą kierowali znakomici dyrygenci. Wśród tych pierwszych współpracujących na stałe z Wiedeńczykami, warto wymienić Hansa Richtera (w latach 1875–1898 poprowadził blisko 250 koncertów!) i Gustava Mahlera (za czasów tego wybitnego kompozytora i dyrygenta Wiedeńczycy po raz pierwszy wyjechali na tournée zagraniczne i wystąpili podczas Światowej Wystawy w Paryżu w 1900 r.). Wśród słynnych dyrygentów XX i XXI w. znajdują się nazwiska najwybitniejszych artystów na świecie, m. in. Arturo Toscanini, Richard Strauss, Walerij Giergijew, Nikolaus Harnoncourt, Pierre Boulez, John Eliot Gardiner, Daniel Barenboim czy Zubin Mehta.

Warto wiedzieć, że polskim kompozytorem, którego utwory niejednokrotnie były wykonywane w Musikverein w Wiedniu, jest Krzysztof Penderecki. Dużym zaszczytem dla kompozytora było zamówienie utworu w związku z uczczeniem 200. rocznicy założenia wiedeńskiego Musikverein. Krzysztof Penderecki specjalnie na tą okazję stworzył utwór – Concerto doppio per violino, viola e orchestra, którego prawykonanie odbyło się w 2012 r.

Podczas słuchania fragmentu „Per Slava” zwróć uwagę na intensywne, dramatyczne brzmienie wiolonczeli, które tworzy atmosferę napięcia i skupienia. Posłuchaj, jak Penderecki wykorzystuje nietypowe techniki artykulacyjne i gesty dźwiękowe, takie jak glissando, staccato czy pizzicato, aby wydobyć ekspresję z instrumentu. Zauważ również dynamiczne kontrasty i nagłe zmiany tempa, które potęgują emocjonalny wyraz utworu. Pomyśl, jak kompozytor łączy nowoczesne środki muzyczne z silnym wyrazem ekspresyjnym, nadając utworowi charakter intymny, a zarazem dramatyczny.

R1Q4hqibB0mI3
Utwór: „Per Slava” na wiolonczelę, autorstwa: K. Penderecki, wykonanie: AMFN. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.

Jednak już w wieku XIX i na początku XX Filharmonicy Wiedeńscy współpracowali z wybitnymi kompozytorami, których utwory były przez nich prezentowane, m. in. z Johannesem Brahmsem, Ferencem Lisztem, Antonem Brucknerem, Richardem Straussem czy Richardem Wagnerem.

Filharmonicy Wiedeńscy prezentują szlachetne brzmienie orkiestry nazywane Wiener Klang podczas licznych koncertów w Wiedniu, a także corocznych tournée koncertowych, m. in. w Nowym Jorku, Japonii oraz podczas Festiwalu Muzycznego w Salzburgu.

Życie artystyczne The London Symphony Orchestra

REhRr5pfhUEVf1
Barbican Centre w Londynie, hirespace.com, CC BY 3.0.

The London Symphony Orchestra to kolejna znakomita orkiestra znana na całym świecie. Jej siedziba mieści się w Barbican Centre w Londynie od 1982 r. Barbican Centre to największe centrum sztuki w Europie, w którym koncentruje się życie artystyczne Londynu. Odbywają się tam nie tylko koncerty muzyki poważnej i rozrywkowej, ale także wystawy sztuki, pokazy filmów i spektakle teatralne. W tym samym miejscu można skorzystać z biblioteki czy różnych restauracji. Barbican Centre jest nie tylko siedzibą The London Symphony Orchestra, ale także BBC Symphony Orchestra i Royal Shakespeare Company.Royal Shakespeare CompanyRoyal Shakespeare Company.

Koncerty Londyńczyków odbywają się regularnie w sali koncertowej Barbican Hall, która może pomieścić aż 1943 słuchaczy.

R1B1Sm74cVVJv1
The London Symphony Orchestra w Barbican Hall, pictify.saatchigallery.com, CC BY 3.0.

Wśród artystów The London Symphony Orchestra znajdują się najlepsi muzycy, wybierani spośród kilkuset kandydatów na jedno miejsce. Aby uzyskać stały kontrakt w orkiestrze niejednokrotnie trzeba starać się o takie stanowisko przez wiele lat, wykazując się nie tylko działalnością w samej orkiestrze, ale także solową i kameralną aktywnością artystyczną. Wpływ na ostateczną decyzję dotyczącą przyjęcia nowych muzyków czy wyboru nowych dyrygentów podejmuje cały „stały” zespół orkiestrowy, podobnie jak w przypadku Berliner Philharmoniker czy Wiener Philharmoniker. Wśród członków The London Symphony Orchestra, znajdują się również Polacy – jest nią utalentowana skrzypaczka Iwona Muszyńska. Wielu innych polskich artystów także miało okazję współpracować z jedną z najlepszych orkiestr na świecie, wśród nich dyrygent Michał Dworzyński, który odbył w niej staż asystencki. Znana jest jego następująca wypowiedź o znakomitej orkiestrze:

Przez dwa lata pracowałem z LSO, będąc na stażu asystenckim w tej orkiestrze. Miałem okazję dyrygować nawet abonamentowym koncertem w sali Barbican. Była to wspaniała przygoda z zespołem na najwyższym światowym poziomie. Muzycy LSO mają specyficzny etos pracy – w Anglii orkiestry od dawna same musiały zarabiać na siebie, dlatego bardzo szybko i efektywnie pracowały. LSO przygotowana jest do pracy zawsze perfekcyjnie. To niezwykle elastyczny zespół, który bezbłędnie dostosowuje się do wizji dyrygenta (…).

Podczas słuchania fragmentów „Muzyczki IV – Koncertu puzonowego” zwróć uwagę na delikatne, subtelne brzmienie puzonu, które często kontrastuje z bardziej dynamicznymi fragmentami orkiestry. Posłuchaj, jak Górecki używa długich, śpiewnych fraz i powolnych, refleksyjnych melodii, nadając muzyce spokojny, kontemplacyjny charakter. Zauważ również grę kontrastów dynamicznych i tonalnych, które podkreślają ekspresję instrumentu solowego. Pomyśl, jak kompozytor łączy tradycyjne środki muzyczne z nowoczesnym podejściem do kolorystyki dźwięku, tworząc muzykę pełną subtelnych emocji.

R1OhARDpTsdhV
Utwór: „Muzyczka IV – Koncert puzonowy”, autorstwa: H. M. Górecki, wykonanie: AMFN. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się żywiołowym, przeraźliwym charakterem.

Na marginesie warto pamiętać, że utwory polskich kompozytorów są niezwykle cenione przez najwybitniejsze orkiestry londyńskie. W 2014 r. w Londynie z udziałem innej znakomitej orkiestry – London Philharmonic Orchestra, odbyło się prawykonanie IV Symfonii Henryka Mikołaja Góreckiego Tansman Epizody op. 85.

Członkowie Orkiestry Londyńczyków prowadzą bardzo aktywną działalność koncertową, fonograficzną (posiadają własną firmę płytową LSO Live), a także edukacyjną, wspieraną przez sponsora orkiestry, którym jest szwajcarski bank UBS.

Warto wiedzieć, że słynna orkiestra została założona w 1904 r., a jednym z pierwszych dyrygentów nią kierujących był Edward Elgar, także utalentowany brytyjski kompozytor. The London Symphony Orchestra jest pionierem w historii muzyki XX w. ze względu na kilka obszarów działalności artystycznej – była pierwszą orkiestrą europejską, która odbyła tournée artystyczne do Stanów Zjednoczonych oraz jako pierwsza orkiestra symfoniczna działała na polu fonografii, współpracując od 1921 r. z wytwórnią Columbia Gramophone Company. Nie sposób nie wspomnieć nazwisk znakomitych kompozytorów, których dzieła orkiestra wielokrotnie prezentowała, wśród nich: Siergieja Rachmaninowa, Siergieja Prokofiewa czy Aarona Coplanda. Orkiestra promuje także współczesnych kompozytorów, m. in. utalentowanego twórcę Thomasa Adèsa. Głównym dyrygentem orkiestry jest obecnie Sir Simon Rattle, ale w latach poprzednich zespołem kierowało również wielu uzdolnionych artystów, m. in. sir Colin Davis, Daniel Harding, John Eliot Gardiner czy Valery Gergiev.

Najstarsza orkiestra symfoniczna w Stanach Zjednoczonych

W rankingach najlepszych światowych orkiestr dominują zespoły działające w Europie, jednak odnaleźć można także kilka orkiestr amerykańskich, wśród nich: Metropolitan Opera Orchestra, San Francisco Symphony Orchestra, Boston Symphony Orchestra, Los Angeles Philharmonic, Chicago Symphony Orchestra oraz The New York Philharmonic Orchestra.

Podczas słuchania fragmentu IX Symfonii e‑moll „Z Nowego Świata” zwróć uwagę na charakterystyczne, melodyjne tematy wprowadzane przez różne instrumenty, które nadają muzyce epicki i dramatyczny wymiar. Posłuchaj, jak Dvořák wykorzystuje kontrasty dynamiki i barwy orkiestry, zestawiając ciche, liryczne fragmenty z pełnymi energii, rytmicznymi sekcjami. Zauważ także wpływy muzyki ludowej i amerykańskiej w motywach melodycznych, które kompozytor zręcznie wplata w klasyczną formę symfoniczną. Pomyśl, jak cała orkiestra buduje bogatą dramaturgię i emocjonalną narrację utworu.

REa9Xz14kV03V
Utwór: IX symfonia e-moll, Z Nowego Świata, autorstwa Anonina Dvoraka, wykonawca: The New York Philharmonic Orchestra. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się żywiołowym charakterem.

The New York Philharmonic Orchestra to najstarsza orkiestra symfoniczna działająca w Stanach Zjednoczonych i jedna z najstarszych na całym świecie, którą w 1842 r. założył amerykański dyrygent i skrzypek Ureli Corelli Hill (1802‑1875). Pierwszy koncert w historii tej słynnej orkiestry odbył się w roku powstania przed 600‑osobową publicznością, a działalność zainaugurowała V Symfonia Ludwiga van Beethovena. Od początku istnienia orkiestrą kierowało wielu znakomitych dyrygentów, wśród których warto wymienić następujące nazwiska: w wieku XIX – Theodore Eisfeld, Carl Bergmann czy Theodore Thomas, a od ubiegłego stulecia m. in.: Gustav Mahler, Arturo Toscanini, Leonard Bernstein, Pierre Boulez, Zubin Mehta. Obecnie funkcję dyrektora Orkiestry Filharmonii Nowojorskiej sprawuje holenderski dyrygent Jaap van Zweden.

Warto podkreślić, iż artystą, który w sposób szczególny zapisał się w historii znakomitej orkiestry, jest Leonard Bernstein, który otrzymał dożywotni tytuł dyrygenta‑laureata Filharmonii Nowojorskiej w 1969 r. Ten zaszczytny tytuł otrzymał również Zubin Mehta, który pełnił funkcję głównego dyrygenta Filharmonii Nowojorskiej przez najdłuższy okres – 13 lat.

Artyści znakomitej orkiestry poza intensywną działalnością koncertową, prowadzą także szereg działań edukacyjnych oraz regularnie, od 1917 r., nagrywają płyty – do tej pory aż około 1000 albumów. W 1996 r. Filharmonia Nowojorska wydała unikatową na skalę świata płytę stanowiącą debiut dyrygencki Leonarda Bernsteina z 1943 r. Kolejnym akcentem związanym z przedłużeniem działalności wszechstronnego artysty Leonarda Bernsteina jest współpraca słynnej Orkiestry z telewizją, gdzie regularnie nadawane są koncerty dla młodych adeptów sztuki, z cyklu Young People’s Concerts. Z kolei w radiu i na stronie internetowej Filharmoników Nowojorskich regularnie pojawiają się transmisje koncertów w programie The New York Philharmonic This Week.

Filharmonicy idą z duchem czasu – w sezonie artystycznym 2009/2010 udostępnili jako pierwszy zespół orkiestrowy nagrania własnych koncertów dla portalu iTunes Pass dla muzyki klasycznej.

Orkiestra Filharmonii Nowojorskiej regularnie koncertuje na różnych kontynentach. Warto wiedzieć, że odbyli także podróże artystyczne do Polski, m. in. w 2010 r. w ramach europejskiej trasy Europa/Jesień 2010 pod patronatem Credit Suisse pod batutą amerykańskiego dyrygenta Alana Gilberta.

Podczas słuchania „Elegy for Mippy II” zwróć uwagę na wyjątkową ekspresję i subtelne niuanse wykonawcze, które Bernstein wydobywa z puzonu. Posłuchaj, jak instrument imituje ludzką mowę i emocje, tworząc nastrój intymny i refleksyjny. Zwróć uwagę na nieregularne rytmy i zmiany dynamiki, które nadają utworowi swobodną, niemal improwizowaną formę. Pomyśl, jak każdy dźwięk puzonu buduje osobisty i poetycki charakter kompozycji.

RtlxqeJIsqeOw
Utwór: „Elegy for Mippy II” na puzon, autorstwa: L. Bernstein, wykonanie: AMFN. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.

Siedziba The New York Philharmonic Orchestra znajduje się w pobliżu Broadwayu – jest nią Avery Fisher HallLincoln Center.

ReT39h6hbv4bj1
Źródło: online-skills.

Muzyczna podróż do Amsterdamu – The Royal Concertgebouw Orchestra

Orkiestrą symfoniczną, która uznawana jest za najwybitniejszą na całym świecie według brytyjskiego magazynu muzycznego Gramophone (ranking z 2008 r.), jest The Royal Concertgebouw z Holandii. Jej charakterystyczna nazwa pochodzi od słowa Concertgebouw, co oznacza salę koncertową, która jest siedzibą tej słynnej orkiestry w Amsterdamie. Słynny budynek powstał 1888 r., a nad jego akustyką przez wiele lat pracował architekt A. L. Van Gendt. Z kolei pierwsze słowo z nazwy orkiestry – przymiotnik Royal zostało nadane słynnemu zespołowi przez byłą królową Niderlandów – Beatrycze w 1988 r.

R15SexFvvkSJe1
Concertgebouw w Amsterdamie, www.cjp.nl, CC BY 3.0.

Orkiestrą kierowało wielu słynnych dyrygentów. Pierwszym z nich był Eduard van Beinum (1900‑1951), który prowadził orkiestrę po II wojnie światowej. W kolejnych latach kierowali nią m. in. Bernard Haitink, Eugen Jochum, Riccardo Chailly, czy Mariss Jansons. Obecnie funkcję dyrektora sprawuje włoski dyrygent Daniele Gatti.

Wizerunki wybitnych dyrygentów współpracujących z najsłynniejszymi orkiestrami świata:

Krytycy muzyczni podkreślają niezwykle szlachetne brzmienie poszczególnych sekcji The Royal Concert‑gebouw Orchestra. Brzmienie grupy instrumentów smyczkowych określane jest jako aksamitne, dźwięk grupy instrumentów dętych blaszanych opisywany jest jako złoty, sekcji instrumentów dętych drewnianych jako wybitnie indywidualny, a sekcja perkusyjna ma znakomitą reputację na całym świecie.

Priorytetem wybitnej orkiestry jest promocja wartościowej muzyki klasycznej i romantycznej, ale także dzieł XX i XXI w. kompozytorów różnej narodowości, takich jak George Benjamin, Olivier Knussen, Tan Dun czy John Adams.

Artyści znakomitej orkiestry są także otwarci na współpracę z zespołami reprezentującymi muzykę rozrywkową, zacierając tym samym granice sztuki - znany jest m. in. album Fink Meets the Royal Concertgebouw Orchestra nagrany przez brytyjskiego muzyka Finka i znakomitą orkiestrę w 2013 r.

Podczas słuchania koncertu The Royal Concertgebouw Orchestra z Finkiem zwróć uwagę na połączenie brzmienia orkiestry symfonicznej z subtelnością głosu i gitary Finka, co tworzy unikalną teksturę dźwiękową. Posłuchaj, jak orkiestra wspiera, podkreśla i kontrastuje z linią wokalną, tworząc dramatyczne napięcie i bogactwo harmoniczne. Zwróć uwagę na zmiany dynamiki i faktury, które nadają utworom dramaturgiczny charakter. Obserwuj również, jak muzycy wykorzystują przestrzeń i tempo, aby budować emocjonalną narrację koncertu.

RAJYiBSTRc0T5
Utwór: The Royal Concertgebouw Orchestra oraz Fink podczas wspólnego koncertu. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się spokojnym charakterem.
bg‑yellow

Biblioteka muzyczna

RESUgBdXMwYwC
Utwór muzyczny: Christian Cannabich Symfonia D-dur (fragment) XVIII w., przykład małej orkiestry symfonicznej. Wykonawca: Jiri MalatŹródło: Cannabich: Orchestral Works. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się radosnym charakterem.
R4AfljLb5B7ma
Utwór muzyczny: Franz Schubert Symfonia No. 8 D.759 (fragment) 1822, przykład wielkiej orkiestry symfonicznej. Wykonawca: Daniel Barenboim. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się momentami tajemniczym, a momentami radosnym charakterem.
RkiWZLc1qlE6n
Utwór muzyczny: Gustav Mahler VI symfonia (fragment) 1903-1904, przykład zwiększonej orkiestry symfonicznej. Wykonawca: Daniel Barenboim. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się skocznym charakterem.
R1ZcszoUdNO0W
Utwór muzyczny: Olivier Massiaen Turangalîla-Symphonie (fragment) 1946-1948. Wykonawca: Jean-Yves Thibaudet. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się skocznym charakterem.
R19DSGL2SL647
Ilustracja interaktywna przedstawia: zapis nutowy prologu z opery „Orfeusz”. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Utwór: Prolog z opery (Fragmenty: Toccata i Ritornello - La Musica), autorstwa Claudio Monteverdiego, Wykonawca: Ensemble Elyma; Gabriel Garrido (dyrygent). Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się dynamicznym charakterem.
Claudio Monteverdi, Prolog z opery „Orfeusz"
Rqq856nwPiQ7k
Ilustracja interaktywna przedstawia: Ryszard Strauss, „Tako rzecze Zaratustra”. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Utwór: Ryszard Strauss, „Tako rzecze Zaratustra”, (fragment). Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się hymnicznym charakterem.
Ryszard Strauss, „Tako rzecze Zaratustra”, Op. 30 (framgnet)
RCdKzMAiiL9dW
Ilustracja interaktywna przedstawia: Antonín Dvořák, „Serenada E-dur” op. 22 (fragment). Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Utwór: Serenda smyczkowa E-dur Op. 22 (fragment Moderato), autorstwa Antonina Dvořáka, Wykonawca: RNCM String Ensemble.
Antonín Dvořák, „Serenada E-dur” op. 22 (fragment), imslp.org, CC BY 3.0 (ilustracja); Antonín Dvořák, „Serenada E-dur” op. 22 (fragment Moderato), youtube/RNCM, CC BY 3.0 (dźwięk).
R19zAWTVUjEOk
Ilustracja interaktywna przedstawia: podobiznę Tielmana Susato. Mężczyzna z poważnym wyrazem twarzy. Ma ciemne oczy, bez wyraźnego zaznaczenia brwi i rzęs. Na głowie ma czarny beret. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: Tielman Susato, „Suite” (fragment). Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się skocznym charakterem.
Podobizna Tielmana Susato
Autor nieznany, Podobizna Tielmana Susato, play.primephonic.com, CC BY 3.0 (ilustracja); Tielman Susato, „Suite” (fragment), youtube/SpiritBrassEnsemble, CC BY 3.0 (dźwięk).
R1AEltQaJXcD41
Utwór muzyczny: Wolfgang Amadeusz Mozart – „Koncert na klarnet A-dur KV 622, cz. I Allegro. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się skocznym charakterem.
R165eT01Me3Zo1
Utwór muzyczny: Camille Saint-Saëns – „Karnawał zwierząt – Łabędź". Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się smutnym charakterem.
R13KNElBuEtYS1
Utwór muzyczny: Maurice Ravel – „Bolero”. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się marszowym charakterem.
RgFRMmkSCmyVD
Utwór: Joseph Haydn – "Koncert na trąbkę Es-dur, cz. III Allegro". W celu wysłuchania dzieła należy nacisnąć czarny trójkąt w panelu, służący do odtworzenia muzyki.
Rb173819XYLLu
R1Q4hqibB0mI3
Utwór: „Per Slava” na wiolonczelę, autorstwa: K. Penderecki, wykonanie: AMFN. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
R1OhARDpTsdhV
Utwór: „Muzyczka IV – Koncert puzonowy”, autorstwa: H. M. Górecki, wykonanie: AMFN. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się żywiołowym, przeraźliwym charakterem.
RtlxqeJIsqeOw
Utwór: „Elegy for Mippy II” na puzon, autorstwa: L. Bernstein, wykonanie: AMFN. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
R1KaDWottJHSq
Utwór: Marsz Radetzky'ego, autorstwa Johana Straussa, Wykonawca: Wiener Philharmoniker, pod dyrygenturą Marissa Jansona Fragment słynnego koncertu noworocznego w Musikverein w Wiedniu. Koncert został miał miejsce w 2016. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się żywiołowym charakterem.
REa9Xz14kV03V
Utwór: IX symfonia e-moll, Z Nowego Świata, autorstwa Anonina Dvoraka, wykonawca: The New York Philharmonic Orchestra. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się żywiołowym charakterem.
RAJYiBSTRc0T5
Utwór: The Royal Concertgebouw Orchestra oraz Fink podczas wspólnego koncertu. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się spokojnym charakterem.
Utwór: „Wortlos: zwei Stücke” für Gesang und Klavier, cz. I, autorstwa: W. Rihm, wykonanie: AMFN. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
R1IoOY66pmWgT
RgAPJfl1NcRF5
Utwór: Joseph Haydn, „Południe” (Le Midi) z „VII Symfonii C-dur”
ReG9mYZ7CLK9p
Utwór muzyczny: 83 Symfonia G-dur Hob. 1/83 Kura, cz. I, Allegro spiritoso Wykonawca: Austro-Hungarian Haydn Orchestra. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
R1OjqxhjLghb5
Utwór muzyczny: Symfonia g-moll KV-550, cz. I Molto Allegro. Wykonawca: Norwegian Chamber Orchestra, dyr. Terje Tønnesen. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żwawym charakterem.
R2dkz7wB4xP4k
Utwór muzyczny: Symfonia C-dur Jowiszowa KV-551, cz. IV (Molto allegro) Wykonawca: Berliner Philharmoniker, dyr. Karl Bohm. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żwawym charakterem.
R1PP3MV9iB1hM
Utwór muzyczny: Ludwig van Beethoven, „Marsz żałobny z III Symfonii Es-dur”, fragment. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się hymnicznym, tajemniczym charakterem.
R5dOXW8bkRFDF
Utwór muzyczny: V Symfonia c-moll. cz. I Allegro con brio. Wykonawca: West-Eastern Divan Orchestra, dyr. Daniel Barenboim. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się tajemniczym charakterem.
RZ2twDcC479YJ
Utwór muzyczny: V Symfonia c-moll cz.III Scherzo Allegro Wykonawca: West-Eastern Divan Orchestra, dyr. Daniel Barenboim. Kompozycja posiada spokojne tempo. Cechuje się tajemniczym charakterem.
RmkxuWU1CnXLn
Utwór muzyczny: Ludwig van Beethoven, „IX symfonia” op. 125, cz. 1 Allegro ma non troppo, un poco maestoso, 1822-1824. Kompozycja posiada spokojne tempo. Cechuje się tajemniczym charakterem.
R1KuPk5WeIiMb
Utwór muzyczny: VI Symfonia op. 68, Gewitter, Sturm. Allegro, autrostwa Ludwiga van Beethovena. Wykonawca: Los Angeles Philharmonic Orchestra; dyr. Carlo Maria Giulini. Źródło: Beethoven: Symphony No.6 Pastoral / Schubert: Symphony No.4 Tragic. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
R1170houmrYeO
Utwór muzyczny: I Symfonia Klasyczna, cz. III Gawot, Non troppo allegro, autorstwa Siergieia Prokofieva. Wykonawca: Atlanta Symphony Orchestra, dyr. Yoel Levi. Źródło: Prokofiev: Symphonies No. 1 Classical & No. 5. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
RxfE2M20A21dk
Utwór muzyczny: H. M. Górecki, pieśń powstańcza będąca inspiracją do skomponowania III części III Symfonii. Kompozycja posiada spokojne tempo. Cechuje się wirtuozerskim charakterem.
R1Oh0pUEmtwbh
Utwór muzyczny: Symfonia kameralna (na 15 instrumentów solowych) nr 1, op. 9. Wykonawca: Orkiestra kameralna, dyr. Ransom Wilson. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
R13n9snGTHPQe
Utwór muzyczny: Johannes Brahms, „Symfonia No. 1” op. 68, cz. 1 Un poco sostenuto – Allegro (fragment). Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się hymnicznym, tajemniczym charakterem.
Utwór: Uwertuta do oratorium Mesjasz, autorstwa Georga Friedricha Haendla Wykonawca: The Sixteen, dyr. Harry Christophers. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się tajemniczym charakterem.
Royal Shakespeare Company
Royal Shakespeare Company

The Royal Shakespeare Company (RSC) – jeden z najważniejszych brytyjskich zespołów teatralnych specjalizujących się w wystawianiu dzieł Williama Szekspira, którego główna siedziba znajduje się w Stratford‑upon‑Avon. Instytucja została formalnie utworzona w 1961 roku, wywodząc się z tradycji Shakespeare Memorial Theatre działającego od 1879 roku.