Autor: Stanisław Mrozowicz

Przedmiot: Historia

Temat: Na tropie nazistów. Procesy zbrodniarzy wojennych

Grupa docelowa:

Szkoła ponadpodstawowa, liceum ogólnokształcące, technikum

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
Zakres podstawowy
LI. Świat po II wojnie światowej. Początek zimnej wojny. Uczeń:
1) charakteryzuje polityczne, społeczne, gospodarcze i kulturowe skutki II wojny światowej;
Zakres rozszerzony
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
LI. Świat po II wojnie światowej. Początek zimnej wojny. Uczeń: spełnia wymagania określone dla zakresu podstawowego, a ponadto:
1) charakteryzuje skutki II wojny światowej, w tym problem osądzenia ludobójstwa (sąd w Norymberdze), użycia broni atomowej, współistnienia państw demokratycznych z państwami totalitarnymi;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje obywatelskie.

Cele operacyjne:

Uczeń:

  • opisuje zbrodnie popełnione przez nazistów w czasie II wojny światowej;

  • analizuje podstawy prawne i przebieg procesów norymberskich;

  • wyjaśnia, czym jest ludobójstwo;

  • tłumaczy, w jaki sposób niektórym nazistom udało się uniknąć kary i jak ścigano zbrodniarzy w powojennej Polsce.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • rozmowa nauczająca z wykorzystaniem ćwiczeń interaktywnych;

  • analiza materiału źródłowego (porównawcza);

  • dyskusja;

  • metoda akwarium.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda;

  • telefony z dostępem do internetu.

Przebieg lekcji

Przed lekcją:

Przygotowanie do zajęć. Nauczyciel loguje się na platformie i udostępnia uczniom e‑materiał „Na tropie nazistów. Procesy zbrodniarzy wojennych”. Prosi uczestników zajęć o zapoznanie się z treścią sekcji „Przeczytaj” i wykonanie ćwiczenia 1 i 2 w sekcji „Sprawdź się”.

Faza wstępna:

  1. Nauczyciel wyświetla na tablicy temat i cele lekcji i przybliża je uczniom. Następuje określenie wiążących dla uczniów kryteriów sukcesu w postaci pytań, na które uczniowie chcieliby uzyskać odpowiedź.

  2. Raport z przygotowań. Nauczyciel za pomocą dostępnego w panelu użytkownika raportu weryfikuje przygotowanie uczniów do lekcji, m.in. sprawdza, kto wykonał zadane ćwiczenia. Może wyświetlić odpowiedzi uczniów na tablicy interaktywnej.

Faza realizacyjna:

  1. W ramach utrwalenia wiedzy uczniowie w parach wykonują ćwiczenia 3 i 4 z sekcji „Sprawdź się”: dopasowują odpowiednie hasła do definicji oraz zaznaczają właściwe odpowiedzi. Nauczyciel sprawdza poprawność wykonanych zadań wraz z uczniami.

  2. Ćwiczenia 5 i 6 uczniowie wykonują w czteroosobowych grupach, analizują tekst źródłowy oraz ilustrację. Po ustalonym wcześniej czasie przedstawiciel wskazanej (lub zgłaszającej się na ochotnika) grupy prezentuje propozycję odpowiedzi, a pozostali uczniowie się do niej ustosunkowują. Nauczyciel w razie potrzeby uzupełnia odpowiedź.

  3. Praca z multimedium („Film edukacyjny”). Nauczyciel odtwarza pierwszy film, prosząc uczniów, aby notowali istotne informacje. Następnie poleca, aby podzielili się na dwie grupy. Informuje, że będą uczestniczyć w dyskusji na temat słuszności przeprowadzenia procesów norymberskich oraz tego, czy organizatorzy procesów norymberskich złamali zasady prawa (nawiązanie do poleceń 2 i 4). Wyjaśnia, że ten typ dyskusji określany jest jako akwarium. Pierwsza grupa siada w kręgu i dyskutuje na zadany temat. W tym samym czasie druga grupa zajmuje miejsca dookoła i obserwuje przebieg dyskusji. Jej zadaniem jest analiza doboru i skuteczności argumentów, przestrzegania zasad i ogólnego przebiegu debaty. Nauczyciel wyznacza dokładny czas dyskusji. Przypomina też zasady obowiązujące w jej trakcie, np.: należy mówić zwięźle i na temat, nie obrażać innych, nie przerywać innym, nie podnosić głosu, słuchać uważnie wypowiedzi innych.

  4. Uczniowska debata. Po jej zakończeniu nauczyciel prosi wybranych lub chętnych uczniów o ocenienie umiejętności prowadzenia dyskusji, trzymania się tematu, doboru argumentów itp. kolegów z grupy dyskutującej.

Faza podsumowująca:

  1. Nauczyciel ponownie wyświetla na tablicy temat lekcji zawarty w sekcji „Wprowadzenie” i inicjuje krótką rozmowę dotyczącą kryteriów sukcesu. Czego uczniowie się nauczyli? Prosi wybraną osobę o podsumowanie zajęć.

  2. Na zakończenie nauczyciel ocenia pracę obu uczestniczących w dyskusji grup.

Praca domowa:

  1. Wykonaj ćwiczenia interaktywne 7 i 8. Przygotuj uzasadnienia poprawnych odpowiedzi.

  2. (Dla uczniów chętnych) Wykonaj polecenie 5 dołączone do filmu: „Wymień przykłady innych współczesnych procesów, w których zbrodniarzy osądzała społeczność międzynarodowa”.

Materiały pomocnicze:

T. Cyprian, J. Sawicki, Siedem procesów przed Najwyższym Trybunałem Narodowym, Poznań 1962.

J. Heydecker, J. Leeb, Trzecia Rzesza w świetle Norymbergi. Bilans tysiąca lat, tłum. M. Zeller, Warszawa 1979.

J. Tyszkiewicz, E. Czapiewski, Historia powszechna. Wiek XX, Warszawa 2012.

Wskazówki metodyczne:

Uczniowie na podstawie filmów oraz wiadomości z e‑materiału przygotowują prezentację multimedialną będącą podsumowaniem lekcji.