Dla nauczyciela

Numer e‑materiału: 3.1.9.1

Imię i nazwisko autora: Justyna Sikora

Przedmiot: język obcy nowożytny – język niemiecki

Temat zajęć: Kultur erleben/Obcowanie z kulturą

Grupa docelowa: III etap edukacyjny, klasa I, zakres podstawowy, poziom językowy B1

Cel ogólny lekcji:

Umiejętność opisywania i informowania o najważniejszych rodzajach przedstawień scenicznych i muzycznych oraz wyrażania swoich preferencji na temat uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych.

Podstawa programowa

Podstawa programowa – wariant III.1.P Język obcy nowożytny nauczany jako pierwszy (kontynuacja 1. języka obcego nowożytnego ze szkoły podstawowej – kształcenie w zakresie podstawowym)

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I. Znajomość środków językowych. Uczeń posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie tematów wskazanych w wymaganiach szczegółowych.

II. Rozumienie wypowiedzi. Uczeń rozumie wypowiedzi ustne o umiarkowanym stopniu złożoności, wypowiadane w naturalnym tempie, w standardowej odmianie języka, a także wypowiedzi pisemne o umiarkowanym stopniu złożoności, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.

III. Tworzenie wypowiedzi. Uczeń samodzielnie tworzy proste, spójne i logiczne, w miarę płynne wypowiedzi ustne oraz proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.

IV. Reagowanie na wypowiedzi. Uczeń uczestniczy w rozmowie i reaguje ustnie w typowych, również w miarę złożonych sytuacjach oraz reaguje w formie prostego tekstu pisanego w typowych sytuacjach w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.

V. Przetwarzanie wypowiedzi. Uczeń zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.

Treści nauczania – wymagania szczegółowe

I. Uczeń posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie następujących tematów:

1) człowiek (np. dane personalne, okresy życia, wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, rzeczy osobiste, uczucia i emocje, umiejętności i zainteresowania, osobisty system wartości, autorytety);

5) życie prywatne (np. rodzina, znajomi i przyjaciele, czynności życia codziennego, określanie czasu, formy spędzania czasu wolnego, święta i uroczystości, styl życia, konflikty i problemy);

9) kultura (np. dziedziny kultury, twórcy i ich dzieła, uczestnictwo w kulturze, tradycje i zwyczaje, media);

II. Uczeń rozumie wypowiedzi ustne o umiarkowanym stopniu złożoności (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, ogłoszenia, instrukcje, relacje, wywiady, dyskusje, prelekcje), wypowiadane w naturalnym tempie, w standardowej odmianie języka:

1) reaguje na polecenia;

5) znajduje w wypowiedzi określone informacje;

7) wyciąga wnioski wynikające z informacji zawartych w wypowiedzi;

III. Uczeń rozumie wypowiedzi pisemne o umiarkowanym stopniu złożoności (np. listy, e‑mail, SMS‑y, kartki pocztowe, napisy, broszury, ulotki, jadłospisy, ogłoszenia, rozkłady jazdy, instrukcje, komiksy, artykuły, teksty narracyjne, recenzje, wywiady, wpisy na forach i blogach, teksty literackie):

1) określa główną myśl tekstu lub fragmentu tekstu;

4) znajduje w tekście określone informacje;

7) wyciąga wnioski wynikające z informacji zawartych w tekście;

IV. Uczeń tworzy proste, spójne i logiczne, w miarę płynne wypowiedzi ustne:

1) opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;

5) opisuje upodobania;

6) wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy, przedstawia i ustosunkowuje się do opinii i poglądów innych osób;

7) wyraża i opisuje uczucia i emocje;

V. Uczeń tworzy proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne (np. notatkę, ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, wiadomość, SMS, kartkę pocztową, e‑mail, historyjkę, list prywatny, życiorys, CV, list motywacyjny, wpis na blogu):

1) opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;

5) opisuje upodobania;

11) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze;

VI. Uczeń reaguje ustnie w typowych, również w miarę złożonych sytuacjach:

1) przedstawia siebie i inne osoby;

4) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób, wyraża wątpliwość;

5) wyraża i uzasadnia swoje upodobania, preferencje, intencje i pragnienia, pyta o upodobania, preferencje, intencje i pragnienia innych osób;

VII. Uczeń reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, SMS, list prywatny, formularz, e‑mail, komentarz, wpis na czacie/forum) w typowych sytuacjach:

1) przedstawia siebie i inne osoby;

2) nawiązuje kontakty towarzyskie; rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. podczas rozmowy na czacie);

3) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia (np. wypełnia formularz/ankietę);

5) wyraża i uzasadnia swoje upodobania, preferencje, intencje i pragnienia, pyta o upodobania, preferencje, intencje i pragnienia innych osób;

7) zaprasza i odpowiada na zaproszenie;

15) dostosowuje styl wypowiedzi do odbiorcy.

VIII. Uczeń przetwarza tekst ustnie lub pisemnie:

2) przekazuje w języku obcym nowożytnym lub w języku polskim informacje sformułowane w tym języku obcym;

3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim;

IX. Uczeń posiada:

1) podstawową wiedzę o krajach, społeczeństwach i kulturach społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym oraz o kraju ojczystym, z uwzględnieniem kontekstu lokalnego, europejskiego i globalnego;

2) świadomość związku między kulturą własną i obcą oraz wrażliwość międzykulturową.

X. Uczeń dokonuje samooceny i wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem (np. korzystanie ze słownika, poprawianie błędów, prowadzenie notatek, stosowanie mnemotechnik, korzystanie z tekstów kultury w języku obcym nowożytnym).

XI. Uczeń współdziała w grupie (np. w lekcyjnych i pozalekcyjnych językowych pracach projektowych).

XII. Uczeń korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym (np. z encyklopedii, mediów, instrukcji obsługi), również za pomocą technologii informacyjno‑komunikacyjnych.

XIII. Uczeń stosuje strategie komunikacyjne (np. domyślanie się znaczenia wyrazów z kontekstu, identyfikowanie słów kluczy lub internacjonalizmów) i strategie kompensacyjne, w przypadku gdy nie zna lub nie pamięta wyrazu (np. upraszczanie formy wypowiedzi, zastępowanie innym wyrazem, opis, wykorzystywanie środków niewerbalnych).

XIV. Uczeń posiada świadomość językową (np. podobieństw i różnic między językami).

Kształtowane kompetencje kluczowe:

kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;
kompetencje w zakresie wielojęzyczności;
kompetencje cyfrowe;
kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;
kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Cele operacyjne – zgodne ze zrewidowaną taksonomią celów Blooma, w tym minimum jeden cel z poziomu 3–6 sfery kognitywnej, sformułowane w postaci SMART

Uczeń:

wymienia i krótko charakteryzuje wydarzenia kulturalne;

Cele motywacyjne

Uczeń:

czuje się kompetentny, gdyż rozwiązuje zadania na miarę swoich możliwości;
ma możliwość decydowania o swojej gotowości do mówienia;
sam decyduje, jakie informacje przedstawić;
uczestniczy w grze/zabawie językowej;
uczestniczy w sytuacjach pozwalających na rozpoznanie i/lub rozwijanie zainteresowań i pasji;
uczy się o rzeczach, które są dla niego ważne.

Strategie uczenia się:

tworzenie skojarzeń myślowych, umiejscawianie nowych słów w kontekście, tworzenie asocjacji i kojarzenie pojęć, grupowanie ich w różne kategorie;
korzystanie z różnych dodatkowych źródeł do nauki języka, takich jak słowniki czy Internet;
odgadywanie znaczenia tekstów słuchanych i czytanych (używanie wskazówek językowych – niektórych znanych słów, zwrotów z języka polskiego bądź obcego i domyślanie się treści w języku niemieckim);
wykorzystywanie wskazówek niejęzykowych (mowa ciała, sposób zwracania się, wiedza ogólna).

Metody i formy pracy:

podejście komunikacyjne;
podejście humanistyczne;
podająca: wyjaśnianie;
aktywizująca: metoda lekcji odwróconej (flipped classroom), burza mózgów;
kognitywna: udzielanie objaśnień (wskazówek) i komentarzy;
programowana: z użyciem komputera, techniki multimedialne.

Formy zajęć:

praca indywidualna,
praca w parach,
plenum,
praca w grupie.

Środki dydaktyczne potrzebne do realizacji lekcji:

komputer (np. laptop) z dostępem do Internetu,
słowniczek,
tekst źródłowy,
rysunki walizki, kosza, białej plamy,
multimedium (plik audio),
zestaw ćwiczeń interaktywnych.

Przebieg lekcji

a) Faza wprowadzająca

W tym materiale warto zastosować metodę lekcji odwróconej (flipped classroom), czyli poprosić uczniów o przygotowanie w domu informacji na temat rodzajów scenicznych wydarzeń kulturalnych oraz ich krótkiego opisu, słownictwa związanego z przedstawieniem i teatrem, a także wskazówek, co należy zrobić, aby wziąć udział w takim wydarzeniu. Aktywna rola uczniów polega na znalezieniu odpowiednich środków językowych, definicji i informacji.
Nauczyciel proponuje uczniom na początku lekcji uzupełnienie mapy pojęć, która zawiera hasło główne „Kulturelle Veranstaltungen” oraz rozgałęzienia w formie pytań:
- Was führt man auf der Bühne auf?
- Was gibt es im Theater?
- Was muss man vor dem Besuch einer Kulturveranstaltung erledigen?
- Wie kann eine Aufführung sein?
Uczniowie podzieleni na 4 grupy wypisują wspólnie pasujące pojęcia, a następnie uzupełniają je na tablicy. Nauczyciel weryfikuje jedynie poprawność użytych środków językowych oraz ewentualnie uzupełnia brakujące informacje na mapie pojęć.
Jako ciekawostkę uczniowie czytają informację we wprowadzeniu na temat najdłuższej wystawionej sztuki teatralnej w Polsce i wyrażają krótko swoje zdanie na ten temat.

b) Faza realizacyjna

Uczniowie (przygotowani do zajęć zgodnie z metodą lekcji odwróconej):
- czytają wypowiedzi rówieśników na temat wydarzeń kulturalnych. Nauczyciel pyta: „W których wydarzeniach kulturalnych chętnie biorą udział Markus, Sabina, Fabian, Laura i Adam?”. Wybrani uczniowie udzielają odpowiedzi, po czym każdy z uczniów po kolei wypowiada się na temat własnych upodobań. Następnie prawidłowo dopasowują pasujące odpowiedzi (Übung 1‑3 z sekcji Przeczytaj).
- Później słuchają pliku audio oraz łączą pytania z odpowiedzią, wpisują pasujące wydarzenia kulturalne, wstawiają odpowiednie przymiotniki (Übung 1‑3 z sekcji Plik audio).
Uczniowie dobierają się w pary i tworzą dialogi temat: „W piątek gra twoja ulubiona grupa i chciałabyś/chciałbyś pójść na ich koncert, żeby posłuchać ich muzyki na żywo. Porozmawiaj ze swoją przyjaciółką/swoim przyjacielem i zapytaj, czy chciałaby/chciałby z Tobą pójść na koncert”. Dialogi prezentowane są na forum klasy.

c) Faza podsumowująca

Uczniowie wypowiadają się na temat wydarzeń kulturalnych, w których chętnie biorą udział, zgodnie z Aufgabe 7 w sekcji Sprawdź się.
Nauczyciel w ramach ewaluacji lekcji zawiesza na tablicy 3 kartki, na jednej z nich narysowany jest kosz, na drugiej – walizka, na trzeciej – biała plama. Obok walizki uczniowie zapisują: Co zabieram ze sobą z lekcji?. Tutaj każdy ma wpisać to, co wyniósł z pracy na lekcji, co do niego szczególnie przemówiło, co się spodobało lub co mu się przyda w przyszłości. Obok kosza wpisują: „Co mi się nie przyda?”. A obok białej plamy: „Czego zabrakło?”. Poniższe rysunki uczestnicy wypełniają krótkimi zdaniami, równoważnikami zdań lub kluczowymi słowami.

Praca domowa

Uczniowie przeglądają afisze kulturalne dostępne w Internecie w dowolnym większym mieście niemieckim i wybierają jedno wydarzenie, w którym chcieliby wziąć udział. Uczniowie przedstawiają podstawowe informacje na temat tego wydarzenia kulturalnego, czyli odpowiadają na pytania: „co?”, „gdzie?”, „kiedy?”, „ile kosztuje bilet wstępu?”.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania pliku audio

Przed lekcją: Uczniowie przygotowują quiz w formie online z wykorzystaniem zwrotów i słownictwa znajdujących się w słowniczku, udostępniają quiz w formie kodów QR, rozwiązują quizy, powtarzając i przypominając sobie zwroty.
W trakcie lekcji: wykorzystanie pliku audio jako ćwiczenia na zrozumienie informacji podczas tematów dotyczących spotkań towarzyskich: „kto?”, „co?”, „gdzie?”, „kiedy?”. Uczniowie w grupach przygotowują ulotkę z wydarzeniami kulturalnymi, które chcieliby, aby się odbyły w ich mieście podczas wakacji. Ulotki zostają zawieszone w sali lekcyjnej.
Po lekcji: wykorzystanie do powtórzenia słownictwa z zakresu Kultura. Uczniowie przeglądają oferty kulturalne swojego miejsca zamieszkania, wybierają jedną z ofert i przygotowują zaproszenie dla swojej koleżanki lub kolegi z Niemiec na wydarzenie.

Wykaz źródeł:

Dziady,
Robert R. Chodkowski, *Widownia antycznego teatru greckiego,* „Roczniki Humanistyczne” (2001), t. XLIX, z.s. 61‑93.

Słownik