Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał

SCENARIUSZ LEKCJI

Imię i nazwisko autora: Anna Ruszczyk

Przedmiot: geografia

Temat zajęć: Najdłuższe i najgłębsze jaskinie świata

Grupa docelowa: III etap edukacyjny, liceum ogólnokształcące/technikum, zakres rozszerzony, klasa I

Podstawa programowa:

Zakres rozszerzony: V. Dynamika procesów geologicznych i geomorfologicznych: najważniejsze wydarzenia w dziejach Ziemi, minerały, geneza i wykorzystanie skał, procesy rzeźbotwórcze i ich efekty (wietrzenie, erozja, transport, akumulacja, ruchy masowe), odkrywka geologiczna.

Uczeń:

  1. charakteryzuje zjawiska wietrzenia fizycznego i chemicznego, krasowienia oraz opisuje produkty i formy powstałe w wyniku tych procesów.

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji,

  • kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii,

  • kompetencje cyfrowe,

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.

Cele operacyjne:

Uczeń:

  • zna przykłady najgłębszych i najdłuższych jaskiń na świecie oraz w Polsce;

  • ocenia, na jakie zagrożenia narażone są osoby zajmujące się alpinizmem (taternictwem) jaskiniowym.

Strategie nauczania: konstruktywizm, konektywizm

Metody nauczania: pogadanka, dyskusja, drzewo decyzyjne, metody operatywne (praca z grafiką multimedialną, tekstem e‑materiału, analiza map)

Formy zajęć: praca indywidualna, praca w parach, praca w grupach, praca na forum klasy

Środki dydaktyczne: tablica interaktywna/monitor dotykowy/tablety, e‑materiał, podręcznik, zdjęcia z jaskini krasowej, atlas geograficzny, mapa fizyczna świata i mapa fizyczna Polski, arkusze papieru, pisaki

Materiały pomocnicze:

M. Klimaszewski, Geomorfologia, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1978.
M. Książkiewicz, Geologia dynamiczna, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1979.

PRZEBIEG LEKCJI

Faza wprowadzająca

  • Nauczyciel przedstawia uczniom zdjęcia dowolnej jaskini – pogadanka na temat: Jakie warunki sprzyjają powstawaniu jaskiń? Czy w Polsce występują jaskinie? Czy można je zwiedzać? Dlaczego interesują turystów?

  • Nauczyciel przedstawia temat i cele lekcji.

Faza realizacyjna

  • Wyjaśnienie terminu: speleologia.

  • Pogadanka o turystycznym i sportowym wykorzystaniu jaskiń – alpinizm podziemny, nurkowanie jaskiniowe.

  • Nauczyciel prosi, aby uczniowie (pracując w parach) na podstawie tekstu e‑materiału wypisali przykłady najdłuższych i najgłębszych jaskiń na świecie, wskazali miejsca występowania tych jaskiń na mapie fizycznej świata.

  • Na podstawie e‑materiału uczniowie przedstawiają przykłady innych jaskiń – np. o największej objętości, czy uznawanej za najpiękniejszą (oglądają fotografie z tych jaskiń).

  • Uczniowie na mapie fizycznej Polski wskazują przykłady regionów, w których mogą występować jaskinie.

  • Nauczyciel dzieli uczniów na grupy – zadaniem każdej z nich jest zapoznanie się z grafiką multimedialną i zapisanie odpowiedzi na podane w niej polecenia. (uczniowie poznają także nazwy i miejsca występowania tych jaskiń w Polsce).

  • Przedyskutowanie odpowiedzi na forum klasy.

  • Następnie grupy otrzymują problem do rozwiązania (metodą drzewa decyzyjnego): Czy należy eksplorować jaskinie?

  • Grupy otrzymują arkusze papieru ze schematem drzewa decyzyjnego, uczniowie wpisują problem w pniu drzewa.

  • Następnie dyskutując, wpisują warianty rozwiązania problemu, negatywne i pozytywne skutki każdego z rozwiązań, wyciągają wnioski (decyzje) wynikające z analizy problemu.

  • Prezentacja drzew decyzyjnych na forum klasy.

  • Ocena zagrożeń wynikających z eksploracji jaskiń.

Faza podsumowująca

  • Nauczyciel wprowadza uczniów do ćwiczeń w e‑materiale – uczniowie indywidualnie wykonują kilka wskazanych przez nauczyciela ćwiczeń.

  • Nauczyciel podsumowuje etapy lekcji, zestawiając je z założonymi celami – ocenia pracę uczniów, ich zaangażowanie.

  • Uczniowie dzielą się swoimi doświadczeniami np. co było dla nich łatwe, trudne, ciekawe, do czego mogą wykorzystać zdobyte informacje itp.

Praca domowa

  • Wybierz dowolną jaskinię (w Polsce lub na świecie) udostępnioną turystom do zwiedzania. Wyjaśnij, na czym polega jej turystyczna atrakcyjność.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania danego multimedium:

  • grafikę multimedialną można wykorzystać w czasie lekcji dotyczącej uzasadnienia działań na rzecz ochrony środowiska przyrodniczego w Polsce (zakres podstawowy, dział XIV. 11);

  • grafikę multimedialną można wykorzystać również podczas lekcji dotyczącej środowiska przyrodniczego Polski – zakres podstawowy, np. związek budowy geologicznej z cechami ukształtowania powierzchni (dział XIV. 4).