Dla nauczyciela
SCENARIUSZ LEKCJI
Imię i nazwisko autora: Kamil Kaliński
Przedmiot: geografia
Temat zajęć: Zmiany liczby ludności świata
Grupa docelowa: III etap edukacyjny, liceum/technikum, zakres podstawowy, klasa II
Podstawa programowa
VIII. Przemiany struktur demograficznych i społecznych oraz procesy osadnicze: rozmieszczenie i liczba ludności, przemiany demograficzne, migracje, zróżnicowanie narodowościowe, etniczne i religijne, kręgi kulturowe, sieć osadnicza, procesy urbanizacji, rozwój obszarów wiejskich.
Uczeń:
2) analizuje i wyjaśnia zmiany liczby ludności świata oraz przestrzenne zróżnicowanie wielkości wskaźników: urodzeń, zgonów i przyrostu naturalnego.
Kształtowane kompetencje kluczowe:
kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji,
kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii,
kompetencje cyfrowe,
kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.
Cele operacyjne
Uczeń:
określa stan i dynamikę zmian liczby ludności oraz jej prognozę do 2100 r.,
porównuje kontynenty pod względem liczby ludności w różnych latach,
wyjaśnia przyczyny zmian liczby ludności na poszczególnych kontynentach na przestrzeni lat.
Strategie nauczania: konektywizm
Metody nauczania: pogadanka, dyskusja, praca z e‑materiałem, burza mózgów
Formy zajęć: praca indywidualna, praca w grupach, praca całego zespołu klasowego
Środki dydaktyczne: e‑materiał, komputer, projektor multimedialny (lub tablety z dostępem do internetu), zeszyt przedmiotowy
Materiały pomocnicze
Bibliografia
Wrona J., Geografia ludności świata i Polski, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków 2009, s. 136.
Netografia
Dane statystyczne dot. populacji: U.S. and World Population Clock, census.gov (dostęp 14.10.2021).
Przyszłość populacji ludzkiej: Roser M., Ritchie H., Ortiz‑Ospina E., World Population Growth, ourworldindata.org (dostęp 14.10.2021).
Przyszłość populacji ludzkiej według kontynentów: Forecast of the World Population in 2019 and 2100, by Continent, statista.com (dostęp 14.10.2021).
PRZEBIEG LEKCJI
Faza wprowadzająca
Czynności organizacyjne (powitanie, sprawdzenie obecności).
Sprawdzenie zadania domowego.
Dialog z uczniami mający na celu usystematyzowanie wiadomości na temat rozmieszczenia ludności na świecie.
Przedstawienie celów lekcji.
Faza realizacyjna
Nauczyciel inicjuje dyskusję na temat obecnej liczby ludności na świecie. W tym celu wyświetla na ekranie wprowadzenie do e‑materiału oraz otwiera link obrazujący zegar ludności. Jeżeli uczniowie mają dostęp do tabletów (lub komputerów), mogą sprawdzić, ile wynosi i jak zmienia się liczba ludności w różnych krajach i na różnych kontynentach.
Następnie nauczyciel kontynuuje dyskusję na temat tempa zmian liczby ludności na świecie od momentu pojawienia się homo sapiens. Uczniowie wskazują najważniejsze etapy, w których miał miejsce dynamiczny wzrost populacji, a także proponują ich przyczyny. Po zakończonej dyskusji nauczyciel prezentuje na ekranie blok tekstowy e‑materiału. Uczniowie wspólnie analizują wykres i zapisują w zeszytach wnioski.
Następnie nauczyciel dzieli uczniów na siedem grup. Każda z grup wyszukuje i analizuje informacje zamieszone w grafice interaktywnej na przydzielony przez nauczyciela temat. Uczniowie korzystają z tabletów (lub komputerów).
Zadania dla grup | |
---|---|
grupa 1 | Zmiany liczby ludności świata w latach 1850–2019 i prognoza do 2100 r. |
grupa 2 | Zmiany liczby ludności Azji w latach 1850–2019 i jej analiza |
grupa 3 | Zmiany liczby ludności Afryki w latach 1850–2019 i jej analiza |
grupa 4 | Zmiany liczby ludności Europy w latach 1850–2019 i jej analiza |
grupa 5 | Zmiany liczby ludności Ameryki Łacińskiej w latach 1850–2019 i jej analiza |
grupa 6 | Zmiany liczby ludności Ameryki Północnej w latach 1850–2019 i jej analiza |
grupa 7 | Zmiany liczby ludności Australii i Oceanii w latach 1850–2019 i jej analiza |
Po zakończonej pracy chętni uczniowie przedstawiają na forum klasy swoje wnioski z przeprowadzonej analizy. Posiłkują się odpowiednimi fragmentami grafiki interaktywnej wyświetlonej na ekranie. Na koniec każdego wystąpienia nauczyciel inicjuje dyskusję na jego temat.
Następnie nauczyciel wyświetla na tablicy zadania z bloku ćwiczeń interaktywnych. Wskazani uczniowie podchodzą do tablicy i rozwiązują je. Niektóre z nich wymagają skorzystania z różnych źródeł informacji geograficznej. Nauczyciel udostępnia uczniom wybrane pozycje literatury, a także zapewnia dostęp do internetu (na przykład w uczniowskich tabletach).
Faza podsumowująca
Podsumowanie i utrwalenie nowej wiedzy poprzez zadawanie pytań przez nauczyciela i udzielanie na nie odpowiedzi przez uczniów.
Dodatkowo nauczyciel może w celu podsumowania wyświetlić na ekranie grafikę interaktywną.
Nauczyciel nagradza aktywnych uczniów, ocenia pracę w grupach i przypomina cele zajęć.
Pożegnanie i zaproszenie na kolejną lekcję.
Praca domowa
Stworzenie kartodiagramu sumarycznego obrazującego 20 najludniejszych państw świata (można wykorzystać programy GIS).
Opcjonalnie można także prosić o zapoznanie się z kolejnym tematem lekcji (w przypadku blended learning).
Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania danego multimedium
Grafika interaktywna może zostać wykorzystana podczas innych zajęć poświęconych zagadnieniom dotyczącym demografii (zakres podstawowy: VIII. 1, VIII. 3; zakres rozszerzony: XXI. 1).