Dla nauczyciela

Scenariusz zajęć

Autor: Amanda Gałkowska, Krzysztof Błaszczak

Przedmiot: chemia

Temat: Jak chronić glebę przed zanieczyszczeniami?

Grupa docelowa: uczniowie III etapu edukacyjnego, liceum, technikum, zakres podstawowy i rozszerzony; uczniowie III etapu edukacyjnego – kształcenie w zakresie podstawowym i rozszerzonym

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy

XII. Elementy ochrony środowiska. Uczeń:

3) proponuje sposoby ochrony środowiska naturalnego przed zanieczyszczeniem i degradacją zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.

Zakres rozszerzony

XII. Elementy ochrony środowiska. Uczeń:

3) proponuje sposoby ochrony środowiska naturalnego przed zanieczyszczeniem i degradacją zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.

Cele operacyjne

Uczeń:

  • omawia główne źródła zanieczyszczeń gleby;

  • wymienia sposoby ochrony gleby przed zanieczyszczeniami;

  • analizuje sposoby ochrony gleb przed zanieczyszczeniami.

Strategie nauczania:

  • asocjacyjna;

  • problemowa.

Metody i techniki nauczania:

  • ćwiczenia uczniowskie;

  • dyskusja dydaktyczna;

  • analiza materiałów źródłowych;

  • wirtualne laboratorium;

  • metoda 5Q;

  • sketchnotka;

  • kieszeń i szuflada.

Formy pracy:

  • praca zbiorowa;

  • praca w grupach;

  • praca w parach;

  • praca indywidualna.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do Internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • rzutnik multimedialny;

  • tablica interaktywna/tablica i kreda/pisak.

Przebieg zajęć

Faza wstępna:

  1. Zaciekawienie i dyskusja. Nauczyciel wykorzystuje informacje z wprowadzenia do e‑materiału. Uczniowie dyskutują nad słowami Hipokratesa, starają się uzasadnić te słowa: „Prawdziwy rozwój człowieka, zwierzęcia i rośliny zależy od jakości gleby”.

  2. Ustalenie celów lekcji. Nauczyciel podaje temat zajęć i wspólnie z uczniami ustala cele lekcji, które uczniowie zapisują na kartkach i gromadzą w portfolio.

  3. Rozpoznawanie wiedzy wyjściowej uczniów, którzy starają się dokonać klasyfikacji zanieczyszczeń gleb.

Faza realizacyjna:

  1. Uczniowie odszukują w e‑materiale w sekcji „Przeczytaj” odpowiedzi na temat podziału zanieczyszczeń gleb ze względu na sektory gospodarki. Na forum klasy omawiają podział razem z nauczycielem. Konfrontują swoje wypowiedzi również z fazą wstępną.

  2. Metoda 5Q jako zaproszenie do podróży od stanu obecnego do pożądanego. Ćwiczenie skłania uczestników do refleksji. Nauczyciel losowo dzieli uczniów w grupy, rozdaje arkusze papieru A3, mazaki. Uczniowie podają swoje propozycje na rozwiązanie problemu „Jak chronić glebę przed zanieczyszczeniami?” W ramach pracy metodą 5Q uczniowie odpowiadają na pięć pytań: Czego możemy robić więcej, aby osiągnąć cel? Czego możemy robić mniej? Co możemy robić inaczej? Co możemy przestać robić? Co możemy zacząć robić? Nauczyciel monitoruje pracę uczniów. Po wyznaczonym czasie, uczniowie z poszczególnych grup prezentują efekty pracy. Nauczyciel podsumowuje pracę grup.

  3. Wirtualne laboratorium – praca w parach. Uczestnicy zajęć zapoznają się z medium bazowym. Wykonują polecenie do medium bazowego.

  4. Uczniowie samodzielnie wykonują w zeszytach sketchnotkę. Po wyznaczonym czasie, chętne osoby prezentują swoje efekty na forum klasy.

  5. Uczniowie samodzielnie sprawdzają swoją wiedzę, wykonując ćwiczenia zawarte w e‑materiale w sekcji „Sprawdź się”.

Faza podsumowująca:

  1. Kieszeń i szuflada. Nauczyciel rozdaje uczniom sklerotki. Prowadzący zajęcia rysuje na tablicy kieszeń, a obok niej zapisuje: „Co zabieram ze sobą?”. Tutaj uczeń ma wpisać to, co wyniósł z zajęć, co do niego szczególnie przemówiło, co się spodobało lub co mu się przyda w przyszłości. Poniżej nauczyciel rysuje szufladę i białą plamę. Obok szuflady zapisuje: „Co mi się nie przyda?”, a obok białej plamy: „Czego zabrakło?”. Poniższe rysunki uczeń wypełnia sklerotkami z zapisanymi krótkimi zdaniami, równoważnikami zdań lub kluczowymi słowami. Jest to okazja także do analizy przebiegu zajęć i szybkiej powtórki.

Praca domowa:

Uczniowie wykonują w e‑materiale w sekcji „Sprawdź się” pozostałe ćwiczenia, których nie zdążyli wykonać na lekcji.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania multimedium:

Wirtualne laboratorium może zostać wykorzystane podczas przygotowywania się ucznia do sprawdzianu lub do zdobycia wiedzy w razie nieobecności ucznia na lekcji.

Materiały pomocnicze:

  1. Nauczyciel przygotowuje Arkusze papieru A3, mazaki, glutaki oraz sklerotki.

  2. Polecenie podsumowujące (nauczyciel przed lekcją zapisuje je na niewielkich kartkach):

  • Czym jest rekultywacja gleby?

  • Czy należy segregować śmieci?

  • Stosowanie jakich nawozów: sztucznych czy naturalnych jest lepsze dla gleby?

  • Czy zalesianie wpływa pozytywnie na gleby?

  • Czym jest biorekultywacja?

Sprawdź się