Scenariusz zajęć

Autor: Agata Jarszak‑Tyl, Krzysztof Błaszczak

Przedmiot: chemia

Temat: Czy na podstawie właściwości substancji można określić typ wiązania w cząsteczce?

Grupa docelowa: uczniowie III etapu edukacyjnego, liceum, technikum, zakres podstawowy i rozszerzony uczniowie III etapu edukacyjnego – kształcenie w zakresie podstawowym i rozszerzonym

Podstawa programowa:

III. Wiązania chemiczne. Oddziaływania międzycząsteczkowe. Uczeń:

5) wnioskuje o rodzaju wiązania na podstawie obserwowanych właściwości substancji.

Zakres rozszerzony

III. Wiązania chemiczne. Oddziaływania międzycząsteczkowe. Uczeń:

7) wnioskuje o rodzaju wiązania na podstawie obserwowanych właściwości substancji.

Kształtowane kompetencje kluczowe:

• kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

• kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii;

• kompetencje cyfrowe;

• kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.

Cele operacyjne

Uczeń:

• określa charakterystyczne właściwości substancji o różnych wiązaniach chemicznych;

• wykorzystuje znajomość systematyki związków chemicznych do oceny charakteru ich wiązań chemicznych;

• wskazuje na związek między właściwościami substancji a ich budową chemiczną.

Strategie nauczania:

• asocjacyjna.

Metody i techniki nauczania:

• symulacja interaktywna;

• ćwiczenia uczniowskie;

• dyskusja dydaktyczna;

• analiza materiału źródłowego;

• sketchnotka;

• technika termometr.

Formy pracy:

• praca indywidualna;

• praca w parach;

• praca zbiorowa.

Środki dydaktyczne:

• komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do Internetu;

• zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

• tablica interaktywna/tablica, kreda/pisak;

• rzutnik multimedialny.

Przebieg zajęć

Faza wstępna:

1. Zaciekawienie i dyskusja. Nauczyciel zadaje uczniom przykładowe pytania: Jakie związki przewodzą prąd elektryczny? Jakie związki mają wysokie temperatury topnienia?

2. Rozpoznawanie wiedzy wyjściowej uczniów. Burza mózgów wokół właściwości fizycznych związków jonowych, kowalencyjnych, metalicznych i molekularnych. Uczniowie zapisują propozycje na tablicy.

3. Ustalenie celów lekcji. Nauczyciel podaje temat zajęć i wspólnie z uczniami ustala cele lekcji, które uczniowie zapisują na kartkach i gromadzą w portfolio.

Faza realizacyjna:

1. Uczniowie zapoznają się z treścią „Przeczytaj” i analizują treści dotyczące różnic we właściwościach substancji o różnych wiązaniach chemicznych. Powrót do fazy wstępnej i porównanie wypowiedzi uczniów z nabytą wiedzą. Następnie uczniowie wykonują polecenie 1 z treści „Przeczytaj”.

2. Nauczyciel wyświetla na tablicy interaktywnej zawartość medium bazowego – różne substancje, poddawane działaniu różnych czynników; na podstawie zachowania tych substancji – określenie typu wiązania/budowy krystalicznej. Uczniowie wykonują ćwiczenia z zastosowaniem symulacji interaktywnej. Po wyznaczonym czasie chętni lub wskazani uczniowie podają odpowiedzi na forum klasy. Pozostali uczniowie i nauczyciel weryfikują poprawność merytoryczną propozycji.

3. Uczniowie wykonują w zeszytach sketchnotki. Po wyznaczonym czasie chętni uczniowie prezentują efekty swojej pracy na forum klasy.

4. Uczniowie pracują w parach z częścią „Sprawdź się”. Uczniowie wykonują zadania. Nauczyciel może wyświetlić treść poleceń na tablicy multimedialnej. Po każdym przeczytanym poleceniu nauczyciel daje uczniom określony czas na zastanowienie się, a następnie chętny uczeń z danej pary udziela odpowiedzi/prezentuje rozwiązanie na tablicy. Pozostali uczniowie ustosunkowują się do niej, proponując ewentualnie swoje pomysły. Nauczyciel w razie potrzeby koryguje odpowiedzi, dopowiada istotne informacje, udziela uczniom informacji zwrotnej. Ćwiczenia, których uczniowie nie zdążą wykonać podczas lekcji mogą być zlecone do wykonania w ramach pracy domowej.

Faza podsumowująca:

1. Na zakończenie nauczyciel stosuje narzędzie do oceny stopnia opanowania wiadomości i umiejętności z zastosowaniem termometru przez uczniów. Uczniowie na skali temperatury zaznaczają samoprzylepnymi karteczkami, w jakim stopniu opanowali zagadnienia wynikające z zamierzonych do osiągnięcia celów lekcji. Jeżeli ze skali będzie wynikał niski poziom temperatury, uczniowie zastanawiają się, w jaki sposób podnieść swój poziom posiadanej wiedzy?

Praca domowa:

Uczniowie wykonują pozostałe ćwiczenia zawarte w e‑materiale – „Sprawdź się”, których nie zdążyli wykonać na lekcji.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania multimedium:

Symulacja interaktywna może być wykorzystana przez ucznia w fazie przygotowania do lekcji, czy pracy kontrolnej.

Materiały pomocnicze:

1. Polecenia podsumowujące (nauczyciel przed lekcją zapisuje je na niewielkich kartkach):

• Jakie właściwości mają substancje o wiązaniach jonowych?

• Czy piryt jest metalem?

• Jaką temperaturę topnienia posiada związek jonowy?

2. Nauczyciel przygotowuje narzędzie do oceny stopnia opanowania wiadomości i umiejętności z zastosowaniem termometru przez uczniów oraz samoprzylepne karteczki dla uczniów.