Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał

Autorka: Marzenna Śliwka

Przedmiot: Język polski

Temat: Tristan i Izolda – konflikt moralny i tragizm losów kochanków

Grupa docelowa:

III etap edukacyjny, liceum ogólnokształcące, technikum, zakres podstawowy

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:
5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;
6) rozpoznaje w tekstach literackich: ironię i autoironię, komizm, tragizm, humor, patos; określa ich funkcje w tekście i rozumie wartościujący charakter;
9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi; poddaje ją refleksji;
10) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego (fabuły, bohaterów, akcji, wątków, motywów), narracji, sytuacji lirycznej; interpretuje je i wartościuje;
11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu, rozpoznaje podstawowe motywy i toposy oraz dostrzega żywotność motywów biblijnych i antycznych w utworach literackich; określa ich rolę w tworzeniu znaczeń uniwersalnych;
14) przedstawia propozycję interpretacji utworu, wskazuje w tekście miejsca, które mogą stanowić argumenty na poparcie jego propozycji interpretacyjnej;
15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie kontekst historycznoliteracki, historyczny, polityczny, kulturowy, filozoficzny, biograficzny, mitologiczny, biblijny, egzystencjalny;
II. Kształcenie językowe.
1. Gramatyka języka polskiego. Uczeń:
1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni w analizie i interpretacji tekstów oraz tworzeniu własnych wypowiedzi;
3) rozpoznaje argumentacyjny charakter różnych konstrukcji składniowych i ich funkcje w tekście; wykorzystuje je w budowie własnych wypowiedzi;
4. Ortografia i interpunkcja. Uczeń:
1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji, w tym szczególnie: pisowni wielką i małą literą, pisowni łącznej i rozłącznej partykuły nie oraz partykuły -bym, -byś, -by z różnymi częściami mowy; pisowni zakończeń -ji, -ii, -i ; zapisu przedrostków roz-, bez-, wes-, wz-, ws-; pisowni przyimków złożonych; pisowni nosówek ( a, ę ) oraz połączeń om, on, em, en ; pisowni skrótów i skrótowców;
III. Tworzenie wypowiedzi.
1. Elementy retoryki. Uczeń:
1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej i pisemnej przy użyciu odpowiednich konstrukcji składniowych;
IV. Samokształcenie.
1. rozwija umiejętność pracy samodzielnej między innymi przez przygotowanie różnorodnych form prezentacji własnego stanowiska;
2. porządkuje informacje w problemowe całości poprzez ich wartościowanie; syntetyzuje poznawane treści wokół problemu, tematu, zagadnienia oraz wykorzystuje je w swoich wypowiedziach;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje obywatelskie;

  • kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Cele operacyjne. Uczeń:

  • przedstawia losy Tristana i Izoldy,

  • porównuje miłość bohaterów legendy z modelem miłości dworskiej,

  • udowadnia, że Tristan i Izolda, za sprawą konfliktu moralnego, stają się bohaterami tragicznymi,

  • odwołuje się do własnej wiedzy ogólnej, doświadczeń czytelnika i widza, zwracając uwagę na analogie w utworach literackich, dziełach plastycznych, filmowych etc.,

  • redaguje tekst o charakterze argumentacyjnym.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • metoda sztafety;

  • z użyciem e‑podręcznika;

  • ćwiczeń przedmiotowych;

  • z użyciem komputera.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda.

Przebieg lekcji

Przed lekcją:

  1. Przygotowanie do zajęć. Nauczyciel loguje się na platformie i udostępnia uczniom e‑materiał „Tristan i Izolda – konflikt moralny i tragizm losów kochanków”. Uczestnicy zajęć zapoznają się z fragmentem prozy w e‑materiale: Dzieje Tristana i Izoldy. Przygotowują się do omówienia tekstu, szukając informacji na temat kontekstu historycznoliterackiego.

Faza wprowadzająca:

  1. Nauczyciel zapoznaje uczniów z tematem i celami lekcji.

  2. Zajęcia rozpoczynają się od metody szybkiej sztafety. Nauczyciel przedstawia zasady oraz zwraca uwagę na ciąg przyczynowo‑skutkowy wydarzeń z lektury. Pierwszy wskazany uczeń zaczyna streszczać historię Tristana i Izoldy, a następnie wskazuje kolegę, który kontynuuje opowieść. Sztafeta trwa aż do finału historii. Nauczyciel czuwa nad poprawnością językową wypowiedzi oraz jej zgodnością z tekstem lektury.
    Młodzież dzieli się wrażeniami z lektury fragmentów utworu.

Faza realizacyjna:

  1. Uczniowie zapoznają się z fragmentami tekstów w sekcji: „Przeczytaj” (Miłość jako obowiązek rycerza, Miłość w średniowiecznej literaturze francuskiej, Miłość jako źródło cierpienia). Następuje porównanie miłości Tristana i Izoldy do modelu miłości dworskiej. Nauczyciel prosi o zapis wniosków w zeszycie.

  2. Uczniowie korzystają ze słownika oraz multimedium zamieszczonych w e‑materiale, aby wyjaśnić, na czym polega konflikt i tragizm bohatera. Nauczyciel uzupełnia informacje. Po wysłuchaniu kilku wypowiedzi zadaje pytanie: Dlaczego Tristana i Izoldę uznaje się za bohaterów tragicznych? Uczniowie mogą wykorzystać mapę myśli zamieszczoną w e‑materiale. Następnie w parach wykonują ćw. 1–4 (sekcja: „Sprawdź się”).

  3. W dalszej części zajęć nauczyciel prosi o ocenę postaw bohaterów. Prosi, by uczniowie skupili się na konflikcie moralnym, który wpływa na ich postępowanie.

  4. Nauczyciel zachęca uczniów do swobodnych wypowiedzi na temat przykładów innych par kochanków w różnych tekstach kultury. Następnie uczniowie, indywidualnie, wykonują polecenie 2 z sekcji: „Mapa myśli”.

Faza podsumowująca:

  1. Chętni uczniowie prezentują efekty swojej pracy. Nauczyciel komentuje wypowiedzi. Tu również może nastąpić dyskusja dotycząca postaw bohaterów i ich emocji. Uczniowie zapisują swoje wnioski w zeszytach.

Praca domowa:

  1. Wykonanie pracy domowej zawartej w multimediach: Napisz krótki tekst, w którym wyjaśnisz, w jaki sposób realia panujące w XII‑wiecznej feudalnej Francji wpływają na miłość Tristana i Izoldy.
    Dla chętnych: Przeczytaj Maladie Andrzeja Sapkowskiego i zapisz wnioski dotyczące tekstu. Zwróć uwagę na to, które z elementów średniowiecznego romansu zostały wykorzystane przez współczesnego pisarza w opowiadaniu. Zastanów się nad kreacją głównych bohaterów, nad ich uczuciami i emocjami.

Materiały pomocnicze:

  • Ryszard Handke, Alfabet kultury w lekturze tekstu literackiego, w: Metodyka literatury, tom 2, wybór i oprac. J. Pachecka, A. Piątkowska, K. Sałkiewicz, Warszawa 2002.

  • Jacques Le Goff, Kultura średniowiecznej Europy, Warszawa 1995.

  • Andrzej Sapkowski, Maladie i inne opowiadania, Warszawa 2012.

Wskazówki metodyczne

  • Uczniowie mogą przed lekcją zapoznać się z multimedium z sekcji „Mapa myśli”, aby aktywnie uczestniczyć w zajęciach i pogłębiać swoją wiedzę.

  • Tekst Maladie może posłużyć jako punkt wyjścia do dyskusji na temat wpływu poprzednich epok na twórczość współczesnych autorów (zajęcia fakultatywne, koło polonistyczne).