Autor: Anna Juwan

Przedmiot: Biologia

Temat: Narządy dodatkowe oka i ich funkcje

Grupa docelowa: uczniowie III etapu edukacyjnego – kształcenie w zakresie podstawowym i rozszerzonym

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
V. Budowa i fizjologia człowieka.
7. Regulacja nerwowa. Uczeń:
8) przedstawia budowę oraz działanie oka i ucha; omawia podstawowe zasady higieny wzroku i słuchu;
Zakres rozszerzony
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
XI. Funkcjonowanie zwierząt.
2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie.
6) Regulacja nerwowa. Uczeń:
k) przedstawia budowę oraz działanie oka i ucha człowieka; omawia podstawowe zasady higieny wzroku i słuchu,

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii.

Cele operacyjne (językiem ucznia):

  • Przedstawisz budowę aparatu ochronnego gałki ocznej.

  • Przedstawisz budowę aparatu ruchowego gałki ocznej.

  • Omówisz funkcje poszczególnych narządów dodatkowych oka.

  • Wyjaśnisz, na czym polega mechanizm powstawania łez.

  • Omówisz drogę odprowadzania łez.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm;

  • nauczanie wyprzedzające.

Metody i techniki nauczania:

  • odwrócona klasa;

  • z użyciem komputera;

  • rozmowa kierowana;

  • ćwiczenia interaktywne;

  • analiza grafiki interaktywnej;

  • śniegowa kula;

  • gra dydaktyczna.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda.

Przed lekcją:

  1. Przygotowanie do zajęć. Nauczyciel loguje się na platformie i udostępnia uczniom e‑materiał „Narządy dodatkowe oka i ich funkcje”. Prosi uczestników zajęć o rozwiązanie ćwiczenia nr 1 (w którym uczniowie mają za zadanie przydzielić narządy dodatkowe oka do odpowiedniej grupy) z sekcji „Sprawdź się” na podstawie treści w sekcji „Przeczytaj”.

Przebieg lekcji

Faza wstępna:

  1. Nauczyciel wyświetla na tablicy temat lekcji oraz cele zajęć, omawiając lub ustalając razem z uczniami kryteria sukcesu.

  2. Odwołanie do wcześniejszej wiedzy. Nauczyciel prosi o przypomnienie budowy oka, z uwzględnieniem jego aparatu ochronnego, oraz wyjaśnienie, jaką rolę odgrywają aparat ruchowy i ochronny w prawidłowym funkcjonowaniu narządu wzroku.

Faza realizacyjna:

  1. Uzupełnianie schematu. Nauczyciel rozdaje uczniom schemat przedstawiający narząd wzroku (zob. materiały pomocnicze). Uczniowie mają za zadanie uzupełnić nazwy wskazanych narządów dodatkowych. Wybrane osoby przedstawiają swój schemat i omawiają funkcje wybranego narządu. Pozostali uczniowie w razie potrzeby uzupełniają informacje.

  2. Praca z multimedium („Grafika interaktywna”) – kula śniegowa. Uczniowie analizują grafikę interaktywną i uzupełniają swoje wiadomości na temat funkcji narządów dodatkowych oka. Nauczyciel prosi podopiecznych, by pracując metodą kuli śniegowej, wykonali polecenia od 1 do 4 (dotyczące mechanizmu powstawania, drogi odprowadzania i funkcji łez, znaczenia umiejscowienia spojówki oraz roli brwi i rzęs w ochronie gałki ocznej).
    Nauczyciel objaśnia wspomnianą wyżej metodę i wynikające z niej kolejne etapy pracy:
    1) najpierw uczniowie będą opracowywać odpowiedzi indywidualnie;
    2) potem połączą się w pary i porównają swoje propozycje, a na osobnej kartce zapiszą wspólne odpowiedzi;
    3) kolejnym krokiem będzie połączenie się par w czwórki, które – jak poprzednio – skonfrontują swoje odpowiedzi;
    4) przedstawiciele poszczególnych zespołów 4‑osobowych prezentują na forum klasy uzgodnione w grupie odpowiedzi.

  3. Utrwalenie wiedzy i umiejętności. Uczniowie rozwiązują samodzielnie ćwiczenia nr 6 i 7 (dotyczące tekstu Schirmera oraz oceny nawilżenia oka) z sekcji „Sprawdź się”. Po ustalonym czasie wybrani uczniowie przedstawiają odpowiedzi, a reszta klasy ustosunkowuje się do nich. Nauczyciel w razie potrzeby koryguje odpowiedzi, dopowiada istotne informacje.

  4. Uczniowie wykonują w parach ćwiczenie nr 8 (w którym mają za zadanie ocenić prawdziwość twierdzenia, że można by było używać łez jako środka odkażającego), wyświetlone przez nauczyciela na tablicy. Podczas wspólnych dyskusji rozwiązują zadanie, następnie łączą się z inną parą i kontynuują swoją dyskusję, uzasadniając swój wybór.

Faza podsumowująca:

  1. Praca w parach z treścią e‑materiału. Uczniowie na podstawie przeczytanego tekstu oraz informacji zawartych w medium w sekcji „Grafika interaktywna” układają pytania do quizu dla innych par. Nauczyciel wraz z uczniami określa zasady rywalizacji i punktowania dobrych odpowiedzi (np. gra na czas lub na liczbę poprawnych odpowiedzi). Przeprowadzenie gry w klasie. Nauczyciel lub wybrany uczeń dba o prawidłowy przebieg quizu zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami. Nauczyciel nagradza zwycięską parę, np. ocenami z aktywności.

Praca domowa:

  1. Wykonaj ćwiczenia od 2 do 5 z sekcji „Sprawdź się”.

Materiały pomocnicze:

  • Neil A. Campbell i in., „Biologia Campbella”, tłum. K. Stobrawa i in., Rebis, Poznań 2019.

RpZPR3hcId0hy

Pobierz załącznik

Załącznik 1. Schemat do uzupełnienia.
Plik PDF o rozmiarze 138.02 KB w języku polskim

Dodatkowe wskazówki metodyczne:

  • Nauczyciel może wykorzystać medium zamieszczone w sekcji „Grafika interaktywna” do podsumowania lekcji.