Dla nauczyciela

Numer e‑materiału: 3.4.3.4

Imię i nazwisko autora: Magdalena Agnetta

Przedmiot: język obcy nowożytny – język niemiecki

Temat zajęć: Abistress? Daran kann man arbeiten!/ Stres przed maturą? Można nad tym popracować!

Grupa docelowa: III etap edukacyjny, klasa IV, zakres podstawowy, poziom językowy B1+/B2

Cel ogólny lekcji:

Umiejętność wypowiadania się na temat przygotowań do matury oraz stresu z tym związanego.

Cele szczegółowe lekcji:

Podstawa programowa – wariant III.1.P Język obcy nowożytny nauczany jako pierwszy (kontynuacja 1. języka obcego nowożytnego ze szkoły podstawowej – kształcenie w zakresie podstawowym)
Cele kształcenia – wymagania ogólne
I. Znajomość środków językowych. Uczeń posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie tematów wskazanych w wymaganiach szczegółowych.
II. Rozumienie wypowiedzi. Uczeń rozumie wypowiedzi ustne o umiarkowanym stopniu złożoności, wypowiadane w naturalnym tempie, w standardowej odmianie języka, a także wypowiedzi pisemne o umiarkowanym stopniu złożoności, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
III. Tworzenie wypowiedzi. Uczeń samodzielnie tworzy proste, spójne i logiczne, w miarę płynne wypowiedzi ustne oraz proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
IV. Reagowanie na wypowiedzi. Uczeń uczestniczy w rozmowie i reaguje ustnie w typowych, również w miarę złożonych sytuacjach oraz reaguje w formie prostego tekstu pisanego w typowych sytuacjach w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Uczeń posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie następujących tematów:
3) edukacja (np. szkoła i jej pomieszczenia, przedmioty nauczania, uczenie się – w tym uczenie się przez całe życie, przybory szkolne, oceny szkolne, życie szkoły, zajęcia pozalekcyjne, system oświaty);
II. Uczeń rozumie wypowiedzi ustne o umiarkowanym stopniu złożoności (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, ogłoszenia, instrukcje, relacje, wywiady, dyskusje, prelekcje), wypowiadane w naturalnym tempie, w standardowej odmianie języka:
5) znajduje w wypowiedzi określone informacje;
III. Uczeń rozumie wypowiedzi pisemne o umiarkowanym stopniu złożoności (np. listy, e‑mail, SMS‑y, kartki pocztowe, napisy, broszury, ulotki, jadłospisy, ogłoszenia, rozkłady jazdy, instrukcje, komiksy, artykuły, teksty narracyjne, recenzje, wywiady, wpisy na forach i blogach, teksty literackie):
3) określa kontekst wypowiedzi (np. nadawcę, odbiorcę, formę tekstu, czas, miejsce, sytuację);
5) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu;
7) wyciąga wnioski wynikające z informacji zawartych w tekście;
IV. Uczeń tworzy proste, spójne i logiczne, w miarę płynne wypowiedzi ustne:
2) opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości i teraźniejszości;
7) wyraża i opisuje uczucia i emocje;
10) przedstawia sposób postępowania (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady);
V. Uczeń tworzy proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne (np. notatkę, ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, wiadomość, SMS, kartkę pocztową, e‑mail, historyjkę, list prywatny, życiorys, CV, list motywacyjny, wpis na blogu):
2) opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości i teraźniejszości;
7) wyraża i opisuje uczucia i emocje;
VII. Uczeń reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, SMS, list prywatny, formularz, e‑mail, komentarz, wpis na czacie/forum) w typowych sytuacjach:
4) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób, wyraża wątpliwość;
VIII. Uczeń przetwarza tekst ustnie lub pisemnie:
1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, mapach, symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. filmach, reklamach);
2) przekazuje w języku obcym nowożytnym lub w języku polskim informacje sformułowane w tym języku obcym;
3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim;
4) przedstawia publicznie w języku obcym wcześniej przygotowany materiał, np. prezentację, film.
IX. Uczeń posiada:
1) podstawową wiedzę o krajach, społeczeństwach i kulturach społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym oraz o kraju ojczystym, z uwzględnieniem kontekstu lokalnego, europejskiego i globalnego;
2) świadomość związku między kulturą własną i obcą oraz wrażliwość międzykulturową.
X. Uczeń dokonuje samooceny i wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem (np. korzystanie ze słownika, poprawianie błędów, prowadzenie notatek, stosowanie mnemotechnik, korzystanie z tekstów kultury w języku obcym nowożytnym).
XI. Uczeń współdziała w grupie (np. w lekcyjnych i pozalekcyjnych językowych pracach projektowych).
XII. Uczeń korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym (np. z encyklopedii, mediów, instrukcji obsługi), również za pomocą technologii informacyjno‑komunikacyjnych.
XIII. Uczeń stosuje strategie komunikacyjne (np. domyślanie się znaczenia wyrazów z kontekstu, identyfikowanie słów kluczy lub internacjonalizmów) i strategie kompensacyjne, w przypadku gdy nie zna lub nie pamięta wyrazu (np. upraszczanie formy wypowiedzi, zastępowanie innym wyrazem, opis, wykorzystywanie środków niewerbalnych).
XIV. Uczeń posiada świadomość językową (np. podobieństw i różnic między językami).

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji,

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności,

  • kompetencje cyfrowe,

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie uczenia się.

Cele operacyjne:

Uczeń:

  • Podaje przykłady czynników stresogennych związanych z przygotowywaniem się do matury.

  • Formułuje wypowiedź na temat radzenia sobie w stresujących sytuacjach.

  • Opisuje swoje przygotowania do matury.

Cele motywacyjne:

Uczeń:

  • pracuje na autentycznych materiałach językowych,

  • sam decyduje, jakie informacje przedstawić,

  • uczy się o rzeczach, które są dla niego ważne,

  • rozwija swoją kreatywność.

Strategie uczenia się

strategie pamięciowe:

  • stosowanie mnemotechnik do zapamiętywania nowych wyrazów i ich znaczeń – używanie obrazu i dźwięku obok słów (używanie skojarzeń wzrokowych, stosowanie słów kluczowych, wprowadzanie wyrazów i zwrotów do kontekstu sytuacyjnego, odtwarzanie dźwięków z pamięci, porównywanie dźwięków z naszego języka do dźwięków języka, którego się uczymy);

strategie kognitywne:

  • stosowanie technik generatywnych do uświadamiania sobie struktury języka – zadawanie pytań, robienie notatek, powtarzanie zdań na głos;

  • stosowanie technik strukturalnych – wybierania najistotniejszych elementów, czytanie tekstu tylko dla jego ogólnego zrozumienia, czytanie lub słuchanie w celu znalezienia określonych szczegółów;

strategie kompensacyjne:

  • odgadywanie znaczenia wyrazów i struktur w tekstach słuchanych i czytanych (używanie wskazówek językowych – niektórych znanych wyrazów, zwrotów z języka polskiego bądź obcego i domyślanie się treści w języku niemieckim);

  • pokonywanie ograniczeń w pisaniu poprzez np. tworzenie nowych słów, użycie synonimów, antonimów, tworzenie parafrazy;

strategie społeczne:

  • zadawanie pytań osobom o oczekiwanych większych umiejętnościach językowych (prośba o wyjaśnienie, powtórzenie, o poprawienie błędów),

  • współpraca z innymi osobami (współpraca z kolegami na tym samym poziomie oraz z zaawansowanymi użytkownikami języka niemieckiego).

Metody i formy pracy:

  • podejście humanistyczne,

  • podejście komunikacyjne,

  • podająca: pogadanka, wyjaśnianie, praca z tekstem,

  • aktywizująca: gra dydaktyczna, burza mózgów, mapa myśli; 

  • kognitywna: udzielanie objaśnień (wskazówek) i komentarzy,

  • programowana: z użyciem komputera, techniki: multimedialne.

Formy zajęć:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • plenum.

Środki dydaktyczne potrzebne do realizacji lekcji:

  • komputer z dostępem do Internetu,

  • słowniczek,

  • tekst źródłowy,

  • karteczki do mapy pojęć,

  • multimedium (gra dydaktyczna),

  • zestaw ćwiczeń interaktywnych,

  • zdjęcia związane z tematem stres,

  • pojemnik z hasłami z gry dydaktycznej.

PRZEBIEG LEKCJI:

a) Faza wprowadzająca:

  • Nauczyciel prosi uczniów, aby przyjrzeli się zdjęciu otwierającemu i pyta: Czy domyślacie się, co będzie tematem naszej dzisiejszej lekcji?

  • Następnie nauczyciel zapisuje na tablicy podstawowe hasła mapy pojęć: Stress – Situationen – Ursachen – Folgen – Methoden zum Stressabbau. Nauczyciel rozdaje uczniom po kilka karteczek i prosi ich o zapisanie na nich zdań, pojęć, które związane są ze stresem. Uczniowie podchodzą do tablicy i w odpowiednim miejscu na mapie pojęć umieszczają karteczki ze swoimi hasłami.

  • Nauczyciel prosi przeczytanie informacji „Czy wiesz, że…” na temat radzenia sobie ze stresem i inicjuje krótką dyskusję na temat stresu, odwołując się do haseł zapisanych na mapie pojęć.

b) Faza realizacyjna:

  • Nauczyciel prosi uczniów o zwrócenie uwagi na wypowiedzi w Übung 1 w części Przeczytaj oraz tytuł tekstu. Pyta: Welche Informationen erwartet ihr? Chętni uczniowie udzielają odpowiedzi na forum klasy.

  • Uczniowie zapoznają się z tekstem w części Przeczytaj oraz uzupełniają go fragmentami z Übung 1. Nauczyciel pyta: Gibt es Informationen aus unserer Mindmap im Text? Wybrani uczniowie udzielają odpowiedzi na forum klasy.

  • Uczniowie sprawdzają indywidualnie stopień zrozumienia treści tekstu, wykorzystując Übung 2 i 3 w części Przeczytaj. Uczniowie określają, które informacje są zgodne z treścią tekstu oraz porządkują informacje dotyczące autorki tekstu oraz jej siostry. Wybrani uczniowie czytają rozwiązania na forum klasy.

  • Nauczyciel sprawdza ogólne zrozumienie treści tekstu, zadając kilka pytań do tekstu, np. Wie geht es der Autorin? In welcher Lebenssituation befindet sie sich? Was empfindet sie? Was hilft ihr? Wybrani uczniowie udzielają odpowiedzi na forum klasy.

  • Nauczyciel umieszcza w koszyku hasła, które wystąpią w grze multimedialnej, np. Zeitplan, Lernstoff, Perspektiven, Pausen, Visualisierung, Ergebnisse, Aktivitäten, Ernhährung, itp. Na podstawie wylosowanych 4 haseł każda grupa przygotowuje wskazówkę, jak radzić sobie ze stresem. Przedstawiciele grup prezentują wyniki pracy grupy na forum klasy.

  • Uczniowie dobierają się w pary i wspólnie grają w grę dydaktyczną, w której rozwiązują różne zadania, których treść dotyczy wskazówek, jak radzić sobie ze stresem.

  • Nauczyciel pyta: Welche Tipps habt ihr bereits erwähnt? Welche habt ihr im Spiel gefunden? Chętni uczniowie wypowiadają się na forum klasy.

  • Następnie uczniowie indywidualnie sprawdzają stopień zrozumienia i zapamiętania informacji występujących w grze, wykorzystując do tego Übung 1–3 w części Gra dydaktyczna. Uczniowie łączą podpisy z obrazkami, łączą części wypowiedzi oraz na podstawie informacji z gry zaznaczają, co należy do czynników stresogennych, a co do metod radzenia sobie ze stresem.

c) Faza podsumowująca:

  • Nauczyciel rozdaje uczniom zdjęcia lub wydrukowane obrazki nawiązujące do informacji zdobytych na lekcji, związanych z tematem stresu. Może to być np. zdjęcie wielu książek na biurku, osoby pijącej wodę, zdjęcie osoby zdenerwowanej, uprawiającej sport, zdjęcie testu maturalnego, grupy uczniów dysutującej na jakiś temat, itp. Każdy uczeń losuje jedno zdjęcie/jeden obrazek, podaje własne skojarzenia z tematem, formułuje zdanie (jako pomoc służą uczniowi hasła oraz mapa pojęć zapisane na tablicy) oraz umieszcza zdjęcie/obrazek w odpowiednim miejscu na mapie pojęć.

  • Uczniowie zapisują na karteczkach odpowiedź na pytanie zawarte w Aufgabe 7 w części Sprawdź się na temat radzenia sobie ze stresem. Następnie wymieniają karteczki w parach i zapoznają się z wypowiedzią koleżanki/kolegi. Wybrani uczniowie odczytują wypowiedź na forum klasy.

Praca domowa

Uczniowie formułują wpis do pamiętnika na temat swoich przygotowań do matury (Aufgabe 8 w części Sprawdź się).

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania gry dydaktycznej

  • Przed lekcją: do przykładowych haseł z gry dydaktycznej, np.: die Hydratation, die Entspannungstechniken, der Schlaf, die Prüfungsformatee, die Konzentration uczniowie przygotowują ciekawostki z Internetu w języku niemieckim.

  • W trakcie lekcji: uczniowie zostają podzieleni na grupy: widownię i grupę ekspertów. Widzowie zadają pytania o wskazówki dotyczące radzenia sobie ze stresem, a eksperci udzielają ich na podstawie informacji zawartych w grze.

  • Po lekcji: uczniowie przygotowują własne dodatkowe pytanie do gry, związane z tematem stres. Mogą wykorzystać słownictwo zawarte w grze.

Słownik