Autor: Zuzanna Szewczyk

Przedmiot: biologia

Temat: Wykrywanie substancji mineralnych w kościach

Grupa docelowa: uczniowie III etapu edukacyjnego – kształcenie w zakresie podstawowym i rozszerzonym

Podstawa programowa:

Kształtowane kompetencje kluczowe:

• kompetencje cyfrowe;

• kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

• kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii.

Cele operacyjne (językiem ucznia):

• Omówisz czynniki sprzyjające wystąpieniu osteoporozy.

• Opiszesz, na czym polega badanie densytometryczne, oraz nauczysz się interpretować jego wynik.

• Wyjaśnisz, jakie substancje odpowiadają za sztywność kości, i dowiesz się, w jaki sposób można to sprawdzić.

Strategie nauczania:

• konstruktywizm;

• konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

• z użyciem komputera;

• rozmowa kierowana;

• dyskusja;

• ćwiczenia interaktywne;

• obserwacja;

• ćwiczenia laboratoryjne.

Formy pracy:

• praca indywidualna;

• praca w grupach;

• praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

• komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

• zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

• tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda.

Przebieg lekcji

Faza wstępna:

1. Nauczyciel prosi o przypomnienie budowy kości, zwracając uwagę na związki nadające kościom sztywność. Pyta uczniów, czy wiedzą, czym skutkuje wypłukiwanie z kości tych związków. Chętni uczniowie się wypowiadają.

2. Uczniowie indywidualnie zapoznają się z wprowadzeniem do e‑materiału Wykrywanie substancji mineralnych w kościach. Konfrontują z nim swoje odpowiedzi.

3. Nauczyciel omawia cele zajęć, a następnie wspólnie z uczniami ustala kryteria sukcesu.

Faza realizacyjna:

1. Uczniowie indywidualnie zapoznają się z tekstem w sekcji „Przeczytaj”.

2. Uczniowie przeprowadzają doświadczenie w wirtualnym laboratorium. Zapisują swoje obserwacje, formułują wnioski i weryfikują hipotezę. Wybrane osoby prezentują wyniki swojej pracy, nauczyciel koryguje ewentualne błędy.

3. Nauczyciel dzieli klasę na czteroosobowe grupy. Uczniowie opracowują program profilaktyki osteoporozy. Nauczyciel monitoruje pracę uczniów i udziela wskazówek, jeśli zachodzi taka potrzeba. Uczniowie mogą wyszukać potrzebne informacje w źródłach wiedzy naukowej. Po wykonaniu zadania grupy przedstawiają swoje pomysły na forum klasy.

4. Uczniowie w czteroosobowych grupach wykonują – na podstawie informacji zawartych w e‑materiale – ćwiczenie nr 5 (w którym uczniowie mają za zadanie przyporządkować do odpowiednich funkcji składowe kości) oraz ćwiczenie nr 7 (polegające na sformułowaniu wniosku na podstawie przedstawionych danych dotyczących występowania osteoporozy), a po upływie wyznaczonego czasu dyskutują nad poprawnymi rozwiązaniami.

Faza podsumowująca:

1. Uczniowie wykonują ćwiczenie nr 4, w którym mają za zadanie uzupełnić tekst na temat osteoporozy na podstawie schematów.

2. Nauczyciel dokonuje podsumowania najważniejszych informacji przedstawionych na lekcji oraz wyjaśnia wątpliwości uczniów.

Praca domowa:

1. Przeprowadź w domu doświadczenie wykonane w wirtualnym laboratorium.

2. Wykonaj ćwiczenia od 1 do 3 z sekcji „Sprawdź się”.

Materiały pomocnicze:

• Jane B. Reece i in., „Biologia Campbella”, tłum. K. Stobrawa i in., Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 2021.

• „Encyklopedia szkolna. Biologia”, red. Marta Stęplewska, Robert Mitoraj, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2006.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania wirtualnego laboratorium:

• Wirtualne laboratorium może być wykorzystane także na lekcji Choroby przewlekłe i zapalne układu szkieletowego człowieka.